đề tài khoa học và công nghệ ưu tiên cấp cơ sở các giải pháp khắc phục hiện tượng nói và viết ngọng l n cho sinh viên khoa ngữ văn trường ĐHSP hà nội 2

Mục tiêu của đề tài Trên cơ sở đánh giá thực trạng phát âm lẫn lộn và viết sai hai phụ âm L/Ncủa SVKNVĐHSPHN2, đề tài đề xuất một số biện pháp nhằm khắc phục loại lỗitrên, từ đó giúp sin

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ ƯU TIÊN CẤP CƠ SỞ Các giải pháp khắc phục hiện tượng nói và viết ngọng L-N cho sinh

viên khoa Ngữ văn - Trường ĐHSP Hà Nội 2

DANH SÁCH CÁN BỘ THAM GIA ĐỀ TÀI

2 TS Đỗ Thị Thu Hương 10 Th.s Đỗ Thị Hiên

3 Th.s Hoàng Thị Thanh Huyền 11 Th.s Nguyễn Thị Hiền

4 Th.s Lê Thị Thùy Vinh 12 Th.s Bùi Thị Thùy Linh

5 Th.s Trần Thị Hạnh Phương 13 Th.s Nguyễn Thị Hải Vân

7 Th.s Dương Thị Mĩ Hằng 15 CN Lương Thị Hồng Gấm

MỤC LỤC

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 1

MỞ ĐẦU 3

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 3

2 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ 3

3 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 3

3.1 Mục đích của đề tài 4

3.2 Nhiệm vụ của đề tài 4

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 4

4.1 Đối tượng nghiên cứu 4

4.2 Phạm vi nghiên cứu 4

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4

5.1 Phương pháp thống kê 5.2 Phương pháp phân loại 5.3 Phương pháp phân tích 5.4 Phương pháp miêu tả 5.5 Phương pháp so sánh, đối chiếu 6 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI 4

6.1 Về mặt lí luận 4

6.2 Về mặt thực tiễn 4

7 CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN 4

1.1 CỞ SỞ XÃ HỘI 4

1.2 CƠ SỞ NGÔN NGỮ HỌC 4

1.2.1 Chuẩn mực ngôn ngữ 5

1.2.2 Chỉnh âm và hệ thống ngữ âm chuẩn mực 5

1.2.3.Chính tả tiếng Việt 5

1.3 CƠ SỞ GIÁO DỤC HỌC 6

1.3.1 Nguyên tắc giáo dục 6

1.3.2 Phương pháp thực hiện 6

CHƯƠNG 2 VẤN ĐỀ PHÁT ÂM LẪN LỘN VÀ VIẾT SAI L/N Ở SINH VIÊN KHOA NGOẠI NGỮ, TRƯỜNG ĐHSP HÀ NỘI 2 7

2.1 VẤN ĐỀ PHÁT ÂM LẪN LỘN VÀ VIẾT SAI L/N 7

2.1.1 Khái niệm ngọng, nói ngọng 7

2.1.2 Vấn đề phát âm lẫn lộn N và L 7

2.1.3 Khái niệm chuẩn ngôn ngữ 7

2.2 THỰC TRẠNG PHÁT ÂM LẪN LỘN VÀ VIẾT HAI PHỤ ÂM L/N CỦA SINH VIÊN KHOA NGỮ VĂN TRƯỜNG ĐHSP HÀ NỘI 2 8

2.2.1 Thực trạng 8

2.2.2 Nguyên nhân viết sai và phát âm lẫn lộn L/N 9

2.2.3 Đánh giá về ý thức chữa ngọng và nhận thức của SV về hiện tượng viết sai và phát âm lẫn lộn L/N 10

CHƯƠNG 3 CÁC GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC 11

3.1 DẪN NHẬP 11

3.2 GIẢI PHÁP CHUNG 11

3.2.1.Tạo ra môi trường giao tiếp chuẩn mực 11

3.2.2 Chú trọng hơn nữa việc dạy chuẩn chính âm và chuẩn chính tả đối với học sinh phổ thông 11

3.2.3 Giáo dục ý thức cho bản thân người nói ngọng 11

3.2.4 Cần phải có sự phối hợp chặt chẽ 11

3.3 CÁC GIẢI PHÁP CỤ THỂ 11

3.3.1 Giải pháp chữa lỗi phát âm 11

3.3.2 Giải pháp chữa lỗi chính tả L/N 12

3.3.3 Biện pháp kết hợp rèn luyện chính âm và chính tả 12

KẾT LUẬN 13

QUY ƯỚC VIẾT TẮT

Sinh viên: SV

Sinh viên khoa Ngữ văn trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2: SVKNVĐHSPHN2

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG

NGHỆ ƯU TIÊN CẤP CƠ SỞ

Tên đề tài: Các giải pháp khắc phục hiện tượng nói và viết ngọng L-N cho sinh viên

khoa Ngữ văn - Trường ĐHSP Hà Nội 2

Mã số: C 2013 18 01

Chủ nhiệm đề tài: Th.s Lê Kim Nhung

Tel: 0912934705

E-mail: lekimnhung.sp2@gmail.com

Cơ quan chủ trì đề tài: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Thời gian thực hiện: 2013-2014

1 Mục tiêu của đề tài

Trên cơ sở đánh giá thực trạng phát âm lẫn lộn và viết sai hai phụ âm L/Ncủa SVKNVĐHSPHN2, đề tài đề xuất một số biện pháp nhằm khắc phục loại lỗitrên, từ đó giúp sinh viên hướng đến chuẩn phát âm và chuẩn chính tả khi giao tiếpcũng như khi giảng dạy, góp phần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

2 Nội dung nghiên cứu

- Đánh giá thực trạng phát âm và viết sai hai phụ âm đầu L/N củaSVKNVĐHSPHN2

- Đề xuất một số giải pháp cụ thể nhằm giúp SV khắc phục hai loại lỗi nói trên

3 Kết quả chính đạt được

3.1 Về sản phẩm của đề tài

Đã công bố một bài báo:

Lê Kim Nhung (2013), Cơ sở lí luận của việc chữa lỗi phát âm và lỗi chính

tả đối với cặp phụ âm l/n cho sinh viên, Tạp chí Khoa học Trường ĐHSP Hà Nội 2,

số 27 tháng 10 - 2013

3.2 Ý nghĩa khoa học

- Đề tài quan niệm hiện tượng phát âm lẫn lộn hai phụ âm L/N củaSVKNVĐHSPHN2 chính là lỗi phát âm

- Khẳng định việc chữa lỗi phát âm L/N cần dựa vào chuẩn chính tả

- Đề xuất một số giải pháp cụ thể trên hai phương diện lí thuyết và thực hànhnhằm chữa lỗi phát âm cho SVKNVĐHSPHN2

3.3 Ý nghĩa thực tiễn

Các giải pháp và hệ thống bài tập mà đề tài xây dựng góp phần hữu ích vàoviệc chữa lỗi phát âm và lỗi viết sai L/N không chỉ cho SVKNV nói riêng mà còn cóthể áp dụng đối với SV trường ĐHSP Hà Nội 2 nói chung, giúp các em hướng tớichuẩn phát âm và chuẩn chính tả trong giao tiếp cũng như trong giảng dạy, từ đó gópphần nâng cao hiệu quả đào tạo của nhà trường

SUMMARY Project title: The solutions to correct the L-N speaking and writing wrongs for HPU2 of the philology department students.

1 The objective of the research

On the basis of assessment of the L/N spelling errors and writing errors ofHPU2 of the philology department students, topic propose a numbers of measures torectify the error types, from which help the students to towards spelling and writingstandard when communicating as well as teaching, contribute to the conservation theVietnamese purity

3.Main results achieved

3.1 On the subject product

Has published a narticle:

Le Kim Nhung (2013), Theoretical basis of the correction l/n consonant pairspronunciation and spelling for students, The Science journai HPU2, 10-27-2013

3.2 The meaning of scientific

- The pronounce two consonants L/N mixed phenomenon of HPU2 of

philology department students is the error of pronunciation

- Confirmed the fix errors should be based on the pronunciation and the spellingstandard

- Propose some the solution on two specific aspects of theory and practice in order to fix pronunciation for HPU2 of philology department students

3.3 Meaning of practice

The solutions and exercises systems that built topic helpful the L/N

spelling errors and writing errors not only for the philology department of students

can also apply to the HPU2 of students in general, help them towards thepronunciation and the spelling standards in communicating as well as in teaching,thereby contributing to improving the training effectiveness

MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Hiện nay, việc nói và viết có sự nhầm lẫn âm đầu L/N là một hiện tượng rấtphổ biến ở một số thổ ngữ đồng bằng trung du thuộc phương ngữ Bắc bộ Hiện tượngnày từ lâu đã được coi là một hiện tượng lệch chuẩn trong việc sử dụng ngôn ngữ củacộng đồng Nó có ảnh hưởng ít nhiều đến độ rõ ràng của lời nói khi phát ngôn cũngnhư trong việc học tiếng nước ngoài, từ đó cũng có những ảnh hưởng nhất định vềphương diện xã hội trong đời sống của con người như cơ hội việc làm hay cơ hộithăng tiến

Trong trường ĐHSP Hà Nội 2 nói chung cũng như khoa Ngữ văn nói riêng,một bộ phận không nhỏ các em sinh viên có sự nhầm lẫn L/N trong việc nói và viết.Điều này đã có sự ảnh hưởng không nhỏ đến mục tiêu đào tạo của nhà trường là đàotạo nguồn nhân lực trình độ cao đáp ứng những yêu cầu đặt ra của xã hội và hơn hết

là đào tạo con người đúng với tinh thần là “chiêc máy cái” của ngành giáo dục Vớisinh viên ngành Ngữ văn, một ngành học đòi hỏi người học có những hiểu biết nhấtđịnh về hệ thống tri thức ngôn ngữ và tiếng Việt để sử dụng tiếng mẹ đẻ một cáchthành thạo, chuẩn mực thì sự nhầm lẫn này càng gây ra những ảnh hưởng nhất định

Với ý nghĩa lý luận và thực tiễn đó, chúng tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu

Các giải pháp khắc phục hiện tượng nói và viết ngọng l -n cho sinh viên khoa Ngữ Văn, trường ĐHSP Hà Nội 2 Qua khảo sát thực trạng phát âm L/N của sinh

viên khoa Ngữ văn, trường ĐHP Hà Nội 2, đề tài đề xuất một số giải pháp cụ thểnhằm giúp người sử dụng ngôn ngữ khắc phục được loại lỗi này, từ đó hướng tới vấn

đề chuẩn chính âm và chính tả trong tiếng Việt, đặc biệt là chuẩn hóa về chính âm,chính tả cho các thầy giáo, cô giáo Ngữ văn tương lai

2 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ

Phát âm lẫn lộn L/N là một hiện tượng phổ biến được xem là lỗi phát âm(articulation errors) của người Việt Đây không phải là hiện tượng người sử dụngngôn ngữ không phát âm được âm L hay âm N mà chỗ đáng nói là N thì nói thành L

và ngược lại chỗ đáng nói là L thì nói là N Hiện tượng này đã được các nhà Việt ngữhọc quan tâm xem xét từ lâu và cũng là vấn đề được toàn xã hội quan tâm Đáng chú

ý là một số bài viết của Phan Ngọc, Phan Thiều, …Trong các bài viết này, các tác giả

đã đề xuất một số biện pháp để hạn chế lỗi viết sai chính tả L/N Phan Thiều trong[7] nhấn mạnh việc chữa lỗi phát âm L/N thực chất là việc luyện chính tả Từ quanniệm này, ông đã đưa ra một số bài tập cụ thể từ những bài tập luyện phát âm hai âmL/N trong từ, trong câu hay trong văn bản

Trên một số trang web (dantri.com.vn, Vietnam.net…), người ta cũng tổchức các diễn đàn bàn về hiện tượng phát âm lẫn lộn L/N Ngòi nổ của cuộc tranhluận này chỉ thực sự bùng lên khi Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội phát động chiếndịch chữa ngọng L/N cho giáo viên và học sinh ở 13 huyện ngoại thành Hà Nội

Trên cơ sở những vấn đề lí thuyết chữa lỗi L/N cũng như những dự án chữalỗi đã triển khai trong cộng đồng người sử dụng ngôn ngữ, chúng tôi đặt vấn đề

nghiên cứu đề tài Các giải pháp khắc phục hiện tượng nói và viết ngọng L - N cho

sinh viên khoa Ngữ Văn, trường ĐHSP Hà Nội 2 Nắm vững bản chất của hiện

tượng nhầm lẫn L/N, chúng tôi nghĩ rằng đề tài có tính ứng dụng này sẽ giúp chosinh viên khoa Ngữ văn có được những phương pháp thiết thực trong việc chữa lỗi,

từ đó hướng tới việc chuẩn hóa về chính âm, chính tả cho các thầy cô giáo tương lai

3 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

3.1 Mục đích của đề tài

Dựa vào kết quả khảo sát thực trạng hiện tượng nhầm lẫn L/N trên đốitượng sinh viên khoa Ngữ văn trường ĐHSP Hà Nội 2, đề tài đề xuất những giảipháp cụ thể để giúp SVKNVĐHSPHN2 khắc phục lỗi phát âm và lỗi viết sai L/N, từ

đó giúp các em hướng tới chuẩn chính âm và chuẩn chính tả khi sử dụng tiếng Việt

3.2 Nhiệm vụ của đề tài

- Tổng hợp những vấn đề lí luận liên quan đến đề tài như vấn đề chuẩn chính

âm, chính tả trong tiếng Việt …

- Đánh giá thực trạng nói ngọng và viết sai L/N ở SVKNVĐSPHN2,

- Đề xuất các biện pháp cụ thể nhằm khắc phục hai loại lỗi nói trên, đặc biệt

là các biện phát chữa lỗi phát âm, từ đó giúp SV hướng tới chuẩn chính âm và chuẩnchính tả trong giao tiếp

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hiện tượng phát âm lẫn lộn L/N của SVKNVĐHSPHN2 là đối tượng nghiêncứu của đề tài này

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài giới hạn phạm vi tìm hiểu ở đối tượng SVKNVĐHSPHN2

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm phương pháp thống kêphân loại, phương pháp phân tích, phương pháp miêu tả, hương pháp so sánh - đốichiếu

6 ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI

6.1 Về mặt lí luận

Đề tài xác định rõ hiện tượng phát âm lẫn lộn hai phụ âm L/N được xem lànói ngọng (hay lỗi phát âm) khi hiện tượng này xảy ra trong phạm vị hẹp như trongtrường học, cơ quan, gia đình Với quan niệm như vậy, trên cơ sở phân tích lỗi phát

âm của SVKNVĐSPHN2, đề tài đã đề xuất những giải pháp cụ thể ở cả hai phươngdiện lí thuyết và thực hành để giúp sinh viên chữa lỗi phát âm và lỗi viết sai L/N

6.2 Về mặt thực tiễn

Đề tài hướng tới việc chuẩn hóa về chính âm, chính tả cho các thầy giáo, côgiáo tương lai Các giải pháp chữa lỗi phát âm L/N mà đề tài đề xuất không chỉ ápdụng trong phạm vi hẹp đối với SVKNV mà còn có thể mở rộng đối với SV trườngĐHSP Hà Nội 2 nói chung, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường

7 CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và phần

Phụ lục, đề tài gồm 3 chương.

Chương 1: Cơ sở lí luận

Chương 2: Vấn đề phát âm lẫn lộn và viết sai L/N ở sinh viên khoa Ngữ

văn trường ĐHSP Hà Nội 2

Chương 3: Các giải pháp khắc phục

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.2 CƠ SỞ NGÔN NGỮ HỌC

1.2.1 Chuẩn mực ngôn ngữ

Theo PGS TS Đinh Trọng Lạc: “Chuẩn mực ngôn ngữ là toàn bộ các phương

tiện ngôn ngữ được sử dụng đã được mọi người thừa nhận và đã được coi là đúng

và mẫu mực trong xã hội nhất định và trong thời đại nhất địnhcũng như toàn bộ các qui tắc sử dụng của xã hội đối với ngôn ngữ đó.” [3, 10] Chuẩn mực ngôn ngữ thể

hiện ở mọi cấp độ của ngôn ngữ như: phát âm, viết chữ, dùng từ, đặt câu…

1.2.2 Chính âm và hệ thống ngữ âm chuẩn mực

1.2.2.1 Chính âm

Theo Từ điển giải thích thuật ngữ ngôn ngữ học: “Chính âm là cách phát âm

phù hợp với chuẩn phát âm đã được thừa nhận trong một ngôn ngữ; hệ thống các chuẩn mực phát âm của ngôn ngữ đó ” [10, 47]

1.2.2.2 Bản chất của ngữ âm

Bản chất của âm thanh ngôn ngữ bao gồm:

a Bản chất xã hội: Mỗi ngôn ngữ có một hệ thống ngữ âm riêng được cộng đồng

người quy ước, thừa nhận và sử dụng Những quy ước của cộng đồng đối với sốlượng âm vị và cách thức phát âm khiến cho các đơn vị ngữ âm có tính chung, tínhdân tộc và tính chuẩn mực

b Bản chất tự nhiên: Bao gồm bản chất sinh học và bản chất âm học Bản chất

âm học: Các âm được phân biệt với nhau dựa vào các đặc trưng cường độ, trường độ,cao độ, âm sắc Bản chất sinh học: Nghiên cứu bản chất sinh học chính là khảo sátcách tạo ra âm thanh ngôn ngữ trong bộ máy phát âm của con người

1.2.2.3 Hệ thống ngữ âm chuẩn mực trong tiếng Việt

Muốn rèn kĩ năng chính âm, chính tả cho sinh viên, cần dựa vào các đơn vị ngữ

âm và phương thức phát âm chuẩn mực các đơn vị ngữ âm Các đơn vị ngữ âm theochuẩn mực của tiếng Việt đó là âm vị và âm tiết (tiếng)

a Âm vị

Trong hệ thống ngữ âm của mỗi ngôn ngữ, âm vị là đơn vị ngữ âm nhỏ nhất cóchức năng khu biệt nghĩa, nhận diện từ Các âm vị trong hệ thống ngữ âm được phânchia thành nguyên âm và phụ âm Về nguyên âm, tiếng Việt có 11 nguyên âm đơn và

3 nguyên âm đôi Mỗi nguyên âm đơn được thể hiện bằng một con chữ: a, o, ô, u, ư,

ơ, ă, â, i, e, ê…Về phụ âm, tiếng Việt có 23 phụ âm đầu được ghi lại bằng các chữ cáisau: m, n, ng, ngh, nh, b, t, ch, tr, c, k, q, đ, th, ph, v, x, s d, gi, r, kh, g, gh, h, l, p

b Âm tiết (tiếng)

Âm tiết (tiếng) được xác định là một loại hình đơn vị cơ bản trong tiếng Việt

Âm tiết tiếng Việt có một số đặc điểm cơ bản sau:

+ Tính phân tiết: trong lời nói từng âm tiết được tách bạch rõ ràng

+ Về đặc điểm cấu tạo: Ở dạng thức đầy đủ nhất, âm tiết tiếng Việt gồm 5 thànhphần: phụ âm đầu, âm đệm, âm chính, âm cuối và thanh điệu Ở dạng rút gọn nhất,mỗi tiếng do một âm chính và một thanh điệu tạo thành

+ Phần lớn âm tiết tiếng Việt có nghĩa, vì vậy, âm tiết tiếng Việt trùng với hình

vị, trùng với từ đơn, hoặc là một thành tố để cấu tạo từ láy, từ ghép

1.2.3 Chính tả tiếng Việt

1.2.3.1 Khái niệm

Theo nghĩa thông thường, chính tả là “viết đúng” theo các quy tắc của một hệthống chữ viết Nội dung của chính tả là:

- Xác định và thực hiện cách viết đúng của các từ ngữ theo quy tắc của hệ thống

chữ viết Ví dụ chữ Việt phân biệt các con chữ tr/ch, l/n, s/x… và quy định phải viết đúng chính tả đối với các từ ngữ như: truyện - chuyện, lẻ - nẻ, xa - sa…

- Xác định và thực hiện các quy tắc khác: viết hoa, phiên âm…

1.2.3.2 Yêu cầu của chuẩn chính tả

Chính tả là một mặt của vấn đề chuẩn hóa ngôn ngữ Chuẩn chính tả phải đảmbảo những yêu cầu sau:

số trường hợp lại có sự vi phạm: một âm vị được ghi bằng hai, ba con chữ hoặc mộtcon chữ dùng để ghi nhiều âm vị Vì vậy ngoài nguyên tắc chính tả ngữ âm học,tiếng Việt còn bổ sung thêm nguyên tắc hình thái học và nguyên tắc chính tả truyềnthống:

1.3.2.1 Phương pháp miêu tả trực tiếp

Phương pháp này được sử dụng để miêu tả cách phát âm hoặc nêu các nguyêntắc chính tả trên cơ sở chuẩn mực chính âm, chính tả tiếng Việt

1.3.2.2 Phương pháp thực hành

Phương pháp thực hành được vận dụng thông qua các bài tập trên lớp như:luyện phát âm, luyện đọc, luyện nói theo chủ đề, chữa lỗi phát âm, chữa lỗi chínhtả… Ngoài ra, việc thực hành đối với sinh viên cần phải thực hiện phối hợp qua tất cảcác môn học, thông qua các hoạt động chính khóa cũng như ngoại khóa

Dựa trên những tiền đề lí luận này, chúng tôi sẽ nghiên cứu đề tài theo hướng

khảo sát thực tế, phân tích nguyên nhân và tìm ra những biện pháp khắc phục loại lỗingọng L/N cho sinh viên khoa Ngữ Văn, nhằm đáp ứng mục tiêu chung của việc dạy