Kiến thức: – Trình bày được các đặc điểm đặc trưng của các nhóm chim thích nghi với đời sống từ đó thấy được sự đa dạng của chim.. khác trong lớp chim, để thấy được rõ về sự đa dạng, đặc
Trang 1Thời gian thực hiện: 01.03.2016
Tên chương: Ngành động vật có xương sống
Người soạn: Nguyễn Thị Thanh Mai
Giáo viên hướng dẫn: Đoàn Thị Lan
Bài 44 Đa dạng và đặc điểm chung của lớp chim
I Mục tiêu
1 Kiến thức:
– Trình bày được các đặc điểm đặc trưng của các nhóm chim thích nghi với đời sống từ đó thấy được sự đa dạng của chim
– Nêu được đặc điểm chung và vai trò của chim
2 Kĩ năng
– Rèn kĩ năng quan sát, so sánh
– Kĩ năng hoạt động nhóm
3 Thái độ
– Giáo dục ý thức bảo vệ các loài chim có lợi
II Phương tiện dạy và học:
– Powerpoint bài đa dạng và đặc điểm chung của lớp chim
III Tiến trình bài giảng
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ
- Em hãy trình bày đặc điểm hệ hô hấp ở chim bồ câu thể hiện sự thích nghi với đời sống bay lượn?
Trả lời:
- Phổi gồm một mạng ống khí dày đặc tạo nên một bề mặt trao đổi khí rất rộng
- Sự thông khí qua phổi nhờ hệ thống túi khí phân nhánh (9 túi) len lỏi vào giữa các hệ cơ quan
- Túi khí còn làm giảm khối lượng riêng của chim và giảm ma sát nội quan khi bay
3 Bài mới:
- GV: Các con đã nắm được rõ đặc điểm bên ngoài, bên trong của chim
bồ câu thích nghi với đời sống bay lượn – 1 đại diện của lớp chim qua bài 41,42,43 Vậy hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu thêm các đại diện
Trang 2khác trong lớp chim, để thấy được rõ về sự đa dạng, đặc điểm chung cũng như vai trò của lớp chim qua bài 44 ngày hôm nay
- Trước hết chúng ta cùng nhau tìm hiểu phần I: Các nhóm chim
Hoạt động 1: Tìm hiểu sự đa dạng của lớp chim - Các nhóm chim Mục tiêu:
Trình bày được đặc điểm của các nhóm chim thích nghi với đời sống, từ
đó thấy được sự đa dạng của chim
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
- GV: Yêu cầu HS đọc
thông tin trong SGK
trả lời câu hỏi:
+ Đa dạng lớp chim
được thể hiện như thế
nào
+ Xếp trong mấy bộ?
GV:
+ Ở Việt Nam đã phát
hiện bao nhiêu loài?
+Lớp chim chia thành
mấy nhóm? Kể tên?
+ HS: 9600 loài, +Được xếp trong 27 bộ
+ HS: 830 loài +HS: Lớp chim chia thành 3 nhóm Đó là:
nhóm chim chạy, nhóm chim bơi và nhóm chim bay
- Đa dạng về số lượng,số loài(9600 loài)
-Có 3 nhóm:
+ Nhóm chim chạy +Nhóm chim bơi +Nhóm chim bay
GV:Đặt câu hỏi: theo
các bạn: Quan sát hình
44-SGK, các bạn nghĩ
đà điểu với chim bồ
câu, con nào chạy
+ HS tự trả lời và dự đoán tại sao
Trang 3nhanh hơn? Tại sao?
Đà điểu chạy nhanh
hơn
GV: Vậy để biết được
vì sao Đà điểu chạy
nhanh như thế chúng
ta cùng tìm hiểu đặc
điểm của đà điểu-đại
diện cho nhóm chim
chạy này nhé
1.Nhóm chim chạy:
GV: Các bạn đọc sgk
trang 143-SGK
-GV:Đặt câu
hỏi:Những đặc điểm
cấu tạo nào chứng tỏ
đà điểu thích nghi với
tập tính chạy nhanh
trên thảo nguyên, sa
mạc khô, nóng?
- GV phân tích thêm:
Chim thuộc nhóm
chim chạy nên chân
của nó dài, to giúp
nâng đỡ cơ thể chạy
nhanh Bàn chân dốc
có ít ngón thường chỉ
có 2-3 ngón chân vì
như các bạn biết trên
môi trường sa mạc hay
thảo nguyên nhiệt độ
rất khắc nghiêt, nóng
cao, chân chỉ có 2-3
giúp chân tiếp xúc với
+HS: Cánh ngắn yếu, chân dài, to, khỏe, bàn chân dốc, có ít ngón (2 – 3)
+HS: Chân dài, to, khỏe, bàn chân dốc, có
ít ngón (2 – 3)
Trang 4mặt đất ít và tránh
được cái nóng gay gắt
tới lòng bàn chân Còn
cánh thì sao? Cánh vì
rất ít khi sử dụng đến
nên nó teo đi
GV: Cơ ngực đà điểu
so với chim bồ câu
như thế nào?
Nhìn hình các bạn có
thấy đà điểu có đặc
điểm gì đặc biệt nữa
không?Vâng đó chính
là cổ của nó, cổ nó rất
dài, vậy cổ nó dài có
tác dụng gì?các bạn
cũng biết mt sống của
đà điểu là mt thảo
nguyên và sa mạc có
rát ít nới ngụy trang
nên cổ dài giúp cho
chúng có thể quan sát
tháy nguy hiểm từ xa
để trốn tránh, đề
phòng.
- GV cho xem 1 đoạn
video đà điều chạy
-GV: Cho HS xem 1
vài đại diện nhóm
chim chạy
- HS:Cơ ngực trung bình
2 Nhóm chim bơi:
GV: Đọc SGK và trả
lời câu hỏi:
- Những đặc điểm + HS: Cánh dài, có
Trang 5cấu tạo nào chứng tỏ
chim cánh cụt thích
nghi với đời sống bơi
lội ?
GV: Cho HS xem các
đại diện nhóm chim
bơi
- GV phân tích thấy rõ
cấu tạo thích nghi với
đời sống (cấu tạo cánh
thoi dài khỏe để bơi,
các bạn đã nhìn thấy
chiếc thuyền rồi chứ,
vậy thuyền muốn di
chuyển được cần phải
có gì? Vâng nó cần có
tay chèo, các bạn có
thấy nó giống tay chèo
không ạ
GV: Cơ ngực chim
cánh cụt phát triern
như thế nào?
Cấu tạo chân:Ngắn có
màng bơi giúp chim
bơi quạt nước, các bạn
có biết các thợ lặn
chuyên nghiệp không,
khi họ bơi họ cũng
dùng 1 thứ giống cấu
tạo chân của chim
cánh cụt đó là chân
bơi….) Để bơi như
vậy, thì hoạt động
nhiều cơ ngực là rát
lớn nó giúp cánh chim
lông nhỏ, ngắn và dày, thấm nước, chân ngắn,
4 ngón, có màng bơi
HS: Cơ ngực phat triển khỏe
Lối sống và môi trường sống phong phú
Trang 6hoạt động liên tục và
khỏe khi bơi còn chim
đà điểu nó hoạt động
cánh rất ít nên hoạt
động rất ít cơ ngực
GV cho HS xem video
về bơi lội của chim
cánh cụt
GV: Cho hs làm bảng
1 vào vở bài tập GV
in bản to cỡ A0 dán lên
bảng gọi hs lên viết
và chữa trức tiếp lên
bằng bút đỏ
Viết bảng:
+ Gồm hầu hét các loài chim hiện nay + Thích nghi với các lối sống khác nhau +Cấu tạo: Cánh phát triển, chân 4 ngón
3 Nhóm chim bay:
GV: Đọc SGK và trả
loài câu hỏi:
- Chim bay là những
chim bay được
- Em hãy kể tên đại
diện điển hình cho 1 số
loài chim thuộc nhóm
Chim bay?
- Chúng có thể thích
nghi với những lối
sống đặc biệt nào?
- Chúng có thể thích
HS: Chim đại bàng, bồ câu, sơn ca, họa mi…
3 ngón trước + Đối với lối sống ăn thịt thì chân to, khỏe
có vuốt cong, sắc
Trang 7nghi với lối sống đặc
biệt như bơi lội và ăn
thịt
+ Đối với lối sống bơi
lội thì chân ngắn, có
màng bơi nối liền với3
ngón trước
+ Đối với lối sống ăn
thịt thì chân to, khỏe
có vuốt cong, sắc
GV cho HS xem các
đại diện nhóm chim
bay
Nhóm
chim
Đại
diện
Môi trường sống
Đặc điểm cấu tạo Cánh Cơ
ngực
Chân Ngón Có
màng bơi Chạy Đà điểu
Bơi Chim
cánh
cụt
* Chuyển: Sau khi tìm hiểu, quan sát chúng ta thấy lớp chim vô cùng đa dạng, vậy đặc điểm chung của 3 nhóm chim chúng ta cùng tìm hiểu là
gì, chúng ta sang tiếp phần II
Hoạt động 2: Đặc điểm chung của lớp chim Mục tiêu: HS giải thích được các đặc điểm cấu tạo ngoài của chim
thích nghi với sự bay
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung – GV yêu cầu HS thảo
luận và làm bài tập II
trang 100 trong SBT Sinh
học 7
- Cạn, nước, trên không(chủ yếu)
- điều kiện sống khác nhau
Trang 8- Lông vũ
- Biến đổi thành cánh
- Có mỏ sừng bao bọc
- Phổi có mạng ống khí
và hệ thống túi khí
- Tim 4 ngăn, 2 vòng tuần hoàn, máu đỏ tươi đi nuôi
cơ thể
- Trứng nở nhờ thân nhiệt của bố mẹ Trứng có vỏ
đá vôi bao bọc
- Động vật hằng nhiệt
* Chuyển: lớp chim rất đa dạng vậy vai trò, của chúng đối với con
người, tư nhiên như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu phần 3 vai trò của lớp chim
Hoạt động 3: Vai trò của lớp chim
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
Trang 9GV: Cho HS quan sát các
hình ảnh có ích của lớp
chim và yêu cầu học sinh
nêu các vai trò ấy
+ HS:- Cung cấp thực
phẩm
- Ăn sâu bọ có hại, thụ phấn cho cây trồng, phát tán quả, hạt
- Làm cảnh, lấy lông làm
đồ dùng, trang trí
- Huấn luyện chim săn
mồi, phục vụ du lịch
- Cung cấp thực phẩm
- Ăn sâu bọ có hại, thụ phấn cho cây trồng, phát tán quả, hạt
- Làm cảnh, lấy lông làm đồ dùng, trang trí
- Huấn luyện chim săn mồi, phục vụ du lịch
GV: Trên đây là những
vai trò có ích của loài
chim vậy tác hại của
chim đối với con người,
tự nhiên là gì?
GV: Là học sinh các bạn
có thể làm gì để bảo vệ
những loài chim có lợi ?
HS:
- Ăn hạt , quả, cá
- Là vật gây bệnh trung gian truyền nhiễm
HS:
- Không nhốt chim quý hiếm làm cảnh Đó là hành động phạm pháp -Không ăn thịt các loài chim hoang dã quý hiếm
- Nói cha me, bạn bè, mọi người xung quanh bảo vệ chim
- Thông báo với cơ quan chức năng các vụ vi phạm
về chim
- Không tiếp tay cho những hành động làm
- Ăn hạt , quả, cá
- Là vật gây bệnh trung gian truyền nhiễm
Trang 10mất nơi sống của chim như ô nhiễm môi trường , tàn phá rừng
…………
4 Củng cố:
Chọn từ và cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh các câu
sau (cánh, trứng, tim, lông vũ, phổi, lông con)
Chim là những động vật có xương sống thích nghi với đời sống bay
lượn Chúng có những đặc điểm chung: hai chi trước biến đổi thành (1)…, mình có … (2) bao phủ (3) có mạng ống khí và hệ thống túi khí, có hiện tượng thở kép Chúng đều có (4) bốn ngăn, có hàm bọc mỏ sừng, là động vật hằng nhiệt Đẻ …(5)…lớn có vỏ đá vôi và
trứng được ấp, nở ra con non nhờ thân nhiệt của chim bố mẹ
Đáp án:1 Cánh, 2 Lông vũ, 3.Phổi,4 Tim, 5.Trứng,
*Cho học sinh chơi trò chơi: Tìm ô chứ bí mật
Ô chứ bí mật là: TUẦN HOÀN
