yếu để đạt được mục đích trên là gây cho các em học sinh hứng thú học tập, tạoniềm tin, niềm vui bằng cách lôi cuốn các em vào những trò chơi toán học hấpdẫn phù hợp với trình độ nhận th
Trang 1Phần I: MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Nhân loại đã bước vào thế kỷ XXI, một thế kỷ tiếp tục có những biến đổi tolớn, khoa học và công nghệ sẽ có bước tiến nhảy vọt, kinh tế, tri thức có vai tròngày càng nổi bật trong quá trình phát triển lực lượng sản xuất; toàn cầu hoá kinhtế là một xu hướng khách quan, lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham gia Sự tranhchấp quốc tế trên các lĩnh vực ngày càng gay gắt Phân tích tình hình trong nướcvà thế giới khi bước vào thế kỷ XXI, Đại hội IX của Đảng đã xác định “Conđường công nghiệp hoá, hiện đại hoá của nước ta cần và có thể rút ngắn thời gian,vừa có bước tuần tự vừa có bước nhảy vọt Phát huy nguồn lực trí tuệ và sức mạnhtrí tuệ của người Việt Nam, coi phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học côngnghệ là quốc sách hàng đầu là nền tảng và động lực của sự nghiệp công nghiệphoá, hiện đại hoá”
Xuất phát từ quan điểm đó ngay từ tháng 12/1996 Ban chấp hành Trungương đã thông qua nghị quyết Trung ương 2 (khoá VIII) về định hướng chiến lượcphát triển Giáo dục - Đào tạo và khoa học công nghệ trong thời kỳ công nghiệphoá - hiện đại hoá đất nước hiện nay
Mặt khác đất nước ta đã thực hiện thay sách giáo khoa ở bậc Tiểu học vàTrung học cơ sở Nội dung thay đổi đòi hỏi phương pháp dạy học cũng đổi mới
“Phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh trên cơ sở khai thác triệtđể các đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học” là biện pháp đổi mới phươngpháp dạy và phương pháp học ở Tiểu học Các em học sinh Tiểu học, đặc điểmnổi bật là thích chơi hơn thích học, sự nhận thức còn mang tính cụ thể Do đó nêntổ chức cho các em “ Học mà chơi, chơi mà học.” Một trong những biện pháp chủ
Trang 2yếu để đạt được mục đích trên là gây cho các em học sinh hứng thú học tập, tạoniềm tin, niềm vui bằng cách lôi cuốn các em vào những trò chơi toán học hấpdẫn phù hợp với trình độ nhận thức, đặc điểm lứa tuổi của các em đặc biệt là các
em những lớp đầu cấp
Bản thân là một giáo viên Tiểu học (dạy lớp 3/1 ) tôi nhận thấy rằng muốn dạytốt chương trình mới nói chung và chương trình toán 3 nói riêng, không nhữngngười giáo viên phải nắm vững nội dung chương trình mà còn phải luôn tìm tòi,năng động, sáng tạo để vận dụng linh hoạt những phương pháp, hình thức tổ chứcphù hợp nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học
Xuất phát từ những lý do bức xúc cấp bách như vậy nên tôi đã chọn vànghiên cứu đề tài: “Thiết kế trò chơi nhằm gây hứng thú cho học sinh trong giờhọc toán 3 - chương trình mới”, để giờ học toán phong phú hấp dẫn hơn tạo hứngthú thực sự cho học sinh Tiểu học
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
1 Tìm hiểu hệ thống nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học toán 3 chương trình mới
2 Thiết kế trò chơi góp phần đổi mới phương pháp dạy học trong giờ học toán 3 chương trình mới
-III NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Để đạt được mục đích trên cần thực hiện những nhiệm vụ sau:
1 Tìm hiểu tầm quan trọng của đổi mới phương pháp dạy học
2 Tìm hiểu các quan điểm chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học nói chung và họctoán nói riêng
3 Tìm hiểu ý nghĩa, tác dụng của trò chơi toán học
4 Nghiên cứu sách giáo khoa và sách giáo viên toán 3 - chương trình mới, cũ vàcác tài liệu có liên quan
Trang 35 Thiết kế các trò chơi trong giờ học toán 3.
6 Tìm hiểu phân loại đối tượng học sinh trong lớp
7 Dạy thực nghiệm
8 Đề xuất ý kiến
IV Đối tượng nghiên cứu:
- Chủ thể: Trò chơi trong giờ học toán 3
- Khách thể: Học sinh lớp 3/1 trường Tiểu học Định Hiệp
V PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Do thời gian có hạn, năng lực nghiên cứu còn hạn chế tôi chỉ đi sâu về:
“Thiết kế trò chơi nhằm gây hứng thú cho học sinh trong giờ học toán 3 - chươngtrình mới”
VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1 Phương pháp nghiên cứu lý luận
2 Phương pháp nghiên cứu bằng điều tra, quan sát
3 Phương pháp thực nghiệm
4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Phần II: NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN:
1 Quy luật nhận thức của học sinh Tiểu học.
Nhìn chung học sinh ở Tiểu học việc nhận thức một vấn đề nào đó thường bịchi phối rất nhiều từ các yếu tố và hoạt động bên ngoài ở các lớp dưới sự tri giáccủa các em mang tính trực giác, chẳng hạn như tri giác về thời gian: thời gian như
bị kéo dài khi học sinh không bị hoạt động nào lôi cuốn, bị rút ngắn khi bị lôi cuốn
Trang 4vào các hoạt động hấp dẫn và mãi về sau sự tri giác của học sinh mới dần dầnđược hoàn thiện thông qua các hoạt động nhận thức.
Sự chú ý chủ định còn chiếm ưu thế ở học sinh Tiểu học, sự chú ý này chưabền vững nhất là đối với các đối tượng ít thay đổi
Do thiếu khả năng tổng hợp, sự chú ý của học sinh còn phân tán vào cáchoạt động khác, sự phân tích còn kém nên dễ bị lôi cuốn vào cái trực quan nộicảm Trí nhớ trực quan - hình tượng và trí nhớ máy móc phát triển hơn trí nhớlogic, trí nhớ máy móc cũng dễ dàng hơn đối với trí nhớ logic, hiện tượng hình ảnhcụ thể dễ nhớ hơn là câu chữ trừu tượng, khô khan
Trí nhớ tưởng tượng tuy có phát triển nhưng còn tản mạn, ít có tổ chức vàcòn chịu tác động nhiều của hứng thú kinh nghiệm sống và mẫu hình đã biết
Mặc dù ở lứa tuổi học sinh Tiểu học có nhiều sự thay đổi hơn ở bậc vỡ lòng,nhưng những ham muốn vui chơi vẫn còn chiếm ưu thế, tuy nhiên nó có bị chi phốibởi những hoạt động học tập Với những đặc điểm nêu trên thì trong quá trình dạyhọc cần phải tổ chức một loại hình hoạt động sao cho nó phù hợp với đặc điểm lứatuổi của học sinh Tiểu học Trong các loại hình hoạt động đã được vận dụng trongdạy và học thì loại hình hoạt động “Học mà chơi, chơi mà học” nó đã đáp ứngđược những yêu cầu nêu trên Ngoài ra với loại hình này là huy động tư duy tổnghợp trên cơ sở kiến thức cơ bản và ngược lại thông qua trò chơi các kiến thức cơbản được củng cố một cách hoàn thiện hơn Đó là một trong những nguyên lý dạyhọc Nguyên lý này đối với Tiểu học đã được các nhà Giáo dục chứng minh
Qua các thông tin đại chúng: Phát thanh - truyền hình, báo chí mà đặc biệt làbáo Thiếu niên - Nhi đồng và Toán học tuổi thơ đã đề cập đến loại hình nêu trênkhá sinh động và thu được nhiều kết quả cao trong dạy học
2 Đổi mới phương pháp dạy học:
Trang 5Đổi mới phương pháp dạy học là đưa phương pháp dạy học mới vào nhàtrường trên cơ sở phát huy mặt tích cực của phương pháp truyền thống để nâng caochất lượng dạy học, nâng cao hiệu quả giáo dục
Với sự phát triển của xã hội ngày càng đi lên, đặc biệt là sự phát triển củakhoa học - kỹ thuật thì giáo dục, đặc biệt là giáo dục Tiểu học, cần phải thực hiệnđổi mới toàn diện và đồng bộ để chuẩn bị học vấn cơ sở và khả năng thích ứngchủ động, sáng tạo cho những người lao động trong điều kiện công nghiệp hoá -hiện đại hoá đất nước Việt Nam đầu thế kỷ XXI (thế kỷ của Công nghệ thôngtin)
Đứng trước sự phát triển đó của xã hội, tất cả các nước trên thế giới trong đócó Việt Nam đã thực hiện cuộc cách mạng về phương pháp dạy học Theo kinhnghiệm nhiều nước trên thế giới chỉ ra rằng: “Cuộc cách mạng về phương pháp(đổi mới phương pháp dạy học) sẽ đem lại bộ mặt mới, sức sống mới cho giáo dụctrong xã hội hiện đại” Hơn nữa ở các bậc học càng thấp, vai trò của phương phápcàng quan trọng, đặc biệt Tiểu học là bậc học nền tảng bao gồm nhiều học sinh
Nhận thức được tầm quan trọng của phương pháp dạy học ở Tiểu học, từnăm 1991 trung tâm nghiên cứu nội dung và phương pháp phổ thông thuộc việnkhoa học giáo dục đã phối hợp với nhiều cơ quan của Bộ Giáo dục và Đào tạo,nhiều Sở Giáo dục và Đào tạo trong cả nước tổ chức nghiên cứu đề tài “Đổi mớiphương pháp dạy học” Với kết quả nghiên cứu ban đầu được thử nghiệm ở một sốvùng và tất cả các giáo viên Tiểu học khi vận dụng phương pháp đổi mới trongdạy học đều xác nhận tính hiệu quả của các giải pháp và có tính khả thi rất cao.Đến nay việc vận dụng đổi mới phương pháp trong dạy học đã được ban hành rộngrãi trong cả nước và chắc chắn nó sẽ đem lại nhiều hứa hẹn trong tương lai
Trang 6Vậy bản chất của đổi mới phương pháp dạy học là đổi mới các hình thức tổ chứcdạy học cộng với các hoạt động hợp lý của thầy và trò trong mỗi một nội dung(mỗi một đơn vị kiến thức) trong quá trình dạy - học.
3 Giải pháp đổi mới:
3.1 Đổi mới nhận thức của cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên:
Coi việc đổi mới phương pháp dạy học như điều kiện tiên quyết đảm bảo thắng lợi của đổi mới giáo dục hiện nay Khẳng định quyết tâm và trách nhiệm của các cấp thuộc ngành giáo dục - đào tạo trong đổi mới cách dạy, cách học ở Tiểu học Xác định đổi mới phương pháp dạy học là một quá trình lâu dài, phải rấtkiên trì, phải ủng hộ và khuyến khích sự chủ động sáng tạo của giáo viên và học sinh Tránh bảo thủ và áp đặt
3.2 Đổi mới nội dung giáo dục:
Lựa chọn các nội dung cơ bản, thiết thực, tinh giản song mang tính tích hợptrong từng bài, từng chủ đề, tăng các hoạt động thực hành, vận dụng theo điềukiện của địa phương và của đối tượng học sinh
3.3 Đổi mới hình thức tổ chức dạy học:
Phối hợp hợp lý các hình thức dạy học cá nhân, dạy học theo nhóm, dạy họccả lớp, dạy học ở hiện trường (ở cơ sở sản xuất, bảo tàng địa phương, ở vườntrường ), dạy học có sử dụng trò chơi học tập
Ởû bậc Tiểu học nói chung và ở lớp 3 nói riêng việc sử dụng trò chơi học tậprất phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của các em vì với các em “Học mà chơi, chơimà học” Giáo viên không nên sử dụng một hình thức, một phương pháp dạy họcduy nhất trong các giờ lên lớp mà phải biết kết hợp đan xen nhiều phương pháp,hình thức tổ chức dạy học khác nhau nhằm giúp học sinh chú ý cao, tạo hứng thúhọc tập Tuy nhiên việc kết hợp các hình thức dạy học trong giờ lên lớp còn phụthuộc vào nội dung từng tiết học, đối tượng học sinh … Để giờ học đạt kết quả cao
Trang 7người giáo viên cần lựa chọn một cách linh hoạt, sáng tạo các phương pháp hìnhthức tổ chức dạy học.
3.4 Đổi mới môi trường giáo dục:
Muốn đổi mới phương pháp dạy học thì cần có môi trường giáo dục phù hợp.Trước hết là môi trường lớp học (phòng học) xây dựng mỗi một phòng học là mộtmôi trường giáo dục (sử dụng bức tường và không gian lớp học để tổ chức các hoạtđộng giáo dục gắn với tư liệu, phương tiện…)
3.5 Đổi mới cơ sở vật chất và thiết bị giáo dục:
Khuyến khích sử dụng hợp lý các đồ dùng dạy học, đồ dùng học tập, sửdụng các phiếu học tập (vở thực hành…)
Động viên và tạo điều kiện cho giáo viên và học sinh tự làm lấy một số đồdùng dạy và đồ dùng để học
Từng bước tổ chức các phòng chuyên dụng phục vụ cho các hoạt động giáodục và dạy học tự chọn ở Tiểu học
3.6 Đổi mới về cách kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh:
Phối hợp nhiều hình thức kiểm tra như: Kiểm tra thường xuyên, kiểm trađịnh kỳ, kiểm tra viết, kiểm tra miệng, phối hợp các hình thức tự luận và trắcnghiệm trong các bài kiểm tra
Tóm lại: Đổi mới phương pháp dạy học đã được thực thi và mang lại kết quả rấtđáng kể Các phương pháp về đổi mới cũng đã có rất nhiều và cũng đề cập đếnnhiều khía cạnh song để một giờ dạy học của giáo viên Tiểu học thành công thìquả cũng không phải là dễ, nó yêu cầu cả người giáo viên và cả học sinh phảihoạt động rất linh hoạt và tích cực trong các môn học mà nhất là môn toán Vậyđể giờ học giảm bớt căng thẳng mà vẫn mang lại kết quả thì tuỳ theo từng tiếttoán chúng ta đưa vào những nội dung “trò chơi” cho phù hợp, để đúng với yêucầu của học sinh Tiểu học đó là: “Học mà chơi, chơi mà học”
Trang 84 Trò chơi trong giờ học toán:
4.1 Quan niệm về trò chơi toán học:
- Trò chơi toán học là trò chơi trong đó có chứa một yếu tố toán học nào đó
- Trò chơi toán học có thể phân theo số lượng người tham gia chơi:
+ Trò chơi tập thể
+ Trò chơi cá nhân
- Trò chơi có thể là trò chơi vận động, có thể là trò chơi trí tuệ, cũng có thểkết hợp cả trò chơi vận động và trò chơi trí tuệ
Vì trò chơi toán học mang đầy đủ các đặc điểm của các trò chơi, nhưngchúng ta cần phân biệt trò chơi toán học và trò chơi phi toán học Trò chơi toánhọc là trò chơi ít nhiều có tổ chức trong đó một yếu tố kiến thức toán học nào đócòn trò chơi phi toán học thì không chứa một yếu tố toán học nào trong trò chơi.Mức độ trò chơi sẽ được nâng dần theo từng lớp, theo mức độ kiến thức Càng lênlớp trên tính trí tuệ phải cao hơn Trong nhà trường trò chơi toán học có thể tổ chứcnhư một hoạt động dạy học toán Cơ sở tâm lý và sinh lý khẳng định hoạt độngdạy toán học dưới dạng trò chơi toán học rất phù hợp với lứa tuổi học sinh Tiểuhọc Thực tế cũng cho thấy hình thức tổ chức trò chơi toán học được học sinhhưởng ứng tích cực và tham gia có hiệu quả cao
- Xét về mục đích phục vụ dạy học nói chung trò chơi toán học có thể là:
+ Trò chơi nhằm dẫn dắt hình thành tri thức mới
+ Trò chơi nhằm củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng
+ Trò chơi nhằm ôn tập, rèn luyện tư duy trong giờ ngoại khoá
- Nếu phân loại trò chơi theo các mạch kiến thức ở toán Tiểu học ta có:
+ Trò chơi có nội dung số học và yếu tố đại số
+ Trò chơi có nội dung về đại lượng và đo đại lượng
+ Trò chơi có nội dung hình học
Trang 9+ Trò chơi có nội dung yếu tố thống kê.
+ Trò chơi rèn luyện, ứng dụng kỹ năng giải toán
4.2 Chuẩn bị tổ chức một trò chơi toán học:
Căn cứ vào nội dung, kiến thức, trình độ học sinh và điều kiện hiện có Giáoviên lựa chọn nội dung để tổ chức thành trò chơi đưa vào dạy học như một hoạtđộng toán Giáo viên phải đặc biệt chú ý xác định được rõ mục đích học tập củatrò chơi
Các bước chuẩn bị và tiến hành trò chơi:
+ Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị những đồ dùng dụng cụ cần thiết có thể giaocho học sinh những dụng cụ dễ kiếm
+ Công bố luật chơi: Giáo viên phải giải thích cách chơi, trong đó nêu rõnhững ai trực tiếp chơi, ai cổ động, ai đánh giá (người đánh giá không nhất thiếtphải là giáo viên), chơi như thế nào, chơi trong thời gian bao lâu, phần thưởng làgì? Chú ý chọn hình thức ngắn gọn, dễ dàng, dễ giải thích cách chơi, không nêngiải thích dài dòng học sinh mất hứng thú ngay từ đầu khi tham gia chơi
+ Tiến hành: Dù trực tiếp hay gián tiếp tất cả học sinh của lớp đều phải tham gia vào trò chơi, giáo viên theo dõi và giúp đỡ học sinh tháo gỡ những vướngmắc nếu cần
+ Nhận xét: Giáo viên nhận xét khuyến khích học sinh (có thể phát quà như bút, thước, truyện tranh, giấy, vở…)
4.3 ý nghĩa tác dụng của trò chơi toán học:
Học sinh Tiểu học luôn hiếu động, ham chơi, thích cái mới lạ, nhưng lạichóng chán Đối với trẻ trò chơi là phát hiện mới, kích thích tính tò mò, muốn tìmhiểu khám phá Do vậy quan điểm “Thông qua hoạt động vui chơi để tiến hànhhoạt động học tập” (J.Piaget) phù hợp với nhà trường Tiểu học
Trang 10Trong quá trình dạy toán ở Tiểu học, sử dụng trò chơi học tập có nhiều tácdụng như:
+ Giúp học sinh thay đổi loại hình hoạt động trong giờ học, làm cho giờ họcbớt căng thẳng, tạo cảm giác thoải mái, dễ chịu Học sinh tiếp thu kiến thức nhẹnhàng, gây hứng thú học tập
+ Kích thích sự tìm tòi, tạo cơ hội để học sinh tự thể hiện mình
+ Thông qua hoạt động vui chơi, học sinh vận dụng kiến thức linh hoạt, kíchthích trí tưởng tượng, trí nhớ, từ đó phát triển tư duy mềm dẻo, học tập cách sử lýthông minh trong những tình huống phức tạp, tăng cường khả năng vận dụng trongcuộc sống để dễ dàng thích nghi với điều kiện mới của xã hội
+ Thông qua hoạt động vui chơi còn giúp các em phát triển được nhiềuphẩm chất đạo đức như tinh thần đoàn kết, thân ái, giúp đỡ, lòng trung thực, tinhthần cộng đồng, trách nhiệm
II CƠ SỞ THỰC TIỄN.
Qua nghiên cứu và áp dụng đề tài: “Một số biện pháp nhằm gây hứng thúhọc môn Toán cho học sinh lớp 3”
Qua những năm dạy ở Tiểu học và qua trực tiếp giảng dạy lớp 3
Qua dự giờ thăm lớp, qua tìm hiểu tài liệu, sách báo tôi nhận thấy:
* Về giáo viên:
Các hình thức tổ chức trong giờ học toán còn đơn điệu nghèo nàn; việc sử dụnghình thức trò chơi trong giờ học toán chưa thực sự chú trọng Hơn nữa tài liệu nóivề hình thức tổ chức trò chơi học tập còn hạn chế, dụng cụ, đồ dùng phục vụ chotrò chơi chưa được trang bị Một số tài liệu, dự án có đưa ra các hình thức tổ chứctrò chơi phong phú nhưng chưa sát thực và không mang tính khả thi cao Bên cạnhđó thì giáo viên Tiểu học không được tập huấn về thiết kế trò chơi
* Về học sinh:
Trang 11Do địa bàn ở đây (Định Hiệp nơi tôi công tác) là vùng nông thôn nền kinh tếcòn rất khó khăn Đa số học sinh đến trường gia đình chỉ quan tâm các em vào lớp
1 Từ lớp 2 trở lên phó mặc cho nhà trường, gia đình các em đa số là làm côngnhân cao su nên đi làm từ rất sớm ( từ 1 đến 2 giờ khuya) Số học sinh tự giác tíchcực học tập chưa nhiều, thời gian học của các em còn ít thậm chí có em học ởtrường được bao nhiêu thì được, về nhà không chịu học hoặc là phải giúp bố mẹlàm việc như : phụ mẹ trút mủ, làm việc nhà, v.v…
Mặc dù mục tiêu chương trình 2000 có quan tâm đúng mức đến việc rènluyện khả năng diễn đạt, ứng xử, giải quyết các tình huống có vấn đề song bảnthân các em ít được giao tiếp nên thường thiếu tự tin, khả năng diễn đạt mạch lạcyếu Các em không có sân chơi lành mạnh để lứa tuổi Tiểu học (nhất là ở lớp 3, 4,lớp 5) được bộc lộ, được thể hiện mình hoặc không được giao lưu với những bạnbè nhiều để được linh hoạt hơn trong nói năng, ứng xử Từ đó dẫn đến trình độ đạitrà của học sinh ở đây thấp hơn so với các bạn cùng độ tuổi cùng lớp ở thị xã,thành phố
Trò chơi được sử dụng trong giờ học toán tạo hứng thú cho các em giúp cácyêu thích, say mê môn học nhưng nếu không dùng thường xuyên thì thao tác của các em sẽ lúng túng, bỡ ngỡ trước các tình huống của trò chơi Các em học sinh được chơi trong giờ học thì quả thật các em rất thích nên gây hứng thú cho các emvà giờ học trở nên nhẹ nhàng, kiến thức được ghi nhớ trong đầu các em rất sâu vàrất hợp với quy luật nhận thức
Mặt khác về nội dung chương trình toán 3 mới so với chương trình cũ thìphần kiến thức nặng hơn nhưng rõ ràng và rất khoa học Phần kiến thức và hệthống bài tập được sắp xếp từ dễ đến khó theo logic chặt chẽ Tuy nhiên chúng tavẫn dạy theo cách thức cũ thì giờ học toán cho dù ở chương trình mới rất khoa họcnhưng vẫn rất khô cứng với học sinh Vậy với chương trình mới thì càng rất cần có
Trang 12sự gia công sư phạm, có sự thiết kế và sắp xếp nội dung từng bài dạy phù hợp vớihình thức tổ chức và phương pháp dạy học đổi mới của người giáo viên để giờ họctoán trở nên sinh động , hứng thú học tập cho các em học sinh, mang lại kết quahọc tập cao.
Tóm lại: Từ cơ sở lý luận, từ cơ sở thực tế tôi nhận thấy việc thiết kế tròchơi góp phần đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng hiệu quả dạyhọc môn toán nói chung và toán 3 nói riêng là rất cần thiết
THIẾT KẾ TRÒ CHƠI TOÁN HỌC LỚP 3
I NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ:
1 Nguyên tắc vừa sức dễ thực hiện:
- Mỗi trò chơi phải củng cố được một nội dung toán học cụ thể trong chươngtrình (có thể là kiến thức cần kiểm tra bài cũ, bài mới, kiến thức luyện tập, thựchành…)
- Toán 3 chương trình mới được xây dựng và chia làm 5 mạch kiến thức: Sốhọc và yếu tố đại số; Đại lượng và đo đại lượng; Yếu tố hình học; Yếu tố thốngkê; Các dạng toán giải Các trò chơi được xây dựng từ các dạng bài tập có chọnlọc của các tiết học trong 5 mạch kiến thức trên nhưng có thể mang những cái tênđầy gợi cảm, gây hứng thú cho học sinh góp phần hình thành củng cố hệ thốngkiến thức
- Các trò chơi phải giúp các em học sinh rèn luyện kỹ năng toán học, pháthuy trí tuệ, óc phân tích, tư duy sáng tạo, tư duy logic…
- Trò chơi phải phù hợp với quỹ thời gian của tiết học toán, thích hợp với môitrường học tập
- Trò chơi phải có sức hấp dẫn thu hút sự tham gia của tất cả học sinh trong lớp,tạo không khí vui vẻ, thoải mái và thư giãn
Trang 13- Trò chơi phải gần gũi, sát thực phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi của họcsinh lớp 3 Không quá khó và quá cầu kỳ nhưng cũng không nên đơn giản quá làcho học sinh không phát huy được tính trí tụê trong trò chơi.
2 Nguyên tắc khai thác và thực hành.
- Sử dụng triệt để, nội dung kiến thức cơ bản cũng như đồ dùng, phương tiệncó sẵn của môn học (ở thư viện, đồ dùng của giáo viên, học sinh…)
- Các đồ vật, đồ dùng tự làm được giáo viên khai thác từ những vật liệu gầngũi xung quanh (từ các phế liệu như võ hộp bánh kẹo, đầu gỗ, đầu nứa, nắp chai,giấy bìa…) sao cho đồ dùng vừa đảm bảo tính khoa học, tính giáo dục, tính thẩmmỹ nhưng rẻ tiền và ít tốn kém
Vậy từ các nguyên tắc trên và dựa vào nội dung kiến thức trong sách giáokhoa, căn cứ vào thời gian, mục tiêu đề ra ở mỗi tiết học cũng như đối tượng các
em học sinh, môi trường học tập ở đơn vị trường Tiểu học Định Hiệp nơi tôi côngtác để tôi thiết kế các trò chơi sử dụng trong giờ học toán 3 chương trình mới
II CÁC TRÒ CHƠI TOÁN HỌC
A Trò chơi có nội dung số học và yếu tố đại số.
1 Trò chơi thứ 1 : Những con số.
* Mục đích chơi : Giúp học sinh nắm vững cấu tạo số tự nhiên 3,4,5,…, chữ số
* Chuẩn bị : Giáo viên chuẩn bị 6 con xúc sắc lập phương trên các mặt có ghi cácsố từ 0 đến 9, học sinh chuẩn bị giấy bút, hai đội (mỗi đội 4 em) thi đua giữa haiđội với nhau Thời gian chơi 4 phút
* Cách chơi :
Hai đội ngồi ở hai bàn hai bên, giáo viên đứng ở giữa, học sinh cả lớp
đứng quan sát cổ vũ Giáo viên gieo đồng thời 6 con xúc sắc, đọc lệnh hãy viết tấtcả các số có 3; 4; 5; … chữ số vào giấy và góp kết quả lại Các em sẽ bàn và phâncông mỗi bạn viết một loại ( 3, 4… chữ số) Hết bốn phút tất cả dừng bút nộp kết
Trang 14quả lại cho giáo viên Trong đội nếu kết quả các số trùng nhau tính điểm một lần.Giáo viên tổng hợp lại đội nào viết được nhiều số đội đó thắng cuộc, phần thưởnglà bút bi, giấy… (trò chơi được sử dụng trong các tiết đọc viết các số tự nhiên).
2 Trò chơi thứ 2: Con số xếp hàng
* Mục đích chơi : Giúp học sinh củng cố, so sánh và sắp xếp các số theo thứ tự từbé đến lớn và ngược lại
* Chuẩn bị : Thời gian cho cuộc chơi là 5 phút Mỗi đội chuẩn bị 4 mảnh bìa kíchthước (10 x 15cm ) có giây buộc để đeo vào cổ của các thành viên đội chơi 8mảnh bìa của 2 đội ví dụ được ghi như sau:
- Ban thư ký ghi kết quả và tổng kết điểm: Mỗi lần xếp hàng đúng thứ tự, nhanh,không ồn ghi 10 điểm Không thẳng hàng, ồn, trừ 2 điểm Xếp hàng sai không cóđiểm Sau 5 phút đội nào nhiều điểm sẽ thắng cuộc được thưởng bút chì, thước kẻ…v.v (trò chơi có thể được đổi biển của hai đội cho nhau để chơi tiếp và được thựchiện ở các tiết học so sánh các số tự nhiên)
Trang 153 Trò chơi thứ 3: Mặt nạ thông minh
* Mục đích chơi : Giúp học sinh củng cố lại kiến thức về thực hiện phép tínhtrong biểu thức Rèn kỹ năng nhận xét, quan sát và khả năng diễn đạt mạch lạc
* Chuẩn bị : Giáo viên chuẩn bị 4 biển mặt nạ (2 mặt - một mặt cười mầu đỏ,một mặt mếu mầu xanh) Chọn 3 đội chơi (ứng với 3 mặt nạ, còn một mặt nạgiáo viên giữ để làm đáp án) Cử thư ký ghi kết quả và điểm Mỗi đội chơi 3bạn Số học sinh còn lại trong lớp làm cổ động viên cho các đội chơi Giáo viênchuẩn bị bảng con để ghi các bài toán Thời gian chơi 7-10 phút
* Cách chơi : Thi đua giữa các đội với nhau Giáo viên lần lượt xuất hiện bảngcon ghi cách thực hiện các bài toán Ví du như sau:
(Trò chơi này có thể sử dụng ở rất nhiều bài tính giá trị biểu thức chỉ cần thayđổi nội dung ghi ở bảng con )
Trang 16- Chú ý: Những bài toán xuất hiện ở bảng con có thể là đúng, có thể là sai chứkhông cần nhất thiết bài nào cũng đúng, chỉ cần nếu sai học sinh chỉ ra lỗi sai
4 Trò chơi thứ 4 : Tìm bạn
* Mụcđích chơi : Rèn luyện, củng cố kỹ năng tính nhẩm nhanh các phép tínhcộng, trừ, nhân chia tròn chục, tròn trăm Luyện tác phong nhanh nhẹn, tinh mắt,óc quan sát tinh tế
* Chuẩn bị : Giáo viên chuẩn bị từ 12 đến16 tấm thẻ có kích thước 10 x 15, cógiây đeo được vào cổ Mỗi tấm thẻ đều ghi một phép tính hay một kết quả tươngứng Thời gian chơi 7 phút
Ví dụ: Giáo viên ghi vào thẻ như sau
* Cách chơi: 12 đến 16 em chơi giáo viên cho các em lên tự nhận thẻ đeo vào cổquan sát số ghi hoặc phép tính của mình Giáo viên cho tất cả các em chơi đứngthành vòng tròn quan sát số ghi của bạn để tìm kết quả hay phép tính tương ứngghi ở thẻ của mình Giáo viên yêu cầu cả nhóm chơi vừa vỗ tay vừa đi vòng trònhát: “Tính thì tính nhưng phải cho tinh mắt”; “Tính thì tính nhưng phải cho tinhmắt”… Khi giáo viên bất ngờ hô: “Tìm bạn”, “Tìm bạn” các em phải nhanh chóng
Trang 17tìm và chạy về phía bạn đeo thẻ có kết quả hoặc phép tính tương ứng với phéptính, kết quả ghi trên thẻ mình đeo Những ai tìm đúng, nhanh nhất được ghi 10điểm Tìm sai phải tự nhẩm và tìm đúng bạn của mình Sau một lượt giáo viên cóthể đổi biển lẫn lộn hoặc cho các nhóm khác chơi tiếp.
(Trò chơi có thể chơi và sử dụng ở các bài tính nhẩm cộng, trừ, nhân, chia số trònchục, tròn trăm.)
5 Trò chơi thứ 5: Đối đáp nhanh
Giáo viên cử thư ký ghi kết quả điểm
* Cách chơi: Thi đua giữa 2 đội chơi (Mỗi đội từ 10 đến 12 em) giáo viên đưa đềcho cả hai đội (đề của mỗi đội khác nhau) Đại diện 2 đội lên oản tù tỳ xem độinào ra đề trước, đội thứ nhất đọc đề đội thứ hai đọc đáp án (kết quả) nếu trả lời(đáp án) sai thì khán giả (các bạn ở dưới được phép trả lời) và nhận phần thưởnglà bút bi, thước, v…v Sau khi trả lời xong đội thứ 2 nêu nhanh đề để đội thứ 1 trảlời tiến hành tương tự khoảng 5 phút thì dừng lại Mỗi kết quả đúng đạt 10 điểm.Ban thư ký tổng hợp điểm nhóm nào nhiều điểm sẽ thắng cuộc (Chú ý: nếu 2nhóm bằng điểm nhau thì nhóm nào trả lời và đọc đề mạch lạc, rõ ràng, nhanh sẽ
Trang 18thắng - trò chơi này được tổ chức ở các bài tính nhẩm và nhân chia cho10,100,1000…).
B Trò chơi có nội dung về đại lượng và đo đại lượng.
1 Trò chơi thứ 6: Sưu tầm trong hệ thống trò chơi củng cố 5 mạch kiến thức củatác giả Trần Ngọc Lan
* Yêu cầu: Người chơi biết cách xem giờ, nắm vững nguyên tắc quay của đồng hồ,có tinh thần hợp tác, ý thức tổ chức, tác phong nhanh nhẹn
* Thời gian chơi: Từ 5 đến 10 phút
* Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị 2 đội chơi, mỗi đội 18 em Yêu cầu mỗi em tựchuẩn bị cho mình một cái mũ trên có ghi số từ 1 tới số 12; 5 em mang mũ hìnhmũi tên, 1 em mang mũ hình bông hoa (Đứng làm trụ quay của 2 kim giờ - phút) chẳng hạn như hình vẽ mũ
Luật chơi : Hai đội xếp thành hình vòng tròn
Trước khi bắt đầu Nếu thấy cần thiết giáo viên có thể gợi ý bằng các câu hỏi: Khiđồng hồ chạy thì kim dài chỉ gì? Kim ngắn chỉ gì? Cô giáo hô: “Hai đội chú ý! Bâygiời là 12 giờ 15 phút hãy mau thể hiện, hãy mau thể hiện” Cô và 2 bạn đượclàmthư ký quan sát ghi kết quả thể hiện của 2 đội (Các chữ số ngồi im, trục kim ngồi
im, thực chất chỉ có 5 bạn gồm kim ngắn 2 bạn, kim dài 3 bạn là di chuyển) Khi