- Đa số các bài đọc lớp 4, 5 tương đối dài mà thời gian một tiết học ít tối đa chỉ có 40 phút nên hầu như giáo viên chỉ tập trung nhiều vào rèn đọc đúng cho học sinh, bước hướng dẫn các
Trang 1I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1.1 Lớ do chọn đề tài.
Ở Tiểu học, khi dạy mụn Tiếng Việt chủ yếu tập trung rốn cho học sinh bốn
kĩ năng cơ bản: nghe, núi, đọc, viết Cỏc kĩ năng đú được thực hiện bắt đầu từ lớp 1 đến lớp 5 và nõng dần từ thấp đến cao Riờng kĩ năng đọc gồm cú nhiều phương diện như: đọc thầm, đọc lướt, đọc thành tiếng, đọc hiểu, đọc diễn cảm, trong đú phương diện đọc diễn cảm là khú nhất đối với học sinh Tiểu học Bởi
lẽ, đọc diễn cảm là một hỡnh thức đọc cú tớnh đặc thự, nhằm rốn luyện kĩ năng đọc và cảm thụ văn học cho học sinh Khi đọc diễn cảm, người đọc chuyển văn bản “viết” thành văn bản “õm thanh” một cỏch trung thực, nhằm truyền đến cho người nghe khụng chỉ nội dung thụng tin mà cũn cảm nhận được giỏ trị nội dung cũng như giỏ trị nghệ thuật của văn bản Một người đọc diễn cảm tốt tức là người đú đó truyền thụ được một phần nội dung và cảm xỳc của bài đọc tới người nghe mà chưa cần đến giảng giải Đối với học sinh, khi đọc diễn cảm cỏc bài đọc trong chương trỡnh, cỏc em sẽ được tiếp thu với ngụn ngữ nghệ thuật và cảm thụ cỏi hay, cỏi đẹp của văn chương Như vậy, đọc diễn cảm khụng chỉ đơn thuần thuộc phạm trự ngụn ngữ mà cũn thuộc về cả phạm trự văn học, phạm trự nghệ thuật và thẩm mỹ Xuất phỏt từ nhiều lớ do như trờn kết hợp với kinh
nghiệm của bản thõn, năm học này tụi xin được tiếp tục trỡnh bày “Rốn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 4,5” nhằm nõng cao chất lượng đọc diễn cảm trong học sinh núi chung.
1.2 Mục đớch nghiờn cứu.
Với một vài năm giảng dạy cỏc mụn học của lớp 4, tụi thấy trong phõn mụn Tập đọc cú nhiều dạng bài, nhiều thể loại văn bản khỏc nhau Cỏc thể loại văn bản đú rất đa dạng, phong phỳ nhưng cũng rất gần gũi với cỏc em học sinh thuộc lứa tuổi Vậy làm thế nào để giỳp cỏc em hiểu được nội dung, ý nghĩa của từng loại văn bản và phản ỏnh một cỏch trung thực, đầy đủ thụng qua giọng đọc là một vấn đề mà chỳng ta- những người làm cụng tỏc giỏo dục đó và đang quan tõm Đặc biệt mỗi giỏo viờn cần phải chỳ trọng đọc diễn cảm cho học sinh và
đó đõy cũng chính là là một hoạt động chuyờn mụn rất bổ ớch, nhằm giỳp cho mỗi giỏo viờn tự xỏc định được : Vỡ sao cần phải rốn đọc diễn cảm cho học sinh trong giờ Tập đọc? Khi rốn đọc diễn cảm cần chỳ trọng vấn đề gỡ ? Cỏch rốn như
Trang 2thế nào ? Trong quỏ trỡnh giảng dạy, mặc dự bản thõn tụi đó thường xuyờn thực hiện nhiều biện phỏp rốn đọc diễn cảm cho cỏc em song đụi lỳc vẫn cũn lỳng tỳng Tụi luụn tự hỏi bản thân và băn khoăn, suy nghĩ làm thế nào để giỳp cỏc
em đọc đỳng, đọc hay để hiểu rừ cỏi hay, cỏi đẹp của từng bài
1.3 Đối tượng nhiờn cứu.
Học sinh khối lớp 4+ 5 trường Tiểu học tụi cụng tỏc trong nhiều năm học
1.4 Phương phỏp nghiờn cứu.
- Phương phỏp tỡm hiểu, tham khảo tài liệu
- Phương phỏp nghiờn cứu thực tiễn: Điều tra, trực quan nờu gương hỏi đỏp
- Phương phỏp quan sỏt
- Thu thập tổng hợp kinh nghiệm trong quỏ trỡnh dạy học, để nhằm tạo ra một số kinh nghiệm trong cụng tỏc giảng dạy
- Trao đổi với đồng nghiệp về những băn khoăn vướng mắc trong quỏ trỡnh thực hiện
1.5 Giới hạn phạm vi nghiờn cứu.
Trong năm học 2015 - 2016
1 Cơ sở lớ luận
Trước đõy, phõn mụn Tập đọc của mụn Tiếng Việt ở chương trỡnh cũ vẫn
cũn đề cao quỏ mức về cảm thụ văn học nờn một số giỏo viờn đó biến tiết Tập đọc thành giờ giảng văn Trong tiết học, giỏo viờn quỏ lạm dụng phần tỡm hiểu bài, giảng giải là chớnh cũn học sinh chỉ nghe, ớt cú thời gian để luyện đọc Chính vì lẽ đó mà hậu quả là cú một số em học hết chương trỡnh Tiểu học vẫn chưa đọc thụng thạo Song ở chương trỡnh Tiếng Việt Tiểu học mới hiện nay, nội dung cỏc bài đọc trong sỏch giỏo khoa tương đối phự hợp với nhận thức của học sinh, cỏc bài đọc được sắp xếp khỏ lụgic, chặt chẽ theo từng chủ điểm, đa dạng cỏc thể loại và nội dung phong phỳ ; hơn nữa giỏo viờn đó nắm được Chuẩn cần đạt về kĩ năng đọc và hiểu của học sinh Vỡ thế, trong quỏ trỡnh dạy phõn mụn Tập đọc thỡ người giỏo viờn đó hướng dẫn cỏc em thực hiện khỏ nhịp nhàng giữa cỏc hoạt động Tuy nhiờn thực tế vẫn cũn cú những vấn đề tồn tại sau:
Trang 3- Thực tế, trong nhiều năm giảng dạy các lớp khối 4,5 , tôi thấy kĩ năng đọc của học sinh giữa các lớp chưa đồng đều Đa số các em chỉ mới đọc đúng,
số học sinh biết đọc diễn cảm còn rất h¹n chÕ (thậm chí nhiều em chưa biết cách đọc diễn cảm hoặc còn xem nhẹ hoạt động này); số học sinh đọc chưa lưu loát
và sai lỗi vẫn còn
- Đa số các bài đọc lớp 4, 5 tương đối dài mà thời gian một tiết học ít (tối
đa chỉ có 40 phút) nên hầu như giáo viên chỉ tập trung nhiều vào rèn đọc đúng cho học sinh, bước hướng dẫn các em đọc diễn cảm còn ít Chính vì thế, việc yêu cầu các em tham gia thể hiện đọc diễn cảm trước lớp chỉ thực hiện được ở một số học sinh cã ý thøc häc tËp tèt
- Bản thân giọng đọc của giáo viên chưa hay, thậm chí có giáo viên chưa tập trung vào luyện cho mình thói quen đọc diễn cảm theo yêu cầu mà chỉ đọc đại khái qua loa cho xong (ở bước đọc mẫu)
- Nhận thức của học sinh về tầm quan trọng của môn học chưa đúng, các
em thích học môn Toán hơn môn Tiếng Việt nên nhiều em còn ngại đọc bài và chưa có ý thức tự rèn đọc diễn cảm mà chỉ mới mang tính chất chiếu lệ, đối phó
2 Cơ sở thực tiễn
- Do vốn từ ngữ của các em còn quá ít ỏi, chưa hiểu hết nghĩa các từ, cụm
từ trong bài đọc nên dẫn đến khi đọc bài, các em ngắt nghỉ không đúng chỗ, nhiều lúc gây hiểu sai ý nghĩa của câu văn hay bài thơ
- Giọng đọc của học sinh còn nhỏ; Nhiều em chưa nắm được nội dung của bài đọc nên khi đọc, tôi thấy các em chưa bộc lộ được cảm xúc của bài đọc qua giọng đọc hoặc nếu có thì chỉ mang tính chất bắt chước giáo viên hoặc bạn bè
- Do ảnh hưởng của tiếng địa phương và cách phát âm của mỗi em khác nhau nên các em đọc còn sai các từ ngữ, sai nội dung ý nghĩa của văn bản
- Xuất phát từ các nguyên nhân trên, hàng năm trong quá trình giảng dạy,
bản thân tôi đã thực hiện một số giải pháp nhằm rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho các em lớp 4 vµ n¨m nay lµ líp 5
Trước hết tôi tiến hành khảo sát chất lượng của lớp sau khi nhận lớp ở hai môn Toán và Tiếng việt để nắm bắt được chất lượng đại trà chung của lớp Tiếp theo tôi kiểm tra việc đọc của học sinh thông qua các giờ Tập đọc (chú ý đánh giá kĩ năng đọc của học sinh) Tôi phân loại học sinh thành 3 nhóm đối tượng như sau:
Trang 4* Nhóm đối tượng 1 : Những học sinh đọc đúng, đọc hay (đọc diễn cảm).
* Nhóm đối tượng 2 : Những học sinh đọc đúng song chưa diễn cảm
* Nhóm đối tượng 3 : Những học sinh đọc chưa lưu loát và còn chậm
Sau khi phân loại được học sinh, tôi đã có kế hoạch bồi giỏi, phụ yếu về
kĩ năng đọc cho các em trong các tiết học, đặc biệt trong giờ Tập đọc Tôi đã tiến hành theo các biện pháp khác nhau để đưa chất lượng tiết tập đọc có hiệu quả hơn
3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.
3.1 Yêu cầu học sinh đọc to, đọc đúng, lưu loát và nắm được nội dung, ý nghĩa các bài đọc
Muốn đọc diễn cảm một tác phẩm trước hết đòi hỏi các em cần phải biết
đọc đúng, đọc to, lưu loát và nắm được nội dung, ý nghĩa của tác phẩm đó Vì khi đọc đúng, các em sẽ phát âm chính xác các từ ngữ, biết ngắt nghỉ giọng đúng chỗ trong từng câu, từng đoạn để giúp người nghe hiểu đúng nghĩa các từ ngữ cũng như các câu văn của bài đọc; Còn khi các em nắm được nội dung, ý nghĩa bài đọc sẽ giúp các em biết nhấn giọng các từ ngữ biểu cảm và tự xác định được giọng đọc phù hợp cho từng đoạn hay cả bài đọc đó Hơn nữa, có hiểu thấu đáo nội dung và ý nghĩa của bài đọc thì các em mới có những cảm xúc thực để truyền đạt được những tâm tư tình cảm hay ý đồ của tác giả được ẩn chứa trong từng câu, từng chữ của bài đọc đến với người nghe Vì thế, đây là một yếu tố rất quan trọng, là cơ sở ban đầu của việc rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho các em
+ Việc giúp các em luyện đọc đúng, đọc to và lưu loát tôi thực hiện chủ yếu
ở bước luyện đọc Trong quá trình đọc, tôi thường gọi các em thuộc đối tượng 1
và 2 đọc trước; sau đó yêu cầu các em tiếp tục giúp đỡ, kèm cặp các bạn đọc còn chậm, chưa lưu loát tiến đến đọc đúng và lưu loát hơn
+ Việc giúp các em nắm nội dung, ý nghĩa của bài đọc được tiến hành chủ yếu ở bước tìm hiểu bài Sau khi hướng dẫn các em khai thác nội dung các câu hỏi trong sách giáo khoa, tôi đã nêu thêm một vài câu hỏi mở để giúp các em hiểu sâu sắc hơn về ý nghĩa của bài đọc đó
3.2 Hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm
Đọc diễn cảm (còn gọi là đọc hay) là một hình thức bộc lộ cảm thụ văn bản Qua đọc diễn cảm, người giáo viên sẽ đo được mức độ cảm thụ của học sinh Vì
thế có thể nói: “Đọc diễn cảm là một kĩ xảo của quá trình đọc.”
Trang 5Luyện đọc diễn cảm cho học sinh tức là hướng dẫn cho cỏc em khi đọc biết cỏch thể hiện ngữ điệu, trường độ, cao độ qua giọng đọc của mỡnh Muốn thể hiện tốt giọng đọc diễn cảm cho một bài đọc hay một đoạn trong bài đọc thỡ người giỏo viờn cần căn cứ vào nội dung, phong cỏch bài đọc để dẫn dắt, gợi mở học sinh tỡm ra cỏch đọc và tập thể hiện bằng giọng đọc của chớnh mỡnh
Thụng thường, ở lớp 4 và lớp 5, bước đọc diễn cảm được thực hiện sau bước tỡm hiểu bài và khụng đũi hỏi học sinh phải thực hiện đọc cả bài mà chỉ yờu cầu đọc diễn cảm 1- 2 đoạn trong bài đọc Vỡ thế, sau khi cỏc em tỡm hiểu bài xong, tụi đó tiến hành luyện đọc diễn cảm cho cỏc em theo quy trỡnh :
+ Đọc nối tiếp từng đoạn trong bài
+ Giới thiệu đoạn đọc diễn cảm (thường là những đoạn tiờu biểu và khú đọc nhất trong bài đọc)
+ Đọc mẫu (giỏo viờn hoặc học sinh có giọng đọc tốt)
+ Yờu cầu học sinh nờu giọng đọc phự hợp cho đoạn trờn
+ Luyện đọc diễn cảm theo nhúm.
+ Tổ chức cho học sinh đọc trước lớp
Với quy trỡnh trờn, tụi thường giao việc cụ thể cho từng đối tượng HS như sau :
- Với cỏc em thuộc đối tượng 1 (những HS đọc hay) : Tự đọc để phỏt hiện cỏch đọc; nờu giọng đọc phự hợp nhất và tiến hành đọc diễn cảm đoạn đú
- Với cỏc em thuộc đối tượng 2 (những HS đọc đỳng) : Nờu chỗ ngắt nghỉ giọng cho cõu văn (đặc biệt trong cõu văn dài) hay nhịp điệu của dũng thơ, cõu thơ ; nờu cỏc từ ngữ cần nhấn giọng để bước đầu biết đọc diễn cảm
- Với cỏc em thuộc đối tượng 3 (những HS đọc chưa lưu loỏt, cũn chậm) : Đọc đỳng cỏc từ ngữ thường phỏt õm sai, nờu được một số từ ngữ cần nhấn giọng để luyện đọc trụi chảy (trường hợp này chỉ dừng lại ở luyện đọc đỳng, khụng yờu cầu đọc diễn cảm)
Thực tế, khụng phải bài nào tỡm hiểu bài xong mới tiến hành luyện đọc diễn cảm mà tựy theo từng bài và tựy từng đối tượng học sinh, tụi cú thể hướng dẫn cỏc em thể hiện đọc diễn cảm ngay từ bắt đầu luyện đọc đoạn Điều này rất tốt, tạo hứng thỳ trong quỏ trỡnh học tập của học sinh
Ví dụ:
+ Khi dạy bài “Bài thơ về tiểu đội xe khụng kớnh” (Tiếng Việt 4- tập 2,
trang 71)
Trang 6Trước hết tụi gọi một em đọc toàn bài thơ, yờu cầu cỏc em dưới lớp theo dừi và nhận xột nhịp điệu, sắc thỏi của bài thơ này (nhanh hay chậm, vui tươi hay buồn rầu, húm hỉnh hay gay gắt), rồi yờu cầu cỏc em dựa vào nội dung của bài thơ để xỏc định giọng đọc phự hợp Sau khi học sinh nờu, tụi bổ sung thờm
và hướng dẫn cỏc em nhấn giọng ở cỏc từ gợi tả trong bài Qua đú, tụi thấy đa số cỏc em biết thể hiện giọng đọc diễn cảm cho toàn bài thơ ngay từ lỳc bắt đầu bước vào phần luyện đọc đỳng với giọng vui, húm hỉnh nhằm toỏt lờn được tinh thần dũng cảm, lạc quan, coi thường khú khăn, gian khổ của cỏc chiến sĩ lỏi xe trong khỏng chiến chống Mỹ cứu nước Với cỏch làm như trờn, khi chuyển sang bước luyện đọc diễn cảm, cỏc em sẽ chủ động hơn trong việc đọc diễn cảm từng đoạn của bài thơ và khụng chỉ những học sinh có giọng đọc tốt biết đọc diễn cảm mà một số em học sinh trung bỡnh cũng cú thể bước đầu biết đọc diễn cảm Trong chương trỡnh Tập đọc, yếu tố đọc diễn cảm đối với lớp 4 chỉ yờu cầu
ở mức độ vừa phải (tức là chỉ bước đầu biết đọc diễn cảm) ; cũn đối với lớp 5 thỡ yếu tố này đũi hỏi ở mức độ cao hơn như : biết đọc diễn cảm đoạn văn, đoạn thơ
dễ nhớ trong bài ; biết đọc diễn cảm bài văn phự hợp với nội dung và tớnh cỏch nhõn vật ; biết đọc diễn cảm bài thơ, ngắt giọng đỳng nhịp thơ
Vậy: Cú phải bài đọc nào cũng hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm khụng ? Giọng đọc mẫu của giỏo viờn cú ảnh hưởng gỡ đến việc hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm ?
- Khụng phải bài đọc nào cũng thực hiện đọc diễn cảm Đối với văn bản nghệ thuật thỡ mới hướng dẫn đọc diễn cảm, cũn đối với cỏc văn bản khỏc thỡ chỉ hướng dẫn luyện đọc lại Đồng thời, trong thực tế, khụng phải giỏo viờn nào cũng biết đọc diễn cảm nờn giọng đọc mẫu của giỏo viờn cú ý nghĩa rất quan trọng trong việc hướng dẫn học sinh đọc diễn cảm, nú khụng những giỳp cỏc em cảm nhận được ngay từ đầu cỏi hay, cỏi đẹp của tỏc phẩm mà cũn tạo hứng thỳ trong suốt giờ học của cỏc em Chớnh vỡ thế, khi dạy, tụi yờu cầu cỏc em xỏc định bài đọc đú cú phải là văn bản nghệ thuật hay khụng ? Cũn khi tiến hành đọc diễn cảm, tụi luụn nhắc cỏc em phải biết thể hiện rừ ngữ điệu, trường độ, cao độ của giọng đọc trong từng bài Đối với mỗi bài đọc, tụi luụn khuyến khớch cỏc em
tự trỡnh bày giọng đọc hay nhất thụng qua ngữ điệu, độ to nhỏ, trầm bổng hay nhanh chậm của õm thanh, cõu, từ
- Trong quỏ trỡnh soạn bài, tụi đó phõn loại cỏc văn bản nghờ thuật trong chương trỡnh Tập đọc lớp 4 & 5 thành 3 thể loại cơ bản sau :
Trang 7(1) Văn xuôi.
(2) Thơ
(3) Truyện ; kịch
Ở mỗi thể loại, tôi hướng dẫn cách đọc diễn cảm khác nhau Cụ thể :
a, Đối với văn xuôi
Hướng dẫn các em xác định về sắc thái giọng đọc, biết lựa chọn cách ngắt nghỉ giọng và nêu được những chỗ cần nhấn giọng phù hợp trong từng câu của đoạn Tuỳ theo nội dung từng câu hay của cả đoạn để lựa chọn các yếu tố trên sao cho phù hợp, từ đó các em sẽ tự điều chỉnh được giọng đọc của bản thân khi đọc Ngoài việc khai thác các câu hỏi trong sách giáo khoa, tôi còn cho các em tìm hiểu thêm về giá trị nghệ thuật trong đoạn cần đọc diễn cảm để các em dễ dàng tìm đúng giọng đọc cho đoạn đó
b, Đối với thơ
Ngoài sắc thái giọng đọc và cách nhấn giọng, tôi thường hướng dẫn các em biết lựa chọn nhịp điệu cho từng dòng thơ, câu thơ trong các khổ thơ Tuỳ theo nội dung của từng bài để tôi hướng dẫn các em đọc diễn cảm Ngoài việc chọn một đoạn tiêu biểu để hướng dẫn các em đọc diễn cảm, tôi còn cho các em tự chọn và luyện đọc đoạn thơ mà các em yêu thích để tạo hứng thú, sự thoải mái
và tránh bị gò ép khi học tập ; đồng thời phát huy tính tích cực, sáng tạo trong học sinh
Ví dụ: Dạy bài “Tre Việt Nam” (TV4- tập 1, trang 41)
Vì bài này độ dài của các đoạn gần bằng nhau nên sau khi tìm hiểu bài xong, tôi hỏi:
+ Bài thơ này có mấy đoạn ?
+ 4 đoạn
- Gọi HS đọc nối tiếp bài thơ
- 4 HS đọc, mỗi em 1 đoạn
+ Em thích nhất là đoạn nào ? Vì sao ?
+ 3- 4 HS nêu kết hợp giải thích
- Đọc diễn cảm đoạn đã chọn theo một trong các hình thức sau :
Đọc cá nhân.
Đọc theo nhóm ngẫu nhiên trong tổ.
Đọc theo nhóm ngẫu nhiên trong lớp
- Tổ chức luyện đọc diễn cảm
Trang 8( nhắc HS chỳ ý chỗ nhấn giọng, nhịp thơ, giọng đọc phự hợp với đoạn đó
chọn)
- Tổ chức cho học sinh đọc diễn cảm trớc lớp
+ 2 - 3 HS (hoặc nhúm) đọc đoạn thuộc lũng trước lớp
+ 1- 2 em đọc thuộc lũng cả bài
- Dưới lớp nhận xét, đánh giá bạn đọc hay nhất => Nhận xét, tuyờn dương
VD
: Đoạn 4 của bài thơ cần đọc với giọng ca ngợi ; nhấn giọng ở cỏc từ
khẳng định và những từ mang rừ sắc thỏi cảm xỳc như sau :
Nũi tre đõu chịu mọc cong
Chưa lờn đó nhọn như chụng / lạ thường.
Lưng trần phơi nắng / phơi sương
Cú manh ỏo cộc, cũng nhường cho con.
Măng non là bỳp măng non
Đó mang dỏng thẳng / thõn trũn của tre.
Năm qua đi, thỏng qua đi
Tre già măng mọc / cú gỡ lạ đõu.
Mai sau, Mai sau, Mai sau, Đất xanh/ tre mói/ xanh màu tre xanh
- Đối với cỏc bài thơ thuộc thể thơ tự do, nhịp thơ khụng ổn định nờn tụi
luụn nhắc cỏc em phải dựa vào ý thơ giữa cỏc dũng để ngắt đỳng nhịp từng dũng thơ hoặc đọc theo cỏch vắt dũng (tức là đọc liền mạch với cỏc dũng sau)
c, Đối với truyện- kịch
- Với thể loại này, khi hướng dẫn đọc diễn cảm thỡ trước hết tụi giỳp cỏc
em phõn biệt rừ giữa lời kể và lời cỏc nhõn vật, giữa lời cỏc nhõn vật với nhau; phõn biệt nhõn vật chớnh - phụ để cỏc em thể hiện tốt lời núi, ngữ điệu theo từng tuyến nhõn vật nhằm tăng giỏ trị biểu cảm của tỏc phẩm Đồng thời, tổ chức đọc diễn cảm theo cỏch phõn vai kết hợp với sự phụ trợ của nột mặt, ỏnh mắt, điệu
bộ, cử chỉ,…cho từng nhõn vật Vỡ vậy, trong quỏ trỡnh rốn đọc, tụi yờu cầu cỏc
em nhấn giọng cỏc từ ngữ biểu cảm, nhận biết được tớnh cỏch của từng nhõn vật,
Trang 9…để xác định giọng đọc phù hợp với từng nhân vật trong câu chuyện hay đoạn kịch
- Khi tổ chức đọc diễn cảm loại bài này, tôi đã kết hợp gọi cả ba đối tượng học sinh cùng tham gia đọc, như:
+ Đối tượng 1 và 2 (những HS đọc đúng, đọc hay) : các em nhập vai những
nhân vật có tính cách mạnh mẽ ; vai người dẫn chuyện hay những vai có lời thoại dài, cần thể hiện nhiều cảm xúc
+ Đối tượng 3 (những HS đọc chưa lưu loát và còn chậm): các em nhập vai
một số nhân vật có tính cách trầm, nhẹ nhàng hoặc những vai có lời thoại ngắn, đơn giản nhằm tạo hứng thú học tập cho các em và giúp các em có cơ hội được bộc lộ, từ đó các em sẽ cố gắng rèn đọc dần dần ở những bài sau
3.3 Bồi dưỡng vốn sống cho học sinh
Thực tế các lớp tôi dạy, đa số các em đọc tương đối lưu loát các bài đọc trong sách giáo khoa cũng như các văn bản khác song do sự trải nghiệm thực tế còn hạn chế và vốn sống còn ít ỏi nên các em khó thể hiện thành công một bài đọc theo yêu cầu một cách chủ động và sâu sắc
3.4 Tổ chức các hình thức rèn đọc diễn cảm cho học sinh
Đối với học sinh Tiểu học, bất kì học môn học nào hoặc tham gia một phong trào gì đó thì tâm lí các em đều thích được bộc lộ, thích khen và luôn có tính thi đua Vì thế, trong quá trình lên lớp, để giúp các em luyện đọc diễn cảm
có hiệu quả, đảm bảo thời gian và tạo cho tất cả các em đều có cơ hội bộc lộ khả năng của chính mình, tôi đã thường xuyên tổ chức các hình thức đọc diễn cảm khác nhau Và tuỳ theo từng bài, từng thể loại để tổ chức cho các em đọc diễn cảm một đoạn hay cả bài Cụ thể :
* Văn xuôi và thơ :
- Đối với những bài mà giữa các đoạn có độ dài, độ khó tương đương nhau thì tôi có thể cho các em tự chọn đoạn theo ý thích để luyện đọc diễn cảm Trong quá trình luyện đọc, tôi thường tổ chức hình thức đọc cá nhân hoặc đọc theo nhóm ngẫu nhiên có cùng đoạn đọc
- Đối với các bài có đoạn dễ - đoạn khó; đoạn ngắn - đoạn dài thì tôi sẽ ấn định đoạn cần luyện đọc diễn cảm cho các em (thường là đoạn tiêu biểu nhất trong bài) Trường hợp này tôi thường tổ chức các hình thức đọc giống như quy trình nêu trên, gồm : cá nhân đọc mẫu, đọc theo nhóm đôi, đọc trước lớp Nếu
Trang 10em học sinh đó đọc mẫu chưa đạt yêu cầu thì tôi sẽ đọc lại đoạn đó để định hướng cho tất cả các em có giọng đọc đúng và phù hợp với đoạn trên
* Truyện - Kịch :
Nếu nội dung của câu chuyện, đoạn kịch đó ngắn thì tôi hướng dẫn các
em luyện đọc cả bài Ngược lại câu chuyện, đoạn kịch đó dài thì tôi chọn đoạn
có lời thoại hay, nhiều câu văn dài, khó để hướng dẫn các em đọc diễn cảm và tổ chức hình thức đọc theo phân vai
Tuy nhiên không phải bài tập đọc nào cũng tổ chức đọc diễn cảm sau khi các em đã luyện đọc đúng và tìm hiểu bài Có những bài tôi đã định hướng cách
đọc diễn cảm cho các em ngay ở phần luyện đọc đúng như ví dụ: “Bài thơ về
tiểu đội xe không kính”; “Lòng dân” nêu trên Qua các hình thức tổ chức trên
nhằm phát huy tính độc lập (đọc cá nhân), tính hợp tác (đọc theo nhóm, đọc theo phân vai) và đồng thời giúp tôi phân loại các đối tượng đọc một cách dễ dàng, từ
đó tôi tiếp tục có kế hoạch bồi dưỡng, giúp các em học ngày càng tiến bộ nhằm nâng cao chất lượng đọc diễn cảm nói riêng và chất lượng giảng dạy nói chung
4 Hiệu quả của việc áp dụng sáng kiến vào đề tài thực tiễn.
Các biện pháp trên tôi đã áp dụng cho một lớp học từ lớp 4 vµ líp 5 trong nh÷ng n¨m häc tríc vµ n¨m häc nµy Đó là dạy lớp 4 năm học 2014 -2015 Kết thúc năm học vừa qua tôi thấy chất lượng đọc diễn cảm của các em đã có sự tiến
bộ rõ rệt và đạt được kết quả tốt
Thời điểm đánh giá
Đọc chưa
Đọc hay
(có diễn cảm )
Cuối năm học 2015 - 2016
III KÕT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1 Kết luận