Quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT ngoài công lập trên địa bàn thành phố hải dương (TT)

Xuất phát từ thực tế nêu trên và mong muốn có những việc làm cụ thể nhằm đóng góp cho sự phát triển giáo dục của thành phố Hải Dương cũng như tỉnh Hải Dương, tôi chọn đề tài: “Quản l

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Giáo dục phổ thông giữ vai trò quan trọng trong hệ thốnggiáo dục quốc dân, giáo dục phổ thông góp phần nâng cao dân trí,đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, phát triển năng lực, phẩmchất và nhân cách

Hiện nay, hệ thống giáo dục đang tồn tại 2 loại hình nhà trường:trường công lập và trường ngoài công lập (bao gồm dân lập và tưthục) Các trường NCL giảng dạy theo giáo trình của bộ GD&ĐTViệt Nam và thành lập theo nhu cầu của xã hội, được điều hành bởicác nhà quản lý, tư nhân có động lực rõ ràng và có quyền tự chủ rấtcao Tuy nhiên, cách dạy và quản lý của các trường NCL là rất khácnhau nên chất lượng giáo dục cũng rất đa dạng

Thành phố Hải Dương có 09 trường THPT trong đó có 05 trườngTHPT NCL (chiếm 56%), chất lượng giáo dục của các trường THPTNCL góp phần quan trọng trong việc tạo nên chất lượng giáo dục phổthông của thành phố Hải Dương và của tỉnh Hải Dương

Đã có nhiều công trình nghiên cứu, các đề tài luận văn thạc sỹ,các bài viết trên các báo, tạp chí về các biện pháp quản lý hoạt độngdạy học trên các địa bàn khác trên cả nước Tuy nhiên, việc nghiêncứu vấn đề quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT NCL là chưanhiều Tại thành phố Hải Dương vấn đề này là hết sức mới mẻ

Xuất phát từ thực tế nêu trên và mong muốn có những việc làm

cụ thể nhằm đóng góp cho sự phát triển giáo dục của thành phố Hải

Dương cũng như tỉnh Hải Dương, tôi chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hải Dương” để nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt độngdạy học ở các trường THPT NCL trên địa bàn thành phố HảiDương, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm nângcao chất lượng giảng dạy và học tập của các trường THPT NCL củatỉnh Hải Dương

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý ở các trường THPT NCL

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của các trường THPT NCL

3.3 Đối tượng khảo sát

05 trường THPT NCL trên địa bàn thành phố Hải Dương

4 Giả thuyết khoa học

Nếu xác lập được các biện pháp quản lý hoạt động dạy học củacác trường THPT NCL phù hợp với yêu cầu nâng cao chất lượng cấpTHPT và thích ứng với mô hình phát triển của các trường NCL thì sẽnâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT NCL

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Hệ thống hóa những vấn đề lý luận liên quan đến quản lý, hoạt động dạy học, trường THPT NCL, quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT NCL

5.2 Khảo sát thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT NCL trên địa bàn thành phố Hải Dương.

5.3 Đề xuất và khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT NCL nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT NCL

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

6.2.2 Phương pháp đàm thoại, phỏng vấn, chuyên gia

6.2.3 Phương pháp quan sát

6.2.4 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

7 Phạm vi nghiên cứu

7.1 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học ở cáctrường THPT NCL trên địa bàn thành phố Hải Dương, gồm cáctrường: Trường THPT Thành Đông,Trường THPT Marie Curie,Trường THPT Lương Thế Vinh, Trường THPT Ái Quốc, TrườngTHPT Nguyễn Bỉnh Khiêm

7.2 Giới hạn của đề tài

Đề tài nghiên cứu, khảo sát công tác quản lý hoạt động dạy học ở

05 trường THPT NCL trên địa bàn thành phố Hải Dương trong nămhọc 2012 – 2013 và đề xuất các biện pháp chủ yếu phù hợp yêu cầuphát triển của các trường THPT NCL trên địa bàn thành phố Hải Dương

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn được cấutrúc thành ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở trường

THPT NCL

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học ở các

trường THPT NCL trên địa bàn thành phố Hải Dương

Chương 3: Những biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các

trường THPT NCL trên địa bàn thành phố Hải Dương

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Ở TRƯỜNG THPT NCL 1.1 Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Trên thế giới

Cho tới nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu về khoa học quản

lý nói chung và khoa học quản lý giáo dục nói riêng Theo Khổng

Tử (551-497TCN), nguyên tắc cai trị tối cao là nguyên tắc đức trị màcốt lõi của lòng nhân ái ở con người

Hàn Phi Tử coi bản chất con người là "ác" Hàn Phi Tử chorằng để cai trị dân phải dùng hình phạt Quan điểm của Khổng Tửcoi "dân là gốc" thì Hàn Phi Tử lại có quan niệm "làm chính trị màmong vừa lòng dân đều là mối loạn, không thể theo chính sách đó trịnước được"

Ở phương Tây, đáng chú ý có Xôcrat (469 – 339 trước CN).Ông cho rằng để nâng cao hiệu quả dạy học cần có phương pháp giúpthế hệ trẻ từng bước tự khẳng định, tự phát hiện tri thức mới mẻ, phùhợp với chân lý

Rõ ràng trên thực tế và trong lý luận, nhiều tác giả của nhiềunước trên thế giới rất quan tâm nghiên cứu hoạt động dạy học, quản lýhoạt động dạy học để tìm ra những biện pháp quản lý hữu hiệu

1.1.2 Trong nước

Đảng và Nhà nước ta coi trọng giáo dục, coi giáo dục là “Quốcsách hàng đầu”, điều này đã được luật hoá trong Luật Giáo dục: “Pháttriển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạonhân lực, bồi dưỡng nhân tài”

Một số giáo trình, tài liệu của các tác giả như: Trần Kiểm – Khoahọc quản lý giáo dục, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội 2004; Trần

Kiểm, Bùi Minh Hiền – Quản lý và Lãnh đạo nhà trường, TrườngĐHSP, Hà Nội, 2006; Bùi Minh Hiền, Đặng Quốc Bảo, Vũ Ngọc Hải– QLGD, Nhà xuất bản ĐHSP, Hà Nội, 2006 đã được ứng dụng rộngrãi và mang lại một số hiệu quả nhất định trong quản lý nói chung,quản lý giáo dục, quản lý trường học nói riêng

Ngoài những tài liệu dưới dạng sách, báo như đã nêu còn có thể

kể đến rất nhiều luận văn thạc sỹ nghiên cứu đề tài về biện pháp quản

lý hoạt động dạy học nhưng lại có sự khác nhau về cách tiếp cận vấn

đề nghiên cứu, về phạm vi nghiên cứu và về địa bàn nghiên cứu

Tóm lại, có rất nhiều tác giả trên thế giới cũng như ở Việt Nam

đã nghiên cứu và đưa ra nhiều biện pháp quản lý hoạt động dạy và họctrong nhà trường Tuy nhiên cho đến nay việc nghiên cứu về quản lýhoạt động dạy học đối với trường THPT NCL là chưa nhiều, đặc biệtquản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT NCL trên địa bànthành phố Hải Dương thì đề tài này là hoàn toàn mới mẻ

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Theo Đặng Quốc Bảo: “ Quản lí là quá trình gây tác động củachủ thể quản lí đến khách thể quản lí nhằm đạt mục tiêu chung” TheoTrần Hồng Quân : “ Quản lí là hoạt động có định hướng, có chủ đíchcủa chủ thể quản lí (người quản lí) đến khách thể quản lí (người bịquản lí) trong tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đượcmục đích của tổ chức”

1.2.2 Hoạt động dạy học

Dạy học bao gồm hai hoạt động, đó là hoạt động dạy của thầy vàhoạt động học của HS

* Hoạt động dạy của thầy

Là truyền thụ tri thức, tổ chức, điều khiển hoạt động chiếm lĩnhtri thức của HS, giúp HS nắm được kiến thức, hình thành kỹ năng,

thái độ.

* Hoạt động học của HS

Là quá trình tự điều khiển chiếm lĩnh khái niệm khoa học, HS tựgiác, tích cực dưới sự điều khiển của thầy nhằm chiếm lĩnh khái niệmkhoa học

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học

Quản lý hoạt động dạy học là quá trình người hiệu trưởng lên kếhoạch, tổ chức, điều khiển, kiểm tra hoạt động dạy học của GV nhằmđạt mục tiêu đã đề ra

- Tuyển sinh:

Các trường công lập thì thường tuyển sinh bằng hình thức thituyển với sự cạnh tranh rất gay gắt Mặt khác các trường ngoài cônglập đều chấp nhận học sinh vào học dựa trên học bạ, chỉ xét tuyển nếuhọc sinh đó đủ điều kiện và tiêu chuẩn để vào trường Tuy nhiên, cũngtùy theo mỗi trường mà có những cách tuyển sinh khác nhau Vì vậylực học và hạnh kiểm của học sinh rất hạn chế, điều này ảnh hưởngtrực tiếp đến kết quả giáo dục của trường ngoài công lập

- Đội ngũ giáo viên:

Ngoài giáo viên cơ hữu, trường THPT ngoài công lập còn có độingũ giáo viên thỉnh giảng (giáo viên vừa dạy trường công lập vừa dạy

thêm trường ngoài công lập) Sự nhiệt tình cũng như trách nhiệm củađội ngũ giáo viên thỉnh giảng không cao, thường giáo viên thỉnh giảngcoi giảng dạy ở trường ngoài công lập là việc làm thêm nên không đầu

tư nhiều về giáo án cũng như cách quản lý giáo dục học sinh, Bangiám hiệu gặp nhiều khó khăn trong việc quản lý dạy học của giáoviên thỉnh giảng

- Học phí:

Học phí sẽ tuỳ thuộc theo nhóm trường, vị trí địa lý, các khoáhọc mà trường cung cấp và độ tuổi người học Chi phí trường ngoàicông lập thường cao hơn so với trường công lập

- Điều kiện học tập:

Nếu như ở các trường công lập, các em chỉ đến trường học xonghết giờ rồi về, sau đó phải vất vả đi học thêm ở các trung tâm hoặcthầy cô bên ngoài thì ở trường ngoài công lập các em được thầy cô tổchức dạy dỗ, chăm lo ngay tại trường Các em được học chính khoá,bồi dưỡng theo nguyện vọng và trình độ, luyện thi đại học, Hànhtrình tuy vất vả nhưng tiết kiệm được thời gian và an toàn vì khôngphải di chuyển nhiều Và đương nhiên, các em sẽ được học ngày haibuổi

1.4 Nội dung quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT NCL

1.4.1 Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên

- Quản lý việc xây dựng mục tiêu, kế hoạch dạy học: Hiệu

trưởng hướng dẫn giáo viên qui trình xây dựng kế hoạch, giúp họbiết xác định mục tiêu đúng đắn và tìm ra các biện pháp để thực hiệnmục tiêu đó

- Quản lý việc phân công giảng dạy: phân công giảng dạy cho

GV thực chất là công tác tổ chức- cán bộ, giáo viên

- Quản lý việc thực hiện chương trình dạy học: thực hiện chương

trình dạy học là thực hiện kế hoạch đào tạo theo mục tiêu của nhàtrường phổ thông

- Quản lý hồ sơ giáo viên: trong hoạt động quản lý của HT,

thông qua việc quản lý hồ sơ GV giúp HT nắm chắc hơn hoạt độngchuyên môn của GV cũng như việc thực hiện kế hoạch đã đề ra đốivới bộ phận và mỗi GV

- Quản lý việc chuẩn bị bài lên lớp của giáo viên: chuẩn bị bài

lên lớp là công việc hết sức quan trọng, đòi hỏi người giáo viên phảinâng cao ý thức trách nhiệm, nâng cao nhận thức về đổi mới phươngpháp dạy học, luôn tự bồi dưỡng chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm củađồng nghiệp

- Quản lý giờ lên lớp của giáo viên: HT cần xây dựng và quy

định rõ chế độ thực hiện và kiểm tra việc thực hiện thời khóa biểu

- Quản lý đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên: quản lý

việc thực hiện phương pháp dạy học của GV sao cho phù hợp với nộidung, chương trình và đặc trưng từng bộ môn đồng thời phù hợp với

sự phát triển của xã hội

- Quản lý việc kiểm tra, đánh giá của giáo viên đối với kết quả học tập của học sinh: HT phải có kế hoạch cụ thể quản lý việc kiểm

tra đánh giá kết quả học tập của HS

1.4.2 Quản lý phương pháp học tập của học sinh

HT phải tổ chức học tập, nghiên cứu, bồi dưỡng để toàn thể GVtrong nhà trường nắm vững và thống nhất các phương pháp học tập,trách nhiệm của các bộ phận trong việc hướng dẫn phương pháp họctập cho HS

1.4.3 Quản lý việc sử dụng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học Quản

lý việc sử dụng CSVC, thiết bị dạy học phải có kế hoạch và mang tínhthiết thực, tiết kiệm, hiệu quả

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT ngoài công lập

1.5.1 Các yếu tố chủ quan

Năng lực, phẩm chất của người hiệu trưởng; chất lượng của độingũ GV; chất lượng đầu vào của HS

ở các trường THPT ngoài công lập có thể rút ra kết luận:

- Hoạt động dạy học là một hoạt động cơ bản, đặc trưng trongnhà trường

- Quản lí HĐDH của Hiệu trưởng ở các trường THPT bao gồmcác nội dung sau: QL việc xây dựng mục tiêu, kế hoạch dạy học, QLphân công giảng dạy, QL việc thực hiện chương trình dạy học, QL hồ

sơ giáo viên, QL việc chuẩn bị bài lên lớp của giáo viên, QL giờ lênlớp của giáo viên, QL đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên,

QL việc kiểm tra đánh giá của giáo viên đối với kết quả học tập củahọc sinh, QL giáo dục phương pháp học tập của học sinh, QL cơ sởvật chất, trang thiết bị dạy học

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG THPT NCL TRÊN ĐỊA BÀN

THÀNH PHỐ HẢI DƯƠNG 2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội của thành phố Hải Dương

Thành phố Hải Dương nằm ở vị trí trung tâm tỉnh, diện tích thànhphố là 7.138,60 ha, với dân số: 253.893 người (2009) và luôn là đơn vịdẫn đầu về giáo dục đào tạo của tỉnh, chất lượng dạy và học từng bướcđược nâng cao ở các cấp học

2.2 Thực trạng hoạt động dạy học ở các trường THPT NCL trên địa bàn thành phố Hải Dương

Thành phố Hải Dương có 09 trường THPT, trong đó có 5 trườngngoài công lập là: trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm, trường THPT

Ái Quốc, trường THPT Thành Đông, trường THPT Marie Curie,trường THPT Lương Thế Vinh.Trong đề tài này, chúng tôi chỉ lấy sốliệu của 5 trường THPT ngoài công lập

2.2.1 Thực trạng cán bộ quản lý và giáo viên

Năm học 2012-2013 các trường nói trên có 11 cán bộ QL, tỉ lệcán bộ nữ chiếm 63,6 % 36,4% cán bộ QL có trình độ trên chuẩn(thạc sỹ), về lí luận chính trị có 3 cán bộ QL trình độ trung cấp và 3cán bộ QL có trình độ sơ cấp Tỷ lệ các tổ trưởng là nữ 10/16 chiếm62,5%; số đảng viên 7/16 chiếm 43,8% Trình độ chuyên môn 62,5%

có trình độ đại học; 37,5% có trình độ trên đại học Về đội ngũ giáoviên chưa thật sự đảm bảo đủ về số Mặt khác số giáo viên trẻ (dưới

40 tuổi) chiếm 94,3%, số giáo viên cao tuổi (trên 50 tuổi) chiếm 1,1%,điều này rất thuận lợi trong việc tiếp cận với công nghệ thông tin

2.2.2 Thực trạng hoạt động dạy học ở các trường THPT NCL trên địa bàn thành phố Hải Dương

Giáo viên lập kế hoạch dạy học theo đúng yêu cầu và thực hiệnnền nếp chuyên môn, nắm vững nội dung chương trình được đánh giá

là tốt (91% ý kiến đánh giá thực hiện tốt) Giáo viên chuẩn bị hồ sơ,giáo án lên lớp, đánh giá đúng kết quả học tập của học sinh; tham giathao giảng, dự giờ rút kinh nghiệm giờ dạy được đánh giá ở mức độkhá tốt (53% ý kiến đánh giá thực hiện tốt)

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT

NCL trên địa bàn thành phố Hải Dương

2.3.1 Qui trình thực hiện

- Sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến tiến hành điều tra, khảo sát 174khách thể Nội dung điều tra, khảo sát tập trung vào vấn đề sau: tìmhiểu thực tế về tự đánh giá các mức độ thực hiện các nội dung của QLHĐDH ở các trường THPT NCL trên địa bàn thành phố Hải Dương,tỉnh Hải Dương hiện nay

Chúng tôi sử dụng phiếu đánh giá có 4 mức độ và tính điểm theomỗi mức độ

- Quan sát hoạt động QL, tham dự hội thảo, dự giờ thăm lớp.Trao đổi với cán bộ QL, giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh.Nghiên cứu các văn bản đánh giá kết quả giáo dục

Qui trình thực hiện

Xác định những nội dung cần điều tra khảo sát, xây dựng bộphiếu hỏi theo các nội dung trên, xác định thành phần điều tra khảosát, thực hiện việc điều tra, khảo sát, thu thập các phiếu điều tra và xử

lí các phiếu điều tra, tổng hợp kết quả trả lời và các ý kiến phỏng vấn

2.3.2 Thực trạng quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên

- Thực trạng quản lý việc xây dựng mục tiêu, kế hoạch dạy học:

biện pháp cụ thể hóa nhiệm vụ năm học và qui chế chuyên môn vàbiện pháp xây dựng qui định cụ thể về kế hoạch cá nhân được đánh

giá thực hiện tốt Biện pháp tổ chức kiểm tra về xây dựng và thực hiện

kế hoạch cá nhân và sử dụng kết quả kiểm tra kế hoạch để đánh giáxếp loại giáo viên được đánh giá ở mức thấp hơn.

- Thực trạng quản lý việc phân công giảng dạy: việc phân công

giảng dạy theo nguyện vọng của HS, thâm niên công tác của GVchưa được thực sự quan tâm

- Thực trạng quản lý việc thực hiện chương trình dạy học: biện

pháp dựa vào kết quả kiểm tra việc ghi chép của HS chưa được cácnhà trường quan tâm thích đáng

- Thực trạng quản lý hồ sơ giáo viên: biện pháp kiểm tra đột xuất

hồ sơ cá nhân chưa làm tốt Về nhận xét đánh giá chưa sâu sắc, nênviệc điều chỉnh sau kiểm tra chưa được nhiều

- Thực trạng quản lý việc chuẩn bị bài lên lớp của giáo viên: vấn đề

bồi dưỡng năng lực nghiệp vụ cho giáo viên về cách soạn bài và góp ýnội dung, phương pháp soạn bài, việc lựa chọn và sử dụng các phươngtiện dạy học, việc sử dụng các tài liệu tham khảo chưa được coi trọng

- Thực trạng quản lý giờ lên lớp của giáo viên: biện pháp qui

định cụ thể về việc thực hiện nền nếp, thường xuyên theo dõi nền nếplên lớp của giáo viên và sử dụng kết quả thực hiện nền nếp để đánhgiá thi đua giáo viên được đánh giá là thực hiện tốt

Hiệu trưởng chưa sát sao trong công việc kiểm tra đối chiếu phânphối chương trình với sổ báo giảng và sổ ghi đầu bài xem giáo viênthực hiện giữa ghi chép với thực tế có đúng hay không

- Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên: việc sử dụng thiết bị dạy học còn hạn chế.

- Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá của giáo viên đối với kết quả học tập của học sinh: biện pháp được đánh giá thực hiện

tốt: Biện pháp chỉ đạo việc thực hiện qui chế kiểm tra và thi học kỳ;biện pháp chỉ đạo đổi mới hình thức kiểm tra đánh giá và thi học kỳ