’Phương pháp dạy tích hợp ở bài số 8, module mạch máy

Sự đào tạo giáo dục là quá trình thống nhất, đối tượng dạy và học bao giờ cũng là nội dung giáo dục trí tuệ cho thế hệ trẻ phục tương lai trong điều kiện hiện đại, dưới sự dạy dỗ, hướng

SỞ NÔNG NGHIỆP & PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN THANH HOÁ

TRƯỜNG TRUNG CẤP THUỶ SẢN

SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Điện

THANH HOÁ NĂM 2013

A PHẦN MỞ ĐẦU

Giáo dục là nền tảng của xã hội, là cơ sở tiền đề quyết định sự phồn vinh của đất nước Giáo dục cung cấp những hiểu biết về kho tàng tri thức của nhân loại cho biết bao thế hệ, giúp cho các em những hiểu biết cơ bản cần thiết về khoa học và cuộc sống Mặt khác giáo dục còn góp phần hình thành và bồi dưỡng nhân cách tốt đẹp cho người học

Cùng với Giáo Dục và Đào Tạo, khoa học công nghệ được xem là quốc sách hàng đầu, khẳng định tầm quan trọng của giáo dục trong thời kì CNH và HĐH đất nước Với mục tiêu xây dựng con người mới, đào tạo thế hệ trẻ có đạo đức trong sáng, có tri thức khoa học, có tư tưởng sáng tạo, có năng lực thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp và có sức khỏe

Mục tiêu của giáo dục đối với học sinh các Trường trung cấp, Cao đẳng, Đại học là nhằm đào tạo lớp người lao động phát triển mới toàn diện, có đủ năng lực làm chủ và phát triển đất nước Sự đào tạo giáo dục là quá trình thống nhất, đối tượng dạy và học bao giờ cũng là nội dung giáo dục trí tuệ cho thế hệ trẻ phục tương lai trong điều kiện hiện đại, dưới sự dạy dỗ, hướng dẫn của giáo viên các em có thêm nhiều kiến thức về lý thuyết, các em phải vận dụng kiến thức đó vào thực tế để chứng minh sự đúng đắn của lý thuyết, do đó vấn đề thực hành có vai trò quan trọng trong việc lĩnh hội kiến thức của học sinh

Theo quy luật tri giác : ‘’Trăm nghe không bằng một thấy’’ và ‘’trăm thấy không bằng một làm’’ Sau khi người học vừa được lĩnh hội kiến thức lý thuyết, nếu bắt tay vào thực hành luôn, sẽ cũng cố kiến thức tạo một thói quen nghiên cứu, còn giúp người học có một niềm tin khoa học, tự nghiên cứu và tự hoàn

thiện Do đó việc đổi mới phương pháp dạy học (PPDH), nhất là dạy học ‘’tích

hợp’’ sẽ giúp người học phát huy được tính chủ động, sáng tạo và lĩnh hội kiến

thức, chống lại thói quen thụ động khi tiếp thu bài Đây là nhu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở các trường Trung cấp, Cao đẳng và Đại học

trong tình hình hiện nay Như A.KO MenXi đã viết: ‘’Giáo dục (GD) có mục

đích đánh thức năng lực nhạy cảm, phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách hãy tìm ra phương pháp cho giáo viên dạy ít hơn, học sinh hiểu nhiều hơn’’

Như vậy để có được thành quả đó thì việc áp dụng phương pháp dạy tích hợp là vấn đề rất tốt và đem lại hiệu quả cao cho người học

Nhưng thực tiễn bên cạnh những kết quả đạt được, nhà trường vẫn vận động chậm chạp, phần lớn các thầy cô giáo vẫn dạy theo phương pháp cũ: thầy đọc trò ghi, thầy làm trò nhìn thỉnh thoảng có vấn đáp, còn các phương pháp tích

cực, sáng tạo ‘’phương pháp dạy học tích hợp’’ mà ta mong muốn trở thành

những phương pháp chủ đạo của nhà trường chưa đi vào hiện thực

Thực trạng trên đòi hỏi chúng ta cần quan tâm sâu sắc và có những biện pháp cụ thể, phù hợp trong công tác giảng dạy Từ những phân tích trên tôi đã

lựa chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm: ‘’Phương pháp dạy tích hợp ở bài số 8,

module mạch máy’’.

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đề tài sẽ đưa ra ‘’phương pháp dạy học tích hợp module mạc máy’’, áp dụng cho Trường trung cấp Thủy sản Thanh Hóa đem lại hiệu quả cao cho người học

 Khách thể nghiên cứu

Phương pháp dạy học tích hợp đem lại hiệu quả cao cho người học trong Trường trung cấp Thủy Sản

 Đối tượng nghiên cứu

Áp dụng phương pháp dạy học tích hợp cho module thực hành mạch máy lớp Điện công nghiệp và dân dụng tại Trường trung cấp Thủy sản Thanh Hóa

Nếu thực hiện được một cách đồng bộ sẽ nâng cao được chất lượng trong giảng dạy

- Cơ sở lý luận

- Cách thực hiện bài dạy tích hợp

- Vận dụng phương pháp tích hợp vào bài học cụ thể

- Kết quả và đề xuất

• Phương pháp quan sát: Đây là phương pháp giúp ta quan sát thái

độ, hành vi của học sinh, phát hiện ra những hành vi, cử chỉ của học sinh trong học tập, sinh hoạt, để phát huy tính tích cực, tự giác của học sinh

• Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận: Phương pháp phân

tích, tổng hợp, phân loại tài liệu nhằm nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài

• Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: khảo sát đánh giá thực trạng đổi mới PPDH ở Trường Trung cấp Thủy sản Thanh Hóa

• Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Phương pháp

này làm cho người giái viên thấy được những thiếu sót và những lỗ hổng của học sinh để có phương pháp làm cho hoạt động của mình đạt hiệu quả cao

• Phương pháp tổng hợp kinh nghiệm:

• Phương pháp đàm thoại

• Phương pháp đọc tài liệu

• Phương pháp đối chiếu

• Phương pháp thống kê, tính toán

Nghiên cứu thực trạng về sử dụng phương pháp dạy học tích hợp ở

Trường trung cấp Thủy sản Thanh Hóa

Phương pháp dạy tích hợp phát huy được tính tích cực và chủ động cho học sinh, tiết kiệm được thời gian, nhưng người học lại lĩnh hội kiến thức được nhiều hơn

- Phương pháp dạy học được đổi mới

- Phát huy được sự ham học, ham tìm tòi của học sinh

- Phương pháp dạy tích hợp được thay thế cho phương pháp dạy học truyền thống

B PHẦN NỘI DUNG 1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Cơ sở lý luận khoa học

Hiện nay hầu hết ở các trường chuyên nghiệp, dạy nghề cần tăng cường tính thực tiễn, vận dụng kịp thời lý thuyết vào mỗi tiết học thực hành, tăng kỹ năng thực hành, năng lực tự học, tự nghiên cứu nhằm khắc phục được những mặt còn hạn chế của chương trình sách giáo khoa Đáp ứng kịp thời với yêu cầu hiện nay

Căn cứ chủ đề năm học 2008 – 2009: ‘’Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực’’.

Căn cứ quyết định số 62/2008/QĐ – BLĐTBXH ngày 04/11/2008 về việc ban hành thống nhất biểu mẫu giáo án lý thuyết, giáo án thực hành và giáo án tích hợp dùng trong cơ sở dạy nghề

Căn cứ vào quyết định số 1610/TCDN ngày 15/9/2010 của Tổng cục dạy nghề, về việc biên soạn giáo án và tổ chức dạy học tích hợp.

Dạy học tích hợp đòi hỏi phải tích hợp được lý thuyết và thực hành Nhưng ngay cả khái niệm ‘’tích hợp’’ cũng rất khó diễn đạt được một cách tường minh để vận hành dạy học Trong thực tế, giáo viên đang thử nghiệm theo

những cách hiểu riêng với những mức độ cụ thể khác nhau về tích hợp như là một liên hệ, sự phối hợp, sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành Tích hợp đào tạo là sự kết hợp một cách hữu cơ có hệ thống các kiến thức lý thuyết cần thiết liên quan (môn chung, cơ sở chuyên ngành, lý thuyết chuyên môn) và kỹ năng thực hành nghề tương ứng thành một nội dung kỹ năng nhất định, nhằm đem đến cho người học các năng lực thực hiện công việc, nhiệm vụ cụ thể

Trong mỗi tiết học cần tạo điều kiện thuận lợi cho tất cả các đối tượng trong lớp đều được tiếp thu lý thuyết và làm thực hành, phát hiện kiến thức từ dễ đến khó, tạo mối quan hệ thân thiện giữa thầy và trò, giữa trò và trò

Kế thừa và phát triển những ưu điểm trong hệ thống các phương pháp dạy học quen thuộc, vận dụng một số các phương pháp dạy học mới tích cực phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện cụ thể

Mạch máy là môn học đòi hỏi người học phải hiểu biết nhiều về thực tế về các quy trình công nghệ trong các nhà máy sản xuất và phải làm thực hành, nếu chỉ có lý thuyết xuông thì người học sẽ rất mơ hồ, viễn vông và không hiểu được bản chất Sự tiếp thu, tích lũy và lĩnh hội của người học đều được thực hiện qua thực hành và quan sát Việc sử dụng đan xen lý thuyết vào các bài thực hành là điều cần thiết để phát huy tính chủ động, sáng tạo cho người học

Vì vậy, muốn phát huy được cho người học có được tinh thần ham học, thì phải vận dụng một cách linh hoạt các phương pháp dạy học đặc biệt là phương pháp dạy học tích hợp

1.1.1.1 Vai trò của việc dạy tích hợp

Phương pháp giảng dạy trước đây ở các trường chuyên ghiệp và dạy nghề

là tách biệt giữa lý thuyết và thực hành hiện nay đã không còn phù hợp Học sinh lên lớp học lý thuyết xong, sau một thời gian mới được xuống xưởng thực hành

Do đó những vấn đề của lý thuyết hầu như đã bị người học quên đi và có những nội dung chưa hiểu rõ bản chất, còn mơ hồ, khi xuống xưởng giáo viên lại phải mất một lượng thời gian để nhắc lại lý thuyết đã học rồi mới hướng dẫn thực hành Điều này đã làm cho người học bị động, không làm chủ được kiến thức và rất dễ bị xa rời thực tế và gây ra một tâm thế chán học.

Vì vậy việc sử dụng phương pháp dạy học tích hợp trong các trường dạy nghề, chuyên nghiệp giữa lý thuyết xen kẽ với thực hành sẽ phát huy được tính tích cực, ham học và chiếm lĩnh được kiến thức cho người học

- Người học tự giác sẵn sàng tham gia các hoạt động học tập

- Người học chủ động trao đổi với nhau, với giáo viên nhiều hơn

- Không tiếp thu kiến thức một cách thụ động

- Tự lực giải quyết các nhiệm vụ học tập dưới sự điều khiển của giáo viên

- Người học hứng thú, hào hứng trong quá trình học tập

Như vậy phương pháp dạy tích hợp phải kích thích được niềm say mê học tập, dẫn đến việc học tập có chất lượng cao Trong đó chất lượng giảng dạy là yếu tố có ý nghĩa to lớn không chỉ trong quá trình dạy mà cả với sự phát triển toàn diện, sự hình thành nhân cách của người học

1.1.1.2 Tầm quan trọng của đồ dùng dạy học (ĐDDH) trong dạy tích hợp

Sử dụng đồ dùng dạy học không chỉ đơn thuần là phương tiện của việc dạy

mà còn là phương tiện của việc học, có vai trò:

- Cung cấp thông tin

- Định hướng sự chú ý

- Kích thích động cơ

- Khêu gợi sự hưởng ứng

- Dẫn dắt tư duy và hướng dẫn học tập

kỹ năng và quan sát tốt để từ đó hình thành cho người học ý thức tích cực học tập, thích nghiên cứu.

1.2 Cách thực hiện bài dạy tích hợp

 Khi thực hiện bài dạy tích hợp phải đảm bảo được các yêu cầu sau:

Đòi hỏi giáo viên dạy nghề có trình độ chuyên môn sâu rộng, có kỹ năng thực hành, năng lực sư phạm: một mặt đó là sự nắm vững phương pháp khoa học của môn học, mặt khác là khả năng sử dụng phương pháp dạy học thích ứng với mục tiêu và nội dụng có sự gắn kết lý thuyết với thực hành, bên cạnh đó còn đòi hỏi giáo viên có khả năng tổ chức quá trình dạy học, tổ chức các hoạt động học tập theo logic của nhận thức kiến thức, kỹ năng và theo cấu trúc của hoạt động Không những thế còn đòi hỏi giáo viên phải có khả năng kiểm tra và đánh giá các năng lực thực hiện

Giáo viên phải xác định chính xác mục tiêu bài học, sau khi học xong thì hiểu được những kiến thức gì? Có kỹ năng gì? Thái độ gì? Mức độ đạt được như thế nào?

Câu hỏi đặt ra phải logic, giai đoạn đầu của bài học phải bố trí các câu hỏi

về sự kiện trước, sau đó là những câu hỏi nâng cao về tư duy

Khối lượng kiến thức trong bài học vừa đủ, đáp ứng được khả năng tiếp thu cho người học, quá trình thao tác phải được thực hiện từ dễ đến khó, từ cơ bản đến tư duy sáng tạo.

 Các bước thực hiện cho bài dạy tích hợp:

- Soạn thảo bài giảng trên Microsoft Powerpoint

- Giáo viên đưa ra mục tiêu cần đạt được

- Giới thiệu dụng cụ, vật tư và thiết bị, để chuẩn bị thực hành Người học quan sát

- Đưa ra các kiến thức lý thuyết kèm theo bản vẽ, tranh ảnh,

mô phỏng, (truyền đạt dưới hình thức tập chung cả lớp) trước khi thao tác Nguời học tiếp nhận kiến thức có tư duy, có sáng tạo

- Giáo viên thao tác mẫu với từng nội dung, từng phần riêng biệt cho người học quan sát

- Tổ chức cho người học thao tác theo nhóm (định rõ thời gian thực hiện) và ghi kết quả vào mẫu báo cáo Giáo viên theo dõi, uốn nắn

và đưa ra câu hỏi để kiểm tra và củng cố kiến thức cho từng học sinh trong quá trình thực hành

- Khi các nhóm thực hiện hết thời gian quy định, các nhóm trở

về vị trí cũ và nộp phiếu kết quả

- Giáo viêc đánh giá kết quả và hệ thống bài những kiến thức cần nhớ, cần hiểu trong bài

1.3 Vận dụng phương pháp tích hợp vào bài học cụ thể

Sau đây là ví dụ tôi thể hiện phương pháp dạy tích hợp ở bài học số 08, trong module mạch máy

MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong người học có khả năng:

- Thiết kế và phân tích được sơ đồ mạch điện

- Trình bày được ưu điểm – nhược điểm của mạch điện

- Trình bày được các bước lắp đặt mạch điện

Giáo án, đề cương bài giảng, bảng phấn, bản vẽ sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp ráp, máy tính, máy chiếu, bảng mạch, dụng cụ, vật tư và thiết bị

HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC

Tập chung học sinh học lý thuyết, hướng dẫn theo nhóm

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ: Không

3 Giảng bài mới

Giảng giải Quan sát, ghi chép

3 Các tài liệu phát tay

B Phần II: Tổ chức học theo lớp (Lý thuyết)

1 Thiết kế mạch động lực

- Bước1: - Giảng giải, nêu vấn - Nghe, suy nghĩ và trả

hai động cơ làm việc

Trả lời câu hỏi

Lên bảng thực hiện

2 Thiết kế mạch điều

khiển

Nêu vấn đề và giải quyết vấn đề

Nghe, suy nghĩ và trả lời câu hỏi

Trả lời câu hỏi

Trả lời câu hỏi

Trả lời câu hỏi

Lên bảng thực hiện

3 Phân tích nguyên lý

làm việc của mạch

điện

Nêu vấn đề và giải quyết vấn đề

Trả lời câu hỏi

Thao tác, hệ thống lại kiến thức và trả lời câu hỏi ghi vào phiếu thực hành

Vận hành mạch điên đảm bảo theo yêu cầu trong phiếu

 Đánh giá thái độ Nhận xét ý thức trong

mà giáo viên đặt ra Kết quả là gây tâm lý chán học Theo thống kế thì kết quả thu được khi chưa áp dụng phương pháp mới như sau:

5 (20%) 7 (28%) 10 (40%) 2(8%) 1(4%)Sau khi áp dụng phương pháp dạy tích hợp thì quá trình tái hiện thông tin kiến thức, hình ảnh, hiện tượng thực tế trong trí não của người học đã được phát huy rất rõ ràng Trong quá trình học người học chủ động được kiến thức của mình, tích cực và có sáng tạo, liên hệ được thực tế, thực hiện thao tác nhanh và hiểu được bản chất của vấn đề Không còn học sinh yếu, kém Theo thống kê thì kết quả thu được khi áp dụng phương pháp dạy học tích hợp như sau:

Do đó, qua thực tế tôi nhận thấy giáo viên thực hiện đúng theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học, sẽ thành công trong việc giáo dục thế hệ trẻ tương lai.

1.5 Nhận xét và đề xuất

1.5.1 Nhận xét

Qua quá trình tìm hiểu, tôi thấy việc áp dụng phương pháp dạy học tích hợp không những khắc sâu kiến thức cho người học, phát huy tính sáng tạo, chủ động mà còn hình thành cho người học thái độ học tập tích cực, yêu thích bộ môn, đam mê học hỏi

Tuy nhiên, không quá tuyệt đối đề cao vai trò của PPDH vì phương pháp không phải là tất cả để đánh giá một quá trình giáo dục tối ưu, tính hiệu quả của phương pháp có liên quan đến nhiều yếu tố: người dạy, người học, chương trình, sách giáo khoa, môi trường giáo dục,… Nên, hướng tới sự dạy học tích cực, người thầy không nên tự ti về những gì đang xảy ra với bài học, người học, tài

liệu, nhà trường,… mà cần thấy sự thành công hay hiệu quả dạy học là cả một

quá trình giáo dục, từ tư duy đến hành động, từ ý tưởng đến năng lực thực hiện,

từ thầy đến trò, từ cơ quan quản lý đến trường học,…Yếu tố quan trọng mang

đến sự thành công trong học tập chính là nội lực của các nhân tố: thầy, trò, nhà trường,…, Nhưng để đạt được kết quả cao thì người dạy và người học rất cần một sự đổi mới quyết liệt về PPDH và cần được đổi mới một cách thực chất, lấy người học làm trung tâm, kiến thức, trí tuệ và tay nghề là thước đo của sự thành công

1.5.2 Đề xuất

Phương pháp dạy học tích hợp đưa ra trên đây đòi hỏi nhiều ở phần chuẩn

bị ĐDDH, người học phải chuẩn bị tốt cùng giáo viên

Rất cần có sự ủng hộ của Ban giám hiệu, các bộ phận Phòng, Ban chức năng để cung cấp kịp thời dụng cụ, vật tư, thiết bị … đáp ứng yêu cầu bài học, đảm bảo chất lượng giờ học đạt được hiệu quả cao

Việc thực hiện đổi mới PPDH, nhất là dạy học tíc hợp tại Trường trung cấp Thủy sản Thanh Hóa phải được thực hiện đồng loạt đối với các ngành nghề, phải thực hiện đúng và có hiệu quả

Nhà trường thường xuyên tổ chức các chuyên đề xoay quanh vấn đề đổi mới phương pháp nhằm tìm ra một giải pháp có tính khả thi và hiệu quả

Phải cử giáo viên tham gia các lớp bồi dưỡng thường xuyên Sở GD&ĐT, Tổng cục dạy nghề tổ chức Thường xuyên cử cán bộ cốt cán ở các bộ môn đi dự các lớp tập huấn nâng cao nghiệp vụ

Chấm dứt lối dạy học đọc chép, tăng cường dạy học phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh, dạy học theo chuẩn kiến thức và kỹ năng phù hợp với mọi đối tượng học sinh

Vận dụng sáng tạo các phương pháp dạy học, sử dụng có hiệu quả các thiết bị hiện có, phù hợp với đối tượng học sinh Không lạm dụng CNTT