Chàm sữa, lác sữa, viêm da cơ địa Trẻ còn bú hay gặp ở má, thân mình, trẻ lớn ở cổ bàn tay, bàn chân khoeo chân. Nếu khó chịu, khám dùng thuốc giảm ngứa, thuốc bôi giữ ẩm theo hướng dẫn của bác sĩ. Nên dùng xà phòng dầu gội không mùi; Tránh quần áo bằng len, bằng sợi tổng hợp vì có thể gây ngứa. Thuốc bôi có corticoide nồng độ thấp chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu chảy nước vàng nên khám vì có thể bội nhiễm. Một bé đến khám vì thủy đậu (trái rạ) mặc đồ che kín như ninja Vì bậc phụ huynh muốn tránh gió tránh nước để nốt rạ ra nhiều không lậm vào trong Không cần kiêng như vậy, trẻ ra càng ít chứng tỏ sức đề kháng càng tốt, càng ít biến chứng Trùm kín, không tắm sẽ gây đổ mồ hôi ngứa ngáy, dễ nhiễm trùng nốt rạ và để lại sẹo (không nhiễm trùng thì không có sẹo) Trùm kín không thoát được nhiệt sẽ sốt cao thêm. Tắm rữa bằng xà phòng như trước khi bệnh, không nước gốc rạ càng không được uống gốc ra
Trang 1CHÀM SỮA
Chàm sữa, lác sữa, viêm da cơ địa
Trẻ còn bú hay gặp ở má, thân mình, trẻ lớn ở cổ bàn tay, bàn chân khoeo chân
Nếu khó chịu, khám dùng thuốc giảm ngứa, thuốc bôi giữ ẩm theo hướng dẫn của bác sĩ
Nên dùng xà phòng dầu gội không mùi; Tránh quần áo bằng len, bằng sợi tổng hợp vì có thể gây ngứa
Thuốc bôi có corticoide nồng độ thấp chỉ dùng khi có chỉ định của bác sĩ Khi có dấu hiệu chảy nước vàng nên khám vì có thể bội nhiễm
Một bé đến khám vì thủy đậu (trái rạ) mặc đồ che kín như ninja
Vì bậc phụ huynh muốn tránh gió tránh nước để nốt rạ ra nhiều không
"lậm" vào trong
Không cần kiêng như vậy, trẻ ra càng ít chứng tỏ sức đề kháng càng tốt, càng ít biến chứng
Trùm kín, không tắm sẽ gây đổ mồ hôi ngứa ngáy, dễ nhiễm trùng nốt rạ
và để lại sẹo (không nhiễm trùng thì không có sẹo)
Trùm kín không thoát được nhiệt sẽ sốt cao thêm
Tắm rữa bằng xà phòng như trước khi bệnh, không nước gốc rạ càng không được uống gốc ra
Hỏi bác sĩ nhi đồng
Giải đáp thắc mắc bệnh con nít
Tham khảo – không phải chẩn đoán
Không bàn nhiều về thuốc – không ghi toa
Không thay thế phòng khám
BS Trương Hữu Khanh
Trang 2Đẹn trăng - lưỡi bản đồ
Hiện tượng này đã được mô tả lâu rồi trên sách vở và dân gian
Là những mảng trắng ngoằn ngoèo trên mặt lưỡi như hình bản đồ, ngoài
ra không bỏ ăn, không sốt, không đau
Không cần điều trị gì, không phải nấm nên không rơ thuốc nấm
Vết trắng này chỉ nằm ở mặt lưỡi không lan ra phần má hay môi
Có nhiều vắc xin dịch vụ dành cho trẻ dưới 12 tháng: 5in1, 6in1, gan đơn, phế cầu (loại cho trẻ nhỏ), rotavirus, cúm và não mô cầu BC, nhưng, ưu tiên hoàn tất việc TCMR tại Trạm Y tế, vì miễn phí, luôn có sẵn thuốc và được theo dõi sức khỏe lâu dài Khi trẻ đủ 12 tháng, còn nhiều loại vắc xin khác, mà vì nhà nước không thể bao cấp hết nên ra chích dịch vụ:
- Vắc xin nên dùng cho mọi trẻ: Viêm não Nhật Bản (TCMR cũng có đợt), Thủy đậu, 3in1 (sởi-quai bị-Rubella), Cúm,…
- Vắc xin cho nhóm có nguy cơ: Bệnh do phế cầu (loại cho trẻ >2tuổi), Não
mô cầu (AC hay BC), Ung thư cổ tử cung, Thương hàn, Viêm gan A…
- Vắc xin cho trẻ bị tai nạn: ngừa dại do chó mèo cắn, ngừa uốn ván bổ sung
Có nhiều phụ huynh có khả năng tài chính nên cho con chích đủ cả (trừ vắc xin dại), là quá tốt
Lịch tiêm với từng loại cũng có thay đổi chút ít tùy nơi tiêm, nhưng dù vắc xin nào thì cũng không được đi sớm trước ngày hẹn Trễ chút không sao, nhưng trễ quá có nguy cơ bị bệnh trước khi đủ liều Chích chung hay chích riêng, cách xa bao lâu còn tùy loại vắc xin, nhưng hầu hết thì chích cùng lúc được (chung một lần đi tiêm), dĩ nhiên mỗi lần cũng không quá 2 loại (vì không còn chỗ để tiêm) Với các vắc xin trên, việc hoán chuyển vắc xin (cùng tác dụng) thường là khó thực hiện, và chỉ khi không còn cách nào khác Khi đi tiêm, phải mang theo phiếu tiêm ngừa để rà lịch và xem loại nào chưa tiêm để lựa chọn thuốc cho đúng
TRẺ NGỦ BAO NHIÊU LÀ ĐỦ - HỎI CÂU MỚI VÀO ĐÂY
CẢ NGÀY LẪN ĐÊM
- Sơ sinh: 16- 20 tiếng; 6 tháng: 13- 14 tiếng
- 1-3 tuổi:12 tiếng; - 3-6 tuổi: 11- 12 tiếng
Trang 3- 6 - 12 tuổi: 10-11 tiếng; trên 12 tuổi : 9 tiếng
LÀM GÌ ĐỂ BÉ ÍT THỨC GIẤC BAN ĐÊM:
- Cho bé vào giường ngủ khi bé còn thức, không nên dỗ bé ngủ xong mới đưa vào giường
- Chăn, gối sẽ giúp bé giảm cảm giác thiếu bố mẹ
- Từ từ cắt bỏ bú sữa vào ban đêm, thường 6 tháng tuổi bé đã có thể nạp
đủ năng lượng vào ban ngày
- Tạo thời khóa biểu ngủ và nề nếp đi ngủ phù hợp
- Tránh cho trẻ ăn uống thực phẩm có caffeine vào chiều tối như chocolate, soda
(Theo nhi khoa những điều cần biết, Pediatric Secrets)
Ngoài ra, xem thêm: đói , đầy bụng, nóng quá, lạnh quá, ánh sáng khi ngủ TRẺ NGỦ BAO NHIÊU LÀ ĐỦ - HỎI CÂU MỚI VÀO ĐÂY
CẢ NGÀY LẪN ĐÊM
- Sơ sinh: 16- 20 tiếng; 6 tháng: 13- 14 tiếng
- 1-3 tuổi:12 tiếng; - 3-6 tuổi: 11- 12 tiếng
- 6 - 12 tuổi: 10-11 tiếng; trên 12 tuổi : 9 tiếng
LÀM GÌ ĐỂ BÉ ÍT THỨC GIẤC BAN ĐÊM:
- Cho bé vào giường ngủ khi bé còn thức, không nên dỗ bé ngủ xong mới đưa vào giường
- Chăn, gối sẽ giúp bé giảm cảm giác thiếu bố mẹ
- Từ từ cắt bỏ bú sữa vào ban đêm, thường 6 tháng tuổi bé đã có thể nạp
đủ năng lượng vào ban ngày
- Tạo thời khóa biểu ngủ và nề nếp đi ngủ phù hợp
- Tránh cho trẻ ăn uống thực phẩm có caffeine vào chiều tối như chocolate, soda
(Theo nhi khoa những điều cần biết, Pediatric Secrets)
Ngoài ra, xem thêm: đói , đầy bụng, nóng quá, lạnh quá, ánh sáng khi ngủ
ĂN DẶM
- Không ăn dặm trước 4 tháng
- Đủ 6 tháng phải ăn dặm
- Nếu trước 6 tháng mà lên cân tốt (trung bình 1 tháng tăng từ 0,6 - 0, 8kg)
Trang 4thì chưa cần ăn dặm
- Nếu lên cân kém (trung bình 1 tháng tăng dưới 0,5 kg), nên cho sớm hơn nhưng không trước 4 tháng
- Sau 6 tháng chưa ăn dặm trẻ có thể suy dinh dưỡng, thiếu vi chất và thiếu máu
- Số lượng chén cháo/ bột bé cần ăn trong ngày phụ thuộc vào tuổi và tình trạng cân nặng và chiều cao của trẻ
- Sữa là nguồn cung cấp can-xi tốt nhất, không nên dưới 500ml/ngày nhất
là trẻ dưới 2 tuổi
(Chia sẻ của chuyên gia dinh dưỡng bv nhi đồng 1)
Vừa có một bé 11 tháng uống nhầm dầu hôi, đến mức ngưng thở
Đa số phụ huynh thấy bé uống nhầm chất gì đó thì móc họng cho ói ra Điều này có thể sẽ làm nặng thêm thậm chí tử vong
KHÔNG MÓC HỌNG CHO ÓI NẾU BÉ UỐNG NHẦM: DẦU HÔI, XĂNG, CHẤT TẨY RỮA, NƯỚC TRO TÀU VÌ SẼ LÀM NẶNG HƠN ĐỂ YÊN VẬY
ĐI KHÁM TỐT HƠN
Phụ huynh để dễ uống nhầm xa tầm tay trẻ nhỏ,
Không nên dùng nhưng chai cũ mà bé thường uống (nước suối, nước ngọt) đựng loại nước này
CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ VẮC XIN 5 TRONG 1 VÀ 6 TRONG 1 Mục đích ngừa 6 bệnh nguy hiểm ở trẻ em: bạch hầu, uốn ván, ho gà, viêm màng não do vi trùng HiB, viêm gan B và bại liệt (BH, UV, HG, HiB, VGB, BL)
- 5/1 của TCMR (ở trạm y tế - Quinvaxem): có 5 thành phần (thiếu BL) Trạm luôn có bổ sung bằng liều vắc xin uống ngừa BL
- 5/1 của tiêm dịch vụ (Pentaxim): có 5 thành phần (thiếu VGB) Bổ
sung bằng liều vắc xin VGB đơn
- 6/1 của tiêm dịch vụ (Infanrix hexa): đủ 6 thành phần
Lịch chích: 3 mũi cơ bản cách nhau tối thiểu 28 ngày, mũi 1 khi trẻ đủ 2 tháng Nhắc thêm mũi 4 lúc 18 tháng (TCMR) hoặc hơn 6 tháng kể từ mũi
Trang 53 Lịch có thể dao động tùy thực tế (trẻ bệnh, hết thuốc), có thể trễ một chút cũng không sao, nhưng trễ quá (đợi có thuốc dịch vụ) thì trẻ có rủi ro
bị bệnh trước khi đủ liều
Không được chích sớm (bắt đầu trước 2 tháng hoặc đi sớm trước lịch hẹn)
vì làm vắcxin mất tác dụng, và phải chích lại
Các vắc xin có thể chích hoán đổi cho nhau, nhưng nhớ bổ sung cho đủ 6 thành phần Lúc đó, tùy thành phần mà bù, nhưng cái nào cũng phải đủ mũi, đúng khoảng cách mới ngừa bệnh được Lỡ bù qua bù lại có dư vài mũi cũng không quá có hại, nhưng tốn thêm công, thêm tiền (nếu chích dịch vụ) và thêm tác dụng phụ
CHẬM ĐI CẦU HAY TÁO BÓN
Phụ huynh thường lo lắng về chuyện này
CHẬM ĐI CẦU: hay gặp ở trẻ dưới 6 tháng 2,3 ngày hay cả tuần mới đi cầu nhưng phân mềm Chỉ xoa bụng theo chiều từ phải sang trái Xem lại cách pha sữa Không dùng thuốc, khi cần thì bơm hậu môn
BÓN: gặp từ nhỏ đến lớn, ít đi cầu, phân cứng ngắc, đi cầu rặn nhiều đến mức bé sợ đi cầu Phải ăn rau xanh, bổ sung chất xơ và khi cần phải dùng thuốc mềm phân
TRẢ LỜI CHUNG CHO CÁC CÂU HỎI TIÊM NGỪA VIÊM GAN SƠ SINH:
- Nếu mẹ chưa xét nghiệm: tiêm vắc xin ngay cho trẻ sơ sinh Cân nhắc nếu trẻ thiếu tháng hay nhẹ cân
- Nếu mẹ đã XN không có bệnh: có thể tiêm hoặc không tiêm, tuy nhiên, vẫn nên tiêm Không tiêm nếu trẻ thiếu tháng hay nhẹ cân
- Nếu mẹ có bệnh viêm gan B: Bảo vệ bằng mọi giá, càng sớm càng tốt: Huyết thanh+vắc xin dù trẻ có nhẹ cân hay thiếu tháng Do đó, mẹ có bệnh nên chọn sanh ở khoa sản có huyết thanh
Chú ý: mũi vắc xin phải trong 24 giờ đầu vì chậm hơn là kém tác dụng Mũi này không được tính khi bé được tiêm vắc xin sau này
Khói thuốc lá hại gì cho bé
Mẹ hút thuốc hay hít phải khói thuốc khi mang thai
- Giảm tăng trưởng bào thai
- Giảm chức năng phổi
Trang 6- Tăng đột tử ở trẻ sơ sinh
- Dễ bị nhiễm trùng hô hấp
- Dễ khò khè sớm
Một ông bố điện thoại rất lo lắng, không hiểu sao con em mới sinh, mẹ XN
có vi rút viêm gan B (bây giờ mới chồng biết), BS sĩ cho chích 1 lúc 2 loại gấp 6 giờ đầu
Phòng lây vi rút từ mẹ đấy
- Một mũi là kháng thể tiêu diệt ngay các vi rút viêm gan mới tấn công
- Một mũi vaccin để giúp bé tự tạo kháng thể chống viêm gan
Khi có điều kiện mẹ khi mang thai nên xét nghiệm có vi rút viêm gan trong người không Nếu không may dương tính nên thảo luận cùng gia đình, xin
ý kiến bs, chuẩn bị tư thế đầy đủ bảo vệ bé
ốt vi rút (sốt siêu vi)
Thường để chỉ trẻ bệnh đột ngột, sốt cao mà không kèm ho, không kèm xổ mũi hay tiêu chảy Bệnh này theo mùa
Do chẩn đoán như vậy vì chưa biết vi rút hay vi khuẩn gì
Vậy thì làm gì:
Uống hạ sốt theo toa, uống nhiều nước
Theo dõi thế nào:
Hai ngày không hạ coi chừng sốt xuất huyết, thử máu nhé (thử sớm hơn cũng không làm gì được)
Nếu có nôn ói, đau đầu khám coi chừng bệnh lý ở não nhé
Đến Bv ngay nếu lừ đừ, co giật, nôn nhiều mọi thứ, thở mệt
Tập đi
Còn hơn mọc răng, chỉ thua thôi nôi đầy tháng thôi, đại gia đình chờ tập đi nên hay cho đi sớm
10 tháng hãy cho đứng chựng nhé
Trước 10 tháng chỉ nên cho bé chạm chân xuống mặt phẳng để xem phản
xạ chống chân thôi, vì khung xương yếu chưa đở toàn thân được, chỉ đủ làm chuyện lật, bò, ngồi thôi
Trang 7Nếu bé muốn đứng chựng thì phải đỡ mông đấy
Vụ này phụ huynh hay không để ý lắm
Đổ mồ hôi đầu
Chuyện nhiều phụ huynh lo và hỏi
Theo khoa học, trẻ nhỏ mức độ thần kinh thực vật để điều tiết mồ hôi chưa hoàn chỉnh nên đổ mồ hôi trong khi người lớn thì không,khác người lớn nên người lớn lo
Ngủ ngọ nguậy nên bố mẹ lo, người lớn ngủ có lăn qua lăn lại không? bé cũng mơ vậy
Vậy đổ mồ hôi ngủ lăn qua lăn lại có thiếu chất không? Trẻ vẵn lên cân, bú tốt thì không thiếu
Mọc răng ở trẻ là hiện tượng mà phụ huynh mong đợi, thảo luận xem sớm hay trễ, nhiều khi tạo ra sự lo lắng không đáng
Răng mọc đầu tiên là răng của hàm dưới, sớm nhất là 4-5 tháng thường là
6 tháng và đôi khi 11 tháng mới mọc Lúc nào mọc cũng vây không liên quan nhiều đến dinh dường hay IQ
Thường răng sữa sẽ mọc lẩn lượt như sau:
Từ 6-12 tháng tuổi: mọc 4 răng cửa giữa của 2 hàm
Từ 9-16 tháng tuổi: mọc 4 răng cửa bên
Từ 13-19 tháng tuổi: mọc 4 răng cối thứ I
Từ 16-23 tháng tuổi: mọc 4 răng nanh
Từ 23-33 tháng tuổi: mọc 4 răng cối thứ II
(chia sẻ của bs Răng Hàm Mặt)
Chọn giày cho trẻ Điệu cở nào không biết nhưng
- Trước khi tập đi là để giử ấm
- Khi biết đi là để bảo vệ chân không lạnh và vật sắc nhọn
- Mới tập đi
Giày uốn dẻo dễ dàng, không to, không nặng
Đế giày phẳng không có gót kể cả đế thấp
Giày cần ôm vừa chân và đủ rộng, khoang mũi giày cần rộng và cao để phù hợp với bàn chân tròn mập
(Theo Nhi khoa Hoa Kỳ)
Trang 8Miếng dán hạ sốt
Miếng này hạ sốt theo phương pháp vật lý giống như đắp khăn được cái
đỡ vắt tới vắt lui nhưng lau thì dùng được nhiều khăn
Miếng này không thay được thuốc hạ sốt, nên khi cần phải uống thuốc hạ sốt
Phụ huynh nên biết cách dùng thuốc hạ sốt
Uống hấp thu tốt hơn nhét hậu môn
Bé li bì khó uống hay đang giật do sốt thì nhét hậu môm
Thuốc nhét hậu môn phải đủ cứng ( phải có sẳn trong tủ lạnh) chứ chờ đông cứng thì lâu mà mềm thì không nhét được, tiêu chảy cũng không nhét được
Thuốc uống có nhiều dạng, gói, viên, si rô, nhiều hàm lượng còn thuốc nhét thường chỉ có 1 hay 2 hàm lượng thôi
Một người mẹ mang con đến khám với tâm trạng lo lắng vì bé bị da vàng Lòng bàn tay vàng nhiều,chóp mũi là vùng vàng nhất trên khuôn mặt, vẫn
bú ngủ, chơi đùa bình thường
Nguyên nhân không gì ngoài việc mẹ cho bé ăn nhiều cà rốt hay bí đỏ
Dư carotene đó mà Carotene là tiền chất của vitamine A Khi dư sẽ ngấm
ra da
Đổi qua ăn rau xanh, da sẽ giảm vàng dần
Hai bé cùng nhập viện vì viêm màng não do HIB, một loại vi trùng ngừa được bằng vaccin Hai người mẹ tìm hiểu lý do con bệnh khác nhau
Bà mẹ của bé 2,5 tháng: bé bị đúng con vi trùng có thuốc ngừa hả bác Em chở mãi để chích dịch vụ nên vừa chich cách đây 1 tuần mà không kịp
Bà mẹ bé 18 tháng không biết vi trùng gì nhưng khi hỏi sao không chích ngừa cho bé Vì mỗi lần đến lượt chích nó lại bệnh vặt bác ơi
Xổ giun
Chuyện đơn giản nhưng dễ quên
Theo tổ chức y tế thế giới thì thuốc xổ giun là thuốc thât sự cần thiết trong nhi khoa (thiết yếu)
Khi nào dùng
- Đang bị giun sán
- Nghi ngờ bị giun sán và trẻ trên 1 tuổi ( ngày xưa là trên 2 tuổi) và trong
Trang 9vòng 6 tháng chưa xổ
Đang mang thai và cho con bú thì khoan xổ
Trẻ quấy khóc, đôi khi cả nhà dỗ không nín Vài cách dỗ từ chia sẻ của chuyên gia tâm lý:
- Di chuyển trẻ: đu đưa nhẹ, đi quanh nhà
- Vuốt ve mơn trớn, vỗ về, ôm ấp, ôm sát bé vào người, quấn vào chăn ấm
- Cho bú, cho bú thêm, cho uống nước giúp trẻ quên cơn khóc
- Cho trẻ nghe âm thanh đều đều êm dịu
- Đưa đồ chơi mà trẻ rất thích
- Trò chuyện với trẻ, trấn an, thủ thỉ
Đương nhiên là khi trẻ khóc dai dẳng cần tìm hiểu xem trẻ có bệnh không
Bố bị thuỷ đậu lây cho mẹ, mẹ thuỷ đậu lây cho bé mới 19 ngày tuổi Con thuỷ đậu và viêm phổi may là chữa cũng hết
Trước kia thường thuỷ đậu là trẻ em lây quanh với Dạo này thêm tình huống bố mẹ chưa từng mắc thuỷ đậu và cũng không nghĩ là phải chích ngừa thuỷ đâu khi lập gia đình, khi chuẩn bị sinh con Tới mùa bệnh bố mẹ
đi làm bên ngoài mắc bệnh về lây cho con
Chăm sóc răng sữa
Nhiều phụ huynh chấp nhận răng sữa của các bé dễ hư do răng "yếu" và
hy vọng khi thay răng vĩnh viễn sẽ tốt, sẽ đều
Việc chăm sóc răng sữa cũng quan trọng như răng vĩnh viễn Ngoài chức nãng ăn nhai, răng sữa có vai trò trong phát âm, giử chổ cho răng vĩnh viễn mọc đúng, mọc đều, giúp phát triển khung xương hàm Răng sữa nhiễm trùng cũng có thể gây nhiễm trùng nặng mô quanh răng
Việc chăm sóc răng sữa cần thực hiện khi trẻ bắt đầu mọc những chiếc răng đầu tiên
( chia sẻ của BS Răng Hàm Mặt bv nhi đồng 1)
Mùa bệnh đến
Thời tiết nóng ngày càng nóng là mùa con nít bệnh vặt, thứ hai vừa rồi phòng khám bv nhi đông 1 khám gần 6.900 bé
Trang 10Mùa này việc chăm sóc trẻ rất quan trọng
Uống đủ nước, dinh dưỡng đủ
Không sinh hoạt ngoài trời nắng lâu
Không tắm lâu, không tắm nhiều lần trong ngày
Nằm quạt máy thoảng thoảng thôi
Nằm máy lạnh tầm 26 -27 độ và không nằm ngay luồng gió máy lạnh thổi Rửa tay, ăn chín uống sôi là việc phải làm
Một trẻ mới 18 tháng đã mắc lao màng não, nhập viện vì nôn ói đầu to nhanh, sốt nhẹ, hỏi ra mới biết cha bé bị lao phổi đang điều trị, đây chính là nguồn lây cho bé Một người ở chung với người mắc lao phổi khả năng bị lây rất cao đặc biệt là con nít Nếu gia đình có người mắc lao phổi nên tìm người xung quanh còn ai bị không nhất là trẻ em
RÕ LUÂN NHỈ
Là tật bẩm sinh, tồn tại 1 lổ nhỏ ở da mặt vùng trước tai, lổ này thông vào bên trong vùng chân sụn vành tai
Không tự nặn chất nhờn hay rạch chích
Khi sưng tấy đỏ nên khám để dùng kháng sinh
Tật nên phẩu thuật để tránh nhiễm trùng tái diễn gây sẹo xấu
Thường sau 12 tháng nên phẩu thuật vì lúc đó sẹo sẽ nhỏ hơn là chờ lớn Nếu có 1 lần chảy dịch từ lổ đó ra thì nên khám
(Chia sẻ của chuyên gia tai mũi hong nhi đồng 1)