Lập trình ngôn ngữ tư duy hay NLP joseph oconnor

NLP là viết tắt của NeuroLinguistic Programming (Lập Trình Ngôn Ngữ Tư Duy). Nó chứa đựng ba thành tố có ảnh hưởng lớn nhất đến việc hình thành những kinh nghiệm cá nhân của mỗi chúng ta: thần kinh học, ngôn ngữ học, và các mô thức được lập trình sẵn. Một trong những ý tưởng độc đáo nhất của NLP là: Nếu một người nào đó làm được việc gì, thì ta sẽ có khả năng tìm hiểu cách thức họ làm như thế nào và lặp lại nó. Nguyên Lý Mô Phỏng (Principle of Modelling) của NLP là một trong những cách tiếp cận độc nhất vô nhị cho việc phát hiện và bắt chước những kỹ năng tiềm thức của những người kiệt xuất (có năng khiếu bẩm sinh) để dạy lại cho những người khác những kỹ năng mà bình thường rất khó có thể học được.

M c l c

NLP CĂN B N 3

L I GI I THI U 4

L I T A 5

GI I THI U 6

C( NG L P TRÌNH NGÔN NG T DUY LÀ GÌ 10

C( NG CÁNH C A C A NH N TH C 30

C( NG TR NG THÁI TH CH T VÀ T DO C M XÚC 53

C( NG 4 VÒNG TRÒN VÀ NH NG H TH NG 68

C( NG NGÔN T VÀ 8 NG(ĨA 85

C( NG TH I GIAN BÊN NGOÀI VÀ TH I GIAN BÊN TRONG 106

C( NG MÂU THU N VÀ NH T QUÁN 133

C( NG TÂM LÝ TR LI U 158

C( NG H C THEO HÌNH M U 166

L I K T 189

CHÚ GI I NLP 196

JOSEPH O CONNOR và JOHN SEYMOUR

L I GI I THI U

(Cho b n ti ng Vi t)

Đã bao gi b n t h i t i sao c‘ng đ i m t v i m t v n đ mà k t qu m i ng i thu đ c

l i r t khác nhau? T i sao m t s ng i l i thành công m i m t tràn đ y nhi t huy t và luôn tìm th y nh ng ni m vui b t t n, còn nh ng ng i khác thì không?

NPL - L p trình ngôn ng t duy s tr l i cho b n nh ng câu h i này B ng cách khám phá suy nghĩ và hành đ ng c a nh ng ng i thành công, b n có th h c đ c nh ng k năng và công c đ bi n đ i cu c s ng c a chính mình

Trên th gi i đã có r t nhi u cu n sách các ch ng trình đào t o v ch đ này Vi t Nam thì d ng nh NLP còn khá m i m M t s cu n sách v NLP đã đ c xu t b n t i Vi t Nam là Đánh th c ngu n năng l c vô h n Thay đ i cu c s ng c a b n trong 7 ngày, NLP -

t l p trình cho t duy c a b n, Th t đ n gi n - l p trình ngôn ng t duy Làm ch t duy - thay đ i v n m nh NLP căn b n Nh ng k năng tâm lý đ hi u và gây nh h ng lên

ng i khác mà Alpha Books và VietMinds cùng h p tác xu t b n nh m cung c p cho b n

và tinh hoa c a ch đ nó đang nói đ n và do đó cu n sách này đ’ng v i m t phát bi u

c a Albert Einstein M i th đ u nên đ c đ n gi n hóa nh ng không nên đ n gi n h n

n a

ng d ng nh ng k năng tâm lý c a NLP trong cu n sách này s mang l i cho b n nh ng

k t qu tuy t v i khi hi u và t ng b c làm ch NLP, lan t a t m nh h ng, s c hút và thành công c a b n thân, bi t cách áp d ng hi u qu NLP vào th c t

Ti m năng luôn t n t i trong m i ng i - bây gi là lúc b c l nó!

BÙI QUAN M NH

Phó Giám đ c Đào t o

Công ty C ph n Đào t o T duy Vi t

L I T A

Ng i lý trí đi u ch nh b n thân đ thích ng v i th gi i

Ng i phi lý bi n đ i th gi i phù h p v i b n thân mình

V y nên, m i ti n b ph thu c vào nh ng ng i phi lý

GEORGE BERNARD SHAW

L ch s , khi nhìn l i, có nhi u đi m t ng đ ng v i bài hát v tay lang băm tr b nh b ng các trò ma thu t, các nhà ngo i giao và các nhà bi n giáo th n h c Nó có th khác nh th nào ch ?

Nh ng truy n thuy t truy n mi ng c a con ng i trong nh ng n n văn hóa nguyên b n

tr c khi phép chi u tr c giao đ c gi i thi u v a là s an i v a là thách th c: nó là s an

i trong k lu t và dòng ch y không ng ng c a nh ng s ki n; nó là thách th c v i nh ng

ca sĩ ch ng ki n s h n đ n đó cu i cùng bu c ph i ép vào khuôn kh c a nh ng nh p đi u

và tr ng đ trong các b n biên niên s du d ng Ch c ch n sau m t th i gian, m i ng i

s quên đi s ki n này và hát bài hát đó v i t t c ni m tin

Gregory Bateson t ng c nh báo chúng ta v tam giác ch t ng i c a công ngh , khuynh

h ng thay th môi tr ng s ng t nhiên (nh ng khu r ng r m Amazon) v i môi tr ng

s ng nhân t o (nh ng con đ ng New York) và nh ng ho ch đ nh ý th c thi u cân b ng

v i quá trình vô th c Tom Malloy (trong cu n ti u thuy t xu t s c The Curtain of Dawn

T m màn bình minh đã ch a l i nói l p trong phát bi u c a Charles Darwin khi ông phát

bi u loài m nh nh t s s ng sót mà l ra ph i nói là loài m nh h n s s ng sót

Hai tác gi O Connor và Seymour đã xây d ng m t câu chuy n m ch l c t m t cu c phiêu

l u táo b o Nh ng khu r ng mà Richard và tôi đã đi qua trong chuy n hành trình c a mình

r t kỳ quái và th n bí Nh ng ng i đàn ông gi i giang và thi n chí này cũng s cho b n cái nhìn v m t v n hoa h ng ki u Anh đ c c t t a chăm sóc đ’ng cách C khu r ng và

v n hoa h ng đ u có s c h p d n riêng c a chúng

Nh ng đi u b n s p đ c ch a bao gi x y ra nh ng nó có v r t h p lý, ngay c đ i v i tôi Tháng năm

JOHN GRINDER

GI I THI U

Cu n sách này gi i thi u và h ng d n v ngành khoa h c đ c bi t đ n v i cái tên L p trình Ngôn ng T duy hay NLP NLP là m t môn ngh thu t và khoa h c v s xu t chúng

d a trên n n t ng nghiên c u cách nh ng ng i xu t s c nh t trong các lĩnh v c khác nhau

đ t đ c nh ng k t qu phi th ng B t kỳ ai cũng có th h c nh ng k năng giao ti p này

đ nâng cao hi u qu cá nhân cũng nh ngh nghi p

Cu n sách mô t r t nhi u mô hình c a s xu t ch’ng mà NLP đã xây d ng cho các ch đ giao ti p, kinh doanh, giáo d c và tr li u Cách th c ti p c n r t th c ti n, nó mang l i k t

qu và đang ngày càng nh h ng đ n nh ng lĩnh v c khác trên th gi i

NLP ti p t c phát tri n và kh i g i thêm nhi u ý t ng h n Ch’ng tôi nh ng tác gi , nh n

th c đ c r ng trái v i th c t đó sách v th ng mang y u t c đ nh và không thay đ i

M i cu n sách ph n ánh tình tr ng t ng đ i t i th i đi m đ c vi t ra Nó là m t b c nh

ch p nhanh v ch th Tuy nhiên, ch vì m t ng i s thay đ i vào ngày mai không ph i là

lý do đ không ch p b c nh ngày hôm nay

Hãy coi cu n sách này nh m t b c đ m giúp b n tìm hi u m t lĩnh v c m i và ti p t c hành trình khám phá thú v trong su t cu c đ i b n Cu n sách ch đ i di n cho nh ng hi u

bi t cá nhân c a tác gi v NLP ch không ph i là n b n tuy t đ i hay chính th c M t n

b n nh v y s không bao gi t n t i xét v b n ch t c a NLP Đây là m t cu n sách gi i thi u do đó ch’ng tôi đã ph i quy t đ nh s vi t gì và không vi t gì K t qu c a cu n sách

ch là m t trong nh ng cách kh dĩ đ s p x p tài li u này

NLP là mô hình trình bày cách th c con ng i c c u nh ng tr i nghi m trong cu c s ng

NLP r t thi t th c Nó là m t b hình m u, k năng và k thu t đ suy nghĩ và hành đ ng

hi u qu M c tiêu c a NLP là mang l i hi u qu gia tăng ch n l a và nâng cao ch t l ng

cu c s ng Nh ng câu h i quan tr ng nh t cho cu n sách này là Nó có h u ích không? Nó

có hi u qu không (ãy tìm hi u xem cái gì h u ích và cái gì hi u qu b ng cách áp d ng

nó Quan tr ng h n hãy tìm hi u xem cái gì không hi u qu và thay đ i cho đ n khi nó hi u

qu Đó là tinh th n c a NLP

M c tiêu c a chúng tôi khi vi t cu n sách này là đáp ng nhu c u mà chúng tôi nh n th y khi nói chuy n v i r t nhi u nh ng ng i có h ng thú v i NLP Ch’ng tôi đã v ch ra ý

t ng vi t m t cu n sách cung c p cái nhìn t ng quan v ngành h c này Cu n sách s chia

s v i b n đ c ni m hào h ng c a ch’ng tôi đ n t nh ng hi u bi t v cách th c con ng i suy nghĩ và nh ng thay đ i n u có th Cu n sách t ng h p h u h t nh ng k năng hình

m u và k thu t h u ích nh t theo cách có th s d ng ngay nh nh ng công c đ thay đ i trong m t th gi i đang đ i thay Nó cung c p nh ng h ng d n th c ti n trong vi c mua

nh ng cu n sách v NLP khác đ b n có th ti p t c theo đu i ni m đam mê và ng d ng NLP Đ ng th i nó còn h ng d n b n ch n l a nh ng khóa h c v NLP

M c tiêu này th ng d khi n ng i ta thoái chí, vì s hi n nhiên th ng b l ng tránh c a NLP do đó không ai trong hai ch’ng tôi đ t tin đ v t qua nó K t h p ngu n l c c a c hai l i khi n chúng tôi tr nên can đ m h n Ch’ng tôi đ t đ c thành công bao nhiêu tùy thu c vào vi c b n c m th y cu n sách này h u ích th nào

Ch’ng tôi đ c bi t khuy n khích b n khám phá sâu h n ch đ NLP và s d ng nh ng ý

t ng đ y s c m nh này v i s chính tr c và tôn tr ng dành cho chính b n và cho ng i khác đ t o ra nhi u c h i và h nh ph’c h n trong cu c s ng cá nhân và ngh nghi p c a

b n cũng nh trong cu c s ng c a nh ng ng i khác

Ban đ u chúng tôi d tính dành m t ch ng k câu chuy n làm th nào m i ng i khám phá ra NLP và nh ng kinh nghi m ng d ng NLP c a ch’ng tôi Nh ng ngay sau đó ch’ng tôi nh n ra cách này không hi u qu , kinh nghi m cũ ch có giá tr gi i trí mà không có nhi u tác đ ng tr c ti p Thay vào đó theo tinh th n c a NLP, chúng tôi hy v ng b n s t t o ra

m t ch ng riêng v nh ng kinh nghi m thú v c a b n thân trong vi c ng d ng NLP NLP đ c tr i nghi m t t nh t là trong cu c s ng (ãy đ c th c đ n và n u b n thích

nh ng gì b n v a đ c, hãy t n h ng b a ăn

M t b c nh không bao gi ch có m t ng i

M t b c đ m không ph i là m t cu c hành trình

M t b n h p âm không ph i là âm nh c

Không có ma thu t nào c , ch có nh ng nhà o thu t và nh n th c con ng i

GI I THI U

CHO L N XU T B N TH HAI

Ban đ u chúng tôi d đ nh c p nh t cu n sách này m t cách có h th ng Chúng tôi mu n

cu n sách này có nh ng ki n th c đ’ng c a ngành NLP, ngành khoa h c mà biên gi i c a

nó đang ngày càng m r ng và thay đ i V b n ch t, nó không bao gi đ ng yên c Do đó chúng tôi r t h ng thú v i vi c so n ra phiên b n m i này n b n đ u tiên c a cu n sách

đã hi n th c hóa gi c m c a chúng tôi và nh ng ph n h i cho th y ch’ng tôi đã đáp ng

đ c kỳ v ng: cu n sách tr thành tài li u d n nh p và khái quát h u ích cho ngành NLP Phiên b n m i c a cu n sách s n i ti p gi c m đó

Ch’ng tôi đã th c hi n r t nhi u nh ng thay đ i nh và m t vài thay đ i l n V i nh ng thay đ i nh , chúng tôi hy v ng s t o ra m t s khác bi t t ng th và làm tăng thêm ch t

l ng Thay đ i l n là vi c b sung nh ng tài li u m i và m t ph n dành cho nh ng tham

kh o đ c c p nh t m i Phiên b n này bao g m m t ph n v nh ng siêu ch ng trình

Nh ng mô hình này đang đ c ng d ng vào th c t nhi u h n đ c bi t là trong môi

tr ng kinh doanh do đó cu n sách c a chúng tôi c n ph n ánh th c t này Ch’ng tôi đã

m r ng ch ng nói v nh ng ni m tin và ph n mô hình hóa trong ch ng cu i Chúng tôi

mu n g i l i c m n chân thành đ n Michael Neill vì nh ng c ng hi n c a ông trong hai

ch ng cu i

Ph n v các T ch c NLP Toàn c u (NLP Organizations Worldwide) ch c ch n c n ph i c p

nh t Nó luôn đ c hi u ch nh và m r ng đ ghi nh n t t c nh ng h c vi n NLP đã phát tri n trên th gi i trong hai năm qua Danh sách c a chúng tôi d hi u và chính xác nh t tính đ n th i đi m này NLP đã phát tri n m nh Đ c đ n n i có h n m t cu n sách đ c

xu t b n ch đ li t kê tên các h c vi n NLP và các hu n luy n viên Nh ng ch’ng tôi không

l p l i n i dung c a cu n sách đó ch’ng tôi ch nêu tên nó trong danh sách c n đ c

Nh ng cu n sách v ch đ NLP s ti p t c đ c xu t b n v i t c đ chóng m t do đó đây

có th là phiên b n cu i c‘ng ch’ng tôi có đ ch đ đ a vào m t danh sách kèm theo

nh ng h ng d n ng n g n

Vi c thay đ i n i dung chính c a cu n sách khó khăn h n ch’ng tôi t ng NLP gi ng nh

m t t m nh không gian ba chi u Ph n này k t n i v i ph n khác Nó là m t mô hình t ng

th Cu n sách này ph n ánh m t h th ng t ng th nên thay đ i m t ph n có nghĩa là cũng

c n ph i thay đ i nh ng ph n khác vì s ph n âm s d i xu ng nh ng trang sách và tháo g

nh ng khúc m c (phép n d )

Dù NLP đang m r ng nh ng v n có hai đi u không thay đ i Th nh t, NLP là hi n thân

c a s quy n rũ mà m i ng i mong mu n Làm th nào mà h làm đ c nh ng vi c đã h làm? Th hai là nh ng k năng mô hình hóa liên t c tìm ki m s xu t chúng trong th gi i

đ mô hình hóa và s d ng nó S xu t chúng luôn xu t hi n xung quanh ch’ng ta và đôi khi quá hi n nhiên nên chúng ta không nh n ra NLP luôn cho b n nhi u l a ch n h n và ch’ng tôi hi u đ c đi u đó thông qua hành đ ng và ki m nghi m ch không ph i ch suy nghĩ v

nó

Chúng tôi chân thành c m n s gi’p đ c a Jay Erdmann và Michael Neill Ch’ng tôi cũng

c m n s gi’p đ c a Michael Phillips t t p chí Anchor Point trong vi c so n ra danh sách

nh ng t ch c d y NLP M Chúng tôi c m n Liz Puttick biên t p viên c a nhà xu t b n Thorsons Và cu i cùng, chúng tôi c m n t t c b n bè nh ng ng i đã cho ch’ng tôi các

ph n h i và đ xu t cho phiên b n s a đ i này Xin hãy g i đ n chúng tôi nh ng suy nghĩ

c a các b n n u các b n th y hào h ng

London, tháng năm

JOSEP( O CONNOR JOHN SEYMOUR

CH NG L P TRÌNH NGÔN NG T

DUY LÀ GÌ?

Khi chúng tôi ng i l i và t h i nên b t đ u cu n sách này nh th nào, tôi nh ra mình đã

g p m t ng i b n vài ngày tr c đó Ch’ng tôi đã không g p nhau trong m t th i gian dài,

và sau màn chào h i thông th ng, c u y h i thăm r ng d o này tôi đang làm gì Tôi tr l i

r ng tôi đang vi t m t cu n sách

Tuy t quá c u y reo lên V ch đ gì th

Không h đ n đo tôi tr l i L p trình Ngôn ng T duy

R i m t kho ng l ng ng n ng i nh ng đ y ý nghĩa (y v ng c u cũng th c u y phá tan

b u không khí Gia đình c u th nào r i

Theo cách hi u nào đó câu tr l i c a tôi v a đ’ng mà cũng v a sai N u tôi mu n d ng

cu c h i tho i l i, thì ch đ đó là m t công c hoàn h o Cu n sách này th c s bàn đ n cách th c suy nghĩ v nh ng ý t ng và con ng i d i cái tên L p trình Ngôn ng T duy (Neuro-Linguistic Programming NLP Tuy nhiên ng i b n c a tôi mu n hi u tôi đang làm gì theo cách mà c u y có th hi u và chia s v i tôi Và th c ra c u y đã không th liên

t ng câu tr l i c a tôi v i b t c th gì mình bi t Tôi hi u đi u tôi mu n nói nh ng tôi không th di n t nó theo cách mà c u y có th hi u đ c Câu nói c a tôi không th c s

tr l i cho câu h i c a c u y

V y NLP là gì 8 nghĩa đ ng sau cái tên đó là gì L n sau khi ai đó h i tôi v cu n sách, tôi

tr l i r ng nó là cách th c nghiên c u làm th nào con ng i tr nên xu t chúng trong m t lĩnh v c b t kỳ và d y nh ng ng i khác các hình m u này

NLP v a là ngh thu t l i v a là khoa h c v s v t tr i cá nhân Nó là ngh thu t b i m i

ng i s mang theo nh ng tính cách và phong cách riêng vào th h làm và đi u này không

th đ c ghi nh n b ng câu ch hay k thu t Nó là khoa h c vì có m t ph ng pháp và quy trình đ khám phá nh ng hình m u mà các cá nhân ki t xu t trong m i lĩnh v c s d ng đ

đ t đ c nh ng k t qu phi th ng Quy trình này g i là hình m u, và nh ng mô th c, k năng cũng nh k thu t đ c khám phá ra ngày càng đ c s d ng nhi u trong t v n, giáo

d c và kinh doanh đ đ t đ c hi u qu trong giao ti p, phát tri n cá nhân và tăng t c h c

t p

B n t ng làm gì đó hi u qu và thú v đ n n i nó khi n b n c m th y ngh t th vì vui s ng

ch a B n t ng tr i qua nh ng kho nh kh c mà b n vô c‘ng vui s ng v đi u mình làm và

t h i t i sao mình làm đ c đi u đó NLP s ch cho b n th y cách th c t o hình m u thành công c a b n thân đ b n có th có thêm nhi u kho nh kh c t ng t n a Nó là m t cách khám phá và b c l tài năng cá nhân c a b n, m t cách th c khai thác nh ng gì xu t

s c nh t b n và nh ng ng i khác

NLP là k năng thi t th c giúp mang l i k t qu mà chúng ta mong mu n đ ng th i trong quá trình đó cũng t o ra giá tr cho nh ng ng i khác Đây là lý thuy t nghiên c u đi u gì

t o ra s khác bi t gi a nh ng ng i xu t chúng và nh ng ng i bình th ng Nó còn cung

c p nh ng k thu t c c kỳ hi u qu dùng trong giáo d c t v n, kinh doanh và tr li u SANTA CRUZ, CALIFORNIA 1972

NLP b t đ u t đ u th p niên 1970 thông qua m i c ng tác gi a John Grinder l’c đó là tr

gi ng ngôn ng cho m t giáo s t i Đ i h c California, Santa Cruz và Richard Bandler, m t sinh viên đ i h c chuyên ngành tâm lý Richard Bandler cũng r t thích ngành tâm lý tr li u (ai ng i này đã c‘ng nhau nghiên c u ba nhà tr li u hàng đ u: Fritz Perls, chuyên gia tâm

lý tr li u và là ng i sáng l p tr ng phái tr li u m i có tên Gestalt; Virginia Satir, chuyên gia tr li u gia đình xu t s c ng i có kh năng gi i quy t nh ng tranh ch p gia đình mà nhi u chuyên gia tr li u khác ch u thua; và Milton Erickson, chuyên gia thôi miên tr li u

n i ti ng th gi i

Ban đ u Bandler và Grinder không có ý đ nh b t đ u m t nhánh tr li u m i mà ch xác đ nh

nh ng mô th c đ c s d ng b i nh ng nhà tr li u hàng đ u và d y l i cho nh ng ng i khác H không quan tâm đ n lý thuy t; h xây d ng nh ng mô th c tr li u thành công trên th c t và có th truy n d y l i Ba chuyên gia tr li u đ c nghiên c u làm hình m u

có tính cách r t khác nhau, dù v y ng c nhiên thay là c ba đ u s d ng nh ng mô hình c

s chung Bandler và Grinder ghi nh n l i nh ng mô hình này, ch n l c chúng và xây d ng

m t mô hình tao nhã có th đ c s d ng đ nâng cao hi u qu trong giao ti p thay đ i cá nhân tăng t c h c t p và dĩ nhiên là mang l i ni m vui l n trong cu c s ng H vi t ra

nh ng khám phá ban đ u c a mình trong b n cu n sách xu t b n kho ng gi a nh ng năm

1975-1977: The Structure of Magic 1 and 2 (C u trúc c a ma thu t 1 và 2) và Patterns 1 and

2 (Mô th c 1 và 2), hai cu n sách v công trình li u pháp thôi miên c a Erickson K t đó

nh ng tác ph m vi t v NLP đ c xu t b n v i t c đ chóng m t

Vào th i đi m này, John và Richard s ng r t g n Gregory Bateson, m t nhà nhân ch ng h c

và tác gi v ch đ giao ti p và lý thuy t h th ng ng i Anh B n thân Bateson đã vi t v

r t nhi u ch đ sinh h c đi u khi n h c, nhân ch ng h c và tâm lý tr li u Ông n i ti ng

vì phát tri n lý thuy t tình th ti n thoái l ng nan và tìm ra s song hành gi a phát tri n trí não và s ti n hóa t nhiên Nh ng đóng góp c a ông v NLP r t sâu s c Có l ch có lúc này m i th y rõ ràng đ c ông có t m nh h ng nh th nào

T nh ng hình m u ban đ u đó NLP phát tri n theo hai h ng b túc l n nhau ( ng đ u tiên là quy trình khám phá ra nh ng mô hình v t tr i trong b t kỳ lĩnh v c nào ( ng

th hai là nh ng cách th c hi u qu đ suy nghĩ và giao ti p c a nh ng ng i ki t xu t

Nh ng mô th c và k năng này có th đ c s d ng và nh n nh ng ph n h i trong quá trình mô hình hóa đ khi n nó th m chí càng tr nên hi u qu h n Vào năm John và Richard đã th c hi n r t nhi u bu i h i th o công ch’ng thành công trên toàn n c M NLP phát tri n nhanh chóng Cho đ n th i đi m này M h n ng i đã tr i qua

m t lo i hình nào đó c a hu n luy n NLP

SANTA CRUZ, 1976

M‘a xuân năm John và Richard trong m t cabin g trên nh ng ng n đ i Santa Cruz

x lý th n kinh c a th giác, kh u giác, thính giác, xúc giác, v giác và c m giác Chúng ta

nh n th c th gi i qua năm giác quan ch’ng ta hi u đ c nh ng thông tin và hành đ ng

d a trên đó ( th n kinh c a chúng ta không ch bao quát quá trình t duy vô hình mà còn

c nh ng ph n ng th ch t h u hình tr c các quan ni m và s ki n Đ n gi n là cái này

ph n ánh cái kia khía c nh th ch t C th và tâm trí là m t t ng th th ng nh t không

th tách r i con ng i

Ph n Ngôn ng trong cái tên NLP bi u th r ng chúng ta dùng ngôn ng đ s p x p suy nghĩ hành vi và đ giao ti p v i nh ng ng i khác Ph n L p trình nói đ n các cách th c chúng ta l a ch n đ s p x p các quan ni m và hành đ ng nh m t o ra k t qu

NLP trình bày c u trúc các kinh nghi m ch quan c a con ng i; cách chúng ta s p x p th chúng ta nghe và c m nh n và cách chúng ta biên t p và ch n l c th gi i bên ngoài thông qua các giác quan Ngành h c này nghiên c u cách chúng ta mô t nó b ng ngôn ng và cách ch’ng ta hành đ ng c trong vô th c l n trong nh n th c đ đ t đ c k t qu

Picasso có v b i r i Tôi không hi u ý anh đ nh nói gì ông tr l i

Ng i đàn ông đ a ra m t t m nh c a v mình Đây ông ta nói nh th này này V tôi

th c s trông nh th này

Picasso ng v c Bà y nh nh n quá ph i không Và h i m p m t chút n a

M t ngh sĩ m t ti u phu và m t nhà sinh v t h c c‘ng đi d o trong r ng s có nh ng tr i nghi m khác nhau và l u ý nh ng s v t khác nhau N u b n b c vào th gi i tìm ki m s

xu t chúng, b n s tìm ra chúng N u b n b c vào th gi i tìm ki m nh ng v n đ , b n s tìm ra ch’ng (ay nh m t câu nói c a ng i R p Mi ng bánh trông nh th nào còn tùy thu c vào vi c b n có đang đói hay không

Ni m tin, s thích và nh n th c h p hòi s khi n th gi i nghèo nàn, d đoán bi t và xám

x t Th gi i đó cũng có th r t phong phú và thú v S khác bi t không ph i th gi i mà

nh ng ph u l c chúng ta s d ng đ nhìn nh n th gi i đó

Chúng ta có r t nhi u ph u l c t nhiên, h u ích và c n thi t Ngôn ng là m t ph u l c Nó

là m t b n đ c a các suy nghĩ và kinh nghi m đ c tách ra t m t c p cao h n c a th gi i

th c (ãy suy nghĩ trong giây lát xem t cái đ p có nghĩa gì v i b n Ch c ch n là b n s có

nh ng ký c và tr i nghi m, nh ng b c tranh n i tâm, nh ng âm thanh và c m giác giúp

Ni m tin cũng đóng vai trò ph u l c khi n chúng ta hành đ ng theo m t s cách nh t đ nh

và ch’ ý đ n nh ng th nh t đ nh v i cái giá là chúng ta s b qua nh ng th khác NLP

đ a ra m t cách suy nghĩ v b n thân chúng ta và th gi i; b n thân nó là m t ph u l c Đ

áp d ng NLP, b n không ph i thay đ i b t kỳ ni m tin hay giá tr nào mà ch c n hi u kỳ và chu n b đ tr i nghi m T t c nh ng suy lu n quy n p v con ng i đ u là nh ng l i d i trá đ i v i ai đó vì m i ng i đ u là đ c nh t Do đó NLP không tuyên b nó chính xác khách quan NLP là m t mô th c và nh ng mô th c th ng có tính h u ích M t vài quan

ni m căn b n c a NLP r t h u ích Chúng tôi m i b n th hành đ ng nh th nh ng quan

ni m đó là đ’ng và l u ý đ n s thay đ i nó t o ra B ng cách thay đ i ph u l c, b n có th thay đ i th gi i

M t vài ph u l c căn b n c a NLP th ng đ c bi t đ n d i cái tên C u trúc hành vi Có

nh ng cách th c suy nghĩ v cách b n hành đ ng Đ u tiên là cách suy nghĩ h ng đ n k t

qu thay vì v n đ Nghĩa là b n tìm ra đi u mà b n và nh ng ng i khác mu n, tìm ki m

nh ng ngu n l c b n có và s d ng ch’ng đ đ t đ c m c tiêu Cách th c suy nghĩ h ng

v v n đ đ c g i là C u tr’c đ l i Có nghĩa là phân tích nh ng đi u ch a đ’ng th t chi

ti t Nó có nghĩa là đ t ra câu h i ki u nh T i sao tôi g p v n đ này? Nó gi i h n tôi th nào Ai là ng i có l i Nh ng ki u câu h i này th ng không mang l i k t qu h u ích nào Vi c đ t ra nh ng câu h i nh v y ch khi n c m giác c a b n t i t h n tr c khi m i

C u trúc th ba là Ph n h i và Th t b i Không có th gì là th t b i c , ch có nh ng k t qu

Nh ng k t qu này có th đ c s d ng nh nh ng ph n h i, nh ng s ch nh s a h u ích,

m t c h i tuy t v i đ h c h i đi u gì đó mà b n ch a t ng l u ý Th t b i ch là cách mô

t m t k t qu b n không mong mu n B n có th s d ng nh ng k t qu đ t đ c đ đ nh

h ng l i nh ng n l c c a b n thân Nh ng ph n h i giúp b n luôn h ng vào m c tiêu

Th t b i là phía cu i con đ ng Hai t gi ng nhau nh ng nó th hi n hai cách suy nghĩ hoàn toàn khác nhau

C u trúc th t là cân nh c gi a Nh ng kh năng thay vì Nh ng đi u t t y u Đây l i là m t

s chuy n đ i cách th c đ t tr ng tâm Hãy nhìn vào nh ng gì b n có th làm, nh ng l a

M t quan ni m h u ích khác là t t c ch’ng ta đ u có hay có th t o ra t t c nh ng s tài

gi i n i t i mà chúng ta c n đ đ t đ c m c tiêu B n s có nhi u kh năng thành công h n khi hành đ ng nh th đi u này là hi n nhiên thay vì hành đ ng ng c l i

H C, QUÊN VÀ H C L I

Dù chúng ta ch có th ti p nh n m t cách có ý th c m t kh i l ng thông tin r t ít i mà

th gi i cung c p nh ng chúng ta chú ý và ph n ng l i v i r t nhi u thông tin h n ch’ng

ta t ng Ý th c c a ch’ng ta th ng r t h n ch và ch có kh năng l u tr đ c t i đa b y

bi n s hay m u thông tin m t th i đi m

Khái ni m này đ c nhà tâm lý h c ng i M George Miller đ a ra năm trong m t bài

vi t kinh đi n mang tên Con s b y màu nhi m, c ng tr hai Nh ng m u thông tin này

không có chu n m c c đ nh, chúng có th là m i th t lái xe cho đ n nhìn vào kính chi u

h u Ph ng pháp h c c a chúng ta là n m v ng m t cách có ý th c nh ng m u nh hành

vi và k t h p chúng thành nh ng kh i l n và l n h n đ chúng tr thành các thói quen và

đi vào vô th c Chúng ta bi n chúng thành nh ng thói quen đ có th r nh rang h ng s chú ý sang nh ng th khác

Do đó ý th c c a chúng ta gi i h n trong ch b y c ng tr hai m u thông tin d‘ là đ n t

th gi i n i tâm trong suy nghĩ c a chúng ta hay t th gi i bên ngoài Ng c l i, vô th c là

t t c nh ng quá trình s ng c a c th chúng ta, t t c nh ng gì ch’ng ta đã h c, t t c

nh ng kinh nghi m trong quá kh và t t c nh ng gì ch’ng ta đã ch’ ý nh ng không nh n

ra trong kho nh kh c hi n t i Tâm trí vô th c thông thái h n nhi u so v i tâm trí ý th c Ý

g n nh ch c ch n n m ngoài s nh n bi t có ý th c N u b n t ng giúp tr t p đi xe đ p,

b n s nh n ra k năng đó đã đi vào vô th c c a b n nh th nào Và quá trình chuy n đ i

ch t trong b a ăn cho vi c nuôi tóc hay móng chân mãi mãi thu c v vô th c Chúng ta s ng trong n n văn hóa tin t ng r ng chúng ta làm h u h t m i vi c m t cách có ý th c Tuy nhiên, h u h t m i vi c chúng ta làm và nh ng vi c chúng ta làm t t nh t đ c làm trong vô

th c

Quan ni m truy n th ng cho r ng vi c h c t p m t k năng chia ra làm b n giai đo n Đ u tiên là giai đo n b t l c trong vô th c B n không ch không bi t làm đi u đó b n còn không

bi t r ng mình không bi t Ví d nh lái xe ch ng h n, b n không bi t lái xe là nh th nào

Do đó b n b t đ u h c B n r t nhanh chóng nh n ra nh ng h n ch c a mình Tr i qua vài bài h c và làm quen m t cách có ý th c v i t t c nh ng ph ng ti n, tay lái, s d ng chân côn và quan sát đ ng xá Vi c này đòi h i b n ph i hoàn toàn t p trung vì b n ch a có k năng đó và b n c ph i t p đi t p l i Đây là giai đo n b t l c trong ý th c khi b n nghi n nát c n s , b lái quá m c và khi n nh ng ng i đi đ ng nhi u phen khi p vía Dù r ng giai đo n này không d ch u cho l m đ c bi t là v i nh ng ng i lái t p nh ng b n h c

đ c nhi u nh t trong giai đo n này

Nó d n b n đ n giai đo n có năng l c trong ý th c B n có th lái xe nh ng nó đòi h i b n

ph i t p trung toàn tâm toàn l c B n đã h c đ c k năng nh ng ch a thành th o

Cu i cùng, m c tiêu c a nh ng n l c này là ti n t i giai đo n có năng l c trong vô th c T t

c nh ng mô hình mà b n ph i kh s h c t p hòa tr n vào nhau t o thành m t đ n v hành vi trôi ch y Lúc này b n có th nghe đài ng m đ ng ph và nói chuy n trong lúc lái

xe Tâm trí ý th c c a b n đã t o ra k t qu và đ tâm trí vô th c làm ti p nhi m v giúp

gi i thoát s chú ý c a b n cho nh ng công vi c khác

N u b n th c hành m t k năng đ lâu thì b n s đ t đ n giai đo n b n này và t o thành

m t thói quen Đ n đây k năng đã tr thành vô th c Tuy nhiên, nh ng thói quen có th không ph i là l a ch n hi u qu cho m t nhi m v

Các ph u l c có th khi n chúng ta b qua nh ng thông tin quan tr ng trên con đ ng đ t

đ n giai đo n có năng l c trong vô th c

Gi đ nh b n đang ch i m t tr n tennis và mu n ti n b trong môn này Hu n luy n viên s quan sát cách b n ch i và b t đ u thay đ i m t s th nh cách b c chân, cách c m v t và cách vung v t Nói cách khác, hu n luy n viên s h ng d n b n theo m t m u hành vi nào

đó ví d đánh m t cú thu n tay b ng cách chia nh nó ra và sau đó t ng h p l i đ b n

có th đánh m t cú thu n tay t t h n B n s đi ng c l i các giai đo n đ tr l i giai đo n

b t l c trong ý th c và b n s quên đi tr c khi h c l i Lý do duy nh t đ làm đi u này là xây d ng nh ng mô th c hi u qu h n trong nh ng ch n l a m i

NLP cũng di n ra t ng t Ch’ng ta đ u đã có k năng giao ti p và h c t p NLP cho phép

b n ch n l c nh ng k năng c a mình và đ a ra nhi u ch n l a cũng nh s linh đ ng trong vi c s d ng chúng

B n giai đo n c a quá trình h c t p

1 B t l c trong vô th c

2 B t l c trong ý th c

Có năng l c trong ý th c

Có năng l c trong vô th c

Quá trình quên n m giai đo n 4 và 2

Quá trình h c l i là t giai đo n 2 chuy n sang 4 v i nhi u l a ch n h n

Chúng ta s khám phá nhi u mô hình h c t p khác trong ph n sau c a cu n sách

BU I H I TH O 3 PHÚT

N u NLP đ c trình bày ch trong m t bu i h i th o 3 phút, nó s nh sau Di n gi s đi ra

và nói Kính th a quý v đ thành công trong cu c s ng, các b n ch c n nh ba đi u sau đây

Đ u tiên, b n c n bi t mình mu n gì; có cái nhìn rõ ràng v k t qu b n mu n đ t đ c trong b t kỳ tình hu ng nào

Th hai, hãy t nh táo và gi cho các giác quan luôn ho t đ ng đ b n có th nh n ra mình đang làm nh ng gì

Th ba hãy linh đ ng thay đ i cái b n làm cho đ n khi đ t đ c đi u b n mong mu n Sau đó di n gi s vi t lên b ng:

K t qu

S nhanh nh y

S linh đ ng

và r i kh i sân kh u

Bu i h i th o k t thúc

Đ u tiên là k năng nh n bi t k t qu N u b n không bi t mình đang đi đâu thì s r t khó

đ đ n đ c n i đó

M t ph n quan tr ng c a NLP là hu n luy n s s c s o c m nh n: b n c n ph i h ng s ch’ ý đ n cái gì và làm th nào đ thay đ i cũng nh m r ng nh ng ph u l c đ có th

nh n bi t đ c nh ng đi u mà tr c đó b n không nh n ra Đây là nh n th c giác quan

hi n t i Khi giao ti p v i ng i khác, kh năng này gi’p nh n ra nh ng d u hi u nh

nh ng thi t y u đ bi t m i ng i đang ph n ng ra sao Khi suy nghĩ hay nói cách khác là giao ti p v i chính b n thân b n, kh năng này gi’p nâng cao nh n th c v nh ng hình nh,

âm thanh và c m xúc n i tâm

B n c n nhanh nh y hay nh y c m đ nh n bi t li u đi u b n đang làm có h ng t i vi c

đ t đ c k t qu mong mu n không N u đi u b n đang làm không hi u qu hãy làm đi u khác, b t kỳ đi u gì khác B n c n l ng nghe, quan sát và c m nh n xem đi u gì đang di n ra

r i ch n l a cách th c ph n ng

NLP h ng đ n vi c cho con ng i nhi u l a ch n v đi u h làm h n Ch có m t cách th c

hi n đi u gì đó có nghĩa là không có l a ch n nào Đôi khi nó hi u qu đôi khi không do đó

b n s luôn vào nh ng tình hu ng nan gi i Hai l a ch n s đ t b n vào th ti n thoái

l ng nan Thêm m t l a ch n n a s giúp b n có ít nh t ba cách th c ti p c n Trong b t

kỳ t ng tác nào ng i có nhi u l a ch n nh t và linh đ ng trong hành vi nh t s là ng i làm ch tình th

N u b n luôn làm đi u mà b n luôn làm,

b n s luôn nh n đ c đi u mà b n luôn nh n

N u đi u b n đang làm không hi u qu hãy làm đi u gì khác

Nhi u l a ch n h n đ ng nghĩa v i nhi u c h i thành công h n

Cách th c nh ng k năng này ph i h p ho t đ ng khá gi ng v i nh ng gì x y ra khi b n thuê m t chi c thuy n có mái chèo đ khám phá m t khúc sông B n quy t đ nh đó là n i

b n mu n đ n: k t qu ban đ u B n b t đ u chèo thuy n và nh n ra h ng đi s c s o c m

nh n B n so sánh nó v i n i b n mu n đ n và n u đi sai đ ng thì b n s đ i h ng đi

B n l p l i chu trình này cho đ n khi đ n đích

Sau đó b n đ t ra đích đ n ti p theo B n có th thay đ i k t qu t i b t kỳ th i đi m nào

c a chu trình, t n h ng và h c đ c đi u gì đó trong chuy n đi Đ ng đi c a b n nhi u

kh năng s ngo n ngoèo Hi m khi có m t con đ ng th ng t p và rõ ràng d n đ n đích

K T QU

Làm n ch cho tôi bi t tôi nên đi h ng nào t đây

Đi u đó còn t‘y thu c vào vi c cô bé mu n đ n đâu mèo con đáp

Tôi không quan tâm l m Alice phân tr n

V y thì đi đâu cũng th thôi mèo con đáp

Alice l c vào x th n tiên, LEWIS CARROLL

Hãy b t đ u t k t qu ho c m c tiêu Càng xác đ nh ch c ch n và chính xác mình mu n gì

và càng l p trình b não c a mình tìm ki m và nh n bi t nh ng kh năng t t bao nhiêu thì

b n càng d dàng đ t đ c đi u mình mong mu n b y nhiêu C h i t n t i khi nó đ c nhìn nh n nó là c h i

qu có đ y đ c s M t k t qu có đ y đ c s d a trên nh ng tiêu chu n sau

Đ u tiên, nó ph i đ c tuyên b m t cách tích c c Vi c h ng đ n cái b n mu n d dàng

h n nhi u so v i tránh xa cái b n không mu n Tuy nhiên, b n không th h ng đ n cái gì

đó n u b n không bi t nó là gì

Ví d hãy suy nghĩ giây lát v loài kangaroo

B n đang nghĩ đ n con kangaroo ph i không?

T t

Gi hãy d ng vi c nghĩ v con kangaroo sau khi đ c xong dòng này

Đ ng đ suy nghĩ v con kangaroo trong tâm trí b n trong vòng m t phút ti p theo B n

có đang không nghĩ v con kangaroo không?

Gi hãy nghĩ xem mình s làm gì vào ngày mai

Đ lo i b con kangaroo ngoan c đó b n ph i nghĩ đ n đi u tích c c nào đó

M o nh này hàm ý r ng b não ch hi u đ c s tiêu c c b ng cách bi n nó thành tích c c

Đ tránh né, b n ph i bi t mình đang né tránh gì và h ng s t p trung vào đi u đó B n

ph i suy nghĩ v nó đ bi t không nên nghĩ v cái gì cũng gi ng nh b n ph i đ m t đ n

m t v t th đ không tông ph i nó Cái b n ch ng l i s c t n t i Đây là m t trong nh ng

lý do vì sao cai thu c lá l i khó khăn đ n th b n c liên t c ph i suy nghĩ v hút thu c đ

có th b thu c

Th hai, b n ph i n m quy n ch đ ng, k t qu ph i n m trong s ki m soát c a b n m t cách ch p nh n đ c K t qu ph thu c ch y u vào hành đ ng c a nh ng ng i khác thì không có c s N u ng i ta không ph n ng nh cách b n mong mu n, b n s b t c Thay vào đó hãy t p trung suy nghĩ v nh ng gì b n c n làm đ kh i g i nh ng ph n ng

đó Ví d thay vì đ i ng i khác ti n đ n làm quen v i b n hãy nghĩ cách k t b n v i h (ãy nghĩ v k t qu càng c th càng t t B n s nhìn th y, nghe th y và c m th y gì? Hãy

t ng t ng v nó và k cho b n thân nghe hay vi t ra d i d ng ai, cái gì, đâu khi nào và

th nào Càng bi t rõ mình mu n gì thì b não c a b n càng nh c l i đi u đó và nh n bi t nhi u h n nh ng c h i đ đ t đ c nó B n mu n nó trong tình hu ng th nào? Có tình

hu ng nào b n không mu n có không?

Làm th nào b n bi t mình đã đ t đ c k t qu ? Nh ng b ng ch ng nào d a trên c m nh n cho b n bi t b n đã đ t đ c đi u mình mong mu n? B n s nhìn th y, nghe th y và c m

th y gì khi đ t đ c nó? M t s k t qu có gi i h n quá m đ n n i c n vài đ i ng i đ đ t

đ c B n cũng có th đ t ra th i h n c n đ t đ c nó

B n có nh ng ngu n l c đ kh i x ng và duy trì k t qu không? B n c n gì? B n đã có nó

ch a N u ch a b n s có đ c nó b ng cách nào Đây là v n đ c n đ c khám phá xuyên

su t Nh ng ngu n l c này có th là n i t i (nh ng k năng c th hay t duy tích c c) ho c bên ngoài N u b n th y c n ph i có nh ng ngu n l c bên ngoài, b n có th c n đ t ra

nh ng k t qu ph đ có đ c chúng

K t qu c n có gi i h n phù h p Nó có th quá l n và trong tr ng h p đó c n chia nh ra

đ bi n nó thành nh ng k t qu có th d dàng đ t đ c h n Ví d b n đ t ra m c tiêu tr thành tay v t hàng đ u th gi i Đi u này hi n nhiên không th tr thành hi n th c trong

tu n sau, m c tiêu đó quá m h và dài h n Nó c n đ c chia nh ra do đó hãy t h i b n thân Đi u gì c n tr tôi đ t đ c m c tiêu này

Câu h i này s cho ra m t vài v n đ rõ ràng Ví d , b n không có v t tennis và b n c n

đ c hu n luy n b i m t tay v t chuyên nghi p Sau đó hãy chuy n hóa nh ng v n đ này thành các k t qu b ng cách h i b n thân Tôi có th làm gì đ gi i quy t nh ng v n đ

đó Tôi c n mua m t cây v t và tìm ki m hu n luy n viên M t v n đ ch đ n gi n là m t

k t qu b nhìn nh n theo h ng sai l ch

K t qu r t l n mà b n mong mu n đ t đ c đòi h i b n ph i tr i qua quá trình này nhi u

l n đ tìm ra b c đ u tiên c n làm có kích th c h p lý và có th đ t đ c Ngay c nh ng chuy n đi dài nh t cũng ph i b t đ u v i b c đ u tiên (t t nhiên là theo h ng đ’ng

M t khác, k t qu có th quá nh và v n v t đ th’c đ y b n Ví d , tôi có th đ t m c tiêu

d n d p phòng làm vi c c a mình, m t công vi c r t nh nh t và không quá h ng th’ Đ mang đ n sinh l c cho vi c này, tôi c n b a ra m t s liên k t v i m t k t qu l n h n quan

tr ng h n mang tính th’c đ y h n Tôi h i b n thân N u tôi đ t đ c k t qu này, nó s mang l i gì cho tôi Trong ví d này, nó có th là b c c n thi t nh m t o ra m t môi

tr ng làm vi c đ làm vi c gì đó khác th’ v h n nhi u Sau khi thi t l p m i liên k t đó tôi

có th gi i quy t m c tiêu nh này v i ngu n sinh l c t m c tiêu l n h n

Ví d b n mu n công vi c t do Đi u này s khi n b n m t nhi u th i gian h n và do đó

b n có ít th i gian dành cho gia đình h n Đ t đ c m t h p đ ng l n có th s chi m nhi u

th i gian đ n n i b n không th làm vi c m t cách hi u qu đ c Hãy ch c r ng k t qu hài hòa v i t ng th con ng i b n K t qu không ph i là vi c đ t đ c nh ng gì b n mu n trong s thi t h i c a nh ng ng i khác Nh ng k t qu có giá tr và th a mãn nh t đ t

đ c thông qua th a thu n và h p tác đ có đ c nh ng k t qu chung giúp m i ng i đ u chi n th ng Cách này t đ ng s gi i quy t v n đ môi tr ng

Nh ng v n đ này có th khi n b n ph i suy ng m l i k t qu mình mong mu n hay đ i sang m t k t qu khác v i c‘ng ý đ nh nh ng không t o ra nh ng h u qu ph không mong

đ i M t ví d kinh đi n v ch n l a k t qu phi môi tr ng là câu chuy n vua Midas

ng i mong mu n t t c m i th mình ch m vào đ u bi n thành vàng V vua này đã nhanh chóng nh n ra r ng kh năng đó rõ ràng là m t c a n

T ng k t v k t qu

B n có th nh t vi t t t POSERS ki u nh m i ch cái trong t này là ch cái đ u c a các b c

Positive (tích c c)

(ãy nghĩ đ n đi u b n mu n ch đ ng nghĩ đ n đi u b n không mu n

Đ t câu h i Tôi mu n có cái gì

Tôi th c s mu n cái gì

Own part (t thân)

(ãy nghĩ v đi u b n s ch đ ng làm trong kh năng c a mình

Evidence (b ng ch ng)

Hãy suy nghĩ v nh ng b ng ch ng d a trên c m nh n đ bi t đ c b n đã đ t đ c đi u mình mu n

Đ t câu h i Tôi s nhìn th y, nghe th y và c m th y gì khi tôi đ t đ c đi u đó

Làm sao tôi bi t đ c tôi đã có nó

Resources (ngu n l c)

B n có đ nh ng ngu n l c và các l a ch n đ đ t đ c k t qu không?

Đ t câu h i B n c n nh ng ngu n l c nào đ đ t đ c k t qu

Size (quy mô)

K t qu có quy mô đ’ng không

N u nó quá l n đ t câu h i Đi u gì c n tr tôi đ t đ c nó? Và chia nh v n đ Khi n ch’ng đ rõ ràng và có th th c hi n đ c

N u nó quá nh và không mang tính th’c đ y v i b n đ t câu h i N u tôi đ t đ c k t

qu này, nó s gi’p gì cho tôi

Hãy ti p t c nh th cho đ n khi b n th y đ c m t k t qu đ l n và mang tính th’c đ y

C u trúc môi tr ng bên ngoài

Hãy ki m tra các h qu trong m i liên h gi a cu c s ng và các m i quan h c a b n n u

b n đ t đ c k t qu mình mong mu n

Đ t câu h i:

Ng i nào s t o ra nh h ng này

Đi u gì s x y ra n u tôi đ t đ c nó

N u tôi có nó ngay, li u tôi có nh n l y nó không?

Hãy nh y c m v i nh ng c m giác nghi ng b t đ u b ng Có nh ng mà

Nh ng c m giác nghi ng này t ng ng v i nh ng lo l ng gì?

B n ph i thay đ i k t qu th nào đ gi i t a đ c nh ng c m giác này?

Bây gi , hãy nghiên c u l i k t qu đã ch nh s a này thông qua mô hình POSERS đ ki m tra xem li u nó có v n đ c xem là có c s không

TR NG THÁI HI N T I VÀ TR NG THÁI MONG MU N

M t cách t duy v s thay đ i trong kinh doanh, phát tri n cá nhân hay giáo d c là suy nghĩ v nó nh m t hành trình t tr ng thái hi n t i đ n tr ng thái mong mu n V n đ n m

s khác bi t gi a hai tr ng thái B ng cách thi t l p m t k t qu trong t ng lai theo nghĩa nào đó b n đã t o ra m t v n đ trong hi n t i và ng c l i, t t c các v n đ trong

hi n t i có th đ c bi n thành k t qu

(ành vi suy nghĩ và c m xúc c a b n s khác nhau khi tr ng thái hi n t i và tr ng thái mong mu n Đ di chuy n t tr ng thái này sang tr ng thái kia b n c n nh ng ngu n l c Sinh l c cho hành trình này đ n t đ ng l c th’c đ y Tr ng thái mong mu n ph i là th gì

đó ch’ng ta th c s mu n hay có s liên k t rõ ràng đ n đi u chúng ta th c s mu n

Ch’ng ta cũng ph i cam k t theo đu i k t qu ; nh ng h n ch tr c đó th ng cho th y

y u t môi tr ng ch a đ c cân nh c k l ng Nói ng n g n, chúng ta ph i mu n th c

hi n chuy n hành trình và tin t ng r ng m c tiêu đ t ra có th th c hi n đ c và x ng đáng

K năng k thu t và tr ng thái đ y năng l ng c a tâm trí là nh ng con đ ng đ đ t đ c

m c tiêu Chúng có th liên quan đ n tr ng thái th ch t dinh d ng, s c m nh và kh năng

chu đ ng c a chúng ta K năng NLP là nh ng ngu n l c l n lao đ v t qua rào c n, s kháng c và c n tr

m t ng i khác, b n nh n đ c ph n h i t h và b n ph n ng b ng nh ng suy nghĩ và

c m xúc c a b n Nh ng hành vi hi n t i c a b n xu t phát t nh ng ph n ng n i t i tr c

nh ng đi u b n nghe và th y Ch khi t p trung ch’ ý đ n ng i kia b n m i bi t mình c n

ph i nói hay làm gì ti p theo Ng i kia cũng ph n ng l i hành vi c a b n theo cách t ng

t

Vòng tròn mê ho c

B n giao ti p b ng ngôn t , b ng ch t gi ng và c th mình đi u b , c ch , bi u hi n B n

không th không giao ti p M t vài thông đi p v n s đ c truy n t i ngay c khi b n không nói gì và ng i im Do đó giao ti p liên quan đ n vi c truy n t i m t thông đi p t ng i này sang ng i khác Làm th nào b n bi t đ c thông đi p b n g i đi là th ng i khác nh n

đ c? B n ch c h n đã có kinh nghi m trong vi c đ a ra nh ng nh n xét trung l p dành cho ai đó và kinh ng c vì cái nghĩa mà h di n d ch ra Làm th nào b n bi t ch c r ng ý nghĩa h nh n đ c là đi u b n mu n truy n t i?

Có m t bài t p khá thú v trong nh ng khóa h c NLP B n ch n ra m t câu đ n gi n (ôm nay là m t ngày đ p tr i và có ba thông đi p xúc c m b n mu n truy n t i trong câu nói này B n có th ch n nói câu đó theo cách vui v đe d a hay m a mai (ãy nói câu đó theo

ba cách v i m t ng i khác mà không thông báo tr c cho h bi t ba thông đi p mà b n

mu n truy n t i Sau đó hãy đ ngh ng i này nói cho b n bi t nh ng thông đi p xúc c m nào cô y th c s nh n đ c t câu nói c a b n Đôi khi đi u b n mu n truy n t i chính là

đi u cô y c m nh n đ c Nh ng th ng thì không ph i v y Lúc này b n bi t đ c r ng

b n c n ph i làm gì khác v i gi ng nói và ngôn ng c th đ b o đ m r ng thông đi p cô

y nh n đ c cũng chính là thông đi p b n mu n truy n t i

Giao ti p bao hàm nhi u th ch không ch là nh ng ngôn t chúng ta nói Ngôn t ch chi m m t ph n nh trong s c truy n c m c a m i ng i chúng ta Các nghiên c u cho

th y trong m t bu i thuy t trình tr c đám đông tác đ ng đ n t ngôn ng c th

đi u b , c ch và giao ti p b ng m t đ n t gi ng nói c a b n và ch đ n t n i dung bài thuy t trình Mehrabian và Ferris S suy lu n c a thái đ t giao ti p phi ngôn

t hai kênh trong The Journal of Counseding Psychology (T p chí tâm lý h c t v n), s 31,

1967, trang 248-252.)

Cùng m t đi u b nh ng s th hi n nh ng đi u khác nhau trong nh ng tình hu ng khác nhau, và ngôn ng c th rõ ràng cũng nh gi ng đi u có th t o ra s khác bi t l n đ n

hi u qu nh h ng và ý nghĩa c a nh ng gì chúng ta nói V n đ không ph i chúng ta nói gì

mà cách chúng ta nói m i là th t o ra khác bi t Margaret Thatcher đã dành r t nhi u th i gian và n l c đ thay đ i ch t gi ng c a bà Gi ng đi u và ngôn ng c th quy t đ nh li u

t Xin chào đ n thu n ch là s nh n ra nhau, m t l i đe d a, câu chào tình ý hay m t l i chào vui v Các di n viên không h n ch t p luy n ngôn t , h đ c hu n luy n v gi ng

đi u và ngôn ng c th B t kỳ di n viên nào cũng ph i có kh năng truy n t i ít nh t là

m t tá nh ng s c thái ý nghĩa khác nhau c a t không T t c ch’ng ta đ u bi u l nhi u

s c thái ý nghĩa trong nh ng h i tho i th ng ngày và ch c ch n cũng có hàng tá cách đ nói không ch là ch’ng ta không suy nghĩ m t cách có ý th c v nó mà thôi

N u ngôn t là n i dung c a thông đi p thì đi u b , c ch , nh ng bi u hi n khuôn m t và

gi ng đi u là ngôn ng c nh báo thông đi p và chúng ph i h p v i nhau t o ra ý nghĩa c a giao ti p

Do đó không có gì b o đ m r ng ng i kia s hi u đ c thông đi p mà b n đang c truy n

t i Câu tr l i l i quay tr v k t qu , s s c s o và s linh đ ng B n hãy đ t ra k t qu trong giao ti p (ãy l u ý đ n nh ng ph n h i nh n đ c và ti p t c thay đ i đi u mình làm

ho c nói cho đ n khi nh n đ c ph n h i mong mu n

Đ tr thành ng i giao ti p hi u qu , hãy hành đ ng d a trên nguyên t c sau:

8 nghĩa c a vi c giao ti p là nh n đ c ph n h i mà b n mong mu n

Chúng ta không ng ng s d ng k năng giao ti p đ gây nh h ng lên ng i khác; t t c

nh ng ho t đ ng tr li u, qu n tr và giáo d c đ u liên quan đ n k năng gây nh h ng và giao ti p Có m t ngh ch lý là trong khi không ai thích thú v i nh ng k năng h c t p không mang l i hi u qu , thì nh ng k năng hi u qu l i là th b ph báng và g n cái mác thao túng S thao túng mang theo nó ng nghĩa r ng b ng cách nào đó b n ép ng i khác làm

đi u gì đó đi ng c l i l i ích c a h

Đi u này hi n nhiên không đ’ng trong NLP ngành h c ch a đ ng s thông thái, các l a

ch n và môi tr ng bên ngoài đ c xây d ng m t c p đ sâu h n NLP là kh năng ph n

ng hi u qu tr c m i ng i cũng nh hi u và tôn tr ng hình m u c a h trong th gi i Giao ti p là m t vòng tròn, b n làm gì đ gây nh h ng lên ng i kia và h làm gì đ gây

nh h ng tr l i b n; không th khác đ c B n có th ch u trách nhi m ph n c a mình trong vòng tròn này B n đã gây nh h ng lên ng i khác r i, l a ch n gi đây ch là b n

có nh n bi t hay không nh n bi t đ c các nh h ng b n t o ra Câu h i duy nh t là, b n

có th gây nh h ng lên ng i khác v i s chính tr c không? S c nh h ng c a b n có

đ ng hành v i nh ng giá tr c a b n không? Nh ng k thu t trong NLP là trung l p Cũng

nh nh ng chi c xe, cách th c ch’ng đ c s d ng hay ch’ng đ c dùng làm gì tùy thu c vào k năng và toan tính c a ng i c m lái

HÒA H P

Làm sao b n đi vào đ c m t vòng tròn giao ti p? Làm sao b n có th tôn tr ng và đánh giá cao hình m u c a m t ng i khác trong khi v n gi nguyên tính chính tr c c a mình? Trong giáo d c, tr li u t v n kinh doanh bán hàng và đào t o, hòa h p hay th u c m là

y u t thi t y u đ xây d ng m t b u không khí tin t ng, t tin và tham gia năng đ ng mà trong đó m i ng i có th t do ph n h i Chúng ta có th làm gì đ có đ c s hòa h p v i

ng i khác, làm cách nào chúng ta xây d ng đ c m t m i quan h d a trên s tin t ng

và ph n h i nhi t tình, và làm cách nào chúng ta có th ch n l c cũng nh m r ng k năng

t nhiên này?

Đ có đ c câu tr l i th c ti n ch không ph i lý thuy t, hãy l t l i câu h i Làm sao b n

bi t khi nào hai ng i hòa h p v i nhau? Khi b n nhìn quanh các nhà hàng văn phòng hay

b t kỳ n i nào có ng i g p g và trò chuy n, làm sao b n bi t ng i nào hòa h p v i

ng i nào và ng i nào thì không?

Giao ti p d ng nh trôi ch y h n khi hai ng i hòa h p v i nhau c th và ngôn t c a

h kh p v i nhau Nh ng gì chúng ta nói có th phá h y m i quan h nh ng nó ch chi m 7% trong giao ti p Ngôn ng c th và gi ng đi u quan tr ng h n B n có th nh n ra r ng

nh ng ng i hòa h p th ng b t ch c và kh p v i nhau trong đi u b , c ch và giao ti p

b ng m t Gi ng nh trong khiêu vũ đôi b n nh y ph n h i và b t ch c theo b c nh y

c a ng i kia H tham gia m t đi u nh y ph n h i t ng h Ngôn ng c th c a h b sung cho nhau

B n t ng tham gia m t cu c h i tho i v i ng i nào đó và nh n ra r ng c c th c a b n và

ng i đó đ u có chung t th ch a S hòa h p càng sâu thì ngôn ng c th càng ph n chi u rõ ràng h n K năng này d ng nh là b m sinh khi nh ng em bé m i sinh l c l theo âm đi u gi ng nói c a nh ng ng i xung quanh Khi không hòa h p c th con ng i

s ph n ánh ngay đi u đó b t k h nói gì c th c a h không kh p v i nhau H đang không cùng tham gia m t đi u nh y và b n có th nh n ra ngay đi u này

Nh ng ng i thành công th ng t o m i quan h và quan h giúp t o d ng ni m tin B n

có th xây d ng m i quan h v i b t kỳ ai b ng cách ch n l c có ý th c nh ng k năng t o

d ng m i quan h t nhiên mà b n s d ng m i ngày B ng cách làm cho kh p và b t

ch c ngôn ng c th cũng nh gi ng đi u, b n có th nhanh chóng t o d ng đ c m i quan h v i b t kỳ ai Kh p trong giao ti p b ng m t hi n nhiên là m t k năng trong t o

d ng quan h và nó là k năng duy nh t đ c gi ng d y bài b n trong văn hóa Anh n n văn hóa nghiêm c m vi c chú ý nhi u đ n ngôn ng c th m t cách có ý th c và ph n ng v i

nh ng ngôn ng này

Đ t o d ng m i quan h hãy tham gia đi u nh y v i ng i kia b ng cách kh p v i ngôn

ng c th c a h m t cách nh y c m và tôn tr ng (ành đ ng này giúp xây d ng c u n i

gi a b n và hình m u c a h trong th gi i Làm cho kh p không ph i là b t ch c nh v t

nh ng hành đ ng k ch c m c ng đi u và sao chép không suy nghĩ nh ng c đ ng c a

ng i kia và th ng b xem là ch ng tai gai m t B n có th kh p nh ng c đ ng c a cánh tay b ng nh ng c đ ng nh c a bàn tay, c đ ng c th b ng c đ ng c a cái đ u Đó

g i là b t ch c chéo B n có th kh p s phân ph i cân n ng c th và các t th c b n Khi gi ng nhau ng i ta th ng thích nhau Kh p h i th là m t cách th c r t h u hi u đ

t o d ng quan h B n có th th y r ng khi hai ng i có quan h sâu s c h th ng hòa chung m t nh p th

Đó là nh ng y u t c b n c a quan h Nh ng đ ng tin ch’ng tôi (ãy l u ý xem chuy n gì

di n ra khi b n b t ch c nh ng ng i khác R i l i đ ý xem chuy n gì di n ra khi b n

d ng l i (ãy đ ý xem nh ng ng i có quan h v i nhau làm gì Hãy b t đ u đ ý đ n

nh ng gì b n làm m t cách t nhiên đ có th g n l c và l a ch n khi nào làm đi u đó

(ãy đ c bi t đ ý xem chuy n gì di n ra khi b n kh p l ch M t vài nhà tr li u và t v n có

kh năng b t ch c và kh p m t cách vô th c đ n m c t nhiên Kh p l ch là m t k năng

vô cùng h u ích Cách th c tinh t nh t đ k t thúc m t cu c h i tho i là r i kh i đi u nh y

Và b n không th r i kh i đi u nh y n u b n không b t đ u (ành đ ng kh p l ch quá khích nh t t t nhiên là quay l ng b đi

Kh p gi ng nói cũng là m t cách đ t o d ng quan h B n có th kh p âm đi u, t c đ , âm

l ng và nh p đi u c a gi ng nói Vi c này cũng gi ng nh song ca m t bài hát hay đo n

nh c v i ng i kia, b n tham gia và hòa âm cùng h B n có th dùng cách th c kh p gi ng nói đ t o d ng quan h khi nói chuy n đi n tho i Sau đó b n có th bi n nó thành kh p

l ch b ng cách thay đ i t c đ và âm đi u đ k t thúc cu c h i tho i Đây là m t k năng r t

h u ích Vi c k t thúc cu c trò chuy n đi n tho i m t cách t nhiên đôi khi r t khó khăn

Ch có hai gi i h n cho kh năng t o d ng quan h c a b n: m c đ b n nh n bi t đi u b ,

c ch cũng nh phong cách nói chuy n, và k năng mà b n d‘ng đ kh p v i nó trong đi u

nh y quan h M i quan h s là m t đi u nh y hòa h p gi a tính chính tr c c a b n đi u

b n có th làm và tin t ng b ng c trái tim, và vi c b n s n sàng làm gì đ xây d ng c u

d ng quan h v i b t kỳ ai b n mu n B n không c n ph i thích ng i kia thì m i t o d ng

m i quan h , b n ch đ n thu n là xây d ng c u n i đ hi u h h n T o d ng quan h là

m t l a ch n và b n s không th bi t cái gì hi u qu hay k t qu nó mang l i th nào tr khi b n th nó

Do đó quan h là môi tr ng t ng quát bao quanh thông đi p ngôn t N u ý nghĩa c a giao

ti p là ph n ng mà nó g i ra, thì t o d ng quan h chính là kh năng g i ra nh ng ph n

ng i kia s đi theo B n có th d n d t h đi theo m t h ng khác Giáo viên gi i nh t là

nh ng ng i t o d ng đ c m i quan h và đi vào th gi i c a h c trò do đó d dàng làm cho h c trò n m b t ch đ cũng nh k năng mà h mu n truy n t i Nh ng giáo viên này hòa đ ng v i h c trò c a mình và m i quan h t t giúp vi c d y h c tr nên d dàng h n Trong NLP đó đ c g i là đ ng hành và d n d t Đ ng hành là hành đ ng xây d ng c u n i thông qua quan h và tôn tr ng D n d t là thay đ i hành vi c a b n đ ng i kia đi theo

D n d t s không hi u qu n u không có quan h B n không th d n ai đó qua c u n u không b c c u tr c Khi tôi nói v i anh b n mà tôi tình c g p r ng tôi đang vi t m t cu n sách v ch đ L p trình Ngôn ng T duy tôi không đ ng hành v i anh y do đó tôi không

th d n d t anh y đ n s gi ng gi i v đi u tôi đang vi t

Gi nguyên hành vi c a mình r i hy v ng nh ng ng i khác s hi u và b c theo b n cũng

là m t l a ch n Đôi khi cách này mang l i k t qu mong mu n nh ng đôi khi không Khi

gi nguyên hành vi c a mình, b n s nh n đ c r t nhi u k t qu khác nhau và không ph i

t t c đ u t t đ p N u b n s n sàng thay đ i hành vi đ phù h p v i k t qu thì kh năng thành công c a b n s cao h n

Chúng ta v n luôn đ ng hành nh th đ phù h p v i nh ng tình hu ng xã h i khác nhau,

đ khi n ng i khác c m th y d ch u và đ khi n chúng ta th y d ch u Ch’ng ta đ ng hành các n n văn hóa khác nhau b ng cách tôn tr ng phong t c t p quán c a t ng n i N u

b n mu n b c vào m t khách s n cao c p, b n ph i đeo cà-v t B n không đ c nói t c

tr c m t Giáo hoàng B n ph i đ n bu i ph ng v n xin vi c trong trang ph c phù h p n u

b n th c s mu n có công vi c đó

Đ ng hành là m t k năng t o d ng quan h t ng quát mà chúng ta s d ng khi th o lu n

v s thích, b n bè, công vi c hay th’ vui chung Ch’ng ta đ ng hành c m x’c Khi ng i ch’ng ta yêu th ng đang bu n bã, chúng ta hành x và nói chuy n m t cách c m thông

ch không ph i vui v la l n (ãy vui lên ch (ành đ ng này ch c h n s khi n h c m

th y chán n n h n Có th b n bi n h r ng b n nói v y là có ý t t nh ng cách đó không

hi u qu đâu L a ch n t t h n có th là đ u tiên hãy b t ch c và kh p dáng đi u cũng

nh s d ng gi ng nói nh nhàng phù h p v i c m xúc c a h Sau đó d n thay đ i và đi u

chnh sang dáng đi u tích c c và h u ích N u c u n i đã đ c xây nên ng i kia s đi theo

s d n d t c a b n H s nh n ra trong vô th c r ng b n tôn tr ng tâm tr ng c a h và s n sàng đi theo b n n u đó là cách mà h mu n đi Cách th c đ ng hành và d n d t c m xúc này là m t công c r t hi u qu trong t v n và tr li u

V i ng i đang t c gi n, hãy t ra gi n d kém h m t chút N u b n th hi n quá l , m i chuy n s có nguy c leo thang M t khi đã kh p hành đ ng, b n có th d n d t h bình tĩnh

tr l i b ng cách gi m d n c ng đ hành vi c a mình C m giác kh n c p có th đ c b c theo và kh p b ng cách s d ng gi ng nói l n h n và nhanh h n thông th ng

B n cũng có th t o d ng quan h b ng cách tôn tr ng nh ng gì ng i khác nói B n không

ph i đ ng ý v i đi u đó M t cách r t hay đ làm đi u này là lo i b t nh ng kh i t đi n

c a b n Hãy thay nó b ng t và Nh ng là t tiêu c c, nó n ý r ng b n đã nghe ng i kia nói gì nh ng có nh ng ph n bác và không đ m x a gì đ n cái h nói Và là t vô h i

Nó đ n thu n ch thêm vào ho c m r ng đi u v a nói Ngôn t t b n thân chúng ch a

đ ng s c m nh vô cùng l n B n có th cân nh c s thay đ i này Nó có th r t khó khăn

Nh ng ch c r ng b n s th y nó r t hi u qu Và b n s có nhi u m i quan h h n

Nh ng ng i có cùng n n văn hóa th ng có chung giá tr và cái nhìn v th gi i Có chung

m i quan tâm, b n bè th’ vui cái mình thích không thích và quan đi m chính tr s t o ra vài m i liên k t Ch’ng ta th ng hòa nh p r t t nhiên v i nh ng ng i có chung giá tr và

CH NG CÁNH C A C A NH N TH C

N u vòng tròn giao ti p có m t s kh i đ u, thì nó b t đ u v i các giác quan c a chúng ta

Nh Aldous Huxley t ng ch ra, cánh c a c a nh n th c là nh ng giác quan, m t mũi tai

mi ng và da và đây là nh ng đi m ti p xúc duy nh t c a chúng ta v i th gi i

Th m chí nh ng đi m ti p x’c này cũng không nh v b ngoài c a chúng Ch ng h n nh đôi m t, c a s tâm h n c a b n Chúng không ph i nh v y Chúng không ph i là c a s hay th m chí là máy quay phim Có bao gi b n t h i vì sao máy quay phim không bao gi ghi l i đ c nh ng đi m c t y u trong m t hình nh mà b n th y? M t c a b n thông minh

h n máy quay phim r t nhi u Nh ng t bào c m th , t bào hình nón và hình que c a võng

m c không ch ph n ng v i ánh sáng mà còn v i nh ng thay đ i và khác bi t trong ánh sáng

Hãy th c hi n m t nhi m v khá đ n gi n là nhìn vào m t trong nh ng t câu này N u

m t c a b n và t gi y đ ng im hoàn toàn, t b n đang nhìn s bi n m t ngay khi m i t bào hình que ph n ng l i tr c nh ng kích thích tr ng hay đen Đ ti p t c g i thông tin

v hình d ng c a nh ng ký t , m t chúng ta chuy n đ ng r t nhanh đ nh ng t bào hình que thu hình nh ranh gi i gi a tr ng và đen ti p t c đ c kích thích Theo cách này chúng ta ti p t c nhìn th y đ c nh ng ký t Hình nh đ c chi u đ o ng c l i trên võng

m c, chuy n hóa thành nh ng xung đi n b i các t bào hình nón và hình que và đ c ph n

v não ph trách th giác s p x p l i Hình nh cu i c‘ng đ c xem ngoài kia nh ng

th c t nó đ c t o ra sâu trong b não chúng ta

Do v y chúng ta nhìn thông qua m t chu i ph c t p nh ng ph u l c nh n th c đang ho t

đ ng Quá trình này cũng t ng t v i các giác quan khác Th gi i ch’ng ta đang nh n

th c không ph i là th gi i th c c a nh ng lãnh th Nó là m t b n đ do h th n kinh v

ra Nh ng th chúng ta chú ý trong b n đ sau đó đ c l c k h n b ng ni m tin, m i quan tâm và thiên ki n c a chúng ta

Chúng ta có th h c cách cho phép nh ng giác quan ph c v chúng ta t t h n Kh năng

nh n ra nhi u th h n và ch n l c t t h n b ng t t c các giác quan có th nâng cao ch t

l ng cu c s ng c a chúng ta r t nhi u và đây cũng là m t k năng thi t y u trong r t nhi u công vi c Chuyên gia th r u c n có vòm mi ng r t tinh nh y; nh c sĩ c n có kh năng phân bi t âm thanh t t Th xây hay th tr m kh c c n nh y c m v i nh ng ch t li u anh ta

s d ng đ cho ra đ i các tác ph m t đá và g H a sĩ c n nh y c m v i nh ng s c thái c a màu s c và hình d ng

Hu n luy n k năng này không ph i ch t p trung vào vi c nhìn ng i khác, mà ph i bi t

đ c c n nhìn cái gì, h c cách nh n ra nh ng khác bi t t o ra đi u khác bi t S phát tri n

nh n th c phong ph’ h n trong các giác quan c a chúng ta chính là s c s o c m nh n và đây là m c tiêu rõ ràng trong hu n luy n NLP

NH NG H TH NG Đ I DI N

Giao ti p b t đ u v i suy nghĩ c a chúng ta, và chúng ta s d ng ngôn t , gi ng nói cũng

nh ngôn ng c th đ truy n t i nh ng suy nghĩ đó đ n m t ng i khác V y suy nghĩ là gì? Có r t nhi u đáp án khoa h c khác nhau nh ng b n thân m i ng i đ u hi u r t rõ suy nghĩ là gì M t cách th c hi u qu đ suy nghĩ v suy nghĩ là s d ng các giác quan theo cách n i t i

Khi ch’ng ta nghĩ v cái chúng ta th y, nghe hay c m th y ch’ng ta đang tái t o l i nh ng hình nh, âm thanh và c m xúc bên trong tâm trí mình Chúng ta tái tr i nghi m nh ng thông tin d i d ng c m giác mà ch’ng ta đã nh n đ c ban đ u Đôi khi chúng ta nh n

bi t đ c mình đang làm đi u này đôi khi không B n có nh mình đã đi đâu trong kỳ ngh

v a r i không?

Gi làm th nào b n nh đ c? Có th nh ng hình nh v n i đó hi n lên trong tâm trí b n

Có th b n nh c đ n cái tên hay nghe nh ng âm thanh Hay có th b n g i nh l i nh ng gì

b n đã c m nh n Suy nghĩ là m t ho t đ ng r t thông th ng hi n nhiên đ n n i chúng ta

ch a t ng suy nghĩ l n th hai v nó Ch’ng ta th ng suy nghĩ v đi u ch’ng ta suy nghĩ

mà không ph i cách ch’ng ta suy nghĩ v đi u đó Ch’ng ta cũng tin t ng r ng nh ng

(ãy nghĩ v kho nh kh c b n đang đi d o trong r ng thông Nh ng ng n thông v t quá

đ u b n v n cao m i phía xung quanh B n nhìn th y màu s c c a khu r ng kh p n i và ánh sáng m t tr i r i chi u t o ra nh ng dãy bóng lá và kh m trên n n đ t Nh ng tia n ng

l t qua k lá và nh y nhót trên đ u b n B n c m nh n đ c không gian tĩnh l ng ch có

ti ng chim hót và ti ng b c chân b n l o x o trên th m lá vàng Th nh tho ng có ti ng gãy

r c dòn tan khi b n đ p ph i m t cành cây khô B n ch m tay vào m t thân cây và c m nh n

v xù xì c a l p v B n c m nh n làn gió nh nhàng m n man trên da m t, b n nh n ra

h ng th m n ng c a thông hòa quy n v i m‘i đ t r ng V n nh nhàng r o b c, b n nh

r ng b a t i s s m đ c d n ra và đây là m t trong nh ng b a ăn yêu thích nh t c a b n

B n d ng nh có th hình dung mình đang n m nh ng món ăn đó

Đ c m nh n đ c đo n văn trên b n hãy t tr i nghi m đi u đó trong tâm trí b ng cách

s d ng các giác quan n i t i đ hình dung nh ng gì các ngôn t v a miêu t Ch c h n b n

đã v ra m t quan c nh đ m nh đ th y mình đang n m th c ăn trong m t tình hu ng

t ng t ng N u t ng đi d o trong r ng thông, có th b n s nh chi ti t nh ng tr i

nghi m t chuy n d o ch i đó N u ch a t ng, b n có th xây d ng tr i nghi m t nh ng kinh nghi m t ng t hay s d ng nh ng ch t li u đ n t truy n hình, phim nh, sách báo

và nh ng ngu n khác Kinh nghi m c a b n là m t b c kh m nh ng ký c và s t ng

t ng H u h t nh ng suy nghĩ c a chúng ta là s hòa tr n đ c tr ng gi a nh ng gì chúng

ta nh và nh ng n t ng do giác quan t o nên

Quá trình chúng ta hình dung tr i nghi m trong tâm trí cũng gi ng v i quá trình chúng ta

tr i nghi m nó trên th c t Cũng nh ng t bào th n kinh đó sinh ra nh ng xung đi n hóa

có th đ c đo đ ng b ng đi n tâm đ Suy nghĩ có nh h ng tr c ti p đ n c th ; tâm trí và c th là m t h th ng Hãy dành ít phút đ hình dung b n đang ăn lo i trái cây yêu thích Th qu đó có th là t ng t ng nh ng s ti t n c b t thì không

Chúng ta s d ng nh ng giác quan h ng ngo i đ nh n bi t th gi i và s d ng chúng trong tâm trí đ hình dung nh ng tr i nghi m Trong NLP, nh ng cách th c chúng ta nh n

bi t l u tr và mã hóa thông tin trong tâm trí nhìn, nghe, c m giác, n m và ng i đ c

bi t đ n v i cái tên các h th ng hình dung

H th ng th giác hay th ng g i t t là h th ng V có th đ c s d ng bên ngoài (e) khi quan sát th gi i bên ngoài (Ve), ho c s d ng bên trong i khi ch’ng ta m ng t ng trong tâm trí Vi Cũng theo cách đó h th ng thính giác (A) có th đ c chia ra thành

nh ng âm thanh bên ngoài (Ae) hay bên trong (Ai) Giác quan c a c m x’c đ c g i là h

th ng giác quan c m giác (K) Nh ng giác quan c m giác bên ngoài (Ke) bao g m nh ng

c m giác đ n t x’c giác nh đ ng ch m, nhi t đ hay đ m Nh ng giác quan c m giác bên trong (Ki) bao g m c m giác, c m xúc, và c m xúc n i t i v cân b ng và nh n bi t c

th đ c bi t d i cái tên giác quan c m th b n thân H th ng này đem l i cho chúng ta các ph n h i t nh ng chuy n đ ng c th N u không có chúng, chúng ta s không th

ki m soát đ c c th trong tình tr ng nh m m t Ti n đình c a chúng ta là m t ph n quan

tr ng trong h th ng xúc giác Nó x lý nh ng v n đ liên quan đ n c m giác cân b ng và

tr ng thái thăng b ng c a c th chúng ta trong không trung Ti n đình n m trong m t chu i nh ng ng ch ng ch t bên trong tai chúng ta Chúng ta có r t nhi u phép n d v h

th ng này nh m t cân b ng ngã vào ai đó hay b xoay vòng H th ng ti n đình có t m nh

h ng r t l n và th ng đ c xem nh m t h th ng hình dung riêng bi t

Th giác, thính giác và c m giác là nh ng h th ng hình dung chính đ c s d ng trong văn hóa ph ng Tây C m giác v hay còn g i là v giác (G) và c m giác mùi hay còn g i là kh u giác O th ng không quan tr ng l m và đ c gom chung vào nhóm xúc giác Nh ng giác quan này th ng đóng vai trò quan tr ng là trung gian liên k t đ n nh ng hình nh, âm thanh và b c tranh liên quan đ n chúng

Chúng ta luôn s d ng ba h th ng này dù chúng ta không nh n bi t t t c nh nhau và có khuynh h ng u tiên cái này h n cái kia Ví d , nhi u ng i có nh ng gi ng nói n i tâm trong h th ng thính giác t o thành m t cu c h i tho i n i tâm Chúng nh c l i nh ng cu c tranh lu n, nh ng bài nói, b a ra nh ng câu tr l i và thông th ng hay nói chuy n v i nhau Tuy nhiên đây ch là m t cách th c trong suy nghĩ

Các h th ng hình dung

Các h th ng hình dung không lo i tr l n nhau B n có th hình dung ra m t c nh t ng,

có nh ng c m giác liên quan và nghe nh ng âm thanh cùng lúc dù r ng có th h i khó đ

t p trung vào c ba vi c m t lúc M t vài ph n trong quá trình suy nghĩ s là vô th c

Ng i càng chăm ch’ nhi u vào nh ng hình nh, âm thanh hay c m giác n i tâm thì s càng

ít ch’ ý đ n th gi i bên ngoài Có câu chuy n v m t tay kỳ th n i ti ng gi i đ u qu c t quá t p trung vào th c đang hình dung trong đ u đ n n i ông ăn nh ng hai b a ăn trong

m t bu i t i Ông hoàn toàn quên vi c mình đã ăn t i r i Tr ng thái này đ c mô t là l c trong suy nghĩ Nh ng ng i tr i nghi m c m xúc n i tâm m nh th ng ít ch u nh h ng

c a đau đ n bên ngoài

Hành vi c a chúng ta xu t phát t s pha tr n gi a nh ng tr i nghi m c m giác trong tâm trí và ngoài th c t Vào b t kỳ th i đi m nào chúng ta s ch’ ý đ n nh ng ph n khác nhau trong tr i nghi m b n thân Khi đang đ c cu n sách này, b n s t p trung vào trang gi y và

ch c h n không nh n ra chân trái mình đang có c m giác gì cho đ n khi tôi đ c p đ n

nó

Khi tôi gõ dòng này, tôi h u nh ch đ ý đ n cu c h i tho i n i tâm đang đ ng hành v i t c

đ gõ (r t ch m) c a tôi trên công c x lý văn b n Tôi s b phân tâm n u ch’ ý đ n nh ng

âm thanh bên ngoài Vì không ph i là ng i đánh máy gi i, nên tôi ph i nhìn vào bàn phím

và c m nh n chúng qua các ngón tay c a mình khi đánh máy do đó giác quan th giác và

v n đ ng c a tôi đang đ c s d ng th c t Đi u này s thay đ i n u tôi ng ng l i đ hình dung m t c nh t ng mà tôi mu n miêu t Có m t vài d u hi u kh n c p mà tôi s ngay l p

t c ch’ ý c n đau b t ch t ai đó g i tên tôi, mùi khói, hay n u tôi đói và tôi ng i th y mùi

th c ăn

H TH NG (ÌN( DUNG Đ C A C(U NG

Chúng ta s d ng t t c các giác quan bên ngoài vào t t c các th i đi m, dù r ng chúng ta

s t p trung s d ng giác quan này nhi u h n giác quan khác t‘y thu c vào đi u chúng ta đang làm Trong b t kỳ tri n lãm tranh nào, chúng ta s h u nh ch d‘ng đ n m t, trong

m t bu i hòa nh c, chúng ta h u nh ch s d ng tai Đi u ng c nhiên là khi suy nghĩ ch’ng

ta có khuynh h ng a chu ng m t hay có l là hai h th ng hình dung b t ch p chúng ta

đang nghĩ v chuy n gì Chúng ta có th s d ng t t c các h th ng hình dung và cho đ n

t m tu i hay ch’ng ta đã có nh ng l a ch n yêu thích rõ ràng c a riêng mình

Nhi u ng i có kh năng t o ra trong tâm trí nh ng hình nh rõ ràng và ch y u suy nghĩ

b ng hình nh Nh ng ng i khác l i th y cách này r t khó khăn ( có th nói chuy n r t nhi u v i b n thân trong khi nh ng ng i khác l i hành đ ng ch y u d a trên c m nh n

v m t tình hu ng nào đó Khi m t ng i có xu h ng s d ng m t giác quan n i t i đ u

đ n giác quan này đ c g i là h th ng a chu ng hay h th ng chính trong NLP; h

th ng sáng su t h n và có kh năng phân bi t t t v i h th ng này h n là nh ng h th ng khác

Đi u này có nghĩa là m t vài ng i v n gi i h n hay tài năng h n nh ng nhi m v hay k năng nh t đ nh H đã h c đ c cách s d ng thành th o m t hay hai giác quan n i t i và

nh ng giác quan này tr nên tr n tru cũng nh giàu tính th c hành do đó có th v n hành

mà không c n nhi u n l c hay nh n th c Đôi khi m t h th ng hình dung không phát tri n cho l m và đi u này khi n vi c h c m t s k năng nh t đ nh tr nên khó khăn Ví d , âm

nh c s tr thành môn ngh thu t khó n u b n không có kh năng nghe đ c nh ng âm thanh n i t i

Không có h th ng nào t t h n hoàn toàn so v i nh ng h th ng khác, nó tùy thu c vào vi c

b n mu n làm gì Các v n đ ng viên c n m t h th ng nh n bi t xúc giác phát tri n và r t khó đ tr thành m t ki n tr’c s thành công n u thi u đi kh năng t o ra nh ng hình nh

rõ ràng M t k năng mà t t c nh ng ng i thành công trong b t kỳ lĩnh v c nào đ u có là

kh năng di chuy n d dàng qua t t c các h th ng hình dung và s d ng h th ng phù h p

nh t cho nhi m v c n làm

Nh ng ph ng pháp tâm lý tr li u khác nhau cho th y khuynh h ng thiên v nh ng h

th ng hình dung khác nhau Tr li u c th ch y u t p trung vào h th ng xúc giác; phân tâm h c t p trung ch y u vào h th ng ngôn ng và thính giác Tr li u ngh thu t và

tr ng phái t ng tr ng c a Jung là nh ng ví d v cách th c tr li u d a trên th giác nhi u h n

NGÔN NG VÀ H TH NG HÌNH DUNG

Chúng ta dùng ngôn ng đ truy n t i nh ng suy nghĩ Do đó cách ch’ng ta d‘ng t ph n ánh cách ch’ng ta suy nghĩ John Grinder k chuy n v th i gian ông và Richard Bandler r i

kh i nhà đ h ng d n m t nhóm tr li u theo li u pháp Gestalt Richard c i khi nghe m t

ng i nói Tôi hi u anh đang nói gì

(ãy suy nghĩ theo nghĩa đen ông nói Nh ng đi u đó có th có ý nghĩa gì

Xem nào John nói (ãy xem xét nó theo nghĩa đen gi d nó có nghĩa là m i ng i đang hình dung b ng hình nh ý nghĩa nh ng ngôn t mà b n s d ng

Đây là m t góc nhìn r t thú v Khi b t đ u h ng d n nhóm tr li u, h th áp d ng m t

li u pháp hoàn toàn m i mang tính ng u h ng H ch n nh ng th màu xanh lá vàng đ và

yêu c u m i ng i đi vòng quanh nhóm tr li u nói m c tiêu tham gia bu i hôm đó Nh ng

ng i s d ng r t nhi u t và thành ng liên quan đ n kh năng nghe và âm thanh nh n

đ c th màu xanh lá Nh ng ng i s d ng các t ng và thành ng ch y u miêu t kh năng nhìn nh n đ c th màu đ

Sau đó là m t bài t p đ n gi n Nh ng ng i có cùng màu th s ng i l i nói chuy n v i nhau trong vòng 5 phút R i h ng i l i nói chuy n v i nh ng ng i có màu th khác S khác bi t trong quan h gi a nh ng ng i này r t sâu s c Nh ng ng i có cùng màu th hòa nh p t t h n Grinder và Bandler cho r ng k t qu này r t thú v và n t ng

V T

Chúng ta s d ng t ng đ miêu t suy nghĩ do đó cách ch n t s bi u th ch’ng ta đang dùng h th ng hình dung nào (ãy xem xét ba ng i v a đ c xong m t cu n sách

Ng i đ u tiên nói r ng ra r ng anh ta th y r t nhi u th trong đó Nh ng ví d đ c l a

ch n r t k đ minh h a cho ch đ và cu n sách đ c vi t theo phong cách hào nhoáng

Ng i th hai l i t p trung vào gi ng văn trong cu n sách; cu n sách đ c vi t theo l i văn xuôi đinh tai nh c óc Th c t , anh này không th b t đ c ch’t ý t ng nào c a tác gi và anh mu n nói cho tác gi bi t s th t đó

Ng i th ba cho r ng cu n sách nói v m t ch đ n ng n theo m t cách r t cân b ng Anh này thích cách tác gi ti p c n t t c nh ng ch đ chính và anh có th n m b t nh ng ý

t ng m i r t d dàng Anh có cùng c m nh n v i tác gi

C ba ng i đ u đ c cùng m t cu n sách B n có th nh n ra r ng m i ng i nhìn nh n

cu n sách theo m t cách khác nhau Dù h nghĩ gì v nó thì cách h nghĩ v nó cũng khác nhau Cách suy nghĩ đ u tiên là v hình nh, th hai là v âm thanh và th ba v c m giác

Nh ng t ng giác quan, tính t , tr ng t và đ ng t này đ c g i là nh ng v t theo ngôn

ng NLP Vi c s d ng th ng xuyên m t lo i v t s cho ta bi t h th ng hình dung a chu ng c a m t ng i

Có th nh n ra h th ng a chu ng c a m t nhà văn b t kỳ b ng cách l u ý đ n ngôn ng

mà ng i này s d ng (Ngo i tr sách v NLP vì tác gi th ng ch n l a t ng r t c n

th n trong nh ng cu n sách này Nh ng tác ph m văn h c vĩ đ i luôn ch a đ ng m t t p

h p r t phong ph’ và đa d ng nh ng v t cân b ng t t t c các h th ng hình dung do đó

nó đ c đón nh n r ng rãi

Nh ng t nh lĩnh h i hi u suy nghĩ và quá trình không ph i là nh ng ngôn t giác quan do đó ch’ng không th hi n h th ng hình dung nào Các chuyên lu n h c thu t

th ng thích dùng nh ng t ng ki u này h n các ngôn t giác quan có l vì nh n th c

đ c r ng nh ng ngôn t giác quan mang h i h ng cá nhân c a ng i vi t do đó ít

khách quan h n Tuy nhiên nh ng t ng trung l p s đ c di n d ch ra khác nhau b i

nh ng ng i đ c thiên v h th ng xúc giác, thính giác hay th giác và t o ra r t nhi u

nh ng tranh cãi h c thu t thông th ng liên quan đ n nghĩa c a t Ai cũng cho r ng mình đ’ng

Trong vài tu n t i, b n có th nh n ra lo i ngôn t nào b n a thích s d ng Vi c l ng nghe

ng i khác và khám phá ra lo i ngôn t giác quan nào h a thích cũng r t thú v Nh ng

ng i a thích ki u suy nghĩ b ng hình nh có th mu n bi t li u b n có kh năng nh n

d ng nh ng mô hình ngôn ng đ y màu s c c a nh ng ng i xung quanh hay không N u

b n thiên v xúc giác, b n có th th y đ c cách ng i khác chuy n đ ng, và n u b n suy nghĩ b ng âm thanh, chúng tôi có th yêu c u b n l ng nghe và đi u ch nh cách th c ng i khác trò chuy n

Có nh ng ng d ng r t quan tr ng trong t o d ng quan h Bí m t c a giao ti p không n m

ch b n nói cái gì mà cách b n nói Đ t o d ng quan h , hãy kh p nh ng v t c a b n

v i ng i kia B n s nói chuy n b ng ngôn ng c a h và trình bày các ý t ng theo đ’ng cách mà h nghĩ v nó Kh năng làm đ c đi u này tùy thu c vào hai y u t Y u t đ u tiên là s c s o c m nh n trong vi c nh n bi t, nghe và ch n l a nh ng mô hình ngôn ng

c a ng i khác Y u t th hai là có m t kho t v ng đ nhi u trong h th ng hình dung đó

đ ph n ng l i T t nhiên, nh ng cu c h i tho i không th ch d i m t h th ng hình dung nh ng vi c kh p ngôn ng s t o ra nh ng k t qu kỳ di u trong vi c t o d ng quan

h

B n có nhi u kh năng t o d ng quan h t t v i ng i có c‘ng cách suy nghĩ nh b n và

b n làm đi u đó b ng cách l ng nghe nh ng ngôn t mà anh hay cô ta s d ng b t ch p vi c

b n có đ ng ý v i ng i này hay không B n có th s c‘ng t n s hay có th đ ng ý v i

ng i kia T đó b n có đ c s th u hi u k l ng v i ng i này

Nên s d ng nhi u v t khác nhau khi trình bày tr c m t nhóm ng i (ãy đ nh ng

ng i hình dung b ng hình nh th y đ c đi u b n nói (ãy đ nh ng ng i suy nghĩ b ng

âm thanh nghe th y b n nói to, rõ ràng và hãy s d ng ngôn ng c th đ nh ng ng i suy nghĩ b ng xúc giác có th hi u đ c ý b n Còn không thì t i sao h ph i nghe b n nói ch ?

B n s đánh m t 2/3 khán gi c a mình n u ch gi i h n b n thân trong m t h th ng hình dung

H TH NG D N D T

Cũng gi ng vi c chúng ta a chu ng m t h th ng hình dung cho nh ng suy nghĩ có ý th c

c a b n thân ch’ng ta cũng có m t cách th c a chu ng đ mang thông tin đ n nh ng suy nghĩ có ý th c M t b nh đ y đ s ch a đ ng t t c nh ng hình nh, âm thanh, c m giác

và mùi v c a tr i nghi m ban đ u và ch’ng ta thích kh i g i l i m t trong nh ng y u t này tr c (ãy nghĩ v kỳ ngh l c a mình

Cái gì xu t hi n đ u tiên

M t hình nh, âm thanh hay c m giác?

Đây là h th ng d n d t, giác quan n i t i chúng ta s d ng đ tìm l i m t ký c Đây là cách thông tin đ n đ c tâm trí có ý th c Ví d , tôi có th nh v kỳ ngh l c a mình và b t đ u

nh n th c v nh ng c m giác th giãn mà tôi đã tr i qua nh ng cách th c ký c này tìm

đ n tâm trí tôi ban đ u có th d i d ng m t hình nh đây h th ng d n d t là th giác

và h th ng a chu ng là xúc giác

H th ng d n d t cũng gi ng ch ng trình kh i đ ng c a máy tính h i khó ch u nh ng

c n thi t đ máy tính ho t đ ng H th ng này đôi khi đ c g i là h th ng đ u vào vì nó cung c p nguyên li u đ suy nghĩ m t cách có ý th c

H u h t m i ng i đ u có m t h th ng d n d t a chu ng và nó không nh t thi t ph i là

h th ng chính M t ng i có th có nhi u h th ng d n d t v i nhi u lo i tr i nghi m khác nhau Ví d , h có th dùng hình nh đ g i nh l i nh ng tr i nghi m đau đ n và âm thanh cho nh ng tr i nghi m d ch u

Th nh tho ng m t ng i không th nh n th c m t trong nh ng h th ng hình dung c a h

Ví d , h nói r ng h không th y đ c nh ng hình nh trong đ u Dù r ng đi u này đ’ng

v i th c t nh ng nó th c s không th x y ra, b i khi đó ng i này s không th nh n ra

nh ng ng i xung quanh ho c mô t các s v t Ng i này ch đ n thu n là không nh n

bi t đ c nh ng hình nh mình th y bên trong N u h th ng vô th c này t o ra nh ng hình nh đau đ n ng i này có th c m th y r t t i t nh ng không hi u vì sao Đây là cách

n i ghen t đ c sinh ra

GIÁC QUAN TH P(ÁT L)ÊN T NG VÀ CHUY N Đ I

B n đã t ng th y m t bông hu tây tr ng n hoa ch a

Tr c khi nh ng bàn tay thô k ch ch m vào nó?

BEN JONSON, 1572-1637

S phong phú và ph m vi trong suy nghĩ ch’ng ta ph thu c vào kh năng liên k t và di chuy n t cách th c suy nghĩ này sang cách th c suy nghĩ kia Do v y, n u h th ng d n d t

c a tôi là thính giác và h th ng a chu ng c a tôi là th giác thì tôi có khuynh h ng nh

t i m t ng i d a trên ti ng nói và nghĩ v ng i đó b ng nh ng hình nh T đó tôi hình thành nên nh ng c m xúc v ng i đó

Chúng ta nh n thông tin b ng giác quan này nh ng tái hi n nó bên trong b ng giác quan khác Âm thanh có th kh i g i nh ng ký c th giác ho c nh ng d li u hình nh tr u

t ng Chúng ta nói v âm s c cũng nh v nh ng âm thanh m áp và nh ng màu s c n ào

H th ng liên k t t c thì và vô th c gi a nh ng giác quan đó đ c g i là giác quan th phát

S d ch chuy n t h th ng d n d t sang a chu ng th ng là mô hình giác quan th phát quan tr ng đi n hình

Giác quan th phát đóng vai trò quan tr ng trong cách ch’ng ta suy nghĩ và m t vài giác quan th phát thâm nh p sâu và r ng đ n n i d ng nh k t n i vào b não ngay t khi chúng ta sinh ra Ví d , màu s c th ng có m i liên k t v i tính khí màu đ là t c gi n và màu xanh là thanh bình Th c t c nh p tim l n huy t áp đ u tăng nh trong môi tr ng có màu đ là màu ch đ o và gi m nh trong môi tr ng màu xanh Nh ng nghiên c u cho

th y ng i ta tin r ng căn phòng màu xanh l nh l o h n căn phòng màu vàng m c dù th c

ch t căn phòng này còn m h n đôi ch’t Âm nh c t i đa hóa h th ng giác quan th phát;

m t n t nh c đ c s p x p cao t i đâu trong khuông nh c liên quan đ n cao đ c a nó, và

có r t nhi u nh ng so n gi liên k t các âm thanh đ n nh ng màu s c xác đ nh

Giác quan th phát ho t đ ng t nhiên Đôi khi ch’ng ta mu n liên k t nh ng giác quan n i

t i theo m t cách có ch ý, ví d nh ti p c n toàn b h th ng hình dung n m ngoài nh n

bi t có ý th c c a chúng ta

Gi d m t ng i g p khó khăn trong vi c m ng t ng hình nh Đ u tiên b n yêu c u cô

y nh l i m t ký c vui v d chu nh khi đùa ngh ch trên bãi bi n Yêu c u cô y l ng nghe trong tâm trí ti ng gió bi n và âm thanh c a nh ng h i tho i khác di n ra khi đó V i

s m ng t ng này, cô y có th liên t ng sang c m giác gió lùa trên m t, ánh m t tr i

m áp v n trên da th t và cát gi a các ngón chân T đó không khó đ cô th y đ c hình

nh cát len vào k chân hay ánh m t tr i chói chang trên đ u K thu t liên t ng này có

th kh i g i l i đ y đ m t ký c: hình nh, âm thanh và c m giác

Cũng gi ng nh vi c chuy n ng t ngôn ng này sang ngôn ng khác v n gi nguyên ý nghĩa nh ng thay đ i hình thái, các tr i nghi m cũng có th đ c chuy n đ i gi a hai giác quan n i t i Ch ng h n b n th y m t căn phòng r t b a b n, gây c m giác khó ch u và

mu n làm gì đó Cũng hình nh căn phòng đó có th không nh h ng gì đ n c m giác c a

ng i khác và anh ta không hi u vì sao b n l i c m th y t i t đ n th Có l anh ta s gán cho b n cái mác quá nh y c m b i anh ta không có nh ng tr i nghi m c a b n Anh ta có

th hi u c m giác c a b n n u b n mô t c m giác đó cũng gi ng nh n m trên chi c gi ng

có r c b t ng a B ng cách chuy n đ i sang âm thanh, b n có th so sánh nó v i c m giác

khó ch u khi nghe m t nh c c ch i l c đi u S so sánh này s gãi đ’ng ch ng a c a b t kỳ

nh c sĩ nào ít ra b n cũng nói b ng ngôn ng c a h

NH NG D U HI U TI P C N B NG M T

Vi c xác đ nh xem m t ng i đang suy nghĩ b ng hình nh, âm thanh hay c m giác r t d dàng Có nh ng thay đ i rõ r t trên c th khi b n suy nghĩ theo nhi u cách khác nhau Cách suy nghĩ nh h ng đ n c th chúng ta và cách s d ng c th nh h ng đ n suy nghĩ

Đi u đ u tiên b n th y khi đi qua c a chính nhà mình là gì?

Đ tr l i câu h i này, b n ch c h n s nhìn lên ch ch v bên trái Nhìn lên ch ch v bên trái

là cách th c g i nh hình nh c a h u h t nh ng ng i thu n tay ph i

Bây gi hãy t ng t ng b n c m th y th nào n u da b n ch m vào m t mi ng v i nhung

B n ch c h n s nhìn xu ng ch ch v bên ph i vì đó là cách mà h u h t m i ng i ph n ng khi nghĩ v c m giác c a mình

Chúng ta di chuy n đôi m t mình m t cách r t h th ng t‘y vào cách ch’ng ta đang nghĩ

Nh ng nghiên c u v th n kinh đã ch ng minh r ng c đ ng c a m t theo h ng ngang và

d c d ng nh có m i liên h v i vi c kh i đ ng nh ng ph n khác nhau c a não b Trong ngôn t c a ngành th n kinh h c, nh ng c đ ng này đ c g i là c đ ng ngang c a m t LEM Trong NLP ch’ng đ c g i là nh ng d u hi u ti p c n b ng m t vì chúng là nh ng manh m i có th nhìn th y đ c cho chúng ta bi t cách th c m t ng i đang ti p c n thông tin Có m t m i liên h th n kinh b m sinh gi a nh ng chuy n đ ng c a m t v i các h

th ng hình dung và mô hình này đ’ng trên kh p th gi i (ngo i l duy nh t là vùng Basque thu c Tây Ban Nha)

Khi chúng ta hình dung nh ng tr i nghi m quá kh , m t ta có khuynh h ng di chuy n lên

ch ch sang bên trái Khi chúng ta tái hi n m t hình nh t nh ng ngôn t ho c c g ng

t ng t ng ra th gì đó ch’ng ta ch a bao gi th y, m t ta s di chuy n lên ch ch sang

ph i M t s di chuy n v bên trái đ nh l i các âm thanh và v bên ph i đ xây d ng các

âm thanh Khi g i nh l i nh ng c m giác, m t s di chuy n xu ng ch ch sang ph i Khi đ c tho i n i tâm, m t th ng di chuy n xu ng ch ch sang trái Ánh m t không t p trung và nhìn th ng v phía tr c hay nhìn xa xăm cũng là bi u hi n c a hành đ ng đang m ng

t ng đi u gì đó

H u h t nh ng ng i thu n tay ph i có mô hình chuy n đ ng m t nh bi u đ trên Mô hình c a nh ng ng i thu n tay trái thì ng c l i H nhìn v bên ph i khi g i nh nh ng hình nh và âm thanh và nhìn v bên trái khi t ng t ng ra nh ng hình nh và âm thanh

Nh ng d u hi u ti p c n b ng m t luôn nh t quán ngay c v i nh ng ng i đi ng c l i mô hình này Ví d , m t ng i thu n tay trái có th nhìn xu ng ch ch sang trái khi nghĩ v c m giác và nhìn xu ng ch ch sang ph i khi đ c tho i n i tâm Tuy nhiên, chuy n đ ng m t c a

ng i này v n r t nh t quán ch không ph i ng u nhiên Nh ng l’c nào cũng có nh ng ngo i l hãy quan sát c n th n tr c khi áp d ng quy t c chung này cho ai đó Câu tr l i không ph i chung cho t t c mà n m ng i b n đang đ i m t

Dù có th di chuy n đôi m t m t cách có ý th c trong khi đang suy nghĩ nh ng nhìn chung

vi c truy c p vào m t h th ng hình dung nào đó s d dàng h n nhi u n u b n tuân theo

nh ng chuy n đ ng m t t nhiên Có nh ng ph ng pháp đi u ch nh b não suy nghĩ theo

m t cách nh t đ nh N u b n mu n nh l i th gì đó b n th y hôm qua, cách d nh t là nhìn lên ch ch sang trái ho c nhìn th ng v phía tr c R t khó đ nh l i hình nh trong khi nhìn xu ng

Ch’ng ta không th ng nh n th c đ c nh ng chuy n đ ng ngang c a m t và không có lý

do gì đ làm v y nh ng tìm ki m thông tin đ’ng ch là m t k năng r t h u ích

Nh ng d u hi u ti p c n cho chúng ta bi t đ c cách ng i kia đang suy nghĩ và m t ph n quan tr ng trong hu n luy n NLP có liên quan đ n vi c nh n bi t nh ng d u hi u ti p c n

b ng m t c a ng i khác M t ph ng pháp đ th c hi n đi u này là đ t nh ng câu h i khác nhau và quan sát các chuy n đ ng c a m t ch không tr l i Ví d tôi h i Th m tr i