SKKN GDCD ; sử dụng tranh ảnh để thảo luận nhóm trong giảng dạy bài 6 khuynh hướng phát triển của sự vật và hiện tượng sách GDCD lớp 10

Cỏch thực hiện phương phỏp : Sử dụng tranh ảnh để thảo luận nhúm khi dạy bài 6 “Khuynh hướng phỏt triển của sự vật và hiện tượng” Để giảng dạy bài 6 “ Khuynh hướng phỏt triển của sự vật

Trang 1

ph¸t triÓn cña sù vËt vµ hiÖn tîng - S¸ch GDCD líp 10

PHẦN A: ĐẶT VẤN ĐỀ

Giáo dục công dân là một môn học mang tính trừu tượng và khái quát hoácao Đặc biệt trong phần triết học lớp 10 với lượng kiến thức rộng, chủ yếu tậptrung vào các khái niệm, phạm trù nên học sinh rất khó nhớ, khó tiếp thu nội dungbài học Vỳ vậy muốn lôi cuốn học sinh vào bài giảng, ngoài những hiểu biết sâusắc, người giáo viên cần phải vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học nhằmkích thích tư duy sáng tạo, khả năng tự tìm tòi phát hiện của học sinh Một trongnhững phương pháp dạy học mới thường được giáo viên sử dụng, đó là phươngpháp thảo luận nhóm Tuy nhiên trong thực tiễn dạy học nói chung và dạy mônGDCD hiện nay nói riêng, phương pháp này chưa được giáo viên áp dụng một cáchkhoa học, thường mang tính đối phó, chiếu lệ và đặc biệt chưa có sự chuẩn bị chuđáo, vì thế phần nào chưa phát huy hết tác dụng và tính hiệu quả của nó

Là một giáo viên giảng dạy môn GDCD ở trường THPT, tôi đã sử dụngphương pháp này vào nhiều bài giảng dưới những hình thức khác nhau như: chỉđơn thuần tổ chức học sinh thảo luận nhóm; thảo luận nhóm có sử dụng phiếu họctập, và sử dụng tranh ảnh để thảo luận nhóm Qua thực tế giảng dạy bản thân tôinhận thấy, trong quá trình tổ chức thảo luận nhóm, nếu giáo viên kết hợp vớiphương tiện dạy học thì tính hiệu quả của phương pháp này sẽ cao hơn và giờ học

sẽ sinh động hơn Trong bài viết này tôi xin trao đổi một vài kinh nghiệm về: “Sử dụng tranh ảnh để thảo luận nhóm trong giảng dạy bài 6 - Khuynh hướng phát

Trang 2

phát triển của sự vật và hiện tợng - Sách GDCD lớp 10

triển của sự vật và hiện tượng - Sỏch GDCD lớp 10” Với mong muốn sẽ gúp

một phần nhỏ vào việc đổi mới phương phỏp dạy học hiện nay của nền giỏo dụcnước nhà

PHẦN B: NỘI DUNG

I Cỏch thực hiện phương phỏp : Sử dụng tranh ảnh để thảo luận nhúm khi

dạy bài 6 “Khuynh hướng phỏt triển của sự vật và hiện tượng”

Để giảng dạy bài 6 “ Khuynh hướng phỏt triển của sự vật và hiện tượng”

theo phương phỏp này, trước hết giỏo viờn phải giành thời gian rất nhiều trong việcsoạn giỏo ỏn, thiết kế phiếu học tập và sưu tầm tranh ảnh Mục đớch của việc sửdụng tranh ảnh và phiếu học tập là để làm tăng thờm tớnh hiệu quả của phương phápnày, làm cho bài giảng sinh động hơn, giờ học sôi nổi hơn

1 Phơng pháp sử dụng tranh ảnh để thảo luận nhóm có thể tiến hành theo các bớc:

Bớc 1 Làm việc chung cả lớp.

- Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức

- Tổ chức các nhóm và giao nhiệm vụ

Trang 3

- Cử đại diện trình bày kết quả làm việc theo nhóm

- Các loại tranh ảnh sẵn có của nhà trờng

- Các loại tranh tải từ trên mạng

- Các loại tranh cắt ra từ tập san, báo chí, sau đó giáo viên phóng to lên

*Lu ý: Tuỳ vào nội dung từng bài mà giáo viên lựa chọn tranh ảnh cho phù hợp Tránh việc đa vào bài dạy quá nhiều tranh ảnh và những bức tranh kém chất lợng sẽ làm phân tán học sinh

3 Yêu cầu của tranh ảnh.

Mỗi bức tranh phải có mục đích rõ ràng, phải có nội dung muốn chuyển tải

và phải đạt yêu cầu về kích cỡ và độ nét

Sử dụng tranh ảnh muốn đem lại hiệu quả cao, giáo viên nên kết hợp với PHT.Sau khi quan sát kĩ tranh ảnh học sinh sẽ hình thành nên t duy khái quát, phân tích,tổng hợp và đa ra kết luận của mình Kết quả đó sẽ đợc phản ánh qua PHT Dựavào những hiểu biết đã có của học sinh, giáo viên tổ chức trao đổi để uốn nắn nhữnglệch lạc, nâng cao trình độ nhận thức của học sinh

III Sử dụng phơng pháp thảo luận nhóm trong giảng dạy bài 6 “ Khuynh hớng

phát triển của sự vật và hiện tợng”

Giáo án

I Mục tiêu bài học

Trang 4

1 Về kiến thức

- Hiểu đợc thế nào là phủ định biện chứng thế nào là phủ định siêu hình

- Hiểu rõ 2 đặc điểm cơ bản của phủ định biện chứng Từ đó phê phán

đựơc những biểu hiện của quan điểm phủ định siêu hình

- Nhận biết đợc khuynh hớng phát triển chung của SVHT là cái mới luônluôn xuất hiện thay thế cái cũ Từ đó phê phán đợc những biểu hiện củaquan điểm tiến hoá luận tầm thờng

2 Về kỹ năng.

- Thực hiện đợc sự lọc bỏ, kế thừa theo quan điểm PĐBC đối với bản thântrên các lĩnh vực học tập , lối sống và sinh hoạt tập thể

- Nêu đợc VD và phân tích đợc 1 vài hiện tợng tiêu biểu cho cái mới trong

đời sống kinh tế văn hoá xã hội ở nớc ta hiện nay

3 Về thái độ

- ủng hộ cái mới và làm theo cái mới

- Tránh thái độ phủ định sạch trơn, hoặc kế thừa thiếu chọn lọc các giá trịvăn hoá nhân loại , truyền thống dân tộc

II Tài liệu và ph ơng tiện dạy học

Giáo viên có thể thiết kế trên Power Point, hoặc giảng dạy bỡnh thường trờnlớp kết hợp với cỏc nguồn tư liệu và thiết bị đó chuẩn bị sẵn:

- SGK, SGV và giáo án GDCD lớp 10

- Phiếu học tập in sẳn để phát cho học sinh

- Tranh ảnh, sơ đồ

- Tờ nguồn phiếu học tập và tờ nguồn sơ đồ (che đáp án)

III Tiến trình bài dạy.

1 ổn định

2 Bài cũ

Trang 5

-Thế nào là chất và lợng? Em hãy nêu mối quan hệ giữa chất và lợng? Cho

ví dụ

3 Bài mới

Giới thiệu bài: Khi quan sát các sự vật và hiện tợng, ta thấy cái này mất đi thì cái

kia ra đời, cái hoa thay thế cái nụ, cái quả thay thế cái hoa, và rồi cái quả sẽ phát

triển nh thế nào? Để hiểu thêm về vấn đề này chúng ta sẽ tìm hiểu bài 6“ Khuynh

hớng phát triển của sự vật và hiện tợng”

Hoạt động 1(cả lớp)

* Tìm hiểu khái niệm phủ định

GV : Đa ra vấn đề để học sinh thảo luận, từ

đó học sinh rút ra đợc khái niệm phủ định

GV : nêu vấn đề

1 Quả trứng  luộc  ?

2 Quả trứng  cho gà ấp  ?

GV: Nghiên cứu SGK, vận dụng vốn hiểu

biết của mình em hãy điền vào dấu chấm

hỏi trên.

HS: Thảo luận, phân tích 2 vấn đề trên và

đa ra câu trả lời

GV: Nhận xét, bổ sung và kết luận

GV: Căn cứ vào nội dung của phủ định

ng-ời ta chia ra làm 2 loại : phủ định biện

1 Phủ định biện chứng và phủ định siêu hình

* Phủ định: là sự xoá bỏ sự tồn tại của một

sự vật hiện tợng nào đó Có 2 quan niệm cơbản về phủ định đó là phủ định biện chứng

tợng, là kết quả của việc giải quyết mâuthuẫn

Trang 6

phát triển của sự vật và hiện tợng - Sách GDCD lớp 10chứng và phủ định siêu hình

Hoạt động 2(thảo luận nhóm)

*Tìm hiểu về phủ định biện chứng và

phủ định siêu hình GV:Treo tranh (hoặc trình chiếu), phát PHT

và chia nhóm thảo luận (tranh xem phần

Nội dung phiếu học tập

Em hãy quan sát các bức tranh và

nghiên cứu mục 1 (tr 34-35) SGK hoàn

thành phiếu trong 5 phút.

Phủ định Phủ định

- Tính kế thừa: là tất yếu khách quan, đảm

bảo cho sự vật và hiện tợng giữ lại yếu tốtích cực, gạt bỏ những yếu tố tiêu cực, lỗithời của cái cũ, để sự vật và hiện tợng pháttriển liên tục, không ngừng

Trang 7

yêu cầu thảo luận sôi nổi, nghiêm túc

Bớc 2: Tiến hành thảo luận theo nhóm.

- Hoạt động của học sinh.

Định ra nhóm trởng và th ký, mỗi nhóm

thảo luận theo theo hình thức từng học sinh

phát biểu ý kiến cá nhân Sau đó nhóm

tr-ởng thống nhất ý kiến

- Hoạt động của GV :

Bao quát tình hình thảo luận của các

nhóm học sinh, gợi ý định hớng học sinh

thảo luận

Bớc 3 : Tổng kết thảo luận.

GV tập trung toàn lớp, ổn định trật tự và

gọi đại diện từng nhóm đứng lên báo cáo

kết quả thảo luận nhóm của mình, cho đại

diện nhóm các nhóm khác nêu thắc mắc và

những vấn đề còn tranh cãi

Trang 8

GV hớng dẫn đại diện các nhóm trả lời theo

các câu hỏi định hớng

Nhóm 1:

1 Em hãy quan sát bức tranh 1 và 2 kết

hợp với SGK từ đó rút ra khái niệm phủ

định biện chứng và phủ định siêu hình.

2 Từ khái niệm đó em hãy xác định bức

tranh nào là phủ định biện chứng và bức

tranh nào là phủ định siêu hình?

HS: Đại diện nhóm 1 trả lời.

GV nêu câu hỏi gợi ý

1 Em hãy quan sát bức tranh 1,2 kết hợp

với SGK từ đó cho biết nguyên nhân của

Trang 9

HS: Theo dõi và ghi vở.

Nhóm 3:

1 Quan sát bức tranh 1,2 kết hợp với

SGK em hãy cho biết phủ định biện

chứng có những đặc điểm gì?

2.Em hãy lấy ví dụ cho các đặc điểm đó để

thấy đợc sự khác nhau giữa phủ định biện

1 Quan sát bức tranh 1 và 2, nghiên cứu

SGK em hãy cho biết phủ định biện

chứng và phủ định siêu hình có tác dụng

gì?

2 Theo em phủ định biện chứng hay phủ

định siêu hình đã tạo nên khuynh hớng

phát triển của sự vật hiện tợng?Vì sao?

HS: Đại diện nhóm 4 trả lời.

GV: Cho các nhóm khác bổ sung.

GV: Nhận xét, bổ sung và bóc phần đáp án

Trang 10

Sau khi bóc đáp án ở tờ nguồn PHT giáo

viên nêu thêm một số câu hỏi để học sinh

hiểu thêm về 2 đặc điểm cơ bản của phủ

định biện chứng.

GV: Nêu câu hỏi

1 Quan sát bức tranh 2 em hãy phân tích

tính khách quan và tính kế thừa của phủ

định biện chứng.

2 Theo em tính khách quan và tính kế

thừa của phủ định biện chứng có ý nghĩa

nh thế nào trong thực tiễn? Cho ví dụ.

HS: Nghiên cứu SGK kết hợp với quan sát

tranh ảnh để đa ra câu trả lời

GV: Nhận xét, bổ sung và kết luận

Hoạt động 4 (t hảo luận nhóm)

*Tìm hiểu về khuynh hớng phát triển

của sự vật và hiện tợng

GV: Cất bức tranh 1 và treo sơ đồ: khuynh

hớng phát triển của sự vật hiện tợng(sơ đồ

ở phần sau)

GV: Chia nhóm thảo luận nh ở trên 2 Khuynh h ớng phát triển của SVHT

Trang 11

GV: Chia lớp thành 3 nhóm (theo dãy bàn)

và giao nhiệm vụ

N1: Quan sát bức tranh 2 kết hợp với SGK

cho biết khuynh hớng phát triển của sự

vật hiện tợng diễn ra nh thế nào?

N3: Quan sát sơ đồ, kết hợp với SGK cho

biết sự vật hiện tợng phát triển theo

khuynh hớng nào?(đờng thẳng, đờng tròn

hay đờng xoắn ốc)

HS: Trao đổi thảo luận.

GV: Quan sát từng nhóm tiến hành Sau 5

phút GV tập trung toàn lớp, giữ trật tự và

gọi đại diện từng nhóm báo cáo kết quả của

nhóm mình Nhóm khác bổ sung

GV: Sau mỗi ý HS trả lời GV chốt ý và bóc

đáp án sơ đồ

Hoạt động 5 – Cả lớp

*Tìm hiểu thêm về sự ra đời của cái mới

và sự vận dụng khuynh hớng này vào

Trang 12

1 Theo em sự ra đời của cái mới nh thế

nào?(đơn giản hay phức tạp?) Vì sao?

2 Khuynh hớng phát triển của sự vật và

hiện tợng có ý nghĩa nh thế nào trong

thực tiễn ? Cho ví dụ?

HS: Nghiên cứu SGK vận dụng vốn hiểu

biết của mình qua thực tiễn suy nghĩ trả lời

GV: Nhận xét,bổ sung và kết luậnvà đa ra

một số ví dụ

Cái mới ra đời không đơn giản, dễ dàng,

mà phải trải qua sự đấu tranh giữa cái mới

và cái cũ, cái tiến bộ và lạc hậu Vì thế

chúng ta không nên ảo tởng về sự ra đời dễ

dàng của cái mới nhng chúng ta hãy vững

tin về sự tất thắng của cái mới

GV: Kết luận toàn bài

Câu 2: Học sinh chúng ta phải học tập nh thế nào để phù hợp với quan

điểm của phủ định biện chứng?

Trang 13

A Luôn luôn suy nghĩ để đổi mới phơng pháp học tập

GV: Hớng dẫn học sinh làm các bài tập trong SGK

* GV: Dặn học sinh nghiên cứu trớc bài 7”Thực tiễn và vai trò của thực tiễn đối với nhận thức”.

* Các tranh ảnh và sơ đồ sử dụng giảng dạy bài 6.

Trang 14

Bøc 1: §èt , ph¸ rõng.

Trang 15

(1)

(2)

(4)

(3)

Trang 16

Trang 17

Tờ nguồn phiếu học tập

Khái niệm Diễn ra do sự can thiệp, sự tác

động từ bên ngoài, cản trở hoặc xoá

bỏ sự tồn tại và phát triển tự nhiên

Diễn ra do sự phát triển của bảnthân SVHT, có kế thừa những yếu tố

tích cực của SVHT cũ để phát triển

Trang 18

phát triển của sự vật và hiện tợng - Sách GDCD lớp 10của sự vật hiện tợng sự vật hiện tợng mới.

Nguyên nhân Tác động từ ngoài vào Tự thân phủ định (phủ định khách

Tờ nguồn sơ đồ

Khuynh hớng phát triển của sự vật hiện tợng

Trang 19

IV Tác dụng của việc sử dụng tranh ảnh để thảo luận nhóm.

1 u điểm

Về phía giáo viên:

Có thể quan sát và nhận biết ý thức tự học, thái độ làm bài của học sinh Từ

đó giáo viên có thể đánh giá kĩ luật học tập của học sinh

Về phía học sinh.

Căn cứ vào yêu cầu của giáo viên, để phân chia nội dung cơ bản để tự học Từ

đó rèn luyện đợc kĩ năng quan sát, phân tích, tổng hợp, t duy lôgic, nắm bắt các vấn

đề cốt lõi, cơ bản của yêu cầu học tập

Đặc biệt đối với những học sinh rụt rè, ít nói thì thông qua tranh ảnh kết hợpvới PHT sẽ phản hồi đợc những khó khăn vớng mắc từ phía các em cho giáo viên

V Kết quả thực tế.

Trong quá trình giảng dạy tôi đã vận dụng phơng pháp này vào bài 6

“Khuynh hớng phát triển của sự vật hiện tợng”, bản tôi nhận thấy rằng học sinh rất

hứng thú học tập, giờ học sinh động hơn và đạt hiệu quả cao hơn

Tôi đã chọn 4 lớp có trình độ tơng đơng nhau đó là:10A1,10A2, , 10A4, 10A5 và

sử dụng dạy theo hai phơng pháp

-Lớp thực nghiệm : 10A1 và 10A5 : theo phơng pháp sử dụng tranh ảnh để thảoluận nhóm

Trang 20

phát triển của sự vật và hiện tợng - Sách GDCD lớp 10-Lớp đối chứng : 10A2 và 10A4: theo phơng pháp thảo luận nhóm không sử dụng

Mức khá

Mức

Mức khá mức giỏi

Sử dụng tranh ảnh để thảo luận nhóm, thực sự trở thành công cụ quan trọng

cho giáo viên trong quá trình giảng dạy Phơng pháp này đã đợc các đồng nghiệp

trong tổ áp dụng và thừa nhận là cách dạy hay, sáng tạo và dễ dạy Phơng pháp này

không những giúp học sinh tìm tòi, khám phá và lĩnh hội kiến thức nhanh hơn, mà

còn tạo đợc không khí hào hứng, sinh động có sức lôi cuốn học sinh trong tập trung

vào nhiệm vụ học tập

Phơng pháp

Phơng

pháp

Trang 21

phát triển của sự vật và hiện tợng - Sách GDCD lớp 10 Hiện nay, vụựi đội ngũ giaựo vieõn giảng dạy môn GDCD ở các trờng THPT cúnhiều khả năng trong việc tự thiết kế, sưu tầm và sử dụng tranh aỷnh Vỡ vậy cú thểhoàn toàn tin tưởng rằng việc triển khai phong trào sử dụng tranh aỷnh ủeồ thaỷo luaọnnhoựm trong mụn GDCD là hoàn toàn khả thi và chắn chắn phong trào này sẽ đượcnhiều thầy cụ hưởng ửựng

Phần D : Kiến nghị, đề xuất

Nhằm nâng cao hơn nữa việc sử dụng phơng pháp này vào bài giảng, tôi có mộtvài đề xuất nh sau :

*Về phía giáo viên :

-Phải nghiên cứu kĩ nội dung bài học để từ đó biết chọn lọc những bức tranh cóchất lợng, hay thiết kế những sơ đồ đơn giản để sử dụng vào bài giảng (tránh việc đ-

a vào quá nhiều hay những bức tranh kém chất lợng trong một bài sẽ làm phân tánhọc sinh)

Trang 22

- Phải tuỳ vào lợng kiến thức của học sinh đề sử dụng câu hỏi thực tế phù hợp

* Về phía học sinh :

- Phải nghiên cứu kĩ bài học ở nhà trớc khi đến lớp

- Phơng pháp này có thể áp dụng vào dạy một số bài ở chơng trình lớp 10, 11,

12 và mở rộng ở các môn học khác

Trên thực tế, việc nghiên cứu và ứng dụng sáng kiến này chỉ trong một phạm

vi hẹp, vì thế cha thể đánh giá đợc toàn diện và chính xác nhất những u điểm và hạnchế của phơng pháp này Vì vậy, tôi rất mong nhận đợc sự động viên cỗ vũ cùng vớinhững lời góp ý chân thành từ các thầy cô đồng nghiệp để sáng kiến này đợc hoànthiện hơn /

Định dạng
Số trang	22
Dung lượng	2,73 MB