Với tầmquan trọng của việc tổ chức làm đồ dùng dạy học, đồ chơi và nâng cao chấtlượng giáo dục nhận thức thông qua việc tổ chức các hoạt động làm quen với toán để phục vụ chuyên môn nên
Trang 1LỜI TỰA
Trong quá trình công tác và giảng dạy tôi luôn băn khoăn, tự đặt câu hỏitại sao giờ học âm nhạc, văn học luôn thu hút sự chú ý, hứng thú ở trẻ Ngượclại hoạt động với toán luôn cho là khó, khô khan, trẻ ít hứng thú Phải chăng dotrẻ không thích học hay cô giáo dạy chưa đúng cách chưa có sự lựa chọn phùhợp cho từng hoạt động, hay là do bản chất toán là khuôn mẫu, không mượtmà, Việc lựa chọn những phương pháp giảng dạy cho phù hợp từng lĩnh vực,từng bài dạy, từng đối tượng các cháu để cho các cháu dễ hiểu kiến thức và tiếpthu bài tốt, có ý thức đạo đức trong học tập cũng như trong giao tiếp Với tầmquan trọng của việc tổ chức làm đồ dùng dạy học, đồ chơi và nâng cao chấtlượng giáo dục nhận thức thông qua việc tổ chức các hoạt động làm quen với
toán để phục vụ chuyên môn nên bản thân tôi đã đề cập tới vấn đề: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy trẻ lớp lá làm quen với toán”
Với kinh nghiệm của bản thân ít, còn nhiều hạn chế Rất mong quí thầy cô
“ Hội đồng khoa học cấp trường, hội đồng khoa học cấp trên ” đóng góp để chosáng kiến được hoàn chỉnh hơn
Tôi chân thành cảm ơn !
Tác giả
Trang 2
Trịnh Thị Mỹ Trân
a Đặt vấn đề:
Trang 3Toán học là một môn khoa học cần có độ chính xác cao Do trẻ ở độ tuổimẫu giáo chưa có một biểu tượng khoa học nào Nên nhiệm vụ của giáo viên làphải hình thành cho trẻ các biểu tượng toán học, cung cấp những kỹ năng cơ bảnnhất để trẻ có thể vận dụng vào trong thực tế và có sự phát triển để hướng tới
một nền giáo dục toàn diện như Bác Hồ đã từng nói“ Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” Ngay từ nhỏ trẻ đã
được tiếp xúc với ông, bà, cha mẹ Và các sự vật hiện tượng đến nhận thứcxung quanh Tất cả những cái trẻ nhìn thấy đều ảnh hưởng đến nhận thức củatrẻ, dần dần trẻ có được những khái niệm giản đơn nhất về thế giới xung quanh
có nhu cầu muốn tìm tòi, khám phá về tính chất, đặc điểm của sự vật hiện tượng,tập hợp các số lượng, hình dạng, màu sắc, kích thước, vị trí, sắp xếp của chúngtrong không gian
Vì vậy trong chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non, môn họclàm quen với toán, ở lớp mẫu giáo lớn đóng vai trò quan trọng trong việc cungcấp những kiến thức ban đầu cho trẻ trước khi vào trường tiểu học Nếu ngay từkhi học mẫu giáo, trẻ đã nắm vững các khái niệm đơn giản về số lượng, kíchthước, hình dạng, định hướng không gian, thì sau này trẻ sẽ vững vàng, tự tinkhi tiếp nhận những kiến thức cơ bản ở trường tiểu học
Cho nên bản thân tôi cảm thấy cần thiết cần phải đề cập “Một số biện
pháp nâng cao chất lượng dạy trẻ lớp lá làm quen với toán”
Như chúng ta đã biết Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã nói: “ Non sông ViệtNam có được vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được sánh vai với các
Trang 4cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ vào việc học tập của các cháu”.Trẻ em những Mầm non tương lai của đất nước, Đất nước có giầu mạnh, phồnvinh là nhờ vào thế hệ trẻ Chính vì vậy phải chăm sóc giáo dục trẻ thật tốt ngay
từ khi trẻ còn ở độ tuổi Mầm non Người giáo viên Mầm non ngoài việc hướngdẫn cho trẻ vui chơi, cho ăn, cho ngủ, giáo dục trẻ trở thành những đứa trẻ lễphép ngoan ngoãn thôi chưa đủ, mà nhiêm vụ của người giáo viên Mầm non cònphải trang bị cho trẻ những kiến thức ban đầu thông qua các hoạt động và quacác môn học như làm quen với môi trường xung quanh, làm quen với tạo hình,môn văn học, chữ cái, thể dục, âm nhạc, làm quen với toán sơ đẳng thông quacác môn học trẻ được học mà chơi, chơi mà học Từ đó dần hình thành lên nhâncách của trẻ và cũng từ đó trẻ được tiếp cận với những kiển thức từ đơn giản đếnphức tạp, từ dễ đến khó Thông qua các môn học giúp cho trẻ phát triển mộtcách toàn diện về mọi mặt như: Đức, Trí, Lao, Thể, Mỹ Giúp trẻ có một hànhtrang vững vàng, một tâm thế tự tin để bước vào lớp một
Vì vậy trong chương trình chăm sóc và giáo dục trẻ mầm non, môn họclàm quen với toán, ở lớp mẫu giáo lớn đóng vai trò quan trọng trong việc cungcấp những kiến thức ban đầu cho trẻ trước khi vào trường tiểu học Nếu ngay từkhi học mẫu giáo, trẻ đã nắm vững các khái niệm đơn giản về số lượng, kíchthước, hình dạng, định hướng không gian, thì sau này trẻ sẽ vững vàng, tự tinkhi tiếp nhận những kiến thức cơ bản ở trường tiểu học
b Nội dung:
* Thuận lợi :
Trang 5- Được phòng GD và BGH trường quan tâm tạo điều kiện cho giáo viênhọc hỏi về chuyên môn, cung cấp trang thiết bị trong lớp tương đối đầy đủ.
- Đã được tiếp thu các tiết chuyên đề của trường, của phòng nên cũng đãhọc tập được một số kinh nghiệm trong phương pháp giảng dạy
- Trẻ MG lớn có nhận thức cao nên việc dạy học trẻ ở một lứa tuổi đồngđều có nhiều thuận lợi
- Các cháu ở lớp tôi phụ trách đều ngoan có ý thức tốt trong giờ học,thường xuyên chú ý lắng nghe và phát biểu
- Bản thân tôi thường xuyên sưu tầm và sáng tạo ra nhiều đồ dùng, đồchơi tự tạo, mới lạ và hấp dẫn để thu hút trẻ vào tiết học
- Ngay từ đầu năm học ban giám hiệu nhà trường và tổ chuyên môn đã có
kế hoạch nhằm phát triển tốt nâng cao chất lượng giáo dục nhận thức cho trẻ
mẫu giáo làm quen với toán trong đời sống hằng ngày đối với trẻ ở trường Mầmnon theo hướng chương trình giáo dục mầm non mới cho trẻ 5-6 tuổi Đối vớicháu năm nào nhà trường cũng tổ chức các chuyên đề, thao giảng dự giờ môntoán nhằm hoàn thiện hơn trong nhận thức trẻ, trong trò chơi, nhằm tạo giờ hoạtđộng toán thêm sinh động, hấp dẫn, hạn chế phần nào khô khan vốn có
- Là một trường thuộc vùng sâu vùng xa của huyện điều kiện học tập củacác cháu gặp nhiều khó khăn
- Cơ sở vật chất còn thiếu thốn về mọi mặt
Trang 6Tổng số học sinh: 15 cháu, trong đó 14 cháu chưa đi học qua các lớpnhóm, mầm, chồi.
- LQVT là một môn học khó, đòi hỏi sự chính xác, khoa học và đòi hỏigiáo viên phải nắm vững phương pháp môn học và có nhiều thủ thuật linh hoạt,sáng tạo khi tổ chức các hoạt động cho trẻ LQVT
- Trong lớp còn một số trẻ chưa học qua lớp chồi nên việc tiếp thu cònhạn chế, thiếu hệ thống
- Khả năng hiểu biết của trẻ còn hạn chế một số cháu chưa được học lớp 3
- 4 tuổi nên nhận biết về toán còn kém chưa xác định được hình dạng hình khối,kích thước, mầu sắc, số lượng
- Tiết toán thường khô khan nên trẻ thường không hứng thú
Môn Làm quen với
toán
Phần %
Khảo sát đầu năm
Khả năng nhận biết hình, khối, kíchthước, số lượng trong phạm vi 5
Trang 7- Thường xuyên tham mưu với lãnh đạo nhà trường hỗ trợ thêm cơ sở vậtchất và trang thiết bị dạy học.
- Tự nghiên cứu làm thêm đồ dùng dạy học, đồ chơi cho trẻ để giờ học, giờchơi được sinh động hơn
- Tự xây dựng kế hoạch cho lớp của mình, vì vậy trước khi bắt đầu bất cứhoạt động làm quen với toán nào, giáo viên nên vạch sẵn một loạt các hoạt độnggiúp cân bằng giữa yên tĩnh và ồn ào, giữa năng động và với nghỉ ngơi Mộtgiáo viên có kinh nghiệm sẽ chóng nhận ra trạng thái của nhóm và sẽ sẵn cótrong tay đầy đủ các nội dung, hình thức lựa chọn phù hợp hơn
Để tổ chức tốt trò chơi, đòi hỏi giáo viên lập kế hoạch và tập luyệnnghiêm túc để trẻ nắm được nội dung chơi, cách chơi và luật chơi Nếu trong lúcđang dẫn dắt trẻ thực hiện mà giáo viên nắm rỏ nội dung muốn thể hiện, truyềnthụ một cách rõ ràng, mạch lạc không còn lo ngó vào sách, vở bài soạn thì nộidung muốn trẻ tiếp nhận sẽ đạt hiệu quả cao, giao tiếp trực tiếp phát hiện phảnứng của trẻ, hứng thú của trẻ
1 Các biện pháp sử dụng đồ dùng, đồ chơi trực quan hấp dẫn.
Khi tổ chức tiết học giáo viên muốn trẻ hào hứng tham gia và yêu thích
học toán thì phải xây dựng nề nếp thói quen tốt trong học tập cho trẻ nhưng cáchngồi học đúng tư thế, cách trả lời câu hỏi của cô, cách giơ thẻ số và cách sửdụng trực quan khi tham gia các hoạt động như thế nào, cách thực hiện các bướctrong hoạt động làm quen với toán ra sao? phải phân nhóm số trẻ có khả năng
Trang 8nhận biết nhanh, chậm, bình thường, để tiện theo dõi và có kế hoạch cụ thể đểbồi dưỡng đồng thời kết hợp với phụ huynh học sinh để cùng giáo dục trẻ
- Xuất phát từ đặc điểm nhận thức của trẻ về biểu tượng toán mang nặngcảm tính nên tôi đã sử dụng thủ thuật gây hứng thú cho trẻ ngay từ tiết học đầutiên, nhằm tạo cho trẻ một tâm trạng vui vẻ, phấn khởi khơi gợi tính tò mò hamhiểu biết của trẻ
- Tôi sử dụng mô hình, hoặc một câu chuyện, bài thơ một trò chơi để dẫn
dắt trẻ tham gia vào hoạt động làm quen với biểu tượng toán
VD: Nhận biết phân biệt khối trụ, khối vuông, khối chữ nhật” Tôi chọn chủđiểm Quê Hương – Thủ đô - Bác Hồ Tôi đã dùng mô hình Lăng Bác được xếptheo hình thức sau:
- Lăng Bác xếp bằng khối chữ nhật, hàng rào xung quanh lăng Bác xếpbằng khối vuông, cột trụ cổng vào Lăng Bác xếp bằng khối trụ, bóng đèn trêncột trụ dược xếp bằng khối cầu
- Khi gợi mở cho trẻ vào chủ đề vào bài giáo viên nói: Hôm nay cô cùng cáccon sẽ đi thăm một nơi rất đẹp ở thu đô Hà Nội, khi đi đến trước Mô hình cô hỏitrẻ: Chúng mình đang được đến thăm nơi nào vậy nhỉ? Mô hình lăng Bác có gìđặc biệt không? trẻ nêu được là “ Lăng Bác được xếp bằng khối chữ nhật, hàngrào xếp bằng khối vuông, đó là những khối đã học rồi ạ” Cô nhắc lại và nhấnmạnh yêu cầu, để hiểu kỹ hơn về đặc điểm riêng của từng khối đó hôm nay cô
và các con sẽ cùng khám phá tìm hiểu nhé! ( Cô và trẻ vào bài)
Trang 92 Lựa chọn và sử dụng trực quan đúng lúc, đúng chỗ.
- Xuất phát từ đặc điểm nhận thức của trẻ 5- 6 tuổi là tư duy trực quan
hình tượng nhưng do trẻ chưa học qua chương trình mẫu giáo bé và mẫu giáonhỡ Nên trong quá trình dạy trẻ tôi thường kết hợp giữa vật thật, tranh ảnh với
mô hình với nhau
- Việc gây hứng thú ngay từ đầu tiên tiết học bằng đồ dùng trực quankhông những tạo được sự chú ý cho trẻ ngay từ đầu mà còn tạo cho trẻ một tâm
lý thoải mái để trẻ dễ dàng tiếp thu nội dung trọng tâm của tiết học
- Đồ dùng trực quan phải đủ, đẹp, hấp dẫn, phù hợp với từng tiết học,đúng chủ đề, trẻ phải có đồ dùng trực quan như cô để thao tác và sử dụng cùngmột lúc với cô nhịp nhàng Thao tác cô đưa ra trực quan phải rõ ràng, dứt khoát
để trẻ không lúng túng khi làm theo cô Cô hướng dẫn trẻ sử dụng đồ dùng trựcquan trong quá trình học tập phải đúng lúc
- Các đồ dùng trực quan tôi chuẩn bị cho trẻ theo mức độ phức tạp dần
- Khi trẻ sử dụng thành thạo tôi động viên khuyến khích trẻ Nếu trẻ cònlúng túng chưa thành thạo trẻ sẽ được hướng dẫn tỉ mỉ và sẽ được sửa luôn nếusai sót Đối với trực quan có nhược điểm riêng biệt, đặc biệt tôi sử dụng câu đố
để đưa trực quan ra
VD: Khối vuông và khối cầu tôi dùng câu đố để trẻ đoán
“Khối gì xinh xắn
Sáu mặt hình vuông
Trang 10Bế hãy đoán xem.
Khối gì thế nhỉ?”
Để liên kết các nội dung trong một tiết học được liên hoàn và chuyển sangnội dung mới một cách linh hoạt, đưa trực quan ra một cách hợp lý không cóđộng tác thừa hay các câu hỏi lặp đi lặp lại nhàm chắn, tôi thường sử dụng cáccâu truyện sáng tạo
VD: Có một bạn thỏ rất ngoan, hôm nay trên đường đi học bạn thỏ gặp cô vàbạn thỏ đã nói thầm vào tai cô đấy! Chúng mình có muốn biết bạn thỏ nói gìkhông nào?(Trẻ hào hứng nghe và rất muốn được biết điều mà Thỏ nói với côgiáo) Tôi lại nói tiếp: Bạn thỏ nhờ cô hỏi các bạn lớp mình xem có biết ngày19/5 là ngày gì không nào? Trẻ trả lời đúng Tôi nói tiếp : Bạn thỏ cảm ơn cácbạn lớp mình đã giúp cho bạn ấy biết bí mật của ngày 19/ 5 nên đã tặng lớpmình một món quà ( món quà đó là một trò chơi ôn luyện cô chuẩn bị trước)
Khi đưa trực quan là nội dung tích hợp của các môn học khác, vào hoạtđộng làm quen với biểu tượng toán bằng câu hỏi nhẹ nhàng, hợp lý điều đó đãphát huy được tính tích cực một cách cao nhất ở trẻ, khi tham gia các hoạt động VD: Để khắc sâu kiến thức về khối cầu, khối trụ, khối vuông, khối chữ nhậttôi đặt câu hỏi?
+ Bạn nào thích chơi khối cầu và khối trụ?
+ Bạn nào thích chơi khối vuông và khối chữ nhật?
Trẻ tự trả lời, tôi sẽ phân thành các nhóm
Trang 11+ Nhóm thích chơi khối cầu, khối trụ về nhóm nặn khối cầu, khối trụ.+ Nhóm thích chơi khối vuông, khối chữ nhật về nhóm tìm hình bằnggiấy màu tương ứng để dán các mặt khối, điều này trẻ rất hào hứng thi đua, khicùng nhau tham gia vào các hoạt động.
Với việc lựa chọn và sử dụng đồ dùng trực quan hợp lý, hấp dẫn trẻ tôi đãtạo ra các tình huống liên tục trong suốt quá trình trẻ tham gia các hoạt động “Làm quen với biểu tượng toán” giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách chính xác,sâu sắc và bền vững
3 Sử dụng các trò chơi vào trong tiết học
Trò chơi là một trong những trực quan vô cùng quan trọng trong hoạtđộng làm quen vói biểu tượng toán, trẻ được “Học mà chơi – chơi mà học” Làmột đặc điểm nổi bật của trẻ mẫu giáo thông quá các hình thức chơi, trẻ sẽ nhậnnhiệm vụ hoc một cách tự nhiên,nhẹ nhàng không căng thẳng, không gò ép Trẻhào hứng chơi khi trong trò chơi xuất hiện những trực quan hấp dẫn, bất ngờ
- Trong hoạt động làm quen với biểu tượng toán tôi thường sử dụng tròchơi học tập và lựa chọn trong nhiều trò chơi học tập để áp dụng với từng bàicho phù hợp
Ví dụ: Trò chơi “Về đúng nhà”, tạo nhóm,…
- Tôi thường sử dụng trong phần ôn luyện cho tập hợp số lượng, phépđếm
Trang 12Ví dụ: Hình dáng chữ số tôi thường sử dụng cho tiết học ôn luyện và nhậnbiết chữ số
- Qua việc sử dụng trò chơi trong các giờ làm quen với biểu tượng toán,tiết học trở lên sôi nổi, trẻ được tham gia hoạt một cách toàn diện, tinh thầnthoải mái nên có thể không bị mệt mỏi và căng thẳng Điều này đã tạo cho trẻhứng thú hăng say trong quá trình tham gia hoạt động học tập
4 Xây dựng môi trường học tập trong và ngoài lớp.
Môi trường cũng là một yếu tố trực quan trực tiếp, tác động hàng ngàyđến trẻ Chính vì vậy việc xây dựng cảnh quan môi trường xung quanh được Tôiđặc biệt quan tâm
- Trang trí, sắp xếp lớp học phòng học hài hoà hợp lý sẽ tạo được sự chú ý,
sẽ hấp dẫn lôi cuốn trẻ vào giờ học theo chủ đề, theo nội dung từng bài
- Tuỳ vào nội dung của từng bài để bố trí trực quan xung quanh lớp cho hợp
lý để trẻ luyện tập cũng như liên hệ thực tế
Ví dụ: Chủ đề động vật: Treo tranh về các con vật có số lượng và chủng loạikhác nhau cho trẻ đếm
5 Tích hợp vào các hoạt động mọi lúc mọi nơi
Ngoài các biện pháp trên ra cũng cần đan xen với các hoạt động trongngày, tôi tận dụng mọi thời điểm thích hợp trong hoạt động của trẻ ở trườngnhư:
Trang 13+ Giờ thể dục sáng: Sau khi tập thể dục xong tôi cho trẻ điểm danh,
trẻ đếm số bạn trong tổ, so sánh tổ mình đi học có số bạn đi học đều nhiều hơn,
có bao nhiêu bạn, tổ nào có số bạn ít hơn Qua đó trẻ được củng cố về số đếm vàquan tâm đến nhau hơn
+ Hoạt động ngoài trời: Cho trẻ tìm và đếm ở xung quanh trường, lớp,
đồ dùng đồ chơi và các loại cây có bóng mát, cây có hoa số lượng là baonhiêu
+ Hoạt động chiều: vào giờ bình cờ trẻ đếm bao nhiêu bạn được cắm
cờ
* Ngoài các biện pháp trên công tác tuyên truyền với phụ huynh cũng
không kém phần quan trọng vì vậy tôi tranh thủ những giờ đón, trả trẻ tôi traođổi với phụ huynh cần quan tâm đến trẻ nhiều hơn và trao đổi về tình hình họctập của trẻ, lên các nội dung dạy ở bảng thông tin để phụ huynh theo dõi và có
kế hoạch dạy thêm cho trẻ ở nhà
* Đặc biệt tôi luôn cố gắng sưu tầm thật nhiều loại trò chơi, đồ dùng giàuhình ảnh thu hút trẻ, luôn tạo những tình huống có vấn đề, bất ngờ để trẻ thu húttrẻ
II KẾT QUẢ ĐƯỢC:
Sáng kiến kinh nghiệm này áp dụng cho trẻ 5- 6 tuổi