Một số biện pháp tăng cường công tác đấu tranh chống gian lận thương mại đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại cục hải quan thành phố Hải Phòng

Đến nay tôi đã hoàn thành chương trình và hoàn thiện luận văn tốt nghiệp của mình với đề tài: “Một số biện pháp tăng cường công tác đấu tranh chống gian lận thương mại đối với hàng hoá X

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là luận văn đƣợc nghiên cứu độc lập của riêng tôi Các

số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực, đáng tin cậy và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về luận văn này

Hải Phòng, ngày 09 tháng 09 năm 2015

LỜI CẢM ƠN

Sau thời gian học tập theo chương trình Thạc sỹ chuyên ngành Quản lý kinh tế tại trường Đại học Hàng hải Việt Nam, tôi đã được các thầy giáo, cô giáo của Trường tận tình giảng dạy

Đến nay tôi đã hoàn thành chương trình và hoàn thiện luận văn tốt nghiệp của

mình với đề tài: “Một số biện pháp tăng cường công tác đấu tranh chống gian lận thương mại đối với hàng hoá XNK tại Cục Hải quan TP Hải Phòng”

Tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các Thầy giáo, cô giáo của

Trường Đại học Hàng hải Việt Nam Đặc biệt, tôi xin trân trọng cảm ơn thầy TS Mai Khắc Thành là ngưởi trực tiếp hướng dẫn tôi hoàn thành bản luận văn này!

Xin trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT v

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ vi

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TRONG LĨNH VỰC HẢI QUAN VÀ CÔNG TÁC ĐẤU TRANH CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI CỦA LỰC LƯỢNG HẢI QUAN 4

1.1 Khái niệm về gian lận thương mại 4

1.1.1 Khái niệm 4

1.1.2 Khái niệm gian lận thương mại trong lĩnh vực hải quan 4

1.2 Hậu quả của gian lận thương mai đối với nền kinh tê quốc dân 7

1.3 Cơ sở pháp lý về đấu tranh chống gian lận thương mại của lực lượng Hải quan 11

1.3.1 Các quy định quốc tế liên quan đến chông gian lận thương mại trong lĩnh vực Hải quan 11

1.3.2 Cơ sở lý luận công tác chống gian lận thương mại của ngành Hải quan Việt Nam 16

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CỤC HẢI QUAN TP HẢI PHÒNG 18

2.1 Giới thiệu chung về Cục Hải quan Thành phố Hải Phòng 18

2.1.1 Sơ lược về quá trình hình thành và phát triển của Cục Hải quan Thành phố Hải Phòng 18

2.1.2 Tổ chức bộ máy 19

2.1.3 Chức năng nhiệm vụ 19

2.2 Công tác đấu tranh chống gian lận thương mại đối với hàng hoá XNK tại Cục hải quan TP Hải Phòng 21

2.2.1 Các thủ đoạn gian lận thương mại chủ yếu tại Cục Hải quan TP Hải Phòng 21 2.2.2 Tổ chức bộ máy chống gian lân thương mại tại Cục Hải quan TP Hải Phòng 35 2.2.3 Một số kết quả về chống gian lận thương mại đối với hàng hoá XNK của Cục Hải quan TP Hải Phòng từ 2010-2014 40 2.3 Đánh giá về kết quả hoạt động chống gian lận thương mại đối với hàng hóa XNK tại Cục Hải quan TP Hải Phòng 43 2.3.1 -Kết quả đạt được 43 2.3.2 Tồn tại và nguyên nhân 44 CHƯƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC ĐẤU TRANH CHỐNG GIAN LẬN THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU TẠI CỤC HẢI QUAN TP HẢI PHÒNG 48 3.1 Kinh nghiệm chống gian lận thương mại của hải quan quốc tế 48 3.1.1 Sơ lược về luật pháp hải quan và vấn để chông gian lận thương mại ở một số nước trên thế giới 48 3.1.2 Kinh nghiệm chống gian lận thương mại của hải quan quốc tế 51 3.2 Một số biện pháp tăng cường công tác đấu tranh chống gian lận thương mại tại Cục Hải quan TP Hải Phòng 54 3.2.1 Hoàn chỉnh hệ thống pháp luật 54 3.2.2 Gắn việc chống gian lận thương mại với công cuộc cải cách hành chính 56 3.2.3 Tăng cường công tác kiểm tra sau thông quan 57 3.2.4 Tăng cường công tác quản lý rủi ro và hoàn thiện việc xây dựng hệ thống cơ

sở dữ liệu, thông tin về doanh nghiệp, thông tin về hàng hoá 57 3.2.5 Tăng cường công tác kiểm soát đấu tranh chống gian lận thương mại 60 3.2.6 Tăng cường tuyên truyền giáo dục tới các doanh nghiệp 60 3.2.7 Xây dựng lực lượng hải quan trong sạch và chính quy, hiên đại, vững mạnh 61 KẾT LUẬN 64 TÀI LIỆU THAM KHẢO 66

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

Từ viết tắt

BLHS CCHQ C/O GLTM:

NSSXK

NK

TM TNHH QLRR

XK XNK:

Giải thích

Bộ Luật Hình sự Chi cục Hải quan Certificate of Origin Gian lận thương mại Nhập sản xuất xuất khẩu Nhập khẩu

Thương mại Tránh nhiệm hữu hạn Quản lý rủi ro

Xuất khẩu Xuất nhập khẩu

DANH MỤC BẢNG BIỂU

2.4 Số vụ vi phạm bị phát hiện và xử lý qua các năm

DANH MỤC HÌNH VẼ

2.1 Sơ đồ bộ máy tổ chức Cục Hải quan TP.Hải Phòng 20 2.2 Số vụ vi phạm và số thuế truy thu 44

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Gian lận thương mại là mặt trái của nền kinh tế thị trường, nó ảnh hưởng tới tình hình kinh tế, chính trị -xã hội của đất nước Hiện nay nạn gian lận thương mại diễn ra với nhiều hình thức thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn Chính điều này đã làm cho sản xuất kinh doanh trong nước gặp nhiều khó khăn, làm thất thu ngân sách Nhà nước, mất kỷ cương trong hoạt động thương mại.Chống gian lận thương mại luôn là mối quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới Tệ nạn gian lận thương mại

ở nước ta trong những năm gần đây có nhiều diễn biến phức tạp và đang là một trong những trở ngại lớn cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Chính vì vậy, Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng lĩnh vực đấu tranh phòng, chống gian lận thương mại và đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách để ngăn chặn, phòng ngừa

tệ nạn này

Cảng Hải Phòng là của ngõ phía Bắc về đường biển và là Cảng lớn thứ hai

cả nước, do vậy nơi đây là địa bàn giao thương hàng hóa từ các nước trên thế giới

về Việt nam và ngược lại Số lượng hàng hóa qua các năm tăng nhanh chóng do Việt nam ngày tham gia sâu rộng vào nên kinh tế thế giới và kinh tế Việt nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ Hàng hóa xuất nhập khẩu lớn đa dạng về nhiều loại hình (hàng đầu tư, hàng kinh doanh thương mại, hàng gia công sản xuất hàng xuất khẩu chính vì vậy đây là nơi hoạt động gian lận thương mại diễn ra mạnh mẽ Cục hải quan TP Hải Phòng được giao nhiệm vụ thực hiện quản lý Nhà nước về hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua địa bàn Thành phố đã phối hợp với các ban ngành đề ra nhiều giải pháp để đấu tranh đối với hoạt động gian lận thương mại Trong những năm qua đã phát hiện và ngăn chặn nhiều vụ gian lận thương mại với trị giá lớn góp phần thu thuế ẩn lậu cho Ngân sách Nhà nước tạo bình đẳng trong kinh doanh cho các Doanh nghiệp Tuy nhiên với địa bàn rộng, nhân lực hạn chế cùng với chính sách tạo điều kiện về thủ tục hải quan cho Doanh nghiệp nên kết quả chống gian lận thương mại chưa tương xứng với vị thế của đơn vị Hải quan được coi là đứng thứ hai của cả nước Do vậy để nâng cao công tác đấu tranh

chống gian lận thương mại đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua địa bàn Cảng Hải

Phòng , em xin chọn đề tài: "Một số biện pháp tăng cường công tác đấu tranh

chống gian lận thương mại đối với hàng hoá XNK tại Cục Hải quan TP Hải Phòng" nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết về mặt lý luận và thực tiễn đang đặt ra ở

Hải Phòng hiện nay

2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của luận văn: Đề xuất một số biện pháp tăng cường công tác đấu tranh chống gian lận thương mại đối với hàng hoá XNK tại Cục Hải quan TP Hải Phòng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu thực tiễn công tác đấu tranh chống gian lận thương mại đối với hàng hoá XNK tại Cục Hải quan TP Hải Phòng trong giai đoạn 5 năm từ năm 2010 đến năm 2014 và đề xuất một số biện pháp tăng cường công tác đấu tranh chống gian lận thương mại đối với hàng hoá XNK tại Cục Hải

quan TP Hải Phòng trong những năm 2015 - 2020

4 Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng các phương pháp: lôgíc và lịch sử, phân tích và tổng hợp;

cụ thể: phương pháp luật học so sánh, phương pháp thống kê, phân tích, phương pháp điều tra, gắn lý luận với thực tiễn, để chọn lọc tri thức khoa học cũng như kinh nhiệm thực tiễn để thực hiện mục đích và nhiệm vụ luận văn đề ra

Trong quá trình nghiên cứu tác giả tham khảo, kế thừa có chọn lọc các công trình nghiên cứu, bài viết có liên quan đến lĩnh vực luận văn đề cập

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Luận văn làm sáng tỏ thêm về mặt lý luận đối với công tác đấu tranh chống gian lận thương mại đối với ngành hải quan và giúp lãnh đạo, cán bộ công chức thuộc Cục Hải quan TP Hải Phòng định hướng chỉ đạo và làm tốt trách nhiệm của mình trong việc chống gian lận thương mại trong phạm vi chức năng nhiệm vụ luật định

- Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần đổi mới tổ chức hoạt động của

Cục Hải quan TP Hải Phòng đề ra phương án cụ thể, trước mắt và lâu dài nhằm tăng cường đấu tranh chống gian lận thương mại trên địa bàn Hải Phòng

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Lý luận chung về gian lân thương mại trong lĩnh vực hải quan và công tác đấu tranh chống gian lận thương mại của cơ quan hải quan

Chương 2 Thực trạng công tác chống gian lận thương mại đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại Cục hải quan TP Hải Phòng

Chương 3 Một số biện pháp tăng cường công tác đấu tranh chống gian lận thương mại đối với hàng hoá XNK tại Cục hải quan TP Hải Phòng

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TRONG LĨNH VỰC HẢI QUAN VÀ CÔNG TÁC ĐẤU TRANH CHỐNG GIAN LẬN

THƯƠNG MẠI CỦA LỰC LƯỢNG HẢI QUAN 1.1 Khái niệm về gian lận thương mại

1.1.1 Khái niệm

Gian lận thương mại là một hiện tượng xã hội mang tính lịch sử, nghĩa là nó chỉ xuất hiện khi có sản xuất hàng hoá, khi các sản phẩm được mang ra trao đổi trên thị trường và khi có người bán, kẻ mua nhằm thực hiện giá trị được kết tinh

trong hàng hoá

Trước hết, gian lận là hành vi dối trá, mánh khoé lừa đảo của những người không trung thực, còn gian lận thương mại là hành vi gian lận thể hiện trong khu vực thương mại, thông qua hàng hoá, dịch vụ Chủ thể hành vi gian lận thương mại

là các chủ hàng (có thể là người mua, hay người bán và cũng có khi là cả người mua và người bán) Mục đích hành vi này là nhằm thu lợi bất chính (lẽ ra họ không được hưởng) nhờ thực hiện trót lọt thủ đoạn dối trá, lừa đảo.Ví dụ về gian lận thương mại như: hàng có thuế suất cao, chủ hàng giấu giếm, nguỵ trang, khai với

cơ quan thuế là hàng có thuế suất thấp; hàng nhiều lại khai là hàng ít; khai sai chủng loại để trốn toàn bộ hoặc một phần số tiền thuế phải nộp cho nhà nước Nghĩa là chủ hàng lừa dối cơ quan nhà nước có trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát hàng hoá để thực hiện hành vi gian lận thương mại Ngoài ra, đối với hàng cấm, hàng do nhà nước quản lý và hạn chế lưu thông, các chủ hàng cũng dùng các thủ đoạn gian lận thương mại để trốn tránh, qua mặt các cơ quan và nhân viên chức

năng

1.1.2 Khái niệm gian lận thương mại trong lĩnh vực hải quan

Gian lận thương mại trong lĩnh vực hải quan:là những hành vi gian lận thương mại của chủ hàng thực hiện trong quá trình, làm thủ tục xuất nhập khẩu nhằm trốn tránh việc kiểm tra, kiểm soát của cơ quan hải quan để trốn thuế xuất