WTO với tư cách là một tổ chức thương mại của tất cả các nước trên thế giới

WTO với tư cách là một tổ chức thương mại của tất cả các nước trên thế giới, thực hiện những mục tiêu đã được nêu trong Lời nói đầu của Hiệp định GATT 1947 là nâng cao mức sống của nhân dân các nước thành viên, đảm bảo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thương mại, sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực của thế giới. Tuy nhiên, hiện nay các hiệp định thương mại tự do song phương và khu vực, các liên minh kinh tế khu vực ngày càng phát triển với số lượng lớn và tốc độ đáng kinh ngạc. Trước thực trạng này, nhiều người đặt ra câu hỏi vậy WTO có còn duy trì được vai trò của mình trong thương mại quốc tế. Vì muốn làm sáng tỏ điều đó, bài luận dưới đây sẽ: “Bình luận về vai trò của WTO trong bối cảnh chủ nghĩa khu vực ngày càng phát triển”.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

1 WTO và thực trạng bùng nổ của chủ nghĩa khu vực 2

1.1 WTO - s suy y u? ự ế 2

2 Vai trò, vị trí của WTO trong bối cảnh chủ nghĩa khu vực ngày càng phát triển 4

KẾT LUẬN 6

MỞ ĐẦU

WTO với tư cách là một tổ chức thương mại của tất cả các nước trên thế giới, thực hiện những mục tiêu đã được nêu trong Lời nói đầu của Hiệp định GATT

1947 là nâng cao mức sống của nhân dân các nước thành viên, đảm bảo việc làm

và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thương mại, sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực của thế giới Tuy nhiên, hiện nay các hiệp định thương mại tự do song phương và khu vực, các liên minh kinh tế khu vực ngày càng phát triển với số

lượng lớn và tốc độ đáng kinh ngạc Trước thực trạng này, nhiều người đặt ra câu hỏi vậy WTO có còn duy trì được vai trò của mình trong thương mại quốc

tế Vì muốn làm sáng tỏ điều đó, bài luận dưới đây sẽ: “Bình luận về vai trò của WTO trong bối cảnh chủ nghĩa khu vực ngày càng phát triển”

NỘI DUNG

1 WTO và thực trạng bùng nổ của chủ nghĩa khu vực

1.1 WTO - sự suy yếu?

WTO có tên đầy đủ là Tổ chức Thương mại Thế giới (World Trade Organization) Tổ chức này được thành lập và hoạt động từ 1/1/1995 với mục tiêu thiết lập và duy trì một nền thương mại toàn cầu tự do, thuận lợi và minh bạch Tổ chức này kế thừa và phát triển các quy định và thực tiễn thực thi Hiệp định chung về Thương mại và Thuế quan - GATT 1947 (chỉ giới hạn ở thương mại hàng hoá) và là kết quả trực tiếp của Vòng đàm phán Uruguay (bao trùm các lĩnh vực thương mại hàng hoá, dịch vụ, sở hữu trí tuệ và đầu tư)

Năm 1989, tại hội nghị Davos, giáo sư Lester Thurow của Học viện Công nghệ Massachusetts đã có một tuyên bố nổi tiếng: “GATT đã chết” Trong khi vòng đàm phán Doha về các thỏa thuận thương mại đa phương vẫn thất bại sau g

ần 14 năm đàm phán, những thỏa thuận song phương và khu vực đang ngày một tăng lên Những bước tiến mạnh mẽ trong đàm phán TPP và TTIP trong thời gian gần đây đã làm dấy lên nghi ngờ về tương lai của hệ thống thương mại đa phương Và nhiều người đã bắt đầu đặt câu hỏi “Liệu WTO sẽ chết?"

Tuy nhiên tính đến ngày 26 tháng 4 năm 2015, WTO đã nâng số thành viên của tổ chức này lên con số 161 khi kết nạp Cộng hoà Seychelles Số liệu thống kê của WTO cho thấy, tính đến ngày 31/7/2013, tổ chức này đã nhận được

thông báo của khoảng 575 hiệp định thương mại từ các nền kinh tế thành viên Trong số đó, 379 hiệp định đã có hiệu lực Đặc biệt, Tháng 12 năm 2013, 159 nước thành viên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) đã đạt được thỏa thuận lịch sử về thương mại tại hội nghị cấp Bộ trưởng ở Bali, Indonesia “Thỏa thuận Bali” dẫn đến sự đơn giản hóa các thủ tục hải quan và dỡ bỏ các rào cản thương mại, có thể đem đến 1.000 tỉ USD cho nền kinh tế thế giới và tạo ra 21 triệu việc làm “Thỏa thuận Bali” có được là nhờ Tổng Giám đốc Azevedo đã tách riêng ba vấn đề dễ thỏa thuận nhất trong vòng đàm phán Doha là giảm thủ tục hành chính

ở các cửa khẩu, an ninh nông nghiệp và lương thực, và phát triển Thỏa thuận này được cho là đã giải cứu WTO khỏi bờ vực của sự thất bại

Vậy liệu rằng WTO có thực sực còn giữ được vai trò và vị trí của mình trong mối quan hệ thương mại quốc tế?

1.2 Chủ nghĩa khu vực và sự phát triển đáng kinh ngạc

Cho đến nay vẫn chưa có một học giả nào đưa ra định nghĩa cụ thể về chủ nghĩa khu vực, tuy nhiên sau quá trình tìm hiểu và sàng lọc, em xin đưa ra cách nhìn nhận của bản thân về chủ nghĩa khu vực: đó là một quá trình diễn ra những liên kết về nhiều mặt giữa các quốc gia nằm trong một khu vực địa lí, nhằm tối

ưu hóa những lợi ích chung trong nội bộ khu vực và tối đa hóa sức cạnh tranh đối với các đối tác bên ngoài khu vực; là tiến trình khu vực hóa, hình thành bản sắc khu vực, hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực, sự hội nhập khu vực do các quốc gia thúc đẩy, sự gắn kết chặt chẽ trong khu vực

Thời điểm hiện tại, chủ nghĩa khu vực được thể hiện rõ nét nhất là ở các hình thái như EU, Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương APEC, NAFTA, ASEAN, mới nhất là TPP Thời gian qua, trong bối cảnh vòng đám phán Doha không thể kết thúc, các hiệp định thương mại khu vực được dẫn dắt

bởi Mỹ đang được đẩy mạnh đàm phán Chủ nghĩa khu vực phát triển đã lấn lướt, đe dọa đến sự tồn tại của Tổ chức thương mại thế giới Tuy nhiên, WTO vẫn khẳng định được vị thế của mình

2 Vai trò, vị trí của WTO trong bối cảnh chủ nghĩa khu vực ngày càng phát triển

Từ khi thành lập năm 1995, WTO luôn đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo cho thương mại quốc tế phát triển lành mạnh Có thể khẳng định rằng WTO là tổ chức điều chỉnh thương mại toàn cầu cuối cùng và ở nấc cao nhất, ảnh hưởng rõ nhất của tổ chức này là mong muốn và quá trình đàm phán gia nhập WTO của Trung Quốc và nhiều nước khác cũng như việc giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế của WTO WTO nắm trong tay mình quyền năng mà không bất kỳ một tổ chức hay hiệp định khu vực nào có được

Thứ nhất, WTO là nơi đề ra các quy định điều tiết hoạt động thương mại

quốc tế, đảm bảo cho các hoạt động thương mại được tự do hóa Trong hơn 25 năm qua, thương mại thế giới đã tăng nhanh hơn 5% so với mức tăng của dân số thế giới Đây là tiến bộ nổi bật so với mức tăng nhanh hơn 1% của thương mại thế giới so với mức tăng dân số trong giai đoạn 1870 – 1950 Trong nhiều yếu tố giúp đạt được mức tăng trưởng ấn tượng này như các đổi mới trong phương thức vận chuyển, công nghệ thông tin, tăng trưởng kinh tế…, tự do hóa thương mại rõ ràng đóng vai trò rất lớn.Gần đây nhất, chính những quy tắc của WTO đã giúp kìm chế chủ nghĩa bảo hộ trong thời kỳ khủng hoảng tài chính - kinh tế toàn cầu, tạo điều kiện cho thương mại thế giới phục hồi nhanh chóng Theo tính toán, có tới trên 95% hoạt động thương mại trên thế giới hiện nay được điều chỉnh bởi các Hiệp định của Tổ chức này

Thứ hai, WTO là một diễn đàn để các nước, thành viên đàm phán Thực

tế, bản thân sự ra đời của WTO là kết quả của các cuộc đàm phán Sau khi ra đời, WTO đang tiếp tục tổ chức các cuộc đàm phán mới "Tất cả những gì tổ chức này làm được đều thông qua con đường đàm phán" Có thể nói, WTO chính

là một diễn đàn để các quốc gia, các thành viên tiến hành thoả thuận, thương lượng, nhân nhượng nhau về các vấn đề thương mại, dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ , để giải quyết tranh chấp phát sinh trong quan hệ thương mại giữa các bên Trên thực tế, không phải tổ chức kinh tế khu vực nào cũng thực hiện được vai trò này với phạm vi rộng rãi, đông đảo như WTO bởi các tổ chức, hiệp định khu vực chỉ là “sân chơi” dành riêng cho các nước trong khối, còn WTO là toàn thế giới

Thứ ba, WTO chứa đựng những quy định pháp lý làm nền tảng cho

thương mại quốc tế Ra đời với kết quả được ghi nhận trong hơn 50.000 trang văn bản pháp lý, WTO tạo ra một hệ thống pháp lý chung làm căn cứ để mỗi thành viên hoạch định và thực thi chính sách nhằm mở rộng thương mại, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập và nâng cao đời sống nhân dân các nước thành viên Các văn bản pháp lý này bản chất là các "hợp đồng", theo đó các chính phủ các nước tham gia ký kết, công nhận (thông qua việc gia nhập và trở thành thành viên của WTO) cam kết duy trì chính sách thương mại trong khuôn khổ những vấn đề đã thoả thuận Tuy là do các chính phủ ký kết nhưng thực chất mục tiêu của những thoả thuận này là để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, các nhà sản xuất hàng hoá, cung cấp dịch vụ, các nhà xuất nhập khẩu thực hiện hoạt động kinh doanh, buôn bán của mình

Thứ tư, các hoạt động của WTO nhằm giải quyết các bất đồng và tranh

chấp thương mại phát sinh giữa các thành viên theo các quy định đã thoả thuận, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của công pháp quốc tế và luật lệ của WTO

chính là mục tiêu chính trị của WTO Mục tiêu cuối cùng của các mục tiêu kinh

tế và chính trị là nhằm tới "mục tiêu xã hội" của WTO là nhằm nâng cao mức sống, tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người dân, phát triển bền vững, bảo vệ môi trường WTO là tổ chức thương mại duy nhất có một cơ chế giải quyết tranh chấp chặt chẽ, cơ chế này nhằm cung cấp các thủ tục đa phương giải quyết tranh chấp thay thế cho các hành động đơn phương của các quốc gia thành viên vốn tồn tại nhiều nguy cơ bất công, gây trì trệ và xáo trộn sự vận hành chung của các qui tắc thương mại quốc tế Qua hơn một thập kỷ thực hiện, cơ chế giải quyết tranh chấp này đã tỏ rõ ưu thế của mình trong việc giải quyết có hiệu quả các tranh chấp giữa các quốc gia trong khuôn khổ WTO

KẾT LUẬN

Sự thật đơn giản là có rất ít trong những thách thức lớn trong thương mại thế giới ngày nay có thể được giải quyết bên ngoài hệ thống toàn cầu Bởi vì chúng đều là những vấn đề toàn cầu, do đó đòi hỏi phải có các giải pháp toàn cầu, rất nhiều vấn đề lớn mà chỉ có thể được giải quyết một cách hiệu quả trong bối cảnh đa phương thông qua WTO Chính vì thế, dù cho việc đàm phán đa phương đang bế tắc trong bối cảnh chủ nghĩa khu vực phát triển mạnh mẽ, WTO vẫn giữ nguyên được sức ảnh hưởng của mình đến nền thương mại quốc tế

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình luật thương mại quốc tế, Nxb

CAND, Hà Nội, 2015

2 Dự án hỗ trợ thương mại đa biên giai đoạn II (MUTRAP II), Vị trí, vai trò

và cơ chế hoạt động của Tổ chức thương mại thế giới trong hệ thống thương mại đa phương, Nxb Lao động-Xã hội, Hà Nội, 2007.

3 Hiệp định Marrakesh 1994 về thành lập Tổ chức thương mại thế giới và các phụ lục

am/ChiTietVeToChucQuocTe?diplomacyOrgId=125