Hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư XDCB của dự án từ nguồn vốn ODA tại ban quản lý dự án hàng hải II

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sỹ khoa học : “Hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư XDCB của dự án từ nguồn vốn ODA tại Ban quản lý dự án Hàng hải II ” là đề tài nghiên cứ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn thạc sỹ khoa học : “Hoàn thiện công tác quản lý

vốn đầu tư XDCB của dự án từ nguồn vốn ODA tại Ban quản lý dự án Hàng hải II ” là đề tài nghiên cứu của riêng cá nhân tôi, được sự hướng dẫn thực hiện

bởi PGS.TS Nguyễn Văn Sơn – Viện Đào tạo sau đại học – Trường Đại học Hải Phòng

Đồng thời, tôi cũng xin cam đoan rằng các thông tin được trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ về xuất xứ, nguồn gốc và đảm bảo tính chính xác, trung thực

Hải Phòng, ngày tháng năm 2015

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Trần Thị Huyền

LỜI CÁM ƠN

Tác giả trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo Khoa Kinh tế, Viện Đào tạo sau đại học, thư viện, các cán bộ đồng nghiệp, bạn bè, gia đình… đã đóng góp, tạo điều kiện thuận lợi, giúp tác giả trong việc cung cấp tài liệu để hoàn thành luận văn đúng thời hạn

Tác giả xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới thầy giáo PGS.TS Nguyễn Văn Sơn đã chỉ dẫn, hướng dẫn tận tình chu đáo trong quá trình làm luận văn cũng như trong suốt quá trình học cao học tại Viện đào tạo sau đại học Hàng hải Việt Nam

Trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý

vốn đầu tư XDCB của dự án từ nguồn vốn ODA tại Ban quản lý dự án Hàng hải II ”, do nội dung khá lớn, việc thu thập và xử lý số liệu của bản thân còn có

những hạn chế nhất định và thời gian nghiên cứu có hạn nên tác giả không tránh khỏi những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến xây dựng của các thầy cô, các đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Tác giả xin trân trọng cảm ơn!

MỤC LỤC

Trang

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU iv

DANH MỤC CÁC HÌNH v

DANH MỤC CÁC BẢNG vi

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGUỒN VỐN ODA VÀCÔNG TÁC QUẢN LÝ NGUỒN VỐN ODA 4

1.1 Khái niệm, đặc điểm của nguồn vốn ODA 4

1.1.1 Khái niệm 4

1.1.2 Đặc điểm 4

1.1.2.1 Tính ưu đãi 4

1.1.2.2 Tính viện trợ cho phát triển 5

1.1.2.3 Tính chính trị - xã hội 6

1.2 Vai trò của nguồn vốn ODA đối với sự tăng trưởng và phát triển của Việt Nam nói chung và với việc xây dựng cơ sở hạ tầng GTVT nói riêng 6

1.2.1 Vai trò đối với sự tăng trưởng và phát triển của Việt Nam 6

1.2.2 Vai trò đối với việc xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông vận tải 8

1.3 Quản lý nguồn vốn ODA 10

1.3.1 Sự cần thiết phải quản lý nguồn vốn ODA 10

1.3.2 Bộ máy quản lý nhà nước về nguồn vốn ODA của Việt Nam 10

1.4 Quy trình quản lý dự án sử dụng vốn ODA 15

1.4.1 Xây dựng và phê duyệt Danh mục tài trợ 15

1.4.1.1 Cơ sở để vận động ODA 15

1.4.1.2 Trách nhiệm vận động ODA và vốn vay ưu đãi 16

1.4.1.3 Xây dựng và phê duyệt Danh mục tài trợ 16

1.4.2.1 Nhiệm vụ của cơ quan chủ quản trong việc chuẩn bị, thẩm định và

phê duyệt văn kiện chương trình, dự án 17

1.4.2.2 Bố trí vốn chuẩn bị chương trình, dự án 17

1.4.2.3 Thẩm định văn kiện chương trình, dự án 18

1.4.3 Ký kết điều ước quốc tế về ODA và vốn vay ưu đãi 18

1.4.3.1 Cơ sở đề xuất, ký kết điều ước quốc tế 18

1.4.3.2 Trình tự, thủ tục ký kết điều ước quốc tế về ODA và vốn vay ưu đãi18 1.4.4 Quản lý thực hiện chương trình, dự án 19

1.4.4.1 Các hình thức quản lý chương trình, dự án 19

1.4.4.2 Nhiệm vụ và quyền hạn của Ban quản lý dự án 19

1.4.4.3 Vốn đối ứng chuẩn bị thực hiện và thực hiện dư án ODA 20

1.4.4.4 Thuế và phí đối với các dư án ODA 21

1.4.4.5 Bồi thường, hỗ trợ tái định cư 21

1.4.4.6 Đấu thầu 21

1.4.4.7 Quản lý xây dựng, nghiệm thu bàn giao, kiểm toán, quyết toán: 21

1.4.5 Giám sát và đánh giá chương trình, dự án 21

1.5 Hệ thống văn bản pháp quy về quản lý dự án sử dung nguồn vốn ODA 23 1.5.1 Theo quy định của Việt Nam 23

1.5.2 Quy định của Nhà tài trợ 26

1.6 Quy trình quản lý vốn đầu tư XDCB của các dự án từ nguồn vốn ODA tại Ban QLDA 27

1.6.1 Giai đoạn hình thành và chuẩn bị dự án 27

1.6.2 Giai đoạn thực hiện dự án 27

1.6.3 Giai đoạn kết thúc dự án 28

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XDCB TỪ NGUỒN VỐN ODA TẠI BAN QLDA HÀNG HẢI II (MPMUII) 29

2.1 Vài nét về Ban QLDA Hàng hải II 29

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 29 2.1.2 Mục tiêu, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của Ban QLDA Hàng hải II29

2.1.2.1 Mục tiêu: 30

2.1.2.2 Nhiệm vụ: 30

2.1.2.3 Cơ cấu tổ chức quản lý vốn ODA của dự án tại Ban QLDA Hàng hải II 30

2.2 Thực trạng quản lý nguồn vốn ODAtại Ban QLDA Hàng hải II 34

2.2.1 Thực trạng quản lý, sử dụng vốn ODA của Dự án ĐTXD Cảng Cái Lân, tỉnh Quảng Ninh 34

2.2.1.1 Giới thiệu về Dự án đầu tư xây dựng Cảng Cái Lân 34

2.2.2.2 Quy trình quản lý nguồn vốn ODA tại Dự án ĐTXD Cảng Cái Lân 35 2.2.2 Thực trạng quản lý và sử dụng vốn ODA của dự án ĐTXD công trình cảng cửa ngõ Quốc tế Hải Phòng – Giai đoạn khởi động 50

2.2.2.1 Giới thiệu về chung về dự án 50

2.2.2.2 Quy trình quản lý và sử dụng vốn ODA của dự án 51

2.3 Đánh giá chung về công tác quản lý vốn ODA tại Ban QLDA Hàng hải II61 2.3.1 Các kết quả đạt được 61

2.3.1.1 Quá trình tổ chức đấu thầu: 61

2.3.1.2 Điều hành quản lý dự án 61

2.3.1.3 Công tác giải ngân: 61

2.3.1.4 Công tác thanh quyết toán: 62

2.3.1.5 Công tác quản lý vốn, tài sản trong quá trình đầu tư: 62

2.3.2 Một số tồn tại 62

2.3.2.1 Hạn chế về trình độ 62

2.3.2.2 Hạn chế trong công tác giải ngân 63

2.3.2.3 Hạn chế trong công tác nghiệm thu, thanh quyết toán 65

2.3.2.4 Hạn chế về quản lý tiến độ 65

2.3.2.5 Hạn chế trong quá trình đấu thầu: 66

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XDCB SỬ DỤNG VỐN ODA TẠI BAN QLDA HÀNG HẢI II67 3.1 Chiến lược phát triển của Ban QLDA Hàng hải II 67

3.1.1 Chiến lược phát triển trước mắt 67

3.1.2 Chiến lược phát triển lâu dài 67

3.2 Quan điểm xây dựng các biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn ODA tại Ban QLDA Hàng hải II 68

3.3 Một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn ODA tại Ban QLDA Hàng hải II 69

3.3.1 Biện pháp kiện toàn cơ cấu tổ chức 69

3.3.2 Biện pháp đào tạo và phát triển cán bộ 71

3.3.2.1 Nâng cao nhận thức của cán bộ Ban QLDA về nguồn vốn ODA 71

3.3.2.2 Đào tạo và phát triển các cán bộ 71

3.3.3 Biện pháp trong công tác thanh quyết toán 73

3.3.3.1 Chú trọng công tác lập kế hoạch tài chính 73

3.3.3.2 Hoàn thiện công tác thanh toán 73

3.3.3.3 Quan tâm công tác quyết toán vốn đầu tư 74

3.3.4 Biện pháp quản lý khối lượng nghiệm thu và chất lượng công trình75 3.3.5 Biện pháp trong công tác đấu thầu 76

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 78

TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ADB – Asian Development Bank Ngân hàng phát triển Châu Á DAC – Development Assistance

FDI – Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP – Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội

GNP – Gross National Product Tổng sản lượng quốc gia

IMF – International Monetary Fund Quỹ tiền tệ thế giới

JBIC – Japan Bank for International

Cooperation

Ngân hàng hợp tác quốc tế N hật Bản

JICA- The Japan International

Cooperation Agency

Tổ chức hợp tác quốc tế N hật Bản

ODA – Official Development Assistance Viện trợ phát triển chính thức PMU – Project Management Unit Ban quản lý dự án

DANH MỤC HÌNH

Số

1.1 Sơ đồ cơ cấu Bộ máy quản lý Nhà nước về

DANH MỤC CÁC BẢNG

2.1 Kế hoạch đấu thầu Dự án đầu tư xây dựng

2.2 Kết quả đấu thầu Dự án đầu tư xây dựng

2.3

Tổng hợp giá trị thanh toán các gói thầu sử dụng vốn ODA của Dự án ĐTXD Cảng Cái Lân

43

2.4 Kế hoạch và thực tế giải ngân của Dự án

2.5 Tổng hợp giá trị quyết toán Dự án đầu tư

2.6 Thời hạn quyết toán vốn đầu tư hoàn thành 49

2.7 Kế hoạch đấu thầu Dự án ĐTXD Cảng cửa

2.8 Kết quả đấu thầu Dự án ĐTXD Cảng cửa

2.9 Kế hoạch và kết quả giải ngân của Dự án

2.10

Bảng tổng hợp kết quả giải ngân các gói thầu ODA của Dự án ĐTXD Cảng cửa ngõ

QT Hải Phòng

58

2.11

Bảng quyết toán vốn ĐTXDCB thuộc nguồn vốn NSNN theo niên độ quyết toán năm 2014

60

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

Lịch sử phát triển các nước trên thế giới đã chứng minh rất rõ: vốn đầu tư và hiệu quả vốn đầu tư là một trong những yếu tố quan trọng nhất tác động đến sự phát triển nói chung và tăng trưởng kinh tế nói riêng của mỗi quốc gia Vốn đầu tư bao gồm: vốn trong nước, vốn thu hút từ nước ngoài chủ yếu dưới hình thức vốn

hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), đầu tư trực tiếp, các khoản tín dụng nhập khẩu Đối với những nước nghèo, thu nhập thấp, khả năng tích lũy vốn từ trong nước hạn chế thì nguồn vốn nước ngoài có ý nghĩa quan trọng

Ở Việt Nam, nguồn vốn ODA có vai trò hết sức to lớn trong công cuộc cải cách kinh tế xã hội Các hoạt động triển khai đầu tư từ nguồn vốn này đã và đang trở thành một bộ phận không thể thiếu trong nhiều ngành, lĩnh vực của nền kinh tế

mà hơn hết là trong quá trình nâng cấp và phát triển cơ sở hạ tầng của Việt Nam, đặc biệt là cơ sở hạ tầng của ngành giao thông vận tải

Tuy nhiên, với bản chất là một nguồn viện trợ, nguồn vốn vay ODA có lãi suất tương đối thấp, < 3%/ năm (thông thường chỉ từ 1 - 2 % /năm), thời gian trả

nợ có thể kéo dài tới 40 - 50 năm Chính bởi những điều kiện ưu đãi này, nhiều đơn vị khi được giao quản lý các dự án ODA vẫn còn tâm lý ODA là tiền cho không và làm lãng phí, thất thoát và sử dụng không hiệu quả nguồn vốn này

Sau những tiêu cực không nhỏ của vấn đề sử dụng vốn ODA, trong đó, việc Nhật Bản phát hiện vụ tham nhũng của công ty PCI với Huỳnh Ngọc Sỹ, vụ PMU18 và vụ liên quan tới công ty JTC gần đây, dư luận xã hội mới giật mình nhìn lại xem nguồn vốn vô cùng quan trọng của đất nước hiện đang được quản lý,

sử dụng như thế nào Trên thực tế, công tác quản lý các dự án sử dụng nguồn vốn ODA hiện nay vẫn tồn tại khá nhiều bất cập Với bối cảnh đó, em quyết định chọn

đề tài “Hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tư XDCB của dự án từ nguồn vốn

ODA tại Ban QLDA Hàng hải II ”, làm đề tài cho khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài