Biện pháp phát triển nguồn nhân lực tại một số doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hải Phòng

Các yếu tố môi trường bên trong doanh nghiệp ...24 CHƯƠNG II: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TẠI MỘT SỐ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA B ÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG.. Phân tí

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan tất cả các nội dung của luận văn này hoàn toàn được hình thành và phát triển từ những quan điểm của chính cá nhân tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của P GS TS Vũ Trụ Phi Các số liệu và kết quả có được trong luận văn tốt nghiệp là hoàn toàn trung thực

Tác giả luận văn

ii

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện luận văn này tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ của Quý Thầy Cô, bạn bè, đồng nghiệp và các nhà quản lý các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Thành phố Hải Phòng

Trước hết, xin trân trọng cảm ơn Thầy giáo hướng dẫn - PGS.TS Vũ Trụ Phi - Giảng viên Viện đào tạo sau đại học - Đại học Hàng hải Việt Nam, đã hướng dẫn tận tình, chu đáo và những ý kiến đóng góp quý báu để luận văn được hoàn thành tốt hơn

Xin trận trọng cảm ơn Quý thầy cô Viện Đào tạo sau đại học - Đại học Hàng hải Việt Nam đã hướng dẫn và giúp đỡ em trong quá trình thực hiện luận văn

Xin trân trọng cảm ơn Quý thầy cô trong Hội đồng chấm Luận văn đã

có những góp ý, bổ sung những thiếu sót của luận văn này để luận văn ngày càng hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn các nhà quản lý các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở thành phố Hải Phòng, bạn bè và đồng nghiệp đã dành chút thời gian để thực hiện phiếu điều tra trong doanh nghiệp giúp tôi có số liệu để phân tích và đánh giá; sẵn sàng cung cấp thông tin, tài liệu và hợp tác trong quá trình thực hiện luận văn

Xin trân trọng cảm ơn đến Quý Thầy Cô Viện Đào tạo sau đại học - Đại học Hàng hải Việt Nam trong thời gian qua đã truyền đạt cho em những kiến thức quý báu

iii

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN I LỜI CẢM ƠN II MỤC LỤC III DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT V DANH MỤC CÁC B ẢNG VI

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 1

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Kết cấu của đề tài 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHO CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 5

1.1 Một số khái niệm 5

1.1.1 Khái niệm nguồn nhân lực 5

1.1.2 Khái niệm phát triển nguồn nhân lực 6

1.1.3 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa 7

1.2 Nội dung phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa 8

1.2.1 Quy trình chung phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa 8

1.2.2 Các hình thức đào tạo và phát triển nguồn nhân lực 11

1.2.3 Tiến trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực 16

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ 22

1.3.1 Các yếu tố môi trường vĩ mô 22

1.3.2 Các yếu tố môi trường vi mô 23

1.3.3 Các yếu tố môi trường bên trong doanh nghiệp 24

CHƯƠNG II: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TẠI MỘT SỐ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA B ÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG 28

2.1 Khái quát chung về các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hải Phòng 28 2.1.1 Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội Hải Phòng 28

2.1.2 Đặc điểm cơ bản doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hải Phòng 31

2.1.3 Đặc điểm nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hải Phòng 34

2.2 Phân tích thực trạng phát triển nguồn nhân lực tại một số doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Hải Phòng 39

2.2.1 Phân tích thực trạng hình thức đào tạo và phát triển nguồn nhân lực 39

iv

2.2.1 Phân tích thực trạng đánh giá nhu cầu đào tạo, phát triển trong DNNVV 41

2.2.2 Phân tích thực trạng lập kế hoạch đào tạo, phát triển trong DNNVV 44

2.2.3 Phân tích thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động đào tạo và phát triển trong DNNVV 45

2.2.4 Phân tích thực trạng đánh giá hiệu quả hoạt động đào tạo và phát triển NNL cho DNNVV 46

2.3 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến PTNNL tại doanh nghiệp nhỏ và vừa Hải Phòng 48

2.3.1 Những nhân tố bên trong doanh nghiệp 48

2.3.2 Những yếu tố bên ngoài doanh nghiệp 49

2.4 Đánh giá chung 51

CHƯƠNG III: MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA B ÀN HẢI PHÒNG 55

3.1 Quan điểm và mục tiêu phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Thành phố Hải Phòng 55

3.1.1 Quan điểm phát triển nguồn nhân lực 55

3.1.2 Mục tiêu phát triển nguồn nhân lực 55

3.2 Biện pháp phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Thành phố Hải Phòng 56

3.2.1 Nhóm biện pháp sắp xếp bộ máy quản trị nguồn nhân lực 56

3.2.2 Nhóm biện pháp về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực 60

3.2.3 Nhóm biện pháp duy trì nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa .65

3.3 Các kiến nghị 69

3.3.1 Đối với Thành phố Hải Phòng 69

3.3.2 Đối với doanh nghiệp 70

KẾT LUẬN 72

TÀI LIỆU THAM KHẢO 74

PHỤ LỤC 76

v

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

5 CN-TTCN Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp

18 LĐTB&XH Lao động thương binh và xã hội

vi

DANH MỤC CÁC BẢNG

1 1.1 Tiêu thức phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa 7

3 2.1 Quy mô nền kinh tế toàn thành phố Hải Phòng 28

4 2.2 Cơ cấu kinh tế của thành phố Hải Phòng theo GRDP 29

5 2.3 Số DNNVV tại thời điểm 31/12 hàng năm phân theo

6 2.4 Số DNNVV thời điểm 31/12 hàng năm phân theo tiêu chí

7 2.5 Một số chỉ tiêu kinh tế cơ bản của DNNVV tại Hải

8 2.6 Lực lượng lao động Hải Phòng giai đoạn 2009-2014 35

9 2.7 Lao động 15 tuổi trở lên đang làm việc giai đoạn

10 2.8 Tỷ lệ lao động đang làm việc đã qua đào tạo giai đoạn

12 2.10 Trình độ học vấn của các nhà lãnh đạo 37

13 2.11

Trình độ học vấn của nhà lãnh đạo DNNVV phân theo

14 2.12 Tình hình thực hiện các hình thức đào tạo trong doanh

15 2.13 Chiến lược, chính sách, nhu cầu của DN về PTNNL 42

16 2.14 Nguyên nhân không tổ chức thực hiện đào tạo 45

17 2.15 Người lao động đánh giá về hiệu quả hoạt động đào

18 2.16 Đánh giá mức độ nâng cao năng lực sau đào tạo,

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Những năm qua, doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn Hải Phòng nói riêng đã đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội của cả nước Tuy vậy, về tổng thể doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Hải Phòng còn nhiều khó khăn, yếu kém, nhất là trong điều kiện mở cửa, hội nhập kinh tế quốc

tế Trong đó, sự hạn chế của chất lượng nguồn nhân lực là biểu hiện nổi bật, các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đứng trước một thách thức to lớn là cần làm gì để duy trì và phát triển nguồn nhân lực của mình để có thể tồn tại và phát triển trong một môi trường cạnh tranh ngày càng sâu sắc Tuy nhiên vấn đề phát triển nguồn nhân lực trong DNNVV có những đặc thù riêng như thế nào, gặp những khó khăn gì và làm thế nào để phát triển nguồn nhân lực trong DNNVV trong quá trình hội nhập kinh tế vẫn là câu hỏi chưa có lời giải thích thoả đáng Nghiên cứu chuyên sâu về phát triển nguồn nhân lực trong DNNVV sẽ giúp hiểu rõ hơn những khó khăn của DNNVV về phát triển nguồn nhân lực, từ đó giúp các doanh nhân, chủ doanh nghiệp rút ra bài học và đưa ra các biện pháp phù hợp để phát triển nguồn nhân lực cho doanh nghiệp của mình nói riêng và từ

đó góp phần cho sự phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa nói chung, đồng thời nhằm tư vấn Nhà Nước đưa ra các chính sách phù hợp để hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực cho DNNVV

Xuất phát từ những yêu cầu cấp thiết trên nên tôi đã chọn đề tài : "Biện

pháp phát triền nguồn nhân lực tại một số doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hải Phòng" để thực hiện luận văn tốt nghiệp

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở thành phố Hải Phòng và đề xuất một số biện pháp phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa

Để đạt được mục tiêu trên đề tài sẽ thực hiện ba nhiệm vụ chính:

- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa

2

- Đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hải Phòng

- Đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bản thành phố Hải Phòng

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Phát triển nguồn nhân lực trong các DNVVN là

một đề tài rất rộng, đánh giá rất nhiều khía cạnh khác nhau khi nghiên cứu Do

đó, đề tài đòi hỏi người nghiên cứu phải có một trình độ chuyên môn và kinh nghiệm nhất định, phải được sự hỗ trợ nhiều người, đồng thời phải có đủ thời gian và kinh phí mới thực được đề tài Với lý những lý do trên mà đề tài chỉ tập trung nghiên cứu, đánh giá khía cạnh đào tạo phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp mà không đi sâu nghiên cứu tất cả các phương diện của phát triển

nguồn nhân lực

Phạm vi nghiên cứu:

- Về nội dung: Đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực trong một số

doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hải Phòng

- Về không gian: Nghiên cứu trên phạm vi các doanh nghiệp vừa và nhỏ

trên địa bàn thành phố Hải Phòng Do điều kiện về thời gian và kinh phí, luận văn không nghiên cứu tất cả các loại hình doanh nghiệp mà chỉ nghiên cứu ba loại hình doanh nghiệp tiêu biểu: DNTN, Công ty TNHH, Công ty Cổ Phần

và lĩnh vực hoạt động chủ yếu là xây lắp, sản xuất, thương mại, dịch vụ, tư vấn (50 mẫu)

- Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng phát triển nguồn nhân lực trong các

doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Hải Phòng từ năm 2008 đến

2013, từ đó đề xuất biện pháp nâng cao chất lượng phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Hải Phòng từ nay đến năm 2020

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp điều tra khảo sát

Số liệu sơ cấp: để có đủ thông tin cho việc nghiên cứu đề tài, tác giả tiến

3

hành khảo sát 50 mẫu; trong đó 25 mẫu của Công ty cổ phần, 20 mẫu của Công

ty TNHH và 5 mẫu của doanh nghiệp tư nhân Đối tượng trả lời bảng hỏi là chủ doanh nghiệp và người lao động trong các doanh nghiệp những vấn đề liên quan đến mục đích và nội dung nghiên cứu theo phiếu điều tra đã được thiết kế và chuẩn bị sẵn Bên cạnh đó, tác giả tiến hành phỏng vấn để tìm hiểu rõ hơn nguyên nhân của kết quả khảo sát

Khảo sát 50 mẫu điều tra: Đối tượng trả lời bảng hỏi là người phụ trách

nhân sự trong công ty, phó giám đốc công ty, trưởng phòng nhân sự hoặc kiêm nhiệm và một số nhân viên

Phỏng vấn sâu: thực hiện với 3 đối tượng phỏng vấn là chủ doanh

nghiệp hoặc trưởng phòng nhân sự hoặc người phụ trách vấn đề nhân sự trong công ty và một số nhà quản lý vĩ mô liên quan đến phát triển DNNVV

Số liệu thứ cấp: Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả sử dụng các tài

liệu đã được công bố ở: Niên giám thống kê thành phố Hải Phòng năm 2013 về các chỉ tiêu điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, lao động và một số chỉ tiêu khác Các chỉ tiêu phân tích về tình hình phát triển nguồn nhân lực, phân tích tình hình hoạt động của các doanh nghiệp của các sở ban ngành liên quan và một số thông tin từ các cơ sở điều tra…Ngoài ra, trong quá trình phân tích còn tham khảo một

số báo cáo khoa học, tạp chí chuyên ngành có liên quan đến đề tài nghiên cứu

4.2 Phương pháp thống kê kinh tế

Kết hợp với các phương pháp khác, phương pháp thống kê kinh tế được

sử dụng để phục vụ cho việc thu thập số liệu, tổng hợp và phân tích các thông

tin, các chỉ số có liên quan đến vấn đề nghiên cứu một cách có hệ thống

4.3 Phương pháp phân tích

Trong quá trình nghiên cứu, tác giả sử dụng phương pháp phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động phát triển nguồn nhân lực của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa, từ đó xác định nguyên nhân thành công và thất bại trong phát triển nguồn nhân lực của doanh nghiệp

4.4 Phương pháp tổng hợp, so sánh

Để tiến hành tổng hợp tài liệu một cách khoa học, tác giả sử dụng phương

4

pháp phân tổ trong thống kê theo các tiêu thức khác nhau nhằm mô tả khái quát các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn nghiên cứu

Thực hiện việc so sánh kết quả các chỉ tiêu như: số lượng các doanh nghiệp theo khu vực địa lý, hình thức sở hữu, lĩnh vực hoạt động…của đối tượng nghiên cứu

5 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, Luận văn gồm các chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực cho các doanh

nghiệp nhỏ và vừa

Chương 2: Đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực tại một số doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hải Phòng

Chương 3: Một số biện pháp phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hải Phòng