Bài giảng khớp phân loại bệnh khớp thoái hoá khớp BS huỳnh thị kim anh

Bao khớp : nối liền các đầu xương với nhau, ở các khớp động có bao hoạt dịch nằm xen giữa khớp và gân của các cơ lân cận bao khớp nên làm giảm được sự ma sát của gân và bao khớp..

PHÂN LOẠI BỆNH KHỚP

THOÁI HOÁ KHỚP

Phần 1: KHỚP

I ĐẠI CƯƠNG VỀ KHỚP

1 Định nghĩa:

Khớp là chỗ nối liền của ít nhất hai xương hay nói cách 1khác là

nơi các xương liên kết với nhau nhờ các mô liên kết, những

mô sụn và ổ khớp

2 Cấu tạo:

Mỗi khớp bao giờ cũng có 3 thành phần cơ bản:

-Mặt khớp-Bao khớp

a Mặt khớp : bao phủ bằng

lớp sụn trong

b Bao khớp : nối liền các

đầu xương với nhau, ở các

khớp động có bao hoạt

dịch nằm xen giữa khớp và

gân của các cơ lân cận

bao khớp nên làm giảm

được sự ma sát của gân và

bao khớp.

Đại đa số các khớp, bao

khớp còn được tăng cường

bên ngoài bằng các dây

chằng.

CẤU TẠO KHỚP ĐỘNG

Cơ

Xương Túi

hoạt

Hoạt dịch Bao khớp Sụn

Gân

Là loại khớp nằm giữa 2 loại trên,

loại này có bao khớp sợi nhưng

không có bao hoạt dịch

4 Chức năng của khớp

Trong cơ thể con người khớp có ba chức

năng quan trọng:

• Hỗ trợ cho sự ổn định vị trí của cơ thể

• Tham gia vào việc di động các phần cơ

thể và tương hỗ lẫn nhau

• Chuyển động cơ thể để di chuyển trong

không gian

Các bệnh khớp rất đa dạng

Để thuận tiện chẩn đoán,

Hội nghị Nội khoa toàn

thông qua 1 bảng phân loại

các bệnh khớp như sau:

Phần 2: PHÂN LOẠI BỆNH KHỚP

A.Viêm khớp do thấp (Arthrite rhumatismale)

B.Viêm khớp do nhiễm khuẩn (Arthrite septique)

A Thoái khớp (arthrose, osteroarthritis)

1 Thoái khớp nguyên phát (các vị trí)

2 Thoái khớp thứ phát

3 Thoái khớp toàn thể

Bệnh khớp không do viêm

B.Viêm khớp sau chấn thương

1 Tràn dịch, tràn máu ổ khớp

2 Viêm khớp sau chấn thương

3 Viêm khớp vi chấn thương do nghề nghiệp

Bệnh khớp không do viêm

Bệnh khớp do nguyên nhân ngoài khớp

B Bệnh chuyển hoá

1 Bệnh Gút (Goutte, arthrite urica) - bệnh

thống phong

2 Bệnh da sạm nâu (Ochronose)

3 Vôi hóa sụn khớp (Chondro calcinose)

4 Các loại khác: Amiloide, xantomatose.

Bệnh khớp do nguyên nhân ngoài khớp

F Cận ung thư (para néo plasique)

G Các nguyên nhân khác

1 Do tâm thần

2 Do thuốc, vacxin, huyết thanh

3 Do hoá chất, chất độc

4 Do nội tiết: đái tháo đường, to đầu chi

5 Các loại khác: sacoit, bệnh chu kỳ,bệnh thiếu

gamma globulin, …

Bệnh khớp do nguyên nhân ngoài khớp

• Là nguyên nhân gây đau và giảm vận động ở

52% số người > 35 tuổi, 80% số người > 70 tuổi

A Đại cương

2 Dịch tễ

động và giảm chất lượng sống ở người

A Đại cương

B Cơ chế bệnh sinh

1 Do cơ địa :

Di truyền, tuổi, giới.

2 Vai trò của các men tiêu protein :

Bình thường các men này ở mức cân bằng.

Khi bị tăng kích thích, các men sẽ tăng hoạt

tính làm tế bào sụn bị hoạt hoá và sụn khớp bị phá huỷ.

3 Vai trò của các cytokines (các protein tế bào miễn dịch gửi đi các tín hiệu từ tế bào tới tế bào điều khiển phản ứng miễn dịch)

+ Kích thích sự tổng hợp và tiết các men tiêu protein

+ Ngăn cản sự tổng hợp proteoglycan của các tế bào sụn

C Cấu trúc, chức năng của sụn và tổn thương GPB

1

1

2 4

3

5

1 Cấu trúc

2 Chức năng của sụn khớp

• Tạo nên sự trơn láng trên bề mặt của khớp,

cùng với dịch khớp, giúp cho bề mặt của khớp không bị cọ sát vào nhau khi vận động, cả khi chịu lực.

• Làm phân tán sự tập trung của các stress, bảo

vệ đầu xương khỏi bị tổn thương khi khớp chịu lực

C Cấu trúc, chức năng của sụn và tổn thương GPB

3 Tổn thương cơ bản của THK (tổn

thương sụn khớp hoặc đĩa đệm cột

(do mạch máu từ tổ chức xương ăn lên

gây xơ hoá tổ chức sụn và ăn mòn tổ chức

Tàn dư sụn

Sự huỷ hoại lớp sụn

C Cấu trúc, chức năng của sụn và tổn thương GPB

1 Dấu hiệu chung của THK

* Các dấu hiệu toàn thân :

1 Dấu hiệu chung của THK

Hẹp khe khớp

Đặc xương dươí sụn

D Triệu chứng LS và CLS

2 Thoái hoá ở 1 số vị trí thường gặp

2.1 Thoái hoá cột sống cổ 2.2 Thoái hóa cột sống thắt lưng

2.3 Thoái hoá khớp gối

D Triệu chứng LS và CLS

2.1 & 2.2 Thoái hoá cột sống cổ, thắt lưng

Dấu hiệu lâm sàng

Đau Chèn ép rễ thần kinh (Đau thần kinh tọa) Cột sống thắt lưng biến dạng, vẹo, Hạn chế vận dộng

CÁC ĐỘNG MẠCH CỦA NÃO VÀ MÀNG NÃO

Dấu hiệu X Quang

Các loại tổn thương đĩa đệm

2.2 Thoái hoá khớp gối

E ĐIỀU TRỊ

1 Mục đích điều trị :

2 Điều trị cụ thể

2.1 Loại trừ các yếu tố thúc đẩy quá trình thoái hoá

– Cải tạo cơ địa, duy trì nếp sống trẻ trung lành mạnh, vận

– Điều trị tích cực các bệnh lý kèm theo ( Loãng xương)

E ĐIỀU TRỊ

2.2 Giảm đau , kháng viêm

– Khớp nghỉ ngơi khi đau, vận động nhẹ nhàng

– Xoa bóp, vật lý trị liệu, châm cứu…

– Các thuốc giảm đau đơn thuần (Paracetamol…)

– Các thuốc kháng viêm không có Steroid

2.3 Bảo vệ sụn khớp

2.3.1 Glucosamin sulfat

• Liều dùng: 500-1000 mg x 2lần/hàng ngày

• Cơ chế:

– Kích thích tế bào sụn sản xuất proteoglycans

– Kích thích sản xuất Collagen, bảo vệ sự đàn hồi của sụn khớp

– Là thành phần chính của dịch khớp

– Bôi trơn mặt khớp

– Dinh dưỡng cho sụn và giúp tái tạo sụn khớp

– Làm giảm triệu chứng đau của thoái hoá khớp

2.3.2 Chondroitine sulfat

• Liều dùng: 400-800 mg x 2 lần/hằng ngày

• Cơ chế:

– Kích thích tế bào sụn sản xuất proteoglycans

– Hút nước trong phân tử proteoglycans

E ĐIỀU TRỊ

2.3.3 Hyaluronic acid (HA) chích nội khớp

Thuốc hoạt động bởi 3 cơ chế:

- Bao phủ và bôi trơn bề mặt sụn khớp

- Ngăn cản sự mất proteoglycan

- Tăng cường chế tiết HA tự do bởi các tế bào màng

hoạt dịch

E ĐIỀU TRỊ

3 Giữ gìn, duy trì , cải thiện

 Điều trị ngoại khoa được áp

dụng để sửa chữa các biến

F PHÒNG BỆNH

Mặc dù thoái hoá khớp là 1 quá trình bệnh khó tránh khỏi ở người lớn tuổi nhưng dự phòng vẫn rất quan trọng vì nó có thể ngăn ngừa, hạn chế các yếu tố thúc đẩy, làm quá trình thoái hoá xảy ra chậm hơn, muộn hơn và nhẹ hơn.

- Chống các tư thế xấu trong sinh hoạt

- Tập thể dục hàng ngày và giữa các giờ lao động

- Tránh các động tác quá mạnh, đột ngột, sai tư thế

- Phát hiện và điều trị sớm các dị tật, di chứng tại khớp và cột sống

- Bảo đảm chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cân đối, tránh dư cân, béo phì Đặc biệt bổ sung Calci, Phospho, Vitamin nhóm B,C,D…

F PHÒNG BỆNH

F PHÒNG BỆNH

Nghiêng cổ

F PHÒNG BỆNH

Hít tường

F PHÒNG BỆNH

F PHÒNG BỆNH

TẬP ĐẦU GỐI VÀ MẮC CÁ

F PHÒNG BỆNH

TẬP HÔNG

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nội khoa cơ sở – Trường Đại học Y Hà Nội – Nhà xuất bản y học 2001

(trang 361 -375)

2 Bệnh học nội khoa tập 2 – giáo sư Đặng Văn Trung (trang 142- 145)

3 Bệnh khớp – giáo sư Trần Ngọc Ân, nhà xuất bản y học

4 Bệnh học 1 số bệnh lý cơ xương khớp thường gặp – Nhà xuất bản y học