CHƯƠNG 1:CỞ SỞ LÝ THƯYÉT NHƯỢNG QUYÊN THƯƠNG MẠIFRANCHISING 1 Khái niệm: Nhượng quyền kinh doanh về tổng thể là một phương pháp phân phối hàng hoá và dịch vụ mà trong đó, người có quyền,
Trang 1CHƯƠNG 1:CỞ SỞ LÝ THƯYÉT NHƯỢNG QUYÊN THƯƠNG MẠI
(FRANCHISING)
1 Khái niệm:
Nhượng quyền kinh doanh về tổng thể là một phương pháp phân phối hàng hoá và dịch vụ mà trong đó, người có quyền, với một khoản thù lao, cho phép người nhận quyền độc lập tiến hành kinh doanh bằng cách sử dụng các dấu hiệu, chỉ dẫn thương mại, cũng như phương pháp, bí quyết kinh doanh của người có quyền, và dưới sự hướng dẫn, trợ giúp và kiểm soát chất lượng của người đó Trong hoạt động nhượng quyền kinh doanh, người có quyền có thể trong cùng một thời gian cho phép nhiều pháp nhân khác nhau cùng sử dụng "quyền kinh doanh" của mình Bang cách đó, người
có quyền có thế xây dựng được một mạng lưới, hệ thống phân phối hàng hoá, và nhờ đó, tối đa hoá được lợi nhuận
Với sự phát triên nhanh chóng của các hoạt động nhượng quyền kinh doanh, nhiều định nghĩa về nó đã được đưa ra Do sự khác biệt về quan điềm và môi trường kinh tế, chính trị, xã hội giữa các quốc gia, nên các định nghĩa này thường khác nhau Dựa trên sự khác nhau trong việc quản lý điều chỉnh các hoạt động nhượng quyền kinh doanh, có thế phân chia các nước trên thế giới thành bốn nhóm nước như sau:
(I) Nhóm các nước với hệ thống pháp luật bắt buộc (hoặc khuyến khích sự tự nguyện) công khai chi tiết nội dung của thoả thuận nhượng quyền kinh doanh; (II) nhóm các nước với hệ thống pháp luật khuyến khích
sự tụ' nguyện, công bố chi tiết nội dung của thoả thuận nhượng quyền kinh doanh; (III) nhóm các nước có luật cụ thê, điều chỉnh hoạt động nhượng quyền kinh doanh; (IV) nhóm các nước điều chỉnh hoạt động nhượng quyền kinh doanh theo luật về chuyển giao công nghệ Để hiểu rõ hơn về nhượng quyền kinh doanh, chúng ta sẽ xem xét định nghĩa về nhượng quyền kinh doanh tại bốn quốc gia đại diện cho từng nhóm nước nói trên, đó là: Mỳ, Châu Âu, Nga, Mê hi cô
Còn Hiệp hội nhượng quyền kinh doanh Quốc tế (The International Franchise Association), hiệp hội lớn nhất nước Mỳ và thế giới đã định nghĩa nhượng quyền kinh doanh như sau: "Nhượng quyền kinh doanh là mối quan
hệ theo hợp đồng, giữa Bên giao và Bên nhận quyền, theo đó Bên giao đề xuất hoặc phải duy trì sự quan tâm liên tục tới doanh nghiệp của Bên nhận trên các khía cạnh như: bí quyết kinh doanh (know-how), đào tạo nhân viên; Bên nhận hoạt động dưới nhãn hiệu hàng hóa, phương thức, phương pháp kinh doanh do Bên giao sở hữu hoặc kiêm soát; và Bên nhận đang, hoặc sẽ tiên hành đầu tu- đáng kể vốn vào doanh nghiệp bằng các nguồn lực của mình"
Theo định nghĩa này, vai trò của Bên nhận quyền kinh doanh trong việc đầu tư vốn và điều hành doanh nghiệp được đặc biệt nhấn mạnh hơn so với trách nhiệm của bên giao quyền
Định nghĩa của Uỷ ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (the us Federal Trade Commission - FTC) lại nhấn mạnh tới việc Bên giao quyền kinh doanh hồ trợ và kiêm soát Bên nhận trong hoạt động FTC định nghĩa một hợp đồng nhượng quyền kinh doanh là hợp đồng theo đó Bên giao:
- Hồ trợ đáng kể cho Bên nhận trong việc điều hành doanh nghiệp hoặc kiểm soát chặt chẽ phương pháp điều hành doanh nghiệp của Bên nhận
Trang 2- Li-xăng nhãn hiệu cho Bên nhận đê phân phôi sản phẩm hoặc dịch vụ theo nhãn hiệu hàng hóa của Bên giao
- Yêu cầu Bên nhận thanh toán cho Bên giao một khoản phí tối thiểu
Cộng đồng chung Châu Âu EC (nay là liên minh Châu Ầu Eư) lại định nghĩa nhượng quyền kinh doanh theo hướng nhấn mạnh tới quyền của Bên nhận, khi sử dụng một tập họp quyền sở hữu trí tuệ Mặc dù, ghi nhận vai trò của thương hiệu và hệ thống, bí quyết kinh doanh của Bên giao quyền, định nghĩa này không đề cập tới những đặc điếm khác của việc nhượng quyền kinh doanh EC định nghĩa quyền kinh doanh là một "tập hợp những quyền sở hữu công nghiệp và sở hữu trí tuệ liên quan tới nhãn hiệu hàng hóa, tên thương mại, biển hiệu cửa hàng, giải pháp hữu ích, kiểu dáng, bản quyền tác giả, bí quyết, hoặc sáng chế sè được khai thác để bán sản phẩm, hoặc cung cấp dịch vụ tới người sử dụng cuối cùng" Nhượng quyền kinh doanh có nghĩa là việc chuyến nhượng quyền kinh doanh được định nghĩa ớ trên
Luật Mêhicô đề cập tới lợi ích của việc nhượng quyền kinh doanh về mặt hỗ trợ kỳ thuật (technical assistance) và nhấn mạnh tới việc chuyền giao
"kiến thức kỹ thuật" (technical knowledge) để bán sản phẩm, hoặc dịch vụ đồng bộ và có chất lượng Luật sở hữu công nghiệp của Mêhicô có hiệu lực
từ 6/1991 quy định: "Nhượng quyền kinh doanh tồn tại khi với một li-xăng cấp quyền sử dụng một thương hiệu nhất định, có sự chuyên giao kiến thức công nghệ hoặc hồ trợ kỹ thuật đê một người sản xuất, chế tạo, hoặc bán sản phấm, hoặc cung cấp dịch vụ đồng bộ với các phương pháp vận hành
(operative methods), các hoạt động thương mại, hoặc hành chính đã được chủ thương hiệu (brand owner) thiết lập, với chất lượng (quality), danh tiếng (prestige), hình ảnh của sản phẩm, hoặc dịch vụ đã tạo dựng được dưới thương hiệu đó." Định nghĩa này phản ánh một phần quan điềm của Mêhicô
là một nước đang phát triển có nhu cầu rất lớn trong việc nhập khẩu công nghệ và bí quyết kinh doanh từ nước ngoài
Ó Nga, thỏa thuận nhượng quyền kinh doanh được định nghĩa là "Sự nhượng quyền thương mại" (commercial concession) Chương 54, Bộ luật dân sự Nga định nghĩa bản chất pháp lý của "sự nhượng quyền thương mại" như sau: "Theo Hợp đồng nhượng quyền thương mại, một bên (bên có quyền) phải cấp cho bên kia (bên sử dụng) với một khoản thù lao, theo một thời hạn, hay không thời hạn, quyền được sử dụng trong các hoạt động kinh doanh của bên sử dụng một tập họp các quyền độc quyền của bên có quyền bao gồm, quyền đối với dấu hiệu, chỉ dẫn thương mại, quyền đối với bí mật kinh doanh, và các quyền độc quyền theo hợp đồng đối với các đổi tượng khác như nhãn hiệu hàng hoá , nhãn hiệu dịch vụ, " Tương tự như định nghĩa của EU, định nghĩa của Nga nhấn mạnh tới việc Bên giao chuyên giao một số quyền sở hữu trí tuệ độc quyền cho Bên nhận để đổi lấy những khoản phí nhất định, mà không đề câp đến vai trò, nghĩa vụ của bên nhận
Tất cả các định nghĩa về nhượng quyền kinh doanh trên đây đều dựa trên quan điểm cụ thể của các nhà làm luật tại mỗi nước Tuy nhiên, có thể thấy ràng các điếm chung trong tất cả nhũng định nghĩa này là việc một Bên độc lập (Bên nhận) phân phối (marketing) sản phấm, hoặc dịch vụ dưới nhãn hiệu hàng hóa, các đối tượng khác của các quyền sở hữu trí tuệ, và hệ thống kinh doanh đồng bộ do một Bên khác (Bên giao) phát triển và sở hữu;
đổ được phép làm việc này, Bên nhận phải trả những phí và chấp nhận một
Trang 3số hạn chế do Bên giao quy định.
Theo quan điểm của 1 tác giả Việt Nam, nhượng quyền kinh doanh tại Việt Nam được định nghĩa như sau: “Nhượng quyền kinh doanh là một hoạt động thương mại, trong đó một bên (người có quyền ), với một khoản thù lao, cho phép bên kia (người nhận quyền) quyền độc lập phân phối hàng hoá và dịch vụ theo phương thức và hệ thống được xây dựng, bởi người có quyền và với sự kiềm soát và trợ giúp đáng kể và thường xuyên của người
có quyền; và quyền được sử dụng một tập hợp các quyền độc quyền, gắn liền với hệ thống nói trên, như quyền đối với các chỉ dẫn thương mại, quyền đối với bí mật thương mại, quyền đối với nhãn hiệu hàng hoá, nhãn hiệu dịch vụ ”
Định nghĩa này được xây dựng với mục đich xác định rõ:
- Phạm vi điều chỉnh: điều chỉnh các hoạt động phân phối hàng hoá và dịch vụ, không điều chỉnh các hoạt động liên quan đến li xăng công nghiệp (li xăng pa tăng )
- Trách nhiệm của bên có quyền: phải có phương thức và hệ thống, phải có sự kiềm soát và trợ giúp đáng kể và thường xuyên nhằm bảo đảm chất lượng hàng hoá và dịch vụ do bên nhận quyền cung cấp, phải có và cấp quyền sử dụng các đối tượng sở hữu trí tuệ
- Trách nhiệm của bên nhận quyền; hoạt động kinh doanh độc lập và chịu trách nhiệm về hoạt động của mình
Cũng có thế hiểu một cách nôm na về hoạt động nhượng quyền thương mại như sau: bên nhượng quyền trao cho bên nhận quyền sử dụng
mô hình, kỹ thuật kinh doanh, sản phâm dịch vụ dưới thương hiệu của mình
và nhận lại một khoản phí hay % doanh thu trong thời gian nhất định
2 Nội dung nhượng quyền:
1 Các quyền đuơc nhươns:
Bao gồm quyền sử dụng:
Các bí quyết nghề nghiệp;
Cách thức tổ chức bán hàng,
Cung ứng dịch vụ;
Tên thương mại;
Nhãn hiệu hàng hóa, dịch vụ;
Khâu hiệu kinh doanh;
Biểu tượng của bên nhượng quyền
Quyền sử dụng các trợ giúp khác để bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ
2 Các bên tham gia.
Có 2 nhóm chính tham gia vào hình thức kinh doanh nhượng quyền, gồm có bên bán hay cho thuê (franchisor: cá nhân hoặc doanh nghiệp cho thuê quyền kinh doanh, bao gồm cả thương hiệu và hệ thống sản xuất, quản lý) và bên mua hay thuê (franchisee: người thuê lại quyền đó)
3 Các auv đinh về Phí nhượng quyền
Quyền kinh doanh đó được bên bán (franchisor) bán cho bên mua (franchisee) đổ thu về một số tiền ban đầu, thường gọi là phí gia nhập hay
Trang 4Phí nhượng quyền (franchise fee), số tiền này phải giao ngay sau khi hợp đồng được ký kết Họp đồng nhượng quyền (franchise agreement) này sè chi tiết hoá tất cả những điều khoản ràng buộc và nghĩa vụ của cả bên mua và bên bán, cũng như thời gian hợp đồng có hiệu lực (thường là vài năm) Hợp đồng này sê được ký lại khi hết hiệu lực
Phí nhượng quyền ban đầu chỉ bao gồm quyền sử dụng tên và hệ thống sản xuất, điều hành, đôi khi bao gồm cả việc đào tạo theo chế độ, những thủ tục, tài liệu hướng dẫn, và một số chi tiết phụ trợ khác Phí này không gồm những thứ như: tài sản cố định, bàn ghế, bất động sản
Ngoài phí nhượng quyền, bên mua còn phải trả một loại phí khác gọi
là Phí thành viên (royalty fees) hay những khoản thanh toán khác theo thỏa thuận để tiếp tục kinh doanh Phần chi phí này thường được trích ra từ doanh thu bán hàng, nhưng cũng có thế là một khoản xác định Tất cả những điều khoản này phải quy định rõ trong hợp đồng nhượng quyền Phí này được sử dụng vào mục đích duy trì các loại dịch vụ tư vấn và hỗ trợ mà bên bán sẽ cung cấp cho bên mua Bên bán cũng có thể cung cấp nguyên vật liệu trực tiếp cho bên mua
Ngân sách dành cho quảng cáo được chi trả định kỳ Khoản tiền này thường được đưa vào tài khoảng chung để sử dụng vào chiến dịch quảng cáo hay khuyến mãi của cả hệ thống trên phạm vi địa phương hay toàn quốc Quy định: những ràng buộc của hợp đồng
Thành công của hầu hết các đơn vị nhượng quyền đều dựa trên hệ thống hoạt động, những phương thức và sản phẩm có sẵn Chính vì thế, công ty nhượng quyền buộc phải bảo vệ những thông tin mang tính độc quyền cũng như thương hiệu của mình Đe thực hiện điều đó, họ đặt ra những điều khoản ràng buộc trong hợp đồng, nhàm chi phối những hoạt động của các đơn vị được nhượng quyền
Ví dụ, một trong những điều khoản ràng buộc thường thấy là bên mua quyền không được thành lập hay điều hành bất cứ cơ sở nào khác thuộc lĩnh vực kinh doanh tương tự trong thời hạn họp đồng còn hiệu lực Điều khoản này gọi là “chống cạnh tranh trong thời hạn hiệu lực của hợp đồng” (in-term non-competition covenants) Cũng có trường hợp bên bán quyền ngăn cấm bên mua kinh doanh ngành hàng tương tự kể cả sau khi họp đồng
đã hết hiệu lực bằng điều khoản “chống cạnh tranh giai đoạn hậu hiệu lực của họp đồng” (post-term non-competition covenants) Mồi địa phương đều
có những ràng buộc riêng trong họp đồng về vấn đề chống cạnh tranh Thông thường, họp đồng với điều khoản chống cạnh tranh trong thời gian hiệu lực được sử dụng nhiều hơn so với hậu hiệu lực
4 Quy đinh về những bỉmât kinh (loanh
Bí mật kinh doanh thường được coi là yếu tố sống còn đối với thành công của một công ty Một nguyên tắc được ngầm hiêu là bên mua quyền phải tuyệt đối giữ bí mật này Việc này không những bảo vệ cho bên
nhượng quyền, mà còn đảm bảo cho vốn đầu tư cá nhân của bên được nhượng quyền
5 Những lơi ích từ nhương quyền thương mại:
Nhượng quyền thương mại có khả năng đem lại lợi ích cho nhiều phía
Trang 5a Vói bên nhượng quyền kinh doanh:
- Franchising đem lại hệ thống kinh doanh rộng khắp; khả năng chếim lĩnh thị trường; phát triển nhanh hệ thống kinh doanh
- Franchising là phương tiện quảng bá hình ảnh nhanh và có hiệu quả
- Thông qua franchising, danh tiếng và uy tín của bên chuyên nhượng cùng như đối tượng chuyển nhượng tăng nhanh, giá trị tài sản vô hình phát triển bền vững, tăng khả nang cạnh tranh của cả doanh nghiệp nhượng và nhận quyền
- Bên cạnh đó chi phí đầu tư và phát triển kinh doanh thấp, giảm thiểu rủi ro trong kinh doanh.Mặc dù có phạm vi hoạt động rộng, DN nhượng quyền vẫn có khả năng kiểm soát được quá trình phân phối, chất lượng sản phẩm, dịch vụ thông quacác nguyên tắc, quy tắc, thoả thuận của franchising
b Với bên nhận chuyến nhượng, đặc biệt là những doanh nghiệp mới
kinh doanh,
NQTM là con đường thâm nhập vào một thị trường chuyên nghiệp nhanh nhất, ít rủi ro nhất vì:
- Có sẵn một thương hiệu nổi tiếng: đa số những thương hiệu
franchisise đã được thị trường chấp nhận và có tiếng tăm
- Xác suất thành công cao: xác suất thành công của các DNNỌTM cao
hơn rất nhiều so với các doanh nghiệp mới bắt đầu kinh doanh lần đầu
mà thương hiệu thì chưa ai biết đến
- Được sự hỗ trợ tối đa từ chủ thương hiệu: các hồ trợ như về việc
tuyển dụng, đào tạo năng lực, thiết kế cửa hàng, quảng cáo và tái đào tạo.Đặc biệt là người nhận NQTM sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ chuồi franchise đã được tạo dựng và kinh doanh hiệu quả bởi chủ thương hiệu
- Để vay vốn ngân hàng: do xác suất thành công cao hơn nên các ngân
hàng thường tin tưởng Nói cách khác, hầu như tất cả các DN kinh doanh NQTM lớn trên thế giới đều chủ động đàm phán, thuyết phục các ngân hàng ủng hộ các đối tác bàng cách cho vay với lãi suất thấp
6 Những rủi ro:
Trong khi dự báo về khả năng bùng nổ phương thức nhượng quyền kinh doanh, một phương thức có tỷ lệ thành công trên thế giới hơn 90%, thì NQTM vẫn có những rủi ro được khuyên cáo đê DN có những công tác chuân bị như :
Doanh nghiệp cần tìm hiêu kỳ mức độ thành công, mức độ hồ trợ của DN nhượng quyền thương mại cho người nhận nhượng quyền vì một người nhượng quyền thương hiệu tốt sẽ giúp người nhận quyền yên tâm về các vấn đề kỳ thuật, công nghệ
NQKD ở các nước thường quy định cung cấp đầy đủ thông tin và nộp hồ sơ nhượng quyền kinh doanh cho các cơ quan của chính phủ đề đảm bảo quyền lợi của người nhận nhượng quyền kinh doanh
Trang 63 Xây dựng và vận hành một doanh nghiệp nhượng quyền thương mại:
Một DN NQTM được xây dựng và vận hành theo cách hơi khác với một DN tư nhân thông thường
- Tính hệ thống : tính hệ thống là điêm mạnh của các doanh nghiệp NQTM và được chuyên nghiệp đến mức cao nhất để đảm bảo hiệu quả kinh doanh tối đa,đây là yếu tố quyết định sự thành bại của doanh nghiệp
NQTM.Nhừng doanh nghiệp tư nhân vừa và nhỏ hoạt động độc lập thường không đáp ứng được yêu cầu này
- Xây dựng : sẽ không mất quá nhiều công sức cho việc xây dựng một doanh nghiệp NQTM vì thực ra, mô hình của doanh nghiệp này đã được chủ doanh nghiệp xây dựng rất bài bản và ngày càng hoàn thiện qua quá trình mở rộng mạng lưới kinh doanh của mình.Chủ thương hiệu sẽ áp đặt hệ thống mà họ đang vận hành vào một DNNỌKD mới.Việc này bao gồm các công đoạn:
- Vận hành: việc vận hành doanh nghiệp NỌKD phức tạp hon công đoạn xây dựng Chủ thương hiệu sẽ cử chuyên viên xuống hồ trợ doanh nghiệp nhượng quyền kinh doanh trong thời gian đầu đế đảm bảo hệ thống hoạt động trơn tru
-Ký hợp đồng họp tác kinh doanh
- Tìm địa điểm xây dựng/thuê mặt
bằng kinh doanh
-Tuyển dụng nhân sự
-Huấn luyện nhân sự
-Xin giấy phép kinh doanh
- Thiết kế và xây dựng cửa
hàng/điểm kinh doanh
-Thông tin và quảng cáo
-Chủ thương hiệu và người được NQKD
-Người được NQKD
-Người được NỌKD
-Chủ thương hiệu
-Người được NQKD
-Chủ thương hiệu
-Chủ thương hiệu và người được NQKD
Trang 7CHƯƠNG 2: FRANCHISING -XU HƯỚNG TẤT YẾU
I FRANCHISING TẠĨ VĨỆT NAM:
Hoạt động nhượng quyền kinh doanh được coi là khởi nguồn tại Mỹ, vào giữa thế
ký 19, lần đầu tiên trên thế giới Hiện franchising đã xuất hiện ở mọi khu vực trên thế giới và tại đa số các quốc gia với 16.000 hệ thống trên toàn cầu Nhượng quyền thương mại là phương thức kinh doanh được các tập đoàn lớn trên thế giới, đặc biệt trong lĩnh vực phân phối, dịch vụ sử dụng Hiện nay, hoạt động nhượng quyền đã có mặt tại 160 nước trên thế giới với tổng doanh thu lên tới 18,3 tỷ USD năm 2000
Ớ Việt Nam, hoạt động nhượng quyền kinh doanh đang phát triên rất nhanh Khởi đầu từ những năm 1990, với sự tham gia của các doanh nghiệp trong và ngoài nước, các hoạt động đó đã có doanh số 1,5 triệu USD vào năm 1996, trên 4 triệu USD vào năm
1998, và từ đó đến nay liên tục phát triển với tốc độ tăng trưởng dự báo 15-20%/năm
Các hệ thống nhượng quyền kinh doanh toàn cầu như: Kentucky, Burger Khan, Five Star Chicken, Jollibee, Carvel, Baskin Robbins, Texas Chicken, Kentucky Fried Chicken, Hard Rock Cafó, Chili's, đã đầu tư vào Việt Nam sau khi thành công tại các thị trường lân cận như: Nhật Bản, Indonexia, Đài loan, Trung quốc, Thái lan, Philippin Các
hệ thống khác như Dunkin Donuts and McDonald's hiện đã kết thúc giai đoạn nghiên cứu thị trường Cùng với sự đầu tư vào Việt Nam của các hệ thống toàn cầu, các hệ thống nhượng quyên kinh doanh của Việt nam cũng đã được hình thành và phát triên như: Cà phê Trung nguyên, Qualitea, Đặc biệt, Cà phê Trung Ngiiyên đã xây dựng được một hệ thống kinh doanh trên toàn bộ Việt Nam và đang mớ rộng ra nước ngoài Đen thời điếm này, đã có 3 doanh nghiệp trong nước thực hiện nhượng quyền thương mại là Cà phê Trung Nguyên, bánh Kinh Đô và Phở 24; ngoài ra còn có 6 nhà bán lẻ nước ngoài đang hoạt động tại VN là Bourbon Group, Metro Cash&Carry, Lotteria, KFC, Medicare, Parkson
Với những un thế như chính trị ổn định, tỷ lệ người biết chữ cao, thị trường trẻ với 70% dân số dưới 30 tuổi, sức mua ngày càng tăng, VN đang có nhiều lợi thế để thực hiện các hoạt động nhượng quyền thương mại Ồng Luke Kim, Giám đốc Công ty A.s Louken của Singapore cho biết hầu hết các thương hiệu trên thế giới nhượng quyền thành công tại Singapore như thương hiệu giày da thời trang Charles & Keith, Chapter 2 và một
số thương hiệu thức ăn nhanh như Break Talk, Cavana đều đang có ý định nhắm đến VN
"Thị trường VN đã bắt đầu chín muồi đê các thương hiệu trong và ngoài nước áp dụng nhượng quyền thương mại", ông Luke Kim nhận xét Bà Vũ Kim Hạnh, Giám đốc Trung tâm xúc tiến thương mại và đầu tu- TP.HCM (ITPC) cho biết mới đây tập đoàn bán lẻ Wall Mart của Mỹ đã sang làm việc với ITPC đề tìm hiểu đầu tư vào thị trường VN dưới dạng nhượng quyền thương mại
Mặc dù được coi là mới du nhập vào Việt Nam, song điều đáng ngạc nhiên là phương thức này đã có mặt và được áp dụng tại 70 hệ thống kinh doanh trên các lĩnh vực khác nhau, với hệ thống mạng lưới các cửa hàng hoạt động hết sức có hiệu quả trên khắp Việt Nam Đó là kết quả của một nghiên cứu mới đây do Hệ thống Nhượng quyền thương mại thế giới thực hiện Cũng như các nước đang phát triên khác, Việt Nam hoàn toàn có thê đưa vào áp dụng một cách hữu hiệu phát kiên này như là một quy luật tự nhiên của quá trình mở cửa và đôi mới nền kinh tế theo cơ chế thị trường, cũng như có thê phát triên nó một cách bài bản và đúng hướng đê phục vụ mục đích tă.ng trưởng kinh tế và tối
ưu hóa hiệu quả hoạt động thương mại trong tương lai
Hình thức kinh doanh của Cà phê Trung Nguyên và Công ty Bánh ngọt Kinh Đô được ông Terry đánh giá là ví dụ điển hình cho việc áp dụng khá thành công phương thức nhượng quyền kinh doanh tại Việt Nam hiện nay Theo ông, đây có thể coi là mô hình thu nhỏ của tập đoàn kinh doanh đồ ăn nhanh nôi tiếng của Mỹ là McDonald, với đúng hình thức là nhân bản các cửa hàng bán hàng theo nguyên mẫu có sẵn thông qua
Trang 8việc nhượng quyền kinh doanh của công ty (có thể tạm gọi là "công ty mẹ") cho các cửa hàng ở cấp thấp hơn tại các khu vực địa lý khác nhau (là bên nhận quyền kinh doanh) để tạo thành một chuỗi phân phối
Theo ông Terry, bằng cách liên kết như vậy, cả bên nhượng và bên nhận quyền kinh doanh đều có lợi và quan trọng hơn nữa là có thể cùng họp sức cạnh tranh với các công ty lớn trong cùng lĩnh vực hoạt động Do đó, hình thức này rất phù họp với Việt Nam cũng như các nước đang phát triển nói chung, vốn là nhừng quốc gia đang rất cần tập hợp nguồn lực từ các doanh nghiệp vừa và nhỏ để nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
Tuy nhiên, một điều đáng quan tâm là, cũng như tất cả các phương thức kinh doanh khác đang hiện hữu trong nền kinh tế, nhượng quyền kinh doanh cũng có thể phát sinh những tác động tiêu cực tới môi trường kinh doanh nếu như nó được phát triển một cách tự do, thiếu kiểm soát và nhất là thiếu sự giám sát, quản lý từ phía Nhà nước
Điều đáng nói là nhượng quyền kinh doanh vẫn là một khái niệm mới đối với các nhà làm luật, các quan toà, cũng như cộng đồng kinh doanh Việt Nam Trong tất cả các văn bản pháp lý hiện hành, chỉ có duy nhất một cụm từ đề cập đến khái niệm này trong điều 4.1.1 Thông tư 1254/BKHCN/1998 của Bộ Khoa học công nghệ và môi trường được ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết việc thực hiện Nghị định 45/ND-CP về chuyển giao công nghệ Toàn văn như sau:
Việc phân cấp phê duyệt Hợp đồng quy định tại Điều 32 Nghị định 45/1998 được hiểu như sau:
Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường phê duyệt:
"Các hợp đồng với nội dung cấp li xăng, sử dụng nhãn hiệu hàng hoá, kèm theo các bí quyết sản xuất, kinh doanh được chuyền giao từ nước ngoài vào Việt Nam có giá trị thanh toán cho một Hợp đồng trên 30.000 USD (hợp đồng cấp phép đặc quyền kinh doanh - tiếng Anh gọi là franchise)"
Có thể thấy, khái niệm về hợp đồng nhượng quyền kinh doanh được mô tả ở trên không thể hiện được rõ bản chất của nó, mà chỉ nhàm tháo gỡ tạm thời các vấn đồ nảy sinh trong quá trình thực hiện Nghị định 45/ND-CP về chuyên giao công nghệ
Ngoài ra, Thương nhân Việt Nam và thương nhân nước ngoài hoạt động thương mại tại Việt Nam muốn nhượng quyền thương mại phải đăng ký với Bộ Thương mại Hợp đồng nhượng quyền thương mại phải được lập thành văn bản hoặc các hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương và phải được đăng ký với Bộ Thương mại
Mô hình nhượng quyền trên thế giới đã được áp dụng rất phổ biến trên nhiều loại hình kinh doanh và nhiều hình thức khác nhau Tuy nhiên tại Việt Nam, hoạt động nhượng quyền vẫn còn chưa phát triển mạnh Để đánh giá cơ hội hoạt động nhượng
quyền trong nhiều lĩnh vực khác nhau, Lautabraud.com đã rút gọn và đưa ra nhận xét với
40 loại hình phù hợp nhất cho các doanh nghiệp Việt Nam Doanh nghiệp của bạn phù họp với loại hình nhượng quyền nào?
STT Loại hình sán phẩm dịch vụ Khuvến nghị của
LANTABRAND
1 Cửa hàng
kẹo , băp rang, bánh snack
Candy, pop corns and snacks Hiện vẫn chưa có thương hiệu nổi tiếng nhưng các cửa hàng tham gia
lĩnh vực này cần xem xét nhượng quyền là cơ hội lớn kinh doanh cho mình
Trang 92 Cửa hàng
bán / thuê
băng đĩa
Video / audio sales and rental Các cửa hàng cho thuê băng đĩa cần xem mô hình nhượng quyền như là
một con đường ngắn nhất đê mở' rộng loại hình này
3 Cửa hàng
bán hoa
Florist Shops Rất nhiều dịch vụ: đặt, giao tặng ,
trang trí hoa hiện nay có the mở rộng mô hình bằng nhượng quyền
4 Cửa hàng
bán lẻ
chuyên
dụng
Retail stores:
specialty Thônq qua kinh doanh chuyên về 1 mặt hàng sẽ là lợi thế lớn giúp
thương hiệu trở nên mạnh hơn và đề nhượng quyền hơn
5 Cửa hàng
bán lẻ đa
dụng
Retail stores:
variety Đáp ứng nhiều nhu cầu của khách hàng và chú trọng vào sự tiện lợi ,
vào giá cả Việc nhượng quyền mở rộng tính qui mô và tính kinh tế cho
hệ thống cửa hàng này
6 Cửa hàng
bánh ngọt Food : pastry, baked Kinh Đô đã rất thành công và hiện nhân rộng mô hình nhượng quyền
cho các cửa hàng tiếp theo, tuy nhiên thị trường này vẫn còn rất lớn
7 Cửa hàng
kem, sữa
chua
Food: ice-cream, yoghurt Các cửa hàng kem tại VN hiện nay đều đang nỗ lực chuẩn hoá hình ảnh
để chuẩn bị lên kế hoạch nhượng quyền cho mình
8 Cửa hàng
mắt kính Stained glass Một số cửa hàng lớn hiện nay chi phối thị truòng mắt kính và đang
chuẩn bị cho việc nhượng quyền trong tuong lai gần
9 Cửa hàng
nội thất Home furnishing Do việc dầu tu- vào cửa hàng nội
thất đòi hỏi chi phí cao, nhượng quyền dế huy động vốn là 1 phuong thức hữu hiệu khi muốn mở rộng qui
mô của mình
10 Cửa hàng
sinh tố -
vitamin
Vitamin and mineral stores ALO trà đã rất thành công trong việcphát triển nhân rộng mô hình cửa
hàng nước giải khát nhanh
11 Cửa hàng
tạp hoá
Convernience Stores Mô hình các cửa hàng nhỏ nhưng dịch vụ tốt ( như 7ELEVEN trên thế
giới) sẽ có mặt và nhân rộng nhờ nhượng quyền
12 Cho thuê
quần áo
cưới - dự
tiệc
Formal / wedding wear rental Đây là dịch vụ đáng xem xét vai trò của nhuợng quyền vì nó đáp ứng
nhu cầu thiết thực và có thể nhân rộng nhanh chóng
Trang 1013 Cho thuê
trang thiết
bị
Rental equipment Việc thuê muớn trang thiết bị sẽ
phục vụ nhu cầu sử dụng trong ngắn hạn, và việc mở rộng các cửa hàng cho thuê sẽ làm tăng tính qui mô và hiệu quả cho họ
14 Cho thuê xe
- Dịch vụ
về
xe
Auto rentals - Automotive services
Dịch vụ này phát triển mạnh ở các khu đô thị và do đó việc nhuợng quyền rất khả thi
15 Chụp hình Photography Các cửa hàng photosticker ( chụp
lấy ngay) mọc lên rất nhanh, cũng với các dịch vụ tuong tự, hứa hẹn
mô hình nhirợng quycn nhu co hội phát triên mạnh
15
6 Dịch vụ chăm sóc
trẻ em
Children's services Mức sổng ngày càng cao khiến dịch
vụ này phát triên mạnh, nhượng quyền là cơ hội giúp bạn nhân rộng
mô hình kinh doanh này
17 Dịch vụ
chuyên chở Transposrtationservices Phát triên mạnh Hiện nay mỗi tài xếtaxi đuợc xem như một nguời nhận
quyền phải đáp ứng đuợc những yêu cầu của bên nhuợng quyền
18 Dịch vụ giới
thiệu việc
làm
Employment servces Các trung tâm việc làm hiện nay cầnxây dựng uy tín và hình ảnh tốt
trước khi bắt đầu nhuợng quyền kinh doanh
19 Dịch vụ
giúp việc
nhà
Maid services Các khu đô thị mới và các khu nhà
cao cấp mọc lên sẽ là mảnh đất màu
mỡ cho dịch vụ này phát triển và nhân rộng bàng nhượng quyền
20 Dịch vụ
kho bãi
Storage services Sự bùng nổ đô thị sẽ giúp dịch vụ
này phát triển mạnh, việc nhượng quyền chỉ cần có hệ thống thương hiệu và có chiến lược phát triên hợp
lý để nhân rộng mô hình
21 Dịch vụ
mua sắm Shopping services Đưa sự tiện lợi lên hàng đầu, có thể
thông qua thương mại điện tử để phát triên và nhân rộng mô hình này Nhuợng quyền sẽ dựa trên một hệ thống dịch vụ mạnh hỗ trợ KH