skkn một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả HĐNGLL bậc THCS ở trường THCSTHPT hà trung

Xuất phát từ những lý do trên, tôi nhận thấy vấn đề tổ chức các HĐNGLL cho HS THCS trong giai đoạn hiện nay là nhiệm vụ rất quan trọng trong nhà trường, cần phải được thực hiện một cách

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THỪA THIÊN HUẾ TRƯỜNG THCS&THPT HÀ TRUNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG

HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP BẬC THCS

Ở TRƯỜNG THCS&THPT HÀ TRUNG

Lĩnh vực/ Môn: NGOÀI GIỜ LÊN LỚP

Tên tác giả: ĐỖ THÁI DƯƠNG

Chức vụ: PHÓ HIỆU TRƯỞNG

Phú Vang, tháng 03 năm 2015

MỤC LỤC

Trang

I.ĐẶT VẤN ĐỀ:

1 Lý do chọn đề tài:

Trong công cuộc đổi mới kinh tế - xã hội đang diễn ra từng ngày, từng giờ trên khắp đất nước đòi hỏi phải có những con người lao động mới có bản lĩnh, có năng lực, chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, thích ứng với thực tiễn đời sống

xã hội (XH) luôn luôn phát triển Mục tiêu giáo dục (GD) hiện nay của nước ta:

“Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” (Trích Điều 2 - Luật giáo

dục năm 2005); Chương trình GD phải: “ Đảm tính hiện đại, tính ổn định, tính thống

nhất, tính thực tiễn, tính hợp lý và kế thừa giữa các cấp học và trình độ đào tạo; tạo điều kiện cho sự phân luồng, liên thông, chuyển đổi giữa các trình độ đào tạo, ngành đào tạo và hình thức giáo dục trong hệ thống giáo dục quốc dân; là cơ sở bảo đảm chất lượng giáo dục toàn diện; đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế" (Trích

Khoản 2 Điều 6 – Luật sửa đổi, bổ sung một điều luật giáo dục năm 2009); Mục tiêu

chung của ngành: “ Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng

chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài, phát triển nguồn nhân lực nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu xã hội; nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp, ý thức trách nhiệm xã hội Phát triển quy mô, cơ cấu giáo dục hợp lý, hài hòa, đảm bảo công bằng xã hội tương ứng với các điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục và cơ hội học tập suốt đời cho mỗi người dân.” (Chương trình hành động của ngành giai đoạn

2011-2016 thực hiện Nghị quyết số 06/NQ-CP ngày 07/3/2012 của Chính phủ)

Hoạt động ngoài giờ lên lớp (HĐNGLL) có vai trò vô cùng quan trọng trong

trung học cơ sở (THCS) nói riêng HĐNGLL là cầu nối tạo ra mối liên hệ hai chiều giữa nhà trường và xã hội Thông qua các HĐNGLL nhà trường có điều kiện phát huy vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo của HS, mở ra khả năng thuận lợi để gắn học với hành, nhà trường với XH, giúp HS hình thành thái độ, rèn luyện hành

vi, kĩ năng sống để trở thành người công dân có ích

Thực trạng nền GD ở nước ta hiện nay là quá chú trọng vào việc giảng dạy kiến thức, sách vở, quản lý GD bằng những quy tắc cứng nhắc mà xem nhẹ việc giáo dục toàn diện (GDTD) cho HS Công tác GDTD trong đó HĐNGLL cho HS chưa được đầu tư đúng mức về tài liệu, cơ sở vật chất phục vụ hoạt động cũng như về con người Nội dung, hình thức tổ chức của một số đơn vị vẫn còn đơn điệu, sơ sài, chưa lôi cuốn, thu hút được sự quan tâm tham gia của các em HS Bản thân giáo viên (GV) được phân công phụ trách vẫn còn thiếu kinh nghiệm trong vấn đề tổ chức hoạt động nên khó đáp ứng tốt yêu cầu phát triển GD hiện nay

Xuất phát từ những lý do trên, tôi nhận thấy vấn đề tổ chức các HĐNGLL cho

HS THCS trong giai đoạn hiện nay là nhiệm vụ rất quan trọng trong nhà trường, cần phải được thực hiện một cách quy mô, đồng bộ và có hiệu quả qua đó góp phần

GDTD cho các em Chính vì vậy tôi chọn đề tài nghiên cứu"Một số giải pháp nhằm

nâng cao hiệu quả HĐNGLL bậc THCS ở trường THCS&THPT Hà Trung”

2 Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở nghiên cứu về HĐNGLL trong nhà trường phổ thông nhằm mục đích:

- Góp phần GDTD cho HS bậc THCS đạt hiệu quả cao nhất, đồng thời phù hợp với đặc điểm tình hình kinh tế XH ở địa phương, thực tế nhà trường

- Đề ra các giải pháp nhằm thực hiện hiệu quả HĐNGLL trong trường phổ thông đối vối bậc THCS

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

3.1 Đối tượng: Học sinh bậc THCS ở trường THCS& THPT Hà Trung, Phú

Vang, Thừa Thiên Huế

3.2 Phạm vi nghiên cứu:

Nghiên cứu chương trình và kế hoạch tổ chức HĐNGLL ở bậc THCS ở trường THCS&THPT Hà Trung

4 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Thông qua thực trạng tổ chức các HĐNGLL bậc THCS ở trường THCS&THPT Hà Trung nhằm tìm ra những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả HĐNGLL bậc THCS

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả HĐNGLL cho HS bậc THCS

5 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp tổng hợp

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp nghiên cứu và tổng kết kinh nghiệm

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

1 Những vấn đề lý luận chung:

Trong những năm qua, GD Việt Nam luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm, dưới quan điểm chỉ đạo của Đảng nền giáo dục nước nhà đã thu được những thành quả quan trọng về mở rộng quy mô, đa dạng hoá các hình thức GD và nâng cấp cơ

sở vật chất cho nhà trường Trình độ dân trí được nâng cao, chất lượng giáo dục (CLGD) có những chuyển biến, tuy nhiên Giáo dục - Đào tạo nước ta đang bộc lộ

những yếu kém như chiến lược 2011-2020 của Đảng đã đánh giá: “Chất lượng giáo

dục còn thấp so với yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ mới và so với trình

độ của các nước có nền giáo dục tiên tiến trong khu vực, trên thế giới Chưa giải quyết tốt mối quan hệ giữa phát triển số lượng với yêu cầu nâng cao chất lượng; năng lực nghề nghiệp của học sinh, sinh viên tốt nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu của công việc; có biểu hiện lệch lạc về hành vi, lối sống trong một bộ phận học sinh, sinh viên Nội dung chương trình còn nặng về lý thuyết, phương pháp dạy học lạc hậu, chưa phù hợp với đặc thù khác nhau của các loại hình cơ sở giáo dục, vùng miền và các đối tượng người học; chưa gắn chặt với đời sống kinh tế, xã hội; chưa chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu xã hội; chưa chú trọng giáo dục kỹ năng sống, phát huy tính sáng tạo, năng lực thực hành của học sinh, sinh viên”

Nhằm đáp ứng mục tiêu và giải pháp của chiến lược phát triển GD giai đoạn 2011-2020, chúng ta cần phải xác định nguyên lý học đi đôi với hành, GD kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, GD nhà trường kết hợp với

GD xã hội Chú trọng GD thể chất và bồi dưỡng nhân cách người học

HĐNGLL là một hoạt động GD cơ bản, được thực hiện một cách có mục đích,

có kế hoạch, có tổ chức nhằm thực thi quá trình đào tạo nhân cách HS, đáp ứng nhu cầu đa dạng của đời sống xã hội Hoạt động này do nhà trường quản lý tiến hành ngoài giờ dạy học trên lớp, theo chương trình kế hoạch dạy học, hoặc trong đời sống

xã hội do nhà trường chỉ đạo, diễn ra trong suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình GD, làm cho quá trình đó có thể thực hiện được mọi nơi, mọi lúc

Hiện nay, HĐNGLL được coi như một nội dung học tập ở trường THCS, nó

có chương trình chính thức và có đủ tài liệu hướng dẫn giảng dạy Cho nên chúng ta càng hiểu rõ hơn việc chỉ đạo các HĐNGLL ở trường THCS là thực sự cần thiết và

là một bộ phận không thể thiếu của quá trình giáo dục sư phạm HĐNGLL cũng cố

và khắc sâu kiến thức các môn học, mở rộng và nâng cao hiểu biết cho HS về các lĩnh vực của đời sống xã hội, làm phong phú thêm vốn tri thức, kinh nghiệm hoạt động tập thể của HS Rèn luyện cho HS các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi như

kỹ năng giao tiếp, ứng xử, kỹ năng tự đánh gía kết quả học tập, lao động, kỹ năng hòa nhập Bồi dưỡng thái độ tự giác, tích cực tham gia các hoạt động tập thể và hoạt động XH, hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương, đất nước, có thái độ đúng đắn với các hiện tượng tự nhiên và XH

HĐNGLL có phạm vi rộng (trong và ngoài nhà trường) phong phú đa dạng; được tổ chức dưới sự hướng dẫn của người lớn trên cơ sở tạo điều kiện phát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh; được tiến hành tập thể trong đó mỗi HS tham gia hoạt động với tư cách, ý thức của một thành viên trong tập thể nhất định; HĐGDNGLL mang tính chất tự nguyện, tự giác phục vụ hoàn toàn lợi ích tập thể, lợi ích xã hội chứ không vì lợi ích cá nhân; các hoạt động NGLL của học sinh là của các em học sinh mới lớn đang tập làm người lớn nên yêu cầu không khó khăn phức tạp như người lớn mà chỉ yêu cầu các em ứng dụng để kết hợp học tập và giáo dục các em

2 Cơ sở thực tiễn:

Trường THCS &THPT Hà Trung là trường hai cấp học được thành lập năm

học: 2007 - 2008 theo chiến lược phát triển GD đến năm 2015 của Đảng: “Phát triển

mạng lưới trường phổ thông rộng khắp trên toàn quốc và ưu tiên phát triển các cơ

sở giáo dục ở các vùng dân tộc, thiểu số, vùng sâu, vùng xa”, tạo điều kiện cho học

sinh vùng sâu, vùng xa được đảm bảo quyền học tập Trong quá trình nghiên cứu thực hiện đề tài, bản thân gặp những thuận lợi và khó khăn nhất định:

2.1 Thuận lợi:

Trong những năm học qua, trường THCS&THPT Hà Trung đã có sự chuyển biến đáng kể về mặt chất lượng học tập cũng như sự quan tâm đầu tư về phong trào hoạt động của cả hai cấp học

Đội ngũ giáo viên trẻ, năng động, nhiệt tình, có chuyên môn đạt chuẩn và trên chuẩn, học sinh ngoan, lễ phép, biết vâng lời thầy, cô giáo

2.2 Khó khăn:

Kinh tế địa phương còn nhiều khó khăn, các địa phương đều thuộc diện khu vực “Xã bãi ngang” nên vấn đề huy động nguồn đóng góp trong công tác XH hóa

GD từ phía phụ huynh là rất khó bên cạnh đó nhà trường vẫn đang tồn tại hai cấp học nên vấn đề tổ chức HĐNGLL chưa đem lại hiệu quả cao

Hiện nay cơ sở vật chất, phòng đa chức năng phục vụ hoạt động còn thiếu Tài liệu tiếp cận nghiên cứu nội dung tổ chức hoạt động và giảng dạy NGLL còn gặp nhiều khó khăn; chưa theo kịp sự đổi mới của xã hội, đất nước

Một số HS chưa hứng thú tham gia vào các hoạt động do nhà trường tổ chức cũng như tham gia học tập theo chương trình giáo dục ngoài giờ lên lớp

2.3 Nguyên nhân:

Nguyên nhân chủ yếu do điều kiện kinh tế của địa phương cũng như của gia định nên trong các hoạt động của nhà trường nhất là HĐNGLL các em ít có thời gian tham gia

Trường chưa được đầu tư hoàn thiện cơ sở vật chất như phòng đa chức năng nên trong vấn đề tổ chức hoạt động nhất là vào mùa mưa gặp rất nhiều khó khăn, không đem lại hiệu quả cao trong hoạt động

Do vẫn tồn tại mô hình hai cấp học nên vấn đề nhân sự phụ trách giảng dạy cũng như tổ chức hoạt động luôn có sự thay đổi ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả hoạt động

3 Những giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động NGLL bậc THCS:

3.1 Nâng cao nhận thức về công tác tổ chức giáo dục thông qua hoạt động NGLL:

Thường xuyên tuyên truyền về vai trò, vị trí và tầm quan trọng của GD HS thông qua các HĐNGLL Bên cạnh đó tổ chức các buổi hội thảo, tọa đàm, hội họp nhằm trao đổi về kế hoạch tổ chức hoạt động trong nhà trường đối với các cá nhân

và tổ chức tham gia thực hiện Đa dạng hóa các hình thức hoạt động phong trào thật phong phú, hấp dẫn và tạo hứng thú cho HS thật sự tạo ra một môi trường GD nhân cách lành mạnh và toàn diện có đủ độ hấp dẫn đối với HS

3.2 Phát huy vai trò chủ thể HS:

Để phát huy tốt các yếu tố: Năng lực, sức sáng tạo, khả năng tự học, tự giáo dục của HS trong giáo dục thông qua HĐNGLL cần phải thực hiện các nội dung:

Một là, Tổ chức hoạt động phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý, lứa tuổi HS Hai là, Tạo mọi điều kiện cho HS phát huy năng lực của mình

Bên cạnh đó người tổ chức (GV) phải biến vận dụng, kết hợp một số phương pháp sau:

3.2.1 Phương pháp tình huống

- Tình huống là một hoàn cảnh thực tế, trong đó chứa đựng những mâu thuẫn Người ta phải đưa ra một quyết định trên cơ sở cân nhắc các phương án khác nhau

- Tình huống là một hoàn cảnh gắn với câu chuyện có cốt truyện, nhân vật, có

chứa đựng mâu thuẫn, có tính phức hợp

- Trong việc giải quyết các tình huống thực tiễn, không phải bao giờ cũng có giải pháp duy nhất đúng

- Tình huống trong GD là những tình huống thực hoặc mô phỏng theo tình huống thực, được cấu trúc hoá nhằm mục đích giáo dục

Có thể nói phương pháp xử lý tình huống là phương pháp điển hình của phương pháp giải quyết vấn đề, phương pháp sắm vai và ngay cả phương pháp trò chơi Ở đây, HS được đặt mình vào trong các tình huống có vấn đề gắn với thực tiễn, đòi hỏi phải có những hành động cụ thể đưa ra phương án giải quyết Do vậy trong các HĐNGLL, có thể có các tình huống thực tế nảy sinh cần được xử lý kịp thời

phù hợp với thực tiễn ) hoặc có những tình huống có vấn đề được tạo ra (như tình huống tiểu phẩm để sắm vai, các trò chơi ) nhằm giúp HS có cơ hội rèn luyện các

kỹ năng tìm phương án giải quyết các tình huống

Vận dụng phương pháp xử lý tình huống trong các HĐNGLL là rất cần thiết

và quan trọng làm phong phú thêm tính hấp dẫn của các hoạt động và mang lại hiệu quả cao cho các hoạt động

3.2.2 Phương pháp giao nhiệm vụ

Đây là phương pháp thường được dùng trong nhóm các phương pháp GD Giao nhiệm vụ là đặt HS vào vị trí nhất định buộc các em phải thực hiện trách nhiệm

cá nhân Giao nhiệm vụ cũng là tạo cơ hội để HS thể hiện khả năng của mình là dịp

để các em được rèn luyện nhằm tích luỹ kinh nghiệm cho bản thân

Trong việc tổ chức HĐGD NGLL, giao nhiệm vụ cho đội ngũ cán bộ lớp sẽ tạo nên thế chủ động cho các em khi điều hành hoạt động Điều đó sẽ giúp phát triển tính chủ động, sáng tạo, khả năng ứng đáp trong mọi tình huống của HS Cán bộ lớp

sẽ chủ động hơn trong việc phân công nhiệm vụ cho từng tổ, nhóm, cá nhân với phương châm “lôi cuốn tất cả mọi thành viên trong lớp” vào việc tổ chức thực hiện hoạt động Muốn giao nhiệm vụ có kết quả, GV cần hình dung được những việc phải làm, gợi ý cho HS và yêu cầu các em phải hoàn thành tốt Khi giao nhiệm vụ, cố gắng đảm bảo phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, với khả năng của các em Không yêu cầu quá mức gây lo lắng, hoang mang trong HS

3.3 Nâng cao năng lực tổ chức HĐ NGLL cho GV được phân công phụ trách:

Để tổ chức các hoạt động phong trào trong nhà trường đạt hiệu quả phụ thuộc rất lớn đến người chịu trách nhiệm tổ chức hoạt động Thực tế hiện nay năng lực tổ chức hoạt động phong trào của giáo viên phụ trách còn chưa tốt, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn nhất là trong việc triển khai thực hiện chương trình giáo dục toàn diện cho HS phổ thông nói chung và bậc THCS nói riêng, chúng tôi đề xuất sử dụng các biện pháp: