Sử dụng phần mềm Cmap tools xây dựng bản đồ khái niệm trong dạy học học phần Sinh thái học nông nghiệp

Sử dụng phần mềm Cmap Tools đơn giản hóa sự liên kết giữa các kháiniệm, người học có thể xây dựng những mô hình kiến thức Cañas, 2003b;Cañas, 2005, đó là tập hợp các bản đồ khái niệm cùn

PHẦN I MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học hiện nay

Đổi mới phương dạy và học đã được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quantâm công cuộc đổi mới đã được thể hiện trong Nghị quyết TW4 khóa VII (1-1993), Nghị quyết TW2 khóa VIII (12-1996), và được thể chế hóa trong Luậtgiáo dục (2005), được cụ thể hóa trong các chỉ thị của Bộ Giáo dục và Đào tạo,đặc biệt là chỉ thị 14 (4-1999)

Trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 khóa VIII Ban chấp hành Trung ươngĐảng cộng sản Việt Nam về định hướng phát triển giáo dục và đào tạo trongthời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã ghi rõ:"Đổi mới mạnh mẽ phươngpháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện nếp tưduy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến vàphương tiện hiện đại vào QTDH, bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tựnghiên cứu của HS, nhất là sinh viên đại học" [TLTK]

Bên cạnh đó Báo cáo kiểm điểm việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 2khóa VIII và phương hướng phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2005 - 2010của Bộ chính trị tại Hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ương khóa IX Đảngcộng sản Việt Nam (đã bổ sung hoàn chỉnh theo kết luận của Hội nghị Trungương) cũng đã chỉ rõ nhiệm vụ hết sức quan trọng cho ngành giáo dục và đàotạo:" Tập trung chỉ đạo đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giáo dụctheo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, sử dụng CNTT tiếp cận với trình độ tiêntiến của khu vực và quốc tế, gắn bó hơn với cuộc sống xã hội, đáp ứng nhu cầunguồn nhân lực của đất nước và các địa phương" [TLTK]

Và trong Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc Đảng cộng sản Việt Nam lầnthứ X tiếp tục đề cập và nhấn mạnh về định hướng đổi mới phương pháp giáodục: "Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế

quản lí, nội dung, phương pháp dạy và học thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xãhội hóa, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam” [TLTK].

Định hướng dạy học hiện nay là lấy người học làm trung tâm, phát huy tối

đa khả năng tự học của HS dưới sự hướng dẫn của GV Hướng tới học tập chủđộng, chống lại thói quen học tập thụ động Tuy nhiên đổi mới phương pháp dạyhọc không có nghĩa là gạt bỏ các phương pháp dạy học truyền thống mà phảivận dụng một cách có hiệu quả các phương pháp dạy học hiện có theo quanđiểm dạy học tích cực kết hợp với các phương tiện hiện đại

1.2 Xuất phát từ ưu điểm của bản đồ khái niệm

Khái niệm vừa là kết quả vừa là phương tiện của tư duy Quá trình nhận thứccủa con người thực chất là quá trình hình thành và sử dụng khái niệm Vì vậy, dạy

và học khái niệm là vấn đề cốt lõi của quá trình dạy học [TLTK]

Trong việc giảng dạy, không thể chỉ chú ý đến hình thành và phát triển cáckhái niệm riêng lẻ mà cần phải quan tâm đến cả một hệ thống khái niệm liênquan với nhau Chính sự xác lập các mối quan hệ logic và liên tục trong sự hìnhthành hệ thống khái niệm là cơ sở của sự hình thành thế giới quan khoa học.Một trong những phương pháp để hệ thống được khái niệm là xây dựngBĐKN Xây dựng BĐKN có tác dụng kết nối các thông tin mới và các thông tin đã

có BĐKN có thể được tiến hành ở nhiều mức độ khác nhau, ở nhiều khâu khácnhau trong quá trình giảng dạy các kiến thức trên lớp, đồng thời cũng rèn luyện cho

HS cách hệ thống các kiến thức trong các giờ tự học ở nhà

Đối với bộ môn Sinh học, kiến thức cơ bản nhất là hệ thống các kháiniệm, các quy luật sinh học liên hệ chặt chẽ với nhau được hình thành và pháttriển theo một trật tự logic Việc phân loại, sắp xếp các khái niệm sinh họcthành hệ thống là rất quan trọng Với khối lượng khái niệm rất lớn nếu lĩnhhội không có hệ thống thì HS không thể nắm vững, nhớ lâu và vận dụng được

[TLTK].

1.3 Xuất phát từ ưu điểm của phần mềm Cmap Tools

Cmap Tools là sự kết hợp giữa tính năng của BĐKN với sức mạnh củacông nghệ, đặc biệt là internet và mạng toàn cầu (WWW) Phần mềm này giúpngười sử dụng không những có thể dễ dàng xây dựng và sửa đổi các BĐKN vàomọi lúc nhờ bộ xử lí văn bản mà còn có thể trao đổi được với nhau trong khi xâydựng bản đồ, bất kì ai trên internet cũng có thể truy cập vào, liên kết các tàinguyên vào để làm rõ nội dung bản đồ và tìm kiếm những thông tin có liên quantrên WWW

Đặc biệt, đối với những máy tính có nối mạng phần mềm cho phép người

sử dụng liên kết những tài nguyên (những hình ảnh, đồ thị, video, biểu đồ,bảng, văn bản, trang web hoặc bản đồ khái niệm khác ) có ở bất cứ nơi nàotrên internet hoặc trong máy tới những khái niệm hoặc những từ nối trongBĐKN

Khi đã xây dựng xong BĐKN, có thể lưu giữ bản đồ trong máy tính hoặcxuất ra dưới dạng tranh

Sau khi một bản đồ sơ bộ được dựng lên, cần thiết phải xem xét lại bản đồnày Có thể thêm vào các khái niệm, cũng có thể sắp xếp lại các khái niệm theocác cách khác để tạo nên một cấu trúc rõ nhất và đẹp nhất Với phần mềm nàybạn có thể thay đổi kích cỡ, kiểu chữ và có thể thêm màu cho BĐKN [TLTK],

[TLTK].

Xuất phát từ những lí do trên, tôi đã lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Sử dụngphần mềm Cmap tools xây dựng bản đồ khái niệm trong dạy học học phần Sinhthái học nông nghiệp”

2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lí thuyết của BĐKN

- Xây dựng BĐKN về học phần “Sinh thái học nông nghiệp” bằng phầnmềm Cmap Tools

- Sử dụng các BĐKN trong dạy học Sinh học ở trường CĐSP theo hướngtích cực hóa hoạt động học tập của HS.

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: BĐKN về học phần “Sinh thái học nông nghiệp”

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy học ở trường CĐSP

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Nghiên cứu các tài liệu, văn bản liên quan đến đề tài để tổng quan tài liệu

và xây dựng BĐKN về “Sinh thái học nông nghiệp” Bao gồm:

- Các tài liệu về BĐKN.

- Các tài liệu về phần mềm Cmap Tools.

- Các tài liệu về Sinh thái học nông nghiệp.

4.2 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Thực nghiệm có đối chứng song song ở hai lớp Sinh - KTNN K18 và Hóa

- KTNN K18 nhằm kiểm chứng giả thuyết khoa học của đề tài

4.3 Phương pháp thống kê toán học

Các số liệu trong thực nghiệm sư phạm được xử lí bằng thống kê toán họcnhằm tăng độ chính xác cũng như sức thuyết phục của kết luận

5 Giả thuyết khoa học

Nếu sử dụng hợp lí các BĐKN về học phần “Sinh thái học nông nghiệp”trong quá trình dạy học ở trường CĐSP sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạyhọc ở hai mức độ: HS hiểu bài và hệ thống hóa kiến thức tốt hơn

PHẦN II NỘI DUNG

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ BẢN ĐỒ KHÁI NIỆM

Như vậy, bản đồ khái niệm bao gồm các “nút” tượng trưng cho các kháiniệm và các đường liên kết tượng trưng cho mối quan hệ giữa các khái niệm -tương ứng với các “đỉnh” và các “cung” trong Lý thuyết Graph Những kháiniệm được sắp xếp theo trật tự logic, mỗi khái niệm là một nhánh của bản đồ

Đa số những khái niệm mang tính chất chung nhất, tổng quát nhất được xếp ởđỉnh của bản đồ, những khái niệm có tính chất cụ thể hơn được xếp ở dưới

[TLTK].

Phần cốt lõi của bản đồ khái niệm là mệnh đề (propositions) Mệnh đề là sựphát biểu về sự vật hay sự kiện nào đó trong vũ trụ xảy ra một cách tự nhiênhoặc nhân tạo Mệnh đề gồm hai khái niệm (hoặc nhiều hơn) nối với nhau bởimột đường nối có nhãn nhằm tạo nên lời phát biểu có ý nghĩa Đôi khi mệnh đềcòn được gọi là những đơn vị ngữ nghĩa Những mệnh đề là nhân tố làm cho bản

đồ khái niệm khác với những tổ chức đồ thị tương tự khác

Đặc trưng quan trọng khác của bản đồ khái niệm là đường nối ngang(cross-links) Đường nối này thể hiện mối quan hệ hay nối giữa các khái niệmtrong những lĩnh vực khác nhau của bản đồ khái niệm Đường nối ngang giúpchúng ta thấy một số lĩnh vực kiến thức trên bản đồ liên quan với nhau như thếnào Trong sự tạo thành kiến thức mới, đường nối ngang thường thể hiện sựsáng tạo của người học.

Đặc trưng cuối cùng của bản đồ khái niệm là những ví dụ cụ thể ở cuốikhái niệm, chúng có vai trò làm rõ ý nghĩa của khái niệm đó Các ví dụ cũngđược bao quanh bởi hình tròn, elip hoặc hình chữ nhật nhưng nét vẽ đứt

[TLTK], [TLTK].

* Tình hình nghiên cứu về bản đồ khái niệm

BĐKN được Novak phát triển năm 1972 tại trường Đại học Cornell (HoaKỳ) khi ông nghiên cứu về khả năng nhận thức những khái niệm khoa học củatrẻ em Trong suốt chương trình nghiên cứu, trên cơ sở đã phỏng vấn nhiều trẻ

em, ông nhận thấy rằng rất khó để phát hiện ra những thay đổi cụ thể ở trẻ nếuchỉ bằng những cuộc phỏng vấn Chương trình này dựa trên cơ sở những nghiêncứu tâm lí của David Ausubel Ý tưởng cơ bản trong tâm lí học nhận thức củaAusubel đó là người học phải đưa những khái niệm và những mệnh đề mới vàotrong bộ khung những khái niệm và những mệnh đề đã có Xuất phát từ sự cầnthiết phải tìm ra phương pháp tốt hơn để đánh giá sự am hiểu các khái niệm ở trẻ

mà ý tưởng trình bày kiến thức của trẻ trên BĐKN đã ra đời BĐKN đượcNovak và Gowin hoàn thiện vào năm 1998 Công cụ này được sử dụng khôngnhững trong nghiên cứu mà còn trong nhiều lĩnh vực khác nữa [TLTK], [TLTK],

[TLTK], [TLTK].

Trên thế giới đã có nhiều tác giả và nhóm tác giả nghiên cứu về BĐKN vànhững ứng dụng của nó trong dạy học Shavelson (1996), Hibberd; Jones vàMorris (2002) đã nghiên cứu xây dựng các dạng BĐKN của các môn khoa học.Năm 2003, Derbentseva và Canas (2003) đã nghiên cứu BĐKN dạng chu kì vàxác định hiệu quả của chúng trong việc kích thích tư duy của học sinh Năm

1995, Edmondson đã nghiên cứu ứng dụng BĐKN trong việc xây dựng chương

trình môn học Soyibo (1995) đã nghiên cứu sử dụng BĐKN để so sánh nộidung kiến thức trong các sách giáo khoa sinh học BĐKN cũng đã được ứngdụng để kiểm tra, đánh giá học sinh và để trình bày những ý tưởng của cácchuyên gia.

1.2 Lược sử nghiên cứu và sử dụng phần mềm Cmap Tools xây dựng bản

đồ khái niệm

IHMC Cmap Tools là phần mềm do Cañas và cộng sự tạo ra (2004) (chophép tải xuống tại: http://cmap.ihmc.us) tại Institute for Human and MachineCognition (viết tắt là IHMC), là sự kết hợp giữa tính năng của bản đồ khái niệmvới sức mạnh của công nghệ, đặc biệt là internet và mạng toàn cầu (WWW).Cmap Tools tạo thuận lợi cho sự hợp tác trong khi tạo lập bản đồ khái niệmnhờ những tính năng của nó Các bản đồ khái niệm được xây dựng mà sử dụngCmap Tools có thể được lưu giữ trên trang chủ Cmap, nơi mà bất cứ ai trêninternet cũng có thể truy cập vào Thông qua trang chủ Cmap, những người sửdụng ở mọi lứa tuổi và đang làm việc trong nhiều ngành nghề đã đưa lên hàngngàn bản đồ thuộc mọi chủ đề và lĩnh vực

Sử dụng phần mềm Cmap Tools đơn giản hóa sự liên kết giữa các kháiniệm, người học có thể xây dựng những mô hình kiến thức (Cañas, 2003b;Cañas, 2005), đó là tập hợp các bản đồ khái niệm cùng các tài nguyên về mộtchủ đề nào đó, thể hiện sự hiểu biết của họ về một lĩnh vực chứ không phải là bịgiới hạn trong một bản đồ khái niệm [TLTK], [TLTK]

Công trình nghiên cứu của Johnson (1981); Berk & Winsler (1995) đã chỉ

ra rằng khi học sinh hoạt động trong các nhóm nhỏ và cùng nhau học thì khảnăng nhận thức sẽ tăng lên Vygotsky (1978) đã đưa ra quan điểm cho rằng sựtrò chuyện và gặp gỡ thân mật có thể hỗ trợ việc nhận thức, đặc biệt khi cácthành viên trong nhóm có cùng Vùng giới hạn phát triển (Zone of ProximalDevelopment – ZPD) Ông đã mô tả vùng giới hạn phát triển đó như là trình độhiểu biết về một vấn đề xác định với sự giúp đỡ của người hướng dẫn TheoPreszler (2004), khi học sinh hợp tác làm việc trong nhóm nhỏ và có sử dụng

bản đồ khái niệm trong hoạt động nhận thức thì hiệu quả nhận thức sẽ tăng lênđáng kể Trong hoạt động của chúng ta, đối với cả giáo viên và học sinh, sự hợptác làm việc trong các nhóm nhỏ rất có ích trong việc tạo lập bản đồ khái niệm.Đầu những năm 1990, ở Mỹ Latinh, các sinh viên sử dụng mạng IBM (có trướcmạng Internet) đã rất thành công trong việc tạo lập bản đô khái niệm khi họ hợptác với sinh viên trong lớp và sinh viên thuộc các quốc gia khác (Cañas, 2001)

[TLTK], [TLTK], [TLTK], [TLTK], [TLTK], [TLTK].

Cmap Tools tạo thuận lợi cho việc hợp tác và học từ xa thông qua hoạtđộng nhóm dù cho khoảng cách giữa những người học là gần hay xa Thôngqua việc lưu trữ các bản đồ khái niệm trên trang chủ Cmap, Cmap Toolskhuyến khích sự hợp tác giữa những người xây dựng bản đồ Những người sửdụng khi được cho phép (ở mức độ nhất định) có thể sử dụng các bản đồ kháiniệm cùng một lúc (đồng bộ) hoặc theo quy ước của họ (không đồng bộ) Sự rõràng của các bản đồ khái niệm khiến chúng trở thành động lực trong việc traođổi những ý tưởng hoặc trong việc hợp tác tạo ra kiến thức mới Các bản đồ kháiniệm bắt đầu được sử dụng trong các công ty nhằm giúp các nhóm trình bày mộtcách mạch lạc vấn đề [TLTK]

Cmap Tools cung cấp rất nhiều đặc tính giúp cho giáo viên có thể sử dụngcác bản đồ khái niệm vào nhiều mục đích khác nhau (Cañas & Novak, 2005).Đồng thời, môi trường mạng cũng hỗ trợ cho các thành viên có thể xây dựngnhững mô hình kiến thức Phần mềm này cũng cho phép người sử dụng vànhững người khác có thể tìm kiếm thông tin dựa trên bản đồ khái niệm [TLTK],

[TLTK].

Đối với Việt Nam việc sủ dụng phần mềm Cmap Tools xây dựng bản đồkhái niệm còn khá mới mẻ, hiện nay đã có tác giả Nguyễn Thị Ngọc, tác giả BùiThúy Hường và một số tác giả khác nghiên cứu, tuy nhiên với mức độ chưa sâu

Chương 2 HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG PHẦN MỀM CMAP TOOLS

2.1 Download

Bạn có thể Download miễn phí phần mềm này tại địa chỉ http://cmap.ihmc.us

2.2 Cài đặt

Phần mềm này có thể được cài đặt tương tự như bao phần mềm khác

2.3 Cách sử dụng Cmap Tools để xây dựng bản đồ khái niệm

2.3.1 Sử dụng Cmap Tools

Cửa sổ Views là trung tâm tổ chức

của phần mềm Cmap Tools Từ đây

bạn có thể tổ chức các bản đồ khái

niệm (Cmaps) và những tài nguyên

trong các thư mục trên ổ cứng máy

tính của bạn và chia sẻ với những

người khác trong cộng đồng Cmap

Cửa sổ Views có bốn nút chính ở

bên trái: Cmaps in My Computer:

Chứa đựng tất cả các Cmap và tài

nguyên trong máy tính của bạn Bạn

có thể tạo các Cmap ở đây và sau đó

di chuyển chúng đến Shared Cmaps

in Places.

Nút History sẽ cho biết những

Cmap bạn đã xem hay chỉnh sửa Bạn

có thể xoá lịch sử bằng cách click vào

nút Clear ở phía trên bên phải của

danh sách History

Các Cmap và tài nguyên có thể

được thêm vào danh sách Favorites Nút Favorites sẽ hiển thị các nội

dung của danh sách này Bạn có thểthêm các Cmap và tài nguyên vàodanh sách Favorites bằng cách chọnfile ở bên phải cửa sổ và sau đó click

vào Edit, chọn Add to Favorites.

Phía dưới của cửa sổ Views cóhai thành phần của chức năng này.Bạn có thể xoá các thứ một cáchnhanh chóng bằng cách đơn giản làkéo chúng vào thùng rác Lưu ý,

việc này sẽ xoá (Delete) mục đó, bạn

không thể khôi phục lại nó khi mà nó

đã được kéo vào thùng rác

Hộp kiểm tra icons only sẽ loại

bỏ các chữ dưới bốn nút chính(Favorites, History ) để có thêm chỗcho các nội dung ở bên phải Làmđiều này nếu bạn quen với các nút

đó, không cần phải được nhắc nhởnút nào là nút nào [TLTK]

2.3.2 Tạo một Cmap

Từ cửa sổ “Views – Cmap Tools”:

Chọn File, sau đó chọn New Cmap

(phím tắt Ctrl + N) Một Cmap mới có

tên “Untitled 1” sẽ mở ra

Từ một Cmap mở: Chọn File, sau

đó chọn New Cmap, một Cmap mới

cũng sẽ được mở ra (Cũng có thể sử

dụng phím tắt Ctrl + N) [TLTK]

2.3.3 Thêm một khái niệm

Từ một Cmap mở: Sử dụng nút chuột trái, kích đúp vào bất kì nơi nào

trên Cmap (Thay vì điều đó bạn có thể click chuột phải vào bất cứ nơi nào trên

Cmap và chọn New Concept từ menu xuất hiện) Một hình sẽ xuất hiện với

những dấu hỏi chấm ở trong nó Gõ chữ vào nhãn để thay thế các dấu hỏi chấm

đó Click chuột trái vào phần trắng bên ngoài của hình để thiết lập nhãn đó Bâygiờ hình đó đã trở thành một khái niệm mới [TLTK]

2.3.4 Tạo một mệnh đề từ một khái niệm

Từ một Cmap mở: Kích trái vào khái niệm bạn muốn tạo một mệnh đề

mới từ nó Kích trái và kéo từ những mũi tên ở đỉnh của khái niệm đó Khi bạntiếp tục giữ nút chuột xuống, chú ý rằng một mũi tên từ khái niệm được chọn sẽtheo sau con trỏ chuột (Cách khác để tạo mũi tên theo sau con trỏ chuột là kíchtrái một lần lên trên các mũi tên của khái niệm đó, sau đó thả nút trước khi dichuyển chuột)

Nếu bạn chọn cách kéo chuột từ những mũi tên của khái niệm, hãy kéo mũitên ra xa khái niệm đó và thả chuột (Nếu bạn chọn cách kích trái một lần lêntrên những mũi tên của khái niệm đó, hãy để mũi tên theo sau con trỏ chuột cách

xa khái niệm đó rồi kích trái một lần nữa.) Một khái niệm mới sẽ được tạo ra,cùng với một hình chữ nhật kết nối hai khái niệm

Gõ chữ vào nhãn hình chữ nhật, sau đó kích trái vào phần trắng của Cmap

để thiết lập nhãn đó Bây giờ, một cụm từ nối cho mệnh đề mới đã được tạo ra.Kích trái trên khái niệm mới đó và đánh chữ vào nhãn Kích trái bên ngoàikhái niệm mới đó để thiết lập nhãn Một mệnh đề mới và hoàn thiện đã được tạo

ra Một mệnh đề có thể có nhiều hơn hai khái niệm và một cụm từ nối Bạn có

thể áp dụng các phương pháp được mô tả trong mục này cũng như mục Tạo một mệnh đề từ những khái niệm có sẵn để thêm vào các mệnh đề có sẵn của bạn

[TLTK].

2.3.5 Tạo một mệnh đề từ những khái niệm có sẵn

Từ một Cmap mở: Bắt đầu với hai hoặc nhiều hơn hai khái niệm, kích trái

trên khái niệm bạn muốn tạo một mệnh đề mới từ đó Kích trái và kéo từ nhữngmũi tên trên đỉnh của khái niệm đó Khi bạn tiếp tục giữ nút chuột xuống, chú ýrằng một mũi tên từ khái niệm được chọn sẽ theo sau con trỏ chuột (Một cáchkhác để tạo mũi tên theo sau con trỏ chuột là kích trái một lần lên những mũi têncủa khái niệm đó, sau đó thả chuột trước khi di chuyển)

Nếu bạn chọn cách kéo chuột từ những mũi tên của khái niệm đó, hãy chọnmột khái niệm khác để kéo mũi tên lên trên và thả chuột (Nếu bạn kích trái mộtlần lên những mũi tên của khái niệm đó, để mũi tên theo sau con trỏ chuột lêntrên một khái niệm khác bạn đã chọn, sau đó kích trái một lần nữa) Một hìnhchữ nhật sẽ xuất hiện với các đường nối tới tất cả các khái niệm

Gõ chữ vào nhãn hình chữ nhật, sau đó kích trái vào phần trắng của Cmap

để thiết lập nhãn Hình chữ nhật đó sẽ biến mất, để lại một cụm từ nối tại đó.Cụm từ nối đó hoàn thành mệnh đề Một mệnh đề có thể có nhiều hơn hai kháiniệm và một cụm từ nối Bạn có thể áp dụng các phương pháp được mô tả trong

mục này cũng như trong mục Tạo một mệnh đề mới từ một khái niệm để

thêm vào những mệnh đề có sẵn của bạn [TLTK]

2.3.6 Lưu một Cmap

Từ một Cmap mở: Chọn File, sau

đó chọn Save Cmap nếu bạn muốn lưu

những chỉnh sửa trên Cmap có sẵn hoặc

chọn Save Cmap As để lưu vào một

Cmap mới

Chúng ta sẽ sử dụng Save Cmap

As để trình diễn cách lưu một Cmap

mới Cửa sổ “Save Camp As” sẽ xuấthiện Ở đây, bạn có thể tạo nhãn choCmap của bạn, đưa ra câu hỏi trọngtâm và chỉ định từ khoá cho nó Cáctrường văn bản Author (tác giả),Oganization (cơ quan), Email là nơibạn có thể bổ sung thông tin nhậndạng Các trường này có thể đã chứađầy đủ những giá trị mặc định.Những giá trị đó được lấy từ

Preferences bên dưới Edit từ cửa sổ

“Views – Cmap Tools”.

Hình ảnh tiếp theo hiển thị cửa sổ

“Save Cmap As” chứa đầy đủ thôngtin nhận dạng Ở phía trên cùng củacửa sổ có một nút máy vi tính liệt kê

những nội dung của thư mục My Cmaps, và một nút quả địa cầu liệt

kê những máy chủ là một phần của

Places Các nút máy vi tính và quả

địa cầu cho bạn lựa chọn để lưu

Cmap của bạn một cách cục bộ hoặc

lưu nó trên một máy chủ Cmap bạn

được phép sử dụng Ví dụ, chúng ta

sẽ kích trái để lưu Cmap đó vào My

Cmaps Cửa sổ “Saving Cmap” sẽ

cho thấy quá trình của yêu cầu lưu

trữ Chuyển sang cửa sổ “Views –

Cmap Tools”, Cmap bạn đã lưu sẽ

xuất hiện bên dưới tiêu đề My

tên thư mục (bắt buộc) và những thuộc tính không bắt buộc khác cho thư mục

đó Kích vào nút OK, thư mục mới đó sẽ được thiết lập trong cửa sổ Views Thư

mục mới này sẽ được đặt trong thư mục được chọn hiện thời trong cửa sổViews Nếu không có thư mục nào được chọn, nó sẽ được đặt ở cuối của tổngquan hiện tại [TLTK]

2.3.9 Kéo tài nguyên

Từ màn hình nền đến một Cmap mở: Các tài nguyên có thể được thêm

vào các khái niệm trên một Cmap bằng cách kéo chúng từ màn hình nền hoặcmột thư mục mở Khi mà tài nguyên được định vị bên trên khái niệm và chuột

được thả ra, cửa sổ “Edit Resource Link” sẽ xuất hiện Nếu tài nguyên đó là

một hình ảnh mà bạn muốn thiết lập làm hình nền cho Cmap của bạn, chọn nút

bấm radio được gắn nhãn Set as Background Các hộp Description và Keyword cho phép bạn bổ sung các thông tin về tài nguyên của bạn Kích vào

OK khi bạn kết thúc hiệu chỉnh liên kết tài nguyên.

Bây giờ khi quan sát Cmap, một biểu tượng nhóm liên kết tài nguyên

(resource link group icon) sẽ xuất hiện kèm theo khái niệm Biểu tượng nhóm

liên kết tài nguyên xuất hiện với một hình ảnh đại diện cho loại tài nguyên nóliên kết tới Mỗi biểu tượng có thể liệt kê một hay nhiều tài nguyên cùng loại.Một khái niệm có thể có tới 13 biểu tượng khác nhau kèm theo, mỗi biểu tượngđại diện cho một loại tài nguyên

Kích trái vào biểu tượng nhóm liên kết tài nguyên để bộc lộ đầu đề của tàinguyên bạn liên kết tới, sau đó di chuyển chuột lên đầu đề của tài nguyên Mộthộp mô tả tài nguyên đó sẽ xuất hiện Kích trái vào đầu đề của tài nguyên CmapTools có một chương trình xem hình ảnh mà sẽ mở những file hình ảnh phổbiến Một chương trình bên ngoài sẽ mở cho bất kì tài nguyên đồ hoạ nào khôngđược hỗ trợ bởi chương trình xem hình ảnh đó

Từ cửa sổ “Views – Cmap Tools”: Các tài nguyên cũng có thể được kéo vào trong My Cmap hoặc Places, nơi mà bạn được phép thêm các file vào Sau khi kéo tài nguyên vào trong cửa sổ “Views – Cmap Tools”, cửa sổ “Edit Resource Properties” xuất hiện Kích OK khi bạn hoàn tất việc chỉnh sửa

những thuộc tính cho tài nguyên

Những tài nguyên mà bạn truy cập tới từ My Cmaps hoặc Places có thể

được kéo vào trong một Cmap Sau khi kéo tài nguyên từ cửa sổ “Views-Cmap

Tools” tới một khái niệm trong một Cmap, cửa sổ “Add Resource Links to…” xuất hiện Kích OK để thêm liên kết tài nguyên vào khái niệm được chọn trên

Cmap của bạn [TLTK]

2.3.10 Nhập khẩu tài nguyên

Từ cửa sổ “Views – Cmap Tools”: Để nhập khẩu một tài nguyên đơn, chọn File, sau đó chọn Add Resource(s)…

Sử dụng cửa sổ “Add Resources”, bạn có thể tự điều hướng qua các thưmục nhằm thêm các tài nguyên để sử dụng trong các Cmap Để tìm các tàinguyên từ “My Cmap” hoặc “Places”, kích trái vào nút tương ứng ở phía trêncùng của cửa sổ Khi cửa sổ “Add Resources” được mở lần đầu tiên, các nộidung trên màn hình được hiển thị Để trở lại màn hình, bạn có thể kích trái vào

nút Desktop bất cứ lúc nào Khi đã định vị được tài nguyên mà bạn muốn thêm vào Cmap trong tương lai, hãy chọn nó và kích trái vào nút Add.

Sau khi kích trái vào Add, cửa sổ “Edit Resources Properties” xuất hiện.

Kích trái vào hộp kiểm tra trong cửa sổ này cho phép bạn tạo một tài nguyên tắt,chứ không phải là sao chép tài nguyên hiện tại, tới thư mục “My Cmaps” Kích

trái vào OK khi bạn hoàn tất việc chỉnh sửa các thuộc tính cho tài nguyên Tài

nguyên được thêm vào bây giờ sẽ được liệt kê trong cửa sổ “Views – CmapTools”

Từ cửa sổ “Add Resources”: Để thêm nhiều tài nguyên cùng một lúc, kích trái vào dấu cộng bên cạnh Show Resources List Cửa sổ “Add Resources”

sẽ mở rộng để cho thấy rằng lúc này nhiều tài nguyên có thể được thêm vào

danh sách tài nguyên Giữ phím Ctrl trong khi kích trái chuột vào đầu đề của mỗi tài nguyên Kích trái vào nút Add to List khi bạn đã lựa chọn được những

tài nguyên muốn thêm vào thư mục hiện thời

Sử dụng nút chuột trái để kích đúp vào các hộp bên dưới những tiêu đề

Description và Keywords, bạn có thể chỉnh sửa các thuộc tính cho nhiều hơn một tài nguyên Để loại bỏ một tài nguyên từ danh sách, kích trái vào Remove.

Để thay đổi các thuộc tính cho một tài nguyên riêng lẻ, làm nổi bật tài nguyên

đó và kích trái vào nút Edit Cửa sổ “Edit Resource Properties” sẽ mở và mọi

sự thay đổi sẽ xuất hiện trong cửa sổ “Add Resoources” sau khi kích trái vào

OK Từ cửa sổ “Add Resources”, kích trái vào Add All để thêm những tài

nguyên mà bạn muốn sử dụng trong những Cmap sau này Những tài nguyênđược thêm vào bây giờ sẽ được liệt kê trong cửa sổ “Views – Cmap Tools”

Từ cửa sổ “Views – Cmap Tools”: Bạn có thể nhập khẩu những phím tắt

internet đến “My Cmap” hoặc “Places” mà bạn được phép lưu trữ các file trên

đó Để tạo một kết nối internet tắt, bắt đầu bằng cách chọn Add Web Address… từ thực đơn File.

Cửa sổ “Add Web Address” sẽ xuất hiện là nơi bạn có thể thêm các thông tin

cần thiết cho một phím tắt internet Kích trái vào OK để thêm trang web đó Bây

giờ một biểu tượng phím tắt Internet sẽ xuất hiện trong thư mục mà bạn đã lưu nó

[TLTK].

2.3.11 Thêm và chỉnh sửa các liên kết tới các tài nguyên

Từ một Cmap mở: Để thêm một liên kết tài nguyên, bắt đầu bằng cách kích trái vào khái niệm mà bạn muốn liên kết với một tài nguyên Chọn Edit sau

đó chọn Add & Edit Links to Resources từ thanh thực đơn (Bạn cũng có thể

thực hiện hành động này bằng cách kích phải vào khái niện đã chọn, sau đó kích

trái vào Add & Edit Links to Resources từ thực đơn xuất hiện Ấn Ctrl + R

trong khi lựa chọn khái niệm là cách thứ ba mà bạn có thể sử dụng.)

Bằng cách sử dụng cửa sổ “Editing Resource Links for […]”, bạn có thể

tự điều hướng qua các thư mục để thêm các liên kết tài nguyên cho các kháiniệm trong các Cmap Cửa sổ “Edit Resource Links for […]” rất giống với cửa

sổ “Add Resources” (đã mô tả trong mục nhập khẩu tài nguyên) bởi vì nhiềuliên kết tài nguyên có thể được thêm vào và quản lí trong một nơi Khi mà bạn

đã định vị được những tài nguyên muốn liên kết với khái niệm đã chọn, hãy làm

nổi bật chúng và kích trái vào Add to List.

Kích trái vào hộp bên dưới Description để thêm hoặc thay đổi mô tả về khái niệm được lựa chọn Remove có thể được sử dụng để loại bỏ một liên kết

tài nguyên từ danh sách Để thay đổi nhiều hơn nữa liên kết tài nguyên, đánh

dấu tài nguyên đó và kích trái vào nút Edit Cửa sổ “Edit Resource Link” sẽ xuất hiện (đã mô tả trong mục Kéo tài nguyên) Bất cứ thay đổi nào được thực

hiện trong cửa sổ “Edit Resource Link” sẽ xuất hiện trong cửa sổ “Edit Resource

Link for […]” sau khi kích trái vào OK Kích trái vào nút Update khi bạn hoàn

tất việc hiệu chỉnh các liên kết tài nguyên của các khái niệm được lựa chọn.Bây giờ khi xem các Cmap, một biểu tượng nhóm liên kết tài nguyên (đã

mô tả trong mục Kéo tài nguyên) sẽ xuất hiện kèm theo khái niệm Khi kích trái

vào biểu tượng nhóm liên kết tài nguyên sẽ bộc lộ một danh sách có thể lựachọn của các tài nguyên đã được thêm vào khái niệm đó [TLTK]

2.3.12 Quản lí những liên kết tài nguyên hiện tại

Từ một Cmap mở: Để quản lí một liên kết tài nguyên riêng lẻ, kích vào biểu tượng nhóm liên kết tài nguyên của nó (đã mô tả trong mục Kéo tài nguyên) Sau khi danh sách các liên kết tài nguyên được hiện ra, kích phải vào

tiêu đề của liên kết tài nguyên cụ thể để chọn nó Một thực đơn sẽ xuất hiện chophép bạn cắt, sao chép, xóa hoặc chỉnh sửa các liên kết tài nguyên Kích vào

Copy nhằm sao chép liên kết đó để bạn có thể dán nó vào các khái niệm Kích vào Delete để loại bỏ một liên kết tài nguyên từ nhóm Bạn cũng có thể chỉnh sửa liên kết tài nguyên bằng cách sử dụng Add & Edit Links to Resources (đã

mô tả trong mục Thêm và chỉnh sửa các liên kết tới các tài nguyên) Chúng ta

có thể chuyển một liên kết tài nguyên từ một khái niệm này đến khái niệm khác

sử dụng Cut Chọn khái niệm mà bạn muốn tài nguyên đó liên kết với, sau đó chọn Paste từ thực đơn Edit Paste cũng được sử dụng để gắn những liên kết tài

nguyên đã được sao chép (Cách khác để dán một liên kết tài nguyên là lựa chọn

một khái niệm, sau đó ấn Ctrl + V) Bây giờ, liên kết tài nguyên đã chuyển đến

một khái niệm khác và biểu tượng sẽ bị loại bỏ nếu liên kết tài nguyên là duynhất trong nhóm

Để quản lí toàn bộ nhóm liên kết tài nguyên, kích để chọn biểu tượng của

nhóm liên kết tài nguyên sau đó chọn một trong những tùy chọn của thực đơn Edit

[TLTK].

2.3.13 In Cmap

Khi in một Cmap, tốt nhất là tới Print Preview

Từ một Cmap mở: Chọn File, sau đó chọn Print Preview Bây giờ bạn sẽ thấy cửa sổ Print Preview Từ đây, bạn có thể lựa chọn định hướng cho trang in

và ấn định số trang Cmap sẽ được in bằng cách sử dụng hộp thoại Page Layout.

Sử dụng nút Page Setup để thiểt lập những cài đặt phụ, đặc biệt cho máy in của bạn Nếu nháy vào nút OK, những cài đặt đó sẽ được lưu lại và bạn có thể in ra sau đó hoặc có thể nháy vào nút Print để in ngay lập tức [TLTK].

2.3.14 Xem Cmap là như một trang web

Các Cmap được lưu trên các máy chủ Cmap sẽ được tự động lưu lại với mộtphiên bản mà có thể được xem như là một trang web trên bất kì trình duyệt webnào

Sau khi Cmap của bạn được lưu vào một máy chủ, bạn sẽ thấy thêm mộtthanh trạng thái ở dưới cùng của Cmap thể hiện địa chỉ web của nó và hiển thịmột nút cho phép bạn xem trang web đó

Kích vào nút “View”, Cmap Tools sẽ khởi chạy trình duyệt web mặc địnhcủa bạn và đi đến phiên bản trang web của Cmap bạn đang xem

Để chia sẻ trang web này với những người khác, chỉ cần copy địa chỉ trangweb từ trình duyệt web của bạn và gửi email, đó là một cách liên kết với nhữngngười mà bạn muốn, để xem Cmap như là một trang web [TLTK]

2.3.15 Cách thay đổi ngôn ngữ

CHÚ Ý! Bạn sẽ phải khởi động lại Cmap Tools khi làm điều này

Từ cửa sổ Views: Kích vào Edit, sau đó chọn Preferences Thông tin Language xuất hiện gần đáy của bảng General Chọn ngôn ngữ của bạn từ thực

đơn thả xuống, sau đó khởi động lại Cmap Tools [TLTK]

2.3.16 Sửa đổi các đường nối

Từ một Cmap mở: Việc sửa đổi các đường nối được thực hiện khi thêm

các mục Cmap mới lên trên những mệnh đề Bạn có thể áp dụng các kĩ thuật

khác nhau trong các mục Tạo một mệnh đề từ một khái niệm và Tạo một mệnh đề từ những khái niệm có sẵn để thêm các khái niệm vào các mệnh đề

có sẵn Kiểu liên kết cong có thể được sử dụng để hoàn thành việc bổ sung mộtkhái niệm vào một mệnh đề

Kích v o nh ng m i tên c a khái ni m ho c c m t n i hi n t i ào những mũi tên của khái niệm hoặc cụm từ nối hiện tại để có ững mũi tên của khái niệm hoặc cụm từ nối hiện tại để có ũi tên của khái niệm hoặc cụm từ nối hiện tại để có ủa khái niệm hoặc cụm từ nối hiện tại để có ệm hoặc cụm từ nối hiện tại để có ặc cụm từ nối hiện tại để có ụm từ nối hiện tại để có ừ nối hiện tại để có ối hiện tại để có ệm hoặc cụm từ nối hiện tại để có ại để có để có có

m t m i tên theo sau con tr chu t Ch n m t khái ni m v k t n i m i tênũi tên của khái niệm hoặc cụm từ nối hiện tại để có ỏ chuột Chọn một khái niệm và kết nối mũi tên ọn một khái niệm và kết nối mũi tên ệm hoặc cụm từ nối hiện tại để có ào những mũi tên của khái niệm hoặc cụm từ nối hiện tại để có ết nối mũi tên ối hiện tại để có ũi tên của khái niệm hoặc cụm từ nối hiện tại để có

t i nó Đường nối sẽ xuất hiện ở phía sau các đối tượng không thuộc mốing n i s xu t hi n phía sau các ối hiện tại để có ẽ xuất hiện ở phía sau các đối tượng không thuộc mối ất hiện ở phía sau các đối tượng không thuộc mối ệm hoặc cụm từ nối hiện tại để có ở phía sau các đối tượng không thuộc mối đối hiện tại để có ượng không thuộc mốii t ng không thu c m iối hiện tại để cóliên k t ó ết nối mũi tên đ

Chọn một đường nối mà bạn muốn

làm cong, sau đó chọn Styles từ

menu Format.

Từ cửa sổ “Styles”, bảng “Line”:

Kích vào nút bên dưới tiêu đề Shape

để hiện ra những tuỳ chọn đường

cong khác nhau cho đường nối được

chọn

Nút Make 4pt Bezier cho phép

chúng ta có thể điều chỉnh hợp lí

đường cong Khi trở về Cmap, bạn sẽ

thấy một hộp nhỏ màu trắng ở giữa

đường nối mà bạn chọn để làm cong

Hộp trắng nhỏ đó thực tế bao gồm haihộp hay điểm, cái này nằm trên cáikia Kích và kéo một trong hai điểmchồng lên nhau đó từ giữa của đườngnối ra ngoài đến một vị trí mongmuốn trên Cmap đó Bây giờ kéođiểm còn lại để hoàn thành đườngcong Khi đã hoàn thành những điềuchỉnh cho đường cong, kích vào mộtphần màu trắng của Cmap để thiết lậpđường nối cong.

Để làm cong một đường nối bằngcách sử dụng góc của một tam giác,

kích vào nút Make 3 pt Bezier Kích

và kéo điểm ở giữa của đường nối rangoài đến một vị trí mong muốn Khi

đã hoàn tất việc điều chỉnh đườngcong, kích vào một phần màu trắngcủa Cmap để thiết lập đường nốicong đó

Nút Make Splines cho phép bạn

uốn cong đường nối một cách trựctiếp từ điểm ở giữa Kích và kéo điểm

ở giữa ra ngoài đến vị trí mong muốnsau đó kích vào một phần màu trắngcủa Cmap để thiết lập đường nốicong đó

Nút Make Vectors cho phép bạn

tạo những đường nối gấp khúc hoặc

là những vector, sử dụng nhữngđường thẳng Kích và kéo điểm ởgiữa ra ngoài đến vị trí mong muốnsau đó kích vào phần màu trắng trênCmap để thiết lập vector nối.

Từ một Cmap mở: Bạn có thể bổ

sung các điểm kiểm soát để thay đổihình dạng của một đường nối Kíchphải vào đường nối mà bạn muốn uốn

cong Chọn Add Control Point từ

menu xuất hiện Bổ sung thêm cácđiểm kiểm soát sẽ giúp bạn kiểm soáttốt hơn hình dạng của đường nối

Bạn có thể uốn cong các đường nốitheo nhiều cách khác nhau bằng cách

bổ sung các điểm kiểm soát và bằng

cách sử dụng Make Splines từ bảng Line của cửa sổ “Styles”.

Từ cửa sổ “Styles”, bảng “Line”: Nút Line Thickness cho phép bạn

điều chỉnh độ to, nhỏ của đường nối.Bây giờ khi xem Cmap, độ dày củađường nối bạn chọn đã được thay đổi

Nút Line Style cho phép bạn chỉnh

sửa đường nối sử dụng mô hình liềnhoặc mô hình kết hợp của những dấuchấm và/ hoặc những dấu gạchngang Bây giờ khi xem Cmap,đường nối bạn chọn sẽ xuất hiện như

đã chọn, chọn Styles từ menu Format (Chú ý rằng một đường nối

có thể có hình dạng khác với hiện tại.Xem thêm thông tin về các nhữngkiểu đường nối khác nhau trong mục

Sửa đổi các đường nối).

Từ cửa sổ “Styles”, bảng “Line”: Bạn có thể sử dụng nút Color để thay

đổi màu sắc của đường được chọn

Khi kích vào nút Color, một bảng các

màu sắc phổ biến sẽ xuất hiện cho

phép bạn lựa chọn No Fill sẽ thay đổi

màu của một mục (trừ nền) sang trong

suốt Kích vào nút More Color để lựa

chọn màu đặc biệt không có trongbảng màu

Cửa sổ “Choose a Color” mở ra hộp thoại Swatches là nơi bạn có thể

chọn một màu từ bảng màu mở rộng.Màu vừa được chọn sẽ xuất hiện trong

bảng Preview Những màu đã được

chọn trước đó ở bên dưới tiêu đề

Recent Kích vào HSB ở phía trên

cùng của cửa sổ để tiếp tục khám phánhững tuỳ chọn màu sắc của bạn

sử dụng sự kết hợp những tính năngtrong hộp thoại HSB để chọn mộtmàu Hộp thoại HSB hiển thị các giá

những tính năng trong hộp thoại RGB

để chọn màu Sau khi bạn đã chọn

một màu, kích vào nút OK để quan

sát sự thay đổi màu sắc trong các mụccủa Cmap đó Khi trở về Cmap, mục

đã chọn sẽ có màu mà bạn chọn Bạncũng có thể thay đổi màu sắc của cácmục khác của Cmap sang màu sắc đãchọn

Từ một Cmap mở: Bạn có thể

thay đổi màu sắc của nhiều mụcCmap cùng một lúc Một cách để lựachọn nhiều mục Cmap cạnh nhau làkích và giữ chuột để kéo vùng lựachọn hình chữ nhật qua các mục.Bằng cách giữ phím Ctrl và kích vàocác mục, nhiều mục không cạnh nhau

có thể được lựa chọn Kết hợp kích vàkéo vùng lựa chọn hình chữ nhậttrong khi giữ phím Ctrl có thể khiến

cả những mục Cmap cạnh nhau vàkhông cạnh nhau nằm trong vùng lựachọn (Xem các cách lựa chọn các

mục Cmap trong mục Những nút lồng và kết hợp) Khi bạn đã hoàn tất

việc lựa chọn các mục Cmap, chọn

Styles từ menu Format.

Từ cửa sổ “Styles”: Các bảng Line và/ hoặc Object có thể được sử

dụng để thay đổi màu sắc của vùnglựa chọn các mục Cmap Sau khi kích

vào nút Color, những màu sắc được liệt kê bên dưới tiêu đề Added Colors

có thể được sử dụng để thay đổi màusắc của tất cả các mục đã chọn Khitrở lại Cmap, nhóm các mục đã chọn

sẽ có màu bạn chọn

Từ một Cmap mở: Để thay đổi

màu nền của một khái niệm hay cụm

từ nối đơn đã chọn, chọn Styles từ menu Format.

Từ cửa sổ “Styles”, bảng

“Object”: Để bắt đầu chọn một màu, kích vào nút Color Những màu sắc

bổ sung có thể xuất hiện bên dưới tiêu

đề Add Color Bạn có thể chọn màu

nền cho khái niệm bằng cách kích vào

nút No Fill, một màu trong bảng màu phổ biến hoặc More Colors để điều

chỉnh sự lựa chọn Khi trở lại Cmap,khái niệm hay cụm từ nối đã chọn sẽ

có màu bạn chọn

Từ một Cmap mở: Để thay đổi

màu văn bản của một khái niệm hoặc

cụm từ nối đã chọn, chọn Styles từ menu Format.

Từ cửa sổ “Styles”, bảng “Font”: Kích vào nút Text Color để bắt đầu

thay đổi màu Sau khi bạn đã chọnmàu, hãy quay trở lại Cmap để quansát văn bản đã chọn với màu đượcchọn.

Từ một Cmap mở: Để thay đổi màu nền của một Cmap, chọn Styles

2.3.18 Thay đổi phông chữ và kích cỡ

Từ một Cmap mở: Để thay đổi

phông chữ và kích cỡ, bắt đầu bằngcách chọn một số lượng bất kì gồmcác khái niệm và/ hoặc các cụm từ

nối (Mục Thay đổi màu sắc và Những nút lồng và kết hợp giải

thích những phương pháp khác nhaucủa việc lựa chọn các mục Cmap.)

Chọn Styles từ menu Format.

Từ cửa sổ “Styles”, bảng “Font”: Bạn có thể thay đổi Font Name và/ hoặc Font Point Sire sử dụng những

hộp thoại được tìm thấy bên dưới tiêu