Tiết 1: ¤n tËp ®Çu n¨m. Ngµy so¹n: Ngày dạy I.Môc tiªu bµi häc: 1.Học sinh nắm vững đ¬ược khái niệm đồng đẳng, đồng phân,xác định đ¬ược các chất là đồng đẳng ,đồng phân của nhau. 2.Tìm ra mối liên hệ giữa cấu tạo và tính chất của hiđrocacbon 3.HS hiểu rõ về nhóm chức, từ đó xét đ¬ợc tính chất của các hợp chất hữu cơ thông qua nhãm chøc. II. chuẩn bị. Giáo viên: giáo án hệ thống câu hỏi Học sinh: ôn tập kiến thức III. phương pháp. Đàm thoại, làm việc nhóm IVNéi dung bµi gi¶ng Ho¹t ®éng cña GVHS Néi dung Ho¹t ®éng 1 Nghiªn cøu c¸c néi dung cña thuyÕt cÊu t¹o ho¸ häc Nªu c¸c luËn ®iÓm cña thuyÕt Gi¶i thÝch c¸c luËn ®iÓm I.Néi dung cña thuyÕt cÊu t¹o ho¸ häc 1.Trong ph©n tö HCHC c¸c nguyªn tö liªn kÕt víi nhau theo ®óng ho¸ trÞ vµ theo mét thø tù nhÊt ®Þnh gäi lµ cÊu t¹o ho¸ häc.Sù thay ®æi thø tù liªn kÕt sÏ t¹o ra chÊt míi 2.Trong ph©n tö HCHC C cã ho¸ trÞ 4, C kh«ng nh÷ng liªn kÕt trùc tiÕp víi nguyªn tö cña c¸c nguyªn tè kh¸c mµ chóng cßn liªn kÕt víi nhau t¹o ra m¹ch C kh¸c nhau 3.TÝnh chÊt cña chÊt h÷u c¬ phô thuéc thµnh phÇn ph©n tö vµ cÊu t¹o ho¸ häc. Ho¹t ®éng 2 GV cho 2 c«ng thøc ph©n tö vµ sau ®ã cho thªm 2 c«ng thøc cÊu t¹o.Yªu cÇu häc sinh x¸c ®Þnh chóng cã ph¶i lµ ®ång ®¼ng cña nhau kh«ng? VD: CH4O vµ C2H6O II.§ång ®¼ng CH4O vµ C2H6O cã thÓ lµ ®ång ®¼ng hoÆc kh«ng lµ tuú thuéc vµo cÊu t¹o. KÕt luËn: §ång ®¼ng lµ nh÷ng chÊt cã cÊu t¹o vµ tÝnh chÊt t¬¬ng tù nhau nh¬ng thµnh phÇn ph©n tö h¬n kÐm nhau 1 hay nhiÒu nhãm CH2 Ho¹t ®éng3 HS cho vÝ dô vÒ ®ång ph©n.Tõ ®ã kÕt luËn vÒ hiÖn t¬îng ®ång ph©n III.§ång ph©n §ång ph©n lµ nh÷ng chÊt cã cïng c«ng thøc ph©n tö nh¬ng c«ng thøc cÊu t¹o kh¸c nhau nªn tÝnh chÊt lµ kh¸c nhau. Ho¹t ®éng 4 GV yªu cÇu HS: T×m hiÓu vÒ mèi liªn quan gi÷a cÊu t¹o vµ tÝnh chÊt cña hi®rocacbon tõ ®ã suy ra c¸c lo¹i hîp chÊt h÷u c¬ kh¸c. IV. Mèi liªn quan gi÷a cÊu t¹o vµ tÝnh chÊt cña hi®rocacbon 1.Hi®rocacbon no cho ph¶n øng ®Æc trng lµ ph¶n øng thÕ. 2.Hi®rocacbon kh«ng no cho ph¶n øng céng,trïng hîp. Ph¶n øng víi dd KMnO4 3.Hi®rocacbon th¬m cho c¶ ph¶n øng thÕ vµ céng. Rót kinh nghiÖm: Ch¬ng 1: Este lipit (TiÕt 2) Bµi 1: ESTE Ngµy so¹n: Ngày dạy : I Môc tiªu: 1. KiÕn thøc: kh¸I niÖm, ®Æc ®iÓm cÊu t¹o ph©n tö, danh ph¸p cña este tinhs chÊt ho¸ häc: ph¶n øng thuû ph©n vµ ph¶n øng víi dung dÞch kiÒm ph¬ng ph¸p ®iÒu chÕ b»ng ph¶n øng este ho¸ øng dông cña mét sè este tiªu biÓu 2. KÜ n¨ng: viÕt ®îc c«ng thøc cÊu t¹o cña este cã tèi ®a 4 nguyªn tö cacbon viÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc minh ho¹ tÝnh chÊt ho¸ häc cña este no ®¬n chøc ph©n biÖt ®îc este víi c¸c hîp chÊt kh¸c tÝnh khèi lîng c¸c chÊt trong ph¶n øng xµ phßng ho¸ II ChuÈn bÞ: GV: chuÈn bÞ mì ®éng vËt, ddH2SO4; dd NaOH; èng nghiÖm; ®Ìn cån,... Häc sinh: ®äc tríc bµi míi. IIIPh¬ng ph¸p: KÕt hîp c¸c ph¬ng ph¸p : ®µm thäai, vÊn ®¸p, gîi më, trùc quan IV. KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy V. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ho¹t ®éng GV Häc sinh Néi dung Ho¹t ®éng 1: Gv ýªu cÇu hs viÕt mét vµi pthh cña axit axetic víi ancol vµ nªu c¸c s¶n phÈm h÷u c¬ thuéc lo¹i este? (Häc sinh tr¶ lêi vµ lªn b¶ng viÕt pthh) Tõ este häc sinh ®• viÕt, gv giíi thiÖu CTCT cña este , c¸ch viÕt gän CTCT . C¸ch lËp CTTQ cña este t¹o bëi rîu no ®¬n chøc vµ axit no ®¬n chøc? Tõ ®ã híng dÉn häc sinh suy luËn ra c«ng thøc cÊu t¹o chung? (Häc sinh tr¶ lêi) GV më réng giíi thiÖu thªm vÒ este cña rîu vµ axit kh«ng no. GV gíi thiÖu c¸ch gäi tªn th«ng thêng cña este sau ®ã yªu cÇu häc sinh vËn dông ®Ó gäi tªn? (Häc sinh tr¶ lêi) Ho¹t ®éng 2: GV yªu cÇu häc sinh nªu? (Häc sinh tr¶ lêi) GV híng dÉn hs gi¶i thÝch mét sè tÝnh chÊt ®ã dùa vµo kiÕn thøc vÒ liªn kÕt hi®ro? Ho¹t ®éng 3: GV híng dÉn hs ph©n tÝch ph¶n øng este ho¸ ë bµi tríc ®Ó dÉn ®Õn ph¶n øng thuû ph©n trong m«i trêng axit .ViÕt PTHH cña ph¶n øng thuû ph©n? (Häc sinh tr¶ lêi vµ viÕt pt) Gv nhÊn m¹nh cho häc sinh vÒ ®Æc ®iÓm p. GV giíi thiÖu p . yªu cÇu häc sinh viÕt ptp? (Häc sinh tr¶ lêi) Ho¹t ®éng 4: Cho biÕt ph¬ng ph¸p vµ nguyªn liÖu ®iÒu chÕ este? Lu ý trêng hîp ngo¹i lÖ? Este cã nh÷ng øng dông g×?Cho vÝ dô? (Häc sinh tr¶ lêi) I Kh¸i niÖm vµ danh ph¸p: 1. Kh¸i niÖm: SGK Este cña axit h÷u c¬ no ®¬n chøc víi rîu no ®¬n chøc cã CTCT chung. C¬nH2n+1COOCmH2m+1 hoÆc RCOOR R1, R2 cã thÓ gièng hoÆc kh¸c nhau C«ng thøc chung lµ: CnH2nO2(n ≥2) 2. Danh ph¸p: Tªn = tªn gèc hi®r«cacbon R+ tªn gèc axit cã ®u«i at. VD: HCOOCH3: Metyl fomiat CH3COOCH3: Metyl axetat. CH3COOC2H5: Etyl axetat IITÝnh chÊt vËt lý: (SGK) IIITÝnh chÊt ho¸ häc: 1. Trong dung dÞch axit: CH3COOC2H5+ HOH C2H5OH + CH3COOH Ph¶n øng tõ tr¸i sang ph¶i gäi lµ ph¶n øng thuû ph©n este. Cßn theo chiÒu ngîc l¹i lµ ph¶n øng este ho¸. VËy: ph¶n øng thuû ph©n este trong dung dÞch axit lµ ph¶n øng thuËn nghÞch. 2. Trong dung dÞch baz¬: CH3COOCh3 + NaOH CH3COONa + CH3OH → ®©y lµ ph¶n øng mét chiÒu. Cßn gäi lµ ph¶n øng xµ phßng ho¸. IV§iÒu chÕ: Tõ ancol vµ axit cacboxylic b»ng ph¶n øng este ho¸. V øng dông: (sgk) Ho¹t ®éng 5: Cñng cè vµ dÆn dß. Yªu cÇu hs lµm bµi tËp 1 vµ mét phÇn bµi tËp 6 SGK ( 2 Häc sinh lªn b¶ng tr¶ lêi) Lµm c¸c bµi tËp cßn l¹i SGK vµ s¸ch bµi tËp. Rót kinh nghiÖm : (TiÕt 3) Bµi 2: LipÝt Ngµy so¹n: Ngày dạy : I Môc tiªu: 1. KiÕn thøc: Gióp häc sinh biÕt kh¸i niÖm LipÝt? C¸c lo¹i lipit. kh¸I niÖm chÊt bÐo, tÝnh chÊt vËt lÝ, tÝnh chÊt ho¸ häc, øng dông cña chÊt bÐo c¸ch chuyÓn chÊt bÐod láng thµnh chÊt bÐo r¾n. 2. KÜ n¨ng: viÕt ®îc c¸c ph¬ng tr×nh ho¸ häc minh ho¹ tÝnh chÊt ho¸ häc cña chÊt bÐo ph©n biÖt ®ùoc dÇu ¨n vµ më b«I tr¬n tÝnh khèi lîng chÊt bÐo trong ph¶n øng xad phßng ho¸ IIChuÈn bÞ: MÉu dÇu ¨n, cèc, níc, etanol.....®Ó lµm thÝ nghiÖm xµ phßng ho¸ chÊt bÐo IIIPh¬ng ph¸p: Trùc quan, ®µm tho¹i, gîi më, nªu vÊn ®Ò. IV. KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy V. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ho¹t ®éng cu¶ GV Häc sinh Néi dung Ho¹t ®éng 1: Gv lÊy vÝ dô vÒ lipit.Nghiªn cøu SGK cho biÕt kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i? Ta chØ xÐt vÒ chÊt bÐo Ho¹t ®éng 2: T×m hiÓu vÒ kh¸i niÖm chÊt bÐo, cÊu t¹o vµ tÝnh chÊt vËt lÝ: + Gv m« t¶ khi thuû ph©n chÊt bÐo t¹o ra glixerin vµ axit bÐo. Ngîc l¹i: khi ®un nãng glixerin víi c¸c axit bÐo l¹i thu ®îc chÊt bÐo. Tõ kÕt qu¶ thÝ nghiÖm ®ã chøng tá ®iÒu g×? + Yªu cµu hs cho biÕt sù kh¸c nhau vÒ cÊu t¹o gi÷a ph©n tö chÊt bÐo láng vµ chÊt bÐo r¾n. Tõ ®ã biÕt c¸ch chuyÓn ho¸ chÊt bÐo láng thµnh chÊt bÐo r¾n.? Häc sinh tr¶ lêi Gv gíi thiÖu thªm vÒ CTCT cña chÊt bÐo vµ c¸c axit bÐo thêng gÆp Tõ cÊu t¹o suy ra tÝnh chÊt vËt lÝ cña chÊt bÐo? Ho¹t ®éng 3: So s¸nh ®Æc ®iÓm cÊu t¹o víi este. Dù ®o¸n tÝnh chÊt ho¸ häc cña chÊt bÐo? Häc sinh tr¶ lêi ViÕt ptp thuû ph©n ë c¶ 2 m«i trêng? Häc sinh lªn b¶ng Hs biÕt ®îc t¹i sao ph¶n øng thuû ph©n trong m«i trêng kiÒm ®îc gäi lµ ph¶n øng xµ phßng ho¸? Ho¹t ®éng 4: Gv giíi thiÖu nh÷ng tiÖn lîi cña viÖc dïng chÊt bÐo r¾n trong CN. Yªu cÇu häc sinh t×m biÖn ph¸p thùc hiÖn chuyÓn ho¸ chÊt bÐo láng thµnh chÊt bÐo r¾n, lÊy vÝ dô vµ viÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc? Häc sinh lªn b¶ng Gv lu ý hiÖn tîng «i thiu dÇu mì Ho¹t ®éng 5: Liªn hÖ ®Õn viÖc sö dông chÊt bÐo trong nÊu ¨n vµ sx xµ phßng.Tõ ®ã hs rót ra nh÷ng øng dông cña chÊt bÐo? I Kh¸i niÖm: II ChÊt bÐo: 1. Kh¸i niÖm: ChÊt bÐo lµ tri este cña glixerol víi axit bÐo gäi chung lµ triglierit hay lµ triaxylglixerol Cã thÓ viÕt c«ng thøc cÊu t¹o: R1; R2; R3 lµ gèc cña axit bÐo cã thÓ no hoÆc ko no,cã thÓ gièng hoÆc kh¸c nhau C¸c axit bÐo no nh: C17H35COOH : Axit stearic C15H31COOH : Axit panmitic C¸c axit bÐo ko no nh: C17H33COOH : Axit oleic C17H31COOH : Axit linoeic 2. TÝnh chÊt vËt lÝ: (sgk) 3. TÝnh chÊt ho¸ häc: a. Ph¶n øng thuû ph©n vµ ph¶n øng xµ phßng ho¸: Ph¶n øng thuû ph©n: R COOCH2 R COOCH + H2O R COOCH2 §Æc ®iÓm ph¶n øng: lµ p thuËn nghÞch Ph¶n øng xµ phßng ho¸: R COOCH2 R COOCH + NaOH R COOCH2 §Æc ®iÓm ph¶n øng: p mét chiÒu b. Ph¶n øng céng hi®r« ( Hi®ro ho¸ chÊt bÐo láng) C17H33 COOCH2 C17H33 COOCH + H2 C17H33 COOCH2 4. øng dông: ( sgk) Ho¹t ®éng 6: Cñng cè vµ dÆn dß: NhÊn m¹nh kiÕn thøc träng t©m: tÝnh chÊt ho¸ häc cña chÊt bÐo Lµm c¸c bµi tËp sgk : 1, 2, 3 trong SGK ®Ó cñng cè .......................................................... Rót kinh nghiÖm: (tiÕt 4) Bµi 4: LuyÖn tËp: Este Ngµy so¹n: Ngày dạy I. Môc tiªu cña bµi häc 1. KiÕn thøc cñng cè kiÕn thøc vÒ este vµ chÊt bÐo 2. KÜ n¨ng Gi¶i c¸c bµi to¸n vÒ este. II. ChuÈn bÞ HS chuÈn bÞ c¸c bµi tËp trong SGK vµ s¸ch bµi tËp. GV chuÈn bÞ phiÕu häc tËp III. KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy IV. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung Ho¹t ®éng 1 B»ng ph¬ng ph¸p ®µm tho¹i ýªu cÇu hs «n l¹i kh¸i niÖm este vµ chÊt bÐo?§Æc ®iÓm cÊu t¹o?CTPT? Hs tr¶ lêi Ho¹t ®éng 2: Tõ ®Æc ®iÓm cÊu t¹o, hs vËn dông ®Ó viÕt pthh cña ph¶n øng thuû ph©n este vµ chÊt bÐo? ViÕt mét vµi pthh minh ho¹ tÝnh chÊt ho¸ häc cña este cô thÓ? Hs lªn b¶ng Ho¹t ®éng 3: Chia nhãm yªu cÇu hs chuÈn bÞ c¸c bµi tËp SGK bµi: 3, 4, 5, 6. C¸c nhãm cö ®¹i diÖn lªn tr×nh bµy? Gv nhËn xÐt vµ söa sai Ho¹t ®éng 4: Ho¹t ®éng cñng cè GV híng dÉn HS gi¶i bµi tËp bæ sung vµ mét sè bµi tËp trong SGK vµ s¸ch bµi tËp. I. C¸c kiÕn thøc cÇn nhí 1. Kh¸i niÖm: 2. TÝnh chÊt ho¸ häc: Ph¶n øng thû ph©n: (RCOO)3C3H5 + 3HOH →3RCOOH + C3H5(OH)3 Ph¶n øng xµ phßng ho¸: (RCOO)3C3H5 + 3NaOH→ 3RCOONa + C3H5(OH)3 Ph¶n øng hi®ro ho¸ chÊt bÐo láng: (C17H31COO)3C3H5 + 3H2 → (C17H33COO)3C3H5 II. Bµi tËp Bµi 3: §. ¸n B Bµi 4: a) CTPt cña A lµ C3H6O2 b) CTCT vµ gäi tªn cña A: HCOOC3H7 lµ propyl fomiat bµi 5: a= 8,82 g m = 6,08 g X lµ: C17H31COOC3H5(C17H33COO)2 Bµi 6: §. ¸n C Híng dÉn mét sè bµi tËp Bµi 1 ; Bµi 7 ; bµi 8 SGK Rót kinh nghiÖm Tiết 5. LUYỆN TẬPØ CHAÁT BEÙO Ngµy so¹n: Ngày dạy I. Môc tiªu cña bµi häc 1. KiÕn thøc cñng cè kiÕn thøc vÒ este vµ chÊt bÐo 2. KÜ n¨ng Gi¶i c¸c bµi to¸n vÒ este. II. ChuÈn bÞ HS chuÈn bÞ c¸c bµi tËp trong SGK vµ s¸ch bµi tËp. GV chuÈn bÞ phiÕu häc tËp III. Hoaït ñoäng daïy hoïc: 1. OÅn ñònh 2. Kieåm tra baøi cuõ: 3. Vaøo baøi môùi: Hoaït ñoäng thaày troø Kieán thöùc caàn ñaït Hoaït ñoäng 1 Hs: Nhaéc laïi khaùi nieäm este, chaát beùo. Coâng thöùc phaân töû. Hs: Nhôù laïi tính chaát hoaù hoïc ñaëc tröng cuûa este, chaát beùo: thuyû phaân trong MT axit vaø trong MT bazô (xaø phoøng hoaù), phaûn öùng coäng hiñro vaøo goác HC chöa no ñv chaát beùo loûng. I. KIEÁN THÖÙC CAÀN NHÔÙ 1. Khaùi nieäm: 2. Tính chaát hoaù hoïc: Hoaït ñoäng 2 Gv: Höôùng daãn cho hs maãu so saùnh Hs: So saùnh trình baøy leân baûng phuï Gv vaø hs: nhaän xeùt boå xung Hs: Vieát phöông trình phaûn öùng bt 2 Hs: Trình bay ptpö bt 3, sau ñoù choïn phöông aùn ñuùng. Gv vaø hs: nhaän xeùt boå xung Baøi taäp lí thuyeát: Baøi taäp 1: So saùnh chaát beùo vaø este veà: Thaøn phaàn ng.toá, ñ.ñ caáu taïo phaân töû vaø tc hh. Baøi taäp 2,3(sgk trang 18) Hoaït ñoäng 3 Gv: Höôùng daãn cho hs phöông phaùp giaûi baøi taäp Hs: Vieát ptpö, giaûi toaùn hoaù hoïc Gv vaø hs: nhaän xeùt boå xung Gv: Höôùng daãn cho hs phöông phaùp giaûi baøi taäp Hs: Vieát ptpö, giaûi toaùn hoaù hoïc, sau ñoù choïn phöông aùn ñuùng Gv vaø hs: nhaän xeùt boå xung Baøi toaùn Baøi taäp4(sgk – trang 18) Baøi taäp 6, 8(sgk – trang 18) Daën doø: Baøi taäp veà nhaø: 5, 7 (sgk – trang 18) Chuaån bò kieán thöùc chöông môùi Ch¬ng 2 Cacbohi®rat (TiÕt 6) Bµi 5: Glucoz¬ Ngµy so¹n: Ngày dạy: I. Môc tiªu cña bµi häc 1. VÒ kiÕn thøc kh¸I niÖm, ph©n lo¹i cacbohidrat c«ng thøc c©u t¹o d¹ng m¹ch hë, tÝnh ch©t vËt lÝ, øng dông cña glucoz¬ HiÓu ®îc tÝnh chÊt ho¸ häc cña glucozo 2. KÜ n¨ng viÕt c«ng thøc cÊu t¹o d¹ng m¹ch hë dù ®o¸n tÝnh chÊt ho¸ häc viÕt phong tr×nh ho¸ häc tÝnh khèi lîng glucozo II. ChuÈn bÞ Dông cô: kÑp gç, èng nghiÖm, ®òa thuû tinh, ®Ìn cån, th×a, èng nhá giät, èng nghiÖm nhá. Ho¸ chÊt: glucoz¬, c¸c dung dÞch : AgNO3, NH3, CuSO4, NaOH. M« h×nh: h×nh vÏ, tranh ¶nh liªn quan ®Õn bµi häc. III. ph¬ng ph¸p : Ph¬mg ph¸p ®µm tho¹i vµ trùc quan IV. KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy V. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TiÕt 1: Nghiªn cøu tÝnh chÊt vËt lÝ, tr¹ng th¸i tù nhiªn; cÊu tróc ph©n tö, tÝnh chÊt ho¸ häc cña nhãm an®ehit. TiÕt 2: Nghiªn cøu c¸c tÝnh chÊt ho¸ häc cßn l¹i cña glucoz¬ vµ frutoz¬. Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung Ho¹t ®éng 1 GV cho HS quan s¸t mÉu glucoz¬. HS tù nghiªn cøu SGK vÒ tÝnh chÊt vËt lÝ vµ tr¹ng th¸i thiªn nhiªn cña glucoz¬. Ho¹t ®éng 2 Sö dông phiÓu häc tËp sè 1 GV hái HS §Ó x¸c ®Þnh CTCT cña glucoz¬ ph¶i tiÕn hµnh c¸c thÝ nghiÖm nµo ? Ph©n tÝch kÕt qu¶ thÝ nghiÖm ®Ó kÕt luËn vÒ cÊu t¹o cña glucoz¬. HS tr¶ lêi + Khö hoµn toµn Glucoz¬ cho n hexan. VËy 6 nguyªn tö C cña ph©n tö Glucoz¬ t¹o thµnh 1 m¹ch dµi + Ph©n tö Glucoz¬ cho ph¶n øng tr¸ng b¹c, vËy trong ph©n tö cã nhãm CH=O. + Ph©n tö Glucoz¬ t¸c dông víi Cu(OH)2 cho dung dÞch mµu xanh lam, vËy trong ph©n tö cã nhiÒu nhãm OH ë vÞ trÝ kÕ nhau. + Glucoz¬ t¹o este chøa 5 gèc axit CH3COO, vËy trong ph©n tö cã 5 nhãm OH. Ho¹t ®éng 3: Sö dông phiÕu häc tËp sè 2 HS Quan s¸t GV biÓu diÔn thÝ nghiÖm oxi ho¸ glucoz¬ b»ng AgNO3 trong dung dÞch NH3. Nªu hiÖn tîng, gi¶i thÝch vµ viÕt PTHH. Hs lªn b¶n HS lµm t¬ng tù víi thÝ nghiÖm glucoz¬ ph¶n øng víi Cu(OH)2. GV yªu cÇu HS viÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng khö glucoz¬ b»ng H2. Hs viÕt pthh ã. I. TÝnh chÊt vËt lÝ vµ tr¹ng th¸i thiªn nhiªn SGK II. CÊu t¹o ph©n tö Glucoz¬ cã c«ng thøc ph©n tö lµ C6H12O6 1) C¸c d÷ kiÖn thùc nghiÖm Sgk 2) KÕt luËn Glucoz¬ cã cÊu t¹o cña an®ehit ®¬n chøc vµ ancol 5 chøc, cã c«ng thøc cÊu t¹o thu gän lµ CH2OHCHOHCHOHCHOHCHOHCH=O. Trong thùc tÕ glucoz¬ tån t¹i chñ yªó ë hai d¹ng m¹ch vßng. vµ Glucoz¬ Glucoz¬ Glucoz¬ III. TÝnh chÊt ho¸ häc Glucoz¬ cã c¸c tÝnh chÊt cña nhãm an®ehit vµ ancol ®a chøc. 1. TÝnh chÊt cña nhãm an®ehit a) Oxi hãa Glucoz¬ b»ng phøc b¹c amoniac (AgNO3 trong dung dÞch NH3) ThÝ nghiÖm: sgk HiÖn tîng: Thµnh èng nghiÖm l¸ng bãng. Gi¶i thÝch AgNO3+3NH3+H2OAg(NH3)2OH + NH4NO3 CH2OHCHOH4CHO+2Ag(NH3)2OH CH2OHCHOH4COONH4 + 2Ag +3NH3 + H2O. b) Khö Glucoz¬ b»ng hi®ro CH2OHCHOH4CHO+H2 CH2OHCHOH4CH2OH Sobitol Ho¹t ®éng 8: Cñng cè Gv nhÊn m¹nh träng t©m vµ dïng c¸c bµi t©p 2, 3 ®Ó cñng cè Híng dÉn hs lµm c¸c bµi tËp cßn l¹i SGK trang 25 ................................ Rót kinh nghiÖm Ch¬ng 2 Cacbohi®rat (TiÕt 7) Bµi 5: Glucoz¬ Ngµy so¹n: Ngày dạy: I. Môc tiªu cña bµi häc 1. VÒ kiÕn thøc kh¸I niÖm, ph©n lo¹i cacbohidrat c«ng thøc c©u t¹o d¹ng m¹ch hë, tÝnh ch©t vËt lÝ, øng dông cña glucoz¬ HiÓu ®îc tÝnh chÊt ho¸ häc cña glucozo 2. KÜ n¨ng viÕt c«ng thøc cÊu t¹o d¹ng m¹ch hë dù ®o¸n tÝnh chÊt ho¸ häc viÕt phong tr×nh ho¸ häc tÝnh khèi lîng glucozo II. ChuÈn bÞ Dông cô: kÑp gç, èng nghiÖm, ®òa thuû tinh, ®Ìn cån, th×a, èng nhá giät, èng nghiÖm nhá. Ho¸ chÊt: glucoz¬, c¸c dung dÞch : AgNO3, NH3, CuSO4, NaOH. M« h×nh: h×nh vÏ, tranh ¶nh liªn quan ®Õn bµi häc. III. Ph¬ng ph¸p : Ph¬mg ph¸p ®µm tho¹i vµ trùc quan IV. KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy V. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TiÕt 1: Nghiªn cøu tÝnh chÊt vËt lÝ, tr¹ng th¸i tù nhiªn; cÊu tróc ph©n tö, tÝnh chÊt ho¸ häc cña nhãm an®ehit. TiÕt 2: Nghiªn cøu c¸c tÝnh chÊt ho¸ häc cßn l¹i cña glucoz¬ vµ frutoz¬. Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung Ho¹t ®éng 4: HS viÕt PTHH cña ph¶n øng gi÷a dung dÞch glucoz¬ vµ Cu(OH)2 díi d¹ng ph©n tö. HS nghiªn cøu SGK cho biÕt ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña este ®îc t¹o ra tõ glucoz¬. KÕt luËn rót ra vÒ ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña glucoz¬. Ho¹t ®éng 5 Sö dông phiÕu häc tËp sè 3 HS nghiªn cøu sgk vµ t×m hiÓu thùc tÕ nªu ph¶n øng lªn men. HS tù viÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng. Ho¹t ®éng 6 HS nghiªn cøu sgk vµ t×m hiÓu thùc tÕ cuéc sèng Ho¹t ®éng 7 Sö dông phiÕu häc tËp sè 4 HS Nghiªn cøu sgk cho biÕt ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña ®ång ph©n quan träng nhÊt cña glucoz¬ lµ fructoz¬. HS cho biÕt tÝnh chÊt vËt lÝ vµ tr¹ng th¸i thiªn nhiªn cña fructoz¬. HS cho biÕt tÝnh chÊt ho¸ häc ®Æc trng cña fructoz¬. Gi¶i thÝch nguyªn nh©n g©y ra c¸c tÝnh chÊt ®ã. 2. TÝnh chÊt cña ancol ®a chøc (poliancol) a) T¸c dông víi Cu(OH)2 2C6H11O6H + Cu(OH)2(C6H11O6)2Cu + 2H2O b) Ph¶n øng t¹o este Glucoz¬ cã thÓ t¹o ra C6H7O(OCOCH3)5 3. Ph¶n øng lªn men C6H12O6 2C2H5OH + 2CO2 IV. §iÒu chÕ vµ øng dông 1. §iÒu chÕ (C6H10O5)n + nH2O nC6H12O6 2. øng dông SGK V §ång ph©n cña Glucoz¬: Fructoz¬ CH2OHCHOHCHOHCHOHCCH2OH || O Cïng víi d¹ng m¹ch hë fructoz¬ cã thÓ tån t¹i ë d¹ng m¹ch vßng 5 c¹nh hoÆc 6 c¹nh. D¹ng 5 c¹nh cã hai ®ång ph©n vµ . TÝnh chÊt t¬ng tù Glucoz¬. Glucoz¬ Fructoz¬ Ho¹t ®éng 8: Cñng cè Gv nhÊn m¹nh träng t©m Híng dÉn hs lµm c¸c bµi tËp cßn l¹i SGK trang 25 ................................ Rót kinh nghiÖm (tiÕt 8) Bµi 6: Saccaroz¬, tinh bét vµ xenlulozo Ngµy so¹n: Ngày dạy: I. Môc tiªu cña bµi häc 1. KiÕn thøc: BiÕt công thức phân tử, đặc điểm cấu tạo, tính chất vật lí, tính chất hoá học của saccarozo 2. KÜ n¨ng quan sát mô hình ViÕt c¸c pthh minh ho¹ cho tÝnh chÊt ho¸ häc cña c¸c hîp chÊt trªn Gi¶i c¸c bµi tËp cã liªn quan. II. ChuÈn bÞ Dông cô: èng nghiÖm, ®Ìn cån, èng nhá giät. Ho¸ chÊt: saccaroz¬ H×nh vÏ phãng to tranh ¶nh cã liªn quan. III. ph¬ng ph¸p :§µm tho¹i, vÊn ®¸p, trùc quan IV. KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy V. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung Ho¹t ®éng 1 HS quan s¸t mÉu saccaroz¬ (®êng kÝnh tr¾ng) vµ t×m hiÓu SGK ®Ó biÕt nh÷ng tÝnh chÊt vËt lÝ vµ tr¹ng th¸i thiªn nhiªn cña saccaroz¬. Ho¹t ®éng 2 HS: Cho biÕt ®Ó x¸c ®Þnh CTCT cña saccaroz¬ ngêi ta ph¶i tiÕn hµnh c¸c thÝ nghiÖm nµo. Ph©n tÝch c¸c kÕt qu¶ thu ®îc rót ra kÕt luËn vÒ cÊu t¹o ph©n tö cña saccaroz¬. HS tr¶ lêi Dung dÞch saccaroz¬ lµm tan Cu(OH)2 thµnh dung dÞch xanh lam cã nhiÒu nhãm OH kÒ nhau. Dung dÞch saccaroz¬ kh«ng cã ph¶n øng tr¸ng b¹c, kh«ng khö Cu(OH)2 kh«ng cã nhãm CHO vµ kh«ng cßn OH hemixetan tù do. §un nãng dung dÞch saccaroz¬ cã mÆt axit v« c¬ ®îc Glucoz¬ vµ Frcutoz¬ saccaroz¬ ®îc hîp bëi ph©n tö Glucoz¬ vµ Fructoz¬ ë d¹ng m¹ch vßng b»ng liªn kÕt qua nguyªn tö oxi (COC ) gi÷a C1 cña Glucoz¬ vµ C2 cña fructoz¬. HS: ViÕt CTCT cña saccaroz¬. GV : Söa ch÷a cho HS c¸ch viÕt, chó ý c¸ch ®¸nh sè c¸c vßng trong ph©n tö saccaroz¬. Ho¹t ®éng 3 HS quan s¸t GV biÓu diÔn cña dung dÞch saccaroz¬ víi Cu(OH)2 ë nhiÖt ®é thêng, nªu hiÖn tîng, gi¶i thÝch, viÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng. HS nghiªn cøu sgk. ViÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng cña saccaroz¬ víi v«i s÷a, sau ®ã sôc CO2 vµo dung dÞch thu ®îc. GV Cho HS biÕt øng dông quan träng cña c¸c ph¶n øng trªn trong c«ng nghiÖp s¶n xuÊt ®êng (TÝnh chÊt nµy ®îc ¸p dông trong viÖc tinh chÕ ®êng). Ho¹t ®éng 4 HS gi¶i thÝch hiÖn tîng thùc tÕ, c¸c xÝ nghiÖp tr¸ng g¬ng ®• dïng dung dÞch saccaroz¬ víi axit sunfuric lµm chÊt khö trong ph¶n øng tr¸ng b¹c. GV gi¶i thÝch viÖc chän dung dÞch saccaroz¬ lµm nguyªn liÖu cho ph¶n øng tr¸ng g¬ng. Ho¹t ®éng 5 HS nghiªn cøu SGK. HS theo dâi s¬ ®å s¶n xuÊt ®êng saccaroz¬ trong CN trong SGK tãm t¾t c¸c giai ®o¹n chÝnh vµ ph©n tÝch giai ®o¹n 5 cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®êng saccaroz¬. GV ®¸nh gi¸ c©u tr¶ lêi cña HS. A. Saccaroz¬ I. TÝnh chÊt vËt lÝ SGK II. CÊu tróc ph©n tö Saccaroz¬ hîp bëi Glucoz¬ vµ Fruct¬z¬. III. TÝnh chÊt ho¸ häc Saccaroz¬ kh«ng cßn tÝnh khö v× kh«ng cßn nhãm CHO vµ kh«ng cßn OH hemixetan tù do nªn kh«ng cßn d¹ng m¹ch hë. V× vËy saccaroz¬ chØ cßn tÝnh chÊt cña ancol ®a chøc vµ ®Æc biÖt cã ph¶n øng thuû ph©n cña ®isaccarit. 1. Ph¶n øng cña ancol ®a chøc a) Ph¶n øng víi Cu(OH)2 ThÝ nghiÖm: sgk HiÖn tîng: kÕt tña Cu(OH)2 tan ra cho dung dÞch mµu xanh lam. Gi¶i thÝch: saccaroz¬ cã nhiÒu nhãm OH kÒ nhau. 2C12H22O11+ Cu(OH)2 Cu(C12H21O11)2 + 2H2O b) Ph¶n øng víi Ca(OH)2 ThÝ nghiÖm vµ hiÖn tîng: saccaroz¬ hoµ tan hÕt vÈn ®ôc. Khi sôc khÝ CO2 vµo dung dÞch canxi saccarat th× thÊy kÕt tña. Gi¶i thÝch: C12H22O11+Ca(OH)2+H2O C12H22O11.CaO. 2H2O C12H22O11.CaO. 2H2O + CO2 C12H22O11 + CaCO3+ 2 H2O 2. Ph¶n øng thuû ph©n C12H22O11+ H2O C6H12O6 + C6H12O6 Glucoz¬ Fructoz¬ IV.øng dông vµ s¶n xuÊt ®êng saccaroz¬ 1. øng dông sgk 2. S¶n xuÊt ®êng saccaroz¬ Sgk Ho¹t ®éng 15: Cñng cè HS lµm bµi tËp 3, trang 33. SGK So s¸nh ®Æc ®iÓm cÊu tróc ph©n tö cña glucoz¬, saccaroz¬ Rút kinh nghiệm (tiÕt 9) Bµi 6: Saccaroz¬, tinh bét vµ xenluloz¬ Ngµy so¹n: Ngày dạy: I. Môc tiªu cña bµi häc 1. KiÕn thøc: BiÕt cÊu tróc ph©n tö vµ tÝnh chÊt ®iÓn h×nh cña,tinh bét 2. KÜ n¨ng ViÕt c¸c pthh minh ho¹ cho tÝnh chÊt ho¸ häc cña tinh bột Gi¶i c¸c bµi tËp cã liªn quan. II. ChuÈn bÞ Dông cô: èng nghiÖm, ®Ìn cån, èng nhá giät. Ho¸ chÊt: dd I2tinh bét H×nh vÏ phãng to tranh ¶nh cã liªn quan. III. ph¬ng ph¸p :§µm tho¹i, vÊn ®¸p, trùc quan IV. KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy V. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung Ho¹t ®éng 6: HS quan s¸t mÉu tinh bét vµ nghiªn cøu SGK cho biÕt c¸c tÝnh chÊt vËt lÝ vµ tr¹ng th¸i thiªn nhiªn cña tinh bét. Ho¹t ®éng 7 Nghiªn cøu SGk, cho biÕt cÊu tróc ph©n tö cña tinh bét. Cho biÕt ®Æc ®iÓm liªn kÕt gi÷a c¸c m¾t xÝch glucoz¬ trong ph©n tö tinh bét. HS tr¶ lêi: Cã thÓ coi tinh bét lµ polime do nhiÒu m¾t xÝch glucoz¬ hîp l¹i vµ cã c«ng thøc (C¬6H10O5)n. Tinh bét lµ hçn hîp cña 2 lo¹i polisaccarit lµ amiloz¬ vµ amilopectin. Amiloz¬ lµ polime cã m¹ch xo¾n lß xo, kh«ng ph©n nh¸nh, ph©n tö khèi kho¶ng 200.000 ®vC. Amilopectin lµ polime cã m¹ch xo¾n lß xo, ph©n nh¸nh, ph©n tö khèi lín h¬n amiloz¬, kho¶ng 1000.000 ®vC. Trong ph©n tö amoloz¬, c¸c m¾t xÝch glucoz¬ liªn kÕt víi nhau gi÷a nguyªn tö C1 ë m¾t xÝch nµy vµ nguyªn tö C4 ë m¾t xÝch kia qua cÇu oxi, gäi lµ c¸c liªn kÕt 14 glicozit Ph©n tö amolipectin ®îc cÊu t¹o bëi mét sè m¹ch amiloz¬, c¸c m¹ch nµy nèi víi nhau gi÷a nguyªn tö C1 ë m¾t xÝch ®Çu cña m¹ch nµy víi nguyªn tö C6 ë m¾t xÝch gi÷a cña m¹ch kia, qua nguyªn tö oxi, gäi lµ liªn kÕt 16 glicozit. Ho¹t ®éng 8 HS: Nªu hiÖn tîng khi ®un nãng dung dÞch tinh bét víi axit v« c¬ lo•ng. ViÕt PTHH. Cho biÕt s¬ ®å tãm t¾t qu¸ tr×nh thuû ph©n tinh bét x¶y ra nhê enzim. GV biÓu diÔn: ThÝ nghiÖm gi÷a dung dÞch I2 vµ dung dÞch tinh bét ë nhiÖt ®é thêng, ®un nãng vµ ®Ó nguéi. ThÝ nghiÖm gi÷a dung dÞch I2 cho lªn mÆt c¾t cña cñ khoai lang. HS nªu hiÖn tîng. GV gi¶i thÝch vµ nhÊn m¹nh ®©y lµ ph¶n øng ®Æc trng ®Ó nhËn ra tinh bét. Ho¹t ®éng 9 HS nghiªn cøu SGK, cho biÕt øng dông cña tinh bét? Hoạt động 10 HS quan s¸t mÉu xenluloz¬ (b«ng thÊm níc), t×m hiÓu tÝnh chÊt vËt lÝ vµ tr¹ng th¸i thiªn nhiªn cña xenluloz¬. Ho¹t ®éng 11 HS nghiªn cøu SGK cho biÕt: Cêu tróc cña ph©n tö xenluloz¬. Nh÷ng ®Æc ®iÓm chÝnh vÒ cÊu t¹o ph©n tö cña xenluloz¬. So s¸nh víi cÊu t¹o cña ph©n tö tinh bét. Ho¹t ®éng 12 GV biÓu diÔn thÝ nghiÖm ph¶n øng thuû ph©n xenluloz¬ theo c¸c bíc: Cho b«ng nân vµo dung dÞch H2SO¬4 70%. Trung hoµ dung dÞch thu ®îc b»ng dung dÞch NaOH 10 %. Cho dung dÞch thu ®îc t¸c dông víi dung dÞch AgNO3NH3, ®un nhÑ. HS quan s¸t, gi¶i thÝch vµ viÕt PTHH. GV liªn hÖ c¸c hiÖn tîng thùc tÕ, vÝ dô: tr©u bß nhai l¹i. Ho¹t ®éng 13 GV biÓu diÔn thÝ nghiÖm ph¶n øng este ho¸ xenluloz¬ theo tr×nh tù sau: Cho vµo èng nghiÖm lÇn lît: + 4 ml dung dÞch HNO3 ®Æc + 8 ml dung dÞch H2SO4 ®Æc, ®Ó nguéi. + 1 nhóm b«ng + Lêy s¶n phÈm ra Ðp kh«. HS nhËn xÐt mµu s¾c cña s¶n phÈm thu ®îc. Nªu hiÖn tîng khi ®èt ch¸y s¶n phÈm. ViÕt PTHH. Ho¹t ®éng 14 HS liªn hÖ kiÕn thøc thùc tÕ vµ t×m hiÓu SGK cho biÕt c¸c øng dông cña xenluloz¬. B. Tinh bét I. TÝnh chÊt vËt lÝ sgk II. CÊu tróc ph©n tö Tinh bét ®îc t¹o thµnh nhê qu¸ tr×nh quang hîp: 6nCO2 + 5n H2O (C6H10O5)n + 6nCO2 III. TÝnh chÊt ho¸ häc 1. Ph¶n øng thuû ph©n a) Thuû ph©n nhê xóc t¸c axit D÷ kiÖn : sgk Gi¶i thÝch (C6H10O5)n + nH2O n C6H12O6 Thùc ra tinh bét bÞ thuû ph©n tõng bíc qua c¸c giai ®o¹n trung gian lµ ®etrin C6H10O5n, mantoz¬. b) Thuû ph©n nhê enzim 2. Ph¶n øng mµu víi dung dÞch iot a) ThÝ nghiÖm sgk b) Gi¶i thÝch sgk IV. øng dông: sgk C. Xen luloz¬ 4. TÝnh chÊt vËt lÝ. Tr¹ng th¸i thiªn nhiªn sgk 5. Cêu tróc ph©n tö Xenluloz¬ lµ mét polime hîp thµnh tõ c¸c m¾t xÝch (1,4)glucozit, cã c«ng thøc (C6H10O5)n, m¹ch kÐo dµi kh«ng ph©n nh¸nh. Mçi m¾t xÝch C6H10O5 cã 3 nhãm –OH tù do, nªn cã thÓ viÕt c«ng thøc cña xenluloz¬ lµ C6H7O2(OH)3n III. TÝnh chÊt ho¸ häc Xenluloz¬ lµ polisaccarit vµ mçi m¾t xÝch cã 3 nhãm –OH tù do nªn xenluloz¬ cã ph¶n øng thuû ph©n vµ ph¶n øng cña ancol ®a chøc. 1. Ph¶n øng thuû ph©n a) M« t¶ thÝ nghiÖm sgk b) Gi¶i thÝch sgk (C6H10O5)n+ nH2O nC6H12O6 2. Ph¶n øng víi HNO3 C6H7O2(OH)3n+3nHNO3 C6H7O2(ONO2)3n+ 3nH2O. IV. øng dông sgk. Ho¹t ®éng 15: Cñng cè HS lµm bµi tËp 4 trang 34. SGK So s¸nh ®Æc ®iÓm cÊu tróc ph©n tö cña glucoz¬, saccaroz¬, tinh bét Rút kinh nghiẹm (tiÕt 10) LuyÖn tËp CẤU t¹o vµ tÝnh chÊt cña mét sè cacbonhi®rat Ngày soạn: Ngày dạy: I. Môc tiªu cña bµi häc 1. KiÕn thøc BiÕt ®Æc ®iÓm cÊu tróc ph©n tö cña c¸c hîp chÊt cacbonhi®rat tiªu biÓu. HiÓu mèi liªn quan gi÷a cÊu tróc ph©n tö vµ tÝnh chÊt ho¸ häc cña c¸c hîp chÊt cacbonhi®rat tiªu biÓu. HiÓu mèi liªn hÖ gi÷a c¸c hîp chÊt cacbonhi®rat trªn. 2. KÜ n¨ng LËp b¶ng tæng kÕt ch¬ng. Gi¶i c¸c bµi to¸n vÒ c¸c hîp chÊt cacbonhi®rat. II. ChuÈn bÞ HS lµm b¶ng tæng kÕt vÒ ch¬ng cacbonhi®rat theo mÉu thèng nhÊt. HS chuÈn bÞ c¸c bµi tËp trong SGK vµ s¸ch bµi tËp. GV chuÈn bÞ b¶ng tæng kÕt theo mÉu sau: ChÊt Môc Monosaccarit §isaccarit Polisaccarit Glucoz¬ Fructoz¬ Saccaroz¬ Tinh bét Xenluloz¬ CTPT Cêu tróc ph©n tö TÝnh chÊt ho¸ häc 1. TÝnh chÊt an®ehit 2.TÝnh chÊt cñaOH Hemiaxetal 3. TÝnh chÊt ancol ®a chøc 4. Ph¶n øng thuû ph©n 5. Ph¶n øng mµu 6. Ho¹t ®éng d¹y häc Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung Ho¹t ®éng 1 GV gäi 3 HS lªn b¶ng. Mét HS viÕt cÊu tróc ph©n tö cña monosaccarit, mét HS viÕt cÊu tróc ph©n tö cña ®isaccarit, mét HS viÕt cÊu tróc ph©n tö cña polisaccarit vµ nh÷ng ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña hîp chÊt nµy. Ho¹t ®éng 2 HS cho biÕt: Nh÷ng hîp chÊt cacbonat nµo t¸c dông ®îc víi dd AgNO3 trong NH3, t¹i sao ? Nh÷ng hîp chÊt cacbonat nµo t¸c dông ®îc víi CH3HCl, t¹i sao ? Nh÷ng hîp chÊt cacbonat nµo thuû ph©n trong m«i trêng H+ Nh÷ng hîp chÊt cacbonat nµo cã ph¶n øng víi dd I2 ? Ho¹t ®éng 3 Ho¹t ®éng cñng cè GV híng dÉn HS gi¶i bµi tËp bæ sung vµ mét sè bµi tËp trong SGK. Bµi tËp bæ sung: §i tõ c¸c hîp ch©t cacbonhi®rat tiªu biÓu, glucoz¬, fructoz¬, saccaroz¬, mantoz¬, tinh bét vµ xenluloz¬ h•y nªu s¬ ®å tæng hîp ra etanol. Ho¹t ®éng 4 GV yªu cÇu HS vÒ nhµ hoµn chØnh b¶ng tæng kÕt, sau ®ã nép cho GV, GV söa ch÷a tr¶ l¹i cho HS sö dông. HS lµm c¸c bµi tËp cßn l¹i trong SGK vµ s¸ch bµi tËp. I. C¸c kiÕn thøc cÇn nhí 1.Cêu tróc ph©n tö a) Glucoz¬ Glucoz¬ Glucoz¬ Glucoz¬ b) Fructoz¬ Fructoz¬ Fructoz¬ c) Saccaroz¬ (C6H11O5C6H11O5) kh«ng cßn –OH hemixetal còng nh –OH hemiaxetal nªn kh«ng më vßng ®îc. d) Tinh bét M¹ch vßng xo¾n do c¸c m¾t xÝch glucoz¬ liªn kÕt víi nhau. e) Xenluloz¬ M¹ch dµi do c¸c m¾t xÝch glucoz¬ liªn kÕt víi nhau. KÕt luËn: C¸c hîp chÊt cacbonhi®rat ®Òu cã cÊu tróc ph©n tö m¹ch vßng, nguyªn nh©n do sù kÕt hîp cña nhßm –OH víi nhãm C=O cña chøc an®ehit hoÆc xeton. Glucoz¬, fructoz¬, mantoz¬ cã chøa nhãm –OH hemiaxetal, hoÆc nhãm –OH hemixetal. 2. TÝnh chÊt ho¸ häc B¶ng tæng kÕt 7. Bµi tËp Híng dÉn mét sè bµi tËp Ngày soạn: Ngày dạy: (tiÕt 11) Bµi 8: Bµi thùc hµnh sè 1 Mét sè tÝnh chÊt cña cabonhi®rat I. Môc tiªu: Cñng cè kiÕn thøc vÒ mét sè tÝnh chÊt ho¸ häc cña glucoz¬, saccaroz¬, tinh bét. RÌn luyÖn kÜ n¨ng tiÕn hµnh thÝ nghiÖm lîng nhá ho¸ chÊt trong èng nghiÖm. II. ChuÈn bÞ 1. Dông cô thÝ nghiÖm èng nghiÖm Cèc thuû tinh 100ml CÆp èng nghiÖm gç §Ìn cån èng hót nhá giät Th×a xóc ho¸ chÊt Gi¸ ®Ó èng nghiÖm 2. Ho¸ chÊt Dung dÞch NaOH 10%. Dung dÞch CuSO4 5 % Dung dÞch glucoz¬ 1 % Axit sunfuric 10 % Natri hi®rocacbonat Tinh bét Dung dÞch iot 0,05 %. Ho¹t ®éng thùc hµnh Chia sè HS trong líp ra lµm 5 nhãm ®Ó tiÕn hµnh thÝ nghiÖm. Híng dÉn vµ lu ý cña GV Ho¹t ®éng thùc hµnh cña HS 1) ThÝ nghiÖm1:§iÒu chÕ etyl axetat Gv yªu cÇu hs nªu c¸ch tiÕn hµnh?Gi¶i thÝch hiÖn tîng?Viªt pthh? Lu ý: nh÷ng bíc lµm ®Ó thÝ nghiÖm thµnh c«ng. 2) ThÝ nghiÖm 2: ph¶n øng cña glucoz¬ víi Cu(OH)2 Cã thÓ dïng èng hót nhá giät ®Ó íc lîng ho¸ chÊt thùc hiÖn ph¶n øng. Cô thÓ: Cho vµo èng nghiÖm 3 giät dung dÞch CuSO4 5% vµ 6 giät NaOH 10%. L¾c nhÑ, g¹n bá phÇn dung dÞch, gi÷ l¹i kÕt tña Cu(OH)2. Cho thªm vµo èng nghiÖm 10 giät dung dÞch glucoz¬ 1%. 1) ThÝ nghiÖm 1:§iÒu chÕ etyl axetat Hs lªn tr×nh bµy c¸ch tiÕn hµnh thÝ nghiÖm vµ viÕt pthh x¶y ra. 2) ThÝ nghiÖm 2: ph¶n øng cña glucoz¬ víi Cu(OH)2 C¸ch tiÕn hµnh: Cho vµo èng nghiÖm 0,5 ml dung dÞch CuSO4 5% vµ 1 ml NaOH 10%. L¾c nhÑ, g¹n bá phÇn dung dÞch, gi÷ l¹i kÕt tña Cu(OH)2. Cho thªm vµo èng nghiÖm 2 ml dung dÞch glucoz¬ 1%. L¾c nhÑ, nhËn xÐt hiÖn tîng x¶y ra, gi¶i thÝch. Sau ®ã ®un nãng hçn hîp, ®Ó nguéi. NhËn xÐt hiÖn tîng, gi¶i thÝch: Lóc ®Çu®îc dd mµu xanh cña phøc ®ång glucoz¬. Khi®un nãng hçn hîp xuÊt hiÖn kÕt tña ®á cña Cu2O. §Ó nguéi Cu2O l¾ng xuèng ®¸y èng nghiÖm. 3) ThÝ nghiÖm 3: ph¶n øng thuû ph©n saccaroz¬ Cã thÓ dïng èng hót nhá giät ®Ó íc lîng ho¸ chÊt thùc hiÖn ph¶n øng. Cô thÓ: Cho vµo èng nghiÖm 8 giät dung dÞch CuSO4 5% vµ 8 giät NaOH 10%. L¾c nhÑ, g¹n bá phÇn dung dÞch, gi÷ l¹i kÕt tña Cu(OH)2. a) Rãt 8 giät dung dÞch saccaroz¬ 1 % vµo èng nghiÖm chøa Cu(OH)2 quan s¸t hiÖn tîng x¶y ra. §ung nãng dung dÞch thu ®îc. Quan s¸t hiÖn tîng x¶y ra vµ rót ra kÕt luËn. b) Rãt 10 giät dung dÞch saccaroz¬ 1% vµo èng nghiÖm vµ rãt vµo ®ã 3 giät H2SO4 10%. §un nãng dung dÞch trong 23 phót. §Ó nguéi cho tõ tõ NaHCO3 (tinh thÓ), (kho¶ng 1 th×a nhá) vµo vµ khuÊy ®Òu b»ng ®òa thuû tinh cho ®Õn khi ngõng t¸ch ra khÝ CO2. Rãt dung dÞch vµo èng nghiÖm ®ùng Cu(OH)2 (®iÒu chÕ tõ thÝ nghiÖm 1), l¾c ®Òu cho Cu(OH)2 tan ra. Saccaroz¬ ph¶i thËt tinh khiÕt, kh«ng cßn lÉn glucoz¬, frutoz¬ vµ SO2 trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. 3) ThÝ nghiÖm 3: ph¶n øng thuû ph©n saccaroz¬ C¸ch tiÕn hµnh a) Rãt 1,5 ml dung dÞch saccaroz¬ 1 % vµo èng nghiÖm chøa Cu(OH)2 quan s¸t hiÖn tîng x¶y ra. §un nãng dung dÞch thu ®îc. Quan s¸t hiÖn tîng x¶y ra vµ rót ra kÕt luËn. b) Rãt 1,5 ml dung dÞch saccaroz¬ 1% vµo èng nghiÖm vµ rãt vµo ®ã 0,5 ml H2SO4 10%. §un nãng dung dÞch trong 23 phót. §Ó nguéi cho tõ tõ NaHCO3 (tinh thÓ) vµo vµ khuÊy ®Òu b»ng ®òa thuû tinh cho ®Õn khi ngõng t¸ch ra khÝ CO2. Rãt dung dÞch vµo èng nghiÖm ®ùng Cu(OH)2 (®iÒu chÕ tõ thÝ nghiÖm 1), l¾c ®Òu cho Cu(OH)2 tan ra. §un nãng. NhËn xÐt vµ gi¶i thÝch c¸c hiÖn tîng x¶y ra: Rãt dung dÞch saccaroz¬ 1 % vµo èng nghiÖm chøa Cu(OH)2 kÕt tña tan ra mµu xanh lam. §un nãng dung dÞch thu ®îc: kh«ng cã mµu ®á g¹ch xuÊt hiÖn. Nh vËy saccaroz¬ cha thuû ph©n kh«ng bÞ oxi ho¸ bëi Cu(OH)2 khi ®un nãng. b) Rãt dung dÞch saccaroz¬ 1% vµo èng nghiÖm vµ rãt vµo ®ã 0,5 ml H2SO4 10%. §un nãng dung dÞch trong 23 phót: ®îc dd glucoz¬ vµ fructoz¬. §Ó nguéi cho tõ tõ NaHCO3 (tinh thÓ) vµo, cho ®Õn khi ngõng t¸ch ra khÝ CO2: ®Ó lo¹i H2SO4 d. Rãt dung dÞch vµo èng nghiÖm ®ùng Cu(OH)2 (®iÒu chÕ tõ thÝ nghiÖm 1), l¾c ®Òu Cu(OH)2 tan ra thµnh dd mµu xanh lam cña phøc ®ång glucoz¬ vµ phøc ®ång fructoz¬. §un nãng dd, xuÊt hiÖn kÕt tña mµu ®á g¹ch cña Cu2O. vậy khi ®un nãng víi axit, saccaroz¬ bÞ thuû ph©n thµnh glucoz¬ vµ fructoz¬. Chóng bÞ oxi ho¸ bëi Cu(OH)2 vµ cho Cu2O kÕt tña mµu ®á g¹ch. 4) ThÝ nghiÖm 4: Ph¶n øng cña tinh bét víi iot. Gv yªu cÇu hs nªu c¸ch tiÕn hµnh?Gi¶i thÝch hiÖn tîng?Viªt pthh? Lu ý: nh÷ng bíc lµm ®Ó thÝ nghiÖm thµnh c«ng. 4) ThÝ nghiÖm 4: Ph¶n øng cña tinh bét víi iot. C¸ch tiÕn hµnh Cho vµo èng nghiÖm 2 ml hå tinh bét 2 % råi thªm vµo giät dung dÞch iot 0,05%, l¾c. §un nãng dung dÞch cã mµu ë trªn råi l¹i ®Ó nguéi. Quan s¸t hiÖn tîng. Gi¶i thÝch. Cho vµo èng nghiÖm 2 ml hå tinh bét 2 % råi thªm vµo giät dung dÞch iot 0,05%, l¾c: Do cÊu t¹o ®Æc biÖt, tinh bét hÊp thô iot cho s¶n phÈm mµu xanh lam. §un nãng dung dÞch cã mµu ë trªn, iot bÞ gi¶i phãng ra khái ph©n tö tinh bét lµm mÊt mµu xanh lam. §Ó nguéi tinh bét l¹i hÊp thô iot dd l¹i cã mµu xanh lam nh cò. IV. ViÕt têng tr×nh 1. Hä vµ tªn häc sinh:.....................................Líp:................ 2. Tªn bµi thùc hµnh: Mét sè tÝnh chÊt cña cacbonhi®rat. 3. Néi dung têng tr×nh: (TiÕt 12) kiÓm tra viÕt Ngày soạn: Ngày kiểm tra: I. Mục tiêu bài kiểm tra Kiểm tra khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh về chương 1, 2 II. Ma trận đề kiểm tra Møc ®é Chñ ®Ò NhËn biÕt TN TL Th«ng hiÓu TN TL VËn dông TN TL Tæng Este 2 1 1 2 2 1 1 2,0 2 1 7 7 cacbohdrat 1 3,0 1 3 Tæng 2 1 2 2 1 5 2 1 11 10 III. Đề kiểm tra ®Ò kiÓm tra 1 tiÕt khèi 12(t12) A. Phần tự luận(3điểm) 1. Đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol este X thu được 0,3 mol CO2 và 0,3 mol H2O. Nếu cho 0,1 mol X tác dụng hết với NaOH thì được 8,2 g muối. CTCT của A là : A. HCOOCH3 B. CH3COOCH3 C. CH3COOC2H5 D. HCOOC2H5 2. Đốt cháy một este no đơn chức thu được 1,8 g H2O. Thể tích khí CO2 (đktc) thu được là : A. 2,24 lít B. 4,48 lít C. 3,36 lít D. 1,12 lít 3. Thuỷ phân este etylaxetat thu được rượu. Tách nước khỏi rượu thu được etilen. Đốt cháy lượng etilen này thu được 11,2 lít CO2 (đktc). Khối lượng H2O thu được là : A. 4,5 g B. 9 g C. 18 g D. 8,1 g 4. Tờn gọi của Este có công thức CH3COOC2H5 là A.metyl axetat B. Etyl axetat C. Metyl propionat D. Metyl fomat 5 Este X tạo bởi rượu no đơn chức và axit không no (có 1 liên kết đôi) đơn chức. Đốt cháy a mol X thu được 44,8 lít CO2 (đktc) và 18 g H2O. a có giá trị là A. 0,5 mol B. 2 mol C. 1 mol D. 1,5 mol 6 Xà phòng hoá 22,2 gam hỗn hợp 2 este là HCOOC2H5 và CH3COOCH3 bằng dung dịch NaOH 1M. Thể tích dung dịch NaOH cần dùng là : A. 200ml B. 300ml C. 400ml D. 500ml B. Phần tự luận(7 điểm) câu 1. Có 2 este có đồng phân của nhau và đều do các axit no đơn chức và rượu no đơn chức tạo thành. Để xà phòng hoá 22,2 gam hỗn hợp 2 este nói trên phải dùng vừa hết 12 gam NaOH nguyên chất. Xác định ctct của 2 este câu 2. bằng phương pháp hoá học hãy nhận biết các chất sau: glucozơ, glixerol, tinh bột, andehit axetic Câu3. viết đồng phân cấu tạo của este X có công thức phân tử C4H8O2? Ch¬ng 2 amin amino axit protein TiÕt 13, Bµi 9: amin Ngày soạn: Ngày dạy: I. Môc tiªu bµi häc 1. VÒ kiÕn thøc BiÕt kh¸i niÖm ph©n lo¹i amin, danh ph¸p cña amin. HiÓu cÊu t¹o ph©n tö, tÝnh chÊt vËt lÝ cña amin. 2. VÒ kÜ n¨ng ViÕt c«ng thøc c¸u t¹o cña c¸c amin, x¸c ®Þnh bËc cña amin. Quan s¸t, ph©n tÝch c¸c TN chøng minh. II. chuÈn bÞ Dông cô: èng nghiÖm, ®òa thuû tinh, èng nhá giät. Ho¸ chÊt: C¸c dd CH3NH2, HCl, anilin, níc Br2. M« h×nh ph©n tö anilin. III. phương pháp: đàm thoại IV. Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt câu hỏi, mảnh ghép V Tiến trình dạy học TiÕt 1 : Nghiªn cøu ®Þnh nghÜa, ph©n lo¹i, danh ph¸p, ®ång ph©n cña amin. TÝnh chÊt vËt lÝ cña c¸c amin. TiÕt 2: CÊu t¹o vµ tÝnh chÊt ho¸ häc cña c¸c amin. §iÒu chÕ vµ øng dông cña c¸c amin. Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung Ho¹t ®éng 1 GV viÕt CTCT cña NH3 vµ 4 amin kh¸c, yªu cÇu HS nghiªn cøu kÜ cho biÕt mèi liªn quan giøa cÊu t¹o cña NH3 vµ c¸c amin. GV yªu cÇu HS nªu c¸ch ph©n lo¹i amin HS tr×nh bµy c¸ch ph©n lo¹i vµ ¸p dông ph©n lo¹i c¸c amin trong thÝ dô ®• nªu ë trªn. Ho¹t ®éng 2 GV yªu cÇu HS theo dâi b¶ng 2.1 SGK tõ ®ã cho biÕt: Quy luËt gäi tªn amin theo danh ph¸p gècchøc. Quy luËt gäi tªn theo danh ph¸p thay thÕ. Trªn c¬ së quy luËt trªn, HS ¸p dông ®äc tªn víi mét sè thÝ dô kh¸c SGK Ho¹t ®éng 3 GV yªu cÇu HS nghiªn cøu SGK. Cho HS xem mÊu anilin. Ho¹t ®éng 4 Cñng cè tiÕt 1 HS lµm bµi 1 (sgk) I. Kh¸i niÖm, ph©n lo¹i, danh ph¸p 1. Kh¸i niÖm vµ ph©n lo¹i: Amin lµ nh÷ng hîp chÊt h÷u c¬ ®îc t¹o ra khi thay thÕ mét hoÆc nhiÒu nguyªn tö hi®ro trong ph©n tö NH3 b»ng mét hoÆc nhiÒu gèc hi®rocacbon. ThÝ dô: NH3 ; C6H5NH2 ; CH3NH2 CH3NHCH3 ; CH3NCH3 | CH3 Ph©n lo¹i Amin ®îc ph©n lo¹i theo 2 c¸ch: Theo lo¹i gèc hi®rocacbon. Theo bËc cña amin 2. Danh ph¸p C¸ch gäi tªn theo danh ph¸p gècchøc: Ank + vÞ trÝ + yl + amin C¸ch gäi tªn theo danh ph¸p thay thÕ: Ankan+ vÞ trÝ+ amin Tªn th«ng thêng ChØ ¸p dông cho mét sè amin nh : C6H5NH2 Anilin C6H5NHCH3 NMetylanilin Hîp chÊt Tªn gèc chøc Tªn thay thÕ CH3NH2 C2H5NH¬2 CH3CH2CH2NH2 CH3CH(NH2)CH3 C6H5NH2 C6H5 NHCH3 Metylamin Etylamin Prop1ylamin (npropyl amin) Prop2ylamin (isopropylamin) Phenylamin Metylphenylamin Metanamin Etanamin Propan1amin Propan2amin Benzenamin NMetylbenzenamin II. TÝnh chÊt vËt lÝ HS nghiªn cøu SGK, cho biÕt c¸c tÝnh chÊt vËt lÝ ®Æc trng cña amin vµ chÊt tiªu biÓu lµ anilin. Ch¬ng 2 amin amino axit protein TiÕt 14, Bµi 9: amin Ngày soạn : Ngày dạy : I. Môc tiªu bµi häc 1. VÒ kiÕn thøc HiÓu ®îc tÝnh chÊt ho¸ häc cña amin lµ tÝnh baz¬. P¶hn øng thÕ nh©n th¬m cña anilin 2. VÒ kÜ n¨ng Dù ®o¸n tÝnh chÊt ho¸ häc cña amin. Quan s¸t, ph©n tÝch c¸c TN chøng minh. ViÕt c¸c ph¬ng tr×nh ph¶n øng minh ho¹ II. chuÈn bÞ Dông cô: èng nghiÖm, ®òa thuû tinh, èng nhá giät. Ho¸ chÊt: C¸c dd CH3NH2, HCl, anilin, níc Br2. M« h×nh ph©n tö anilin. III. phương pháp: đàm thoại IV. Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt câu hỏi, mảnh ghép V Tiến trình dạy học KiÓm tra bµi cò: 1. ViÕt c¸c ®ång ph©n amin cña hîp chÊt h÷u c¬ cã cÊu t¹o ph©n tö C4H11N. X¸c ®Þnh bËc vµ gäi tªn theo kiÓu tªn gèc chøc c¸c ®ång ph©n võa viÕt. Ho¹t ®éng 5 GV yªu cÇu HS: Ph©n tÝch ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña anilin. Tõ CTCT vµ nghiªn cøu SGK, HS cho biÕt anilin cã nh÷ng tÝnh chÊt ho¸ häc g× ? GV yªu cÇu: HS nghiên cứu thÝ nghiÖm t¸c dông cña CH3NH2 víi dd HCl, nªu c¸c hiÖn tîng x¶y ra. ViÕt PTHH. HS nghiªn cøu SGK cho biÕt t¸c dông cña metylamin, anilin víi quú tÝm hoÆc phenolphtalein. HS so s¸nh tÝnh baz¬ cña metylamin, amoniac, anilin. Gi¶i thÝch. GV yªu cÇu: HS nghiên cứu thÝ nghiÖm t¸c dông cña anilin víi níc Br2, nªu c¸c hiÖn tîng x¶y ra. ViÕt PTHH. Gi¶i thÝch t¹i sao nguyªn tö Brom l¹i thÕ vµo 3 vÞ trÝ 2, 4, 6 trong ph©n tö anilin. Nªu ý nghÜa cña ph¶n øng Ho¹t ®éng 6: Cñng cè KÕt thóc tiÕt 1 HS lµm bµi 1 (sgk) KÕt thóc tiÕt 2 HS lµm hµi 2, 3, 4, 7 (sgk) II. CÊu t¹o vµ tÝnh chÊt ho¸ häc 1. CÊu t¹o ph©n tö HS ph©n tÝch: Do cã ®«i electron cha liªn kÕt ë nguyªn tö nit¬ mµ amin cã biÓu hiÖn nh÷ng tÝnh chÊt cña nhãm amino nh tÝnh baz¬. Ngoµi ra anilin cßn biÓu hiÖn ph¶n øng thÕ rÊt dÔ dµng vµo nh©n th¬m do ¶nh hëng cña nhãm amino. 2. TÝnh chÊt ho¸ häc: a) TÝnh baz¬ CH3NH2 + HCl CH3NH3+Cl Metylamin Metylaminclorua T¸c dông víi quú hoÆc phenolphtalein Metylamin Anilin Quú tÝm Xanh Kh«ng ®æi mµu PP Hång Kh«ng ®æi mµu So s¸nh tÝnh baz¬ CH3NH2 >NH3 > C6H5NH2 b) Ph¶n øng thÕ ë nh©n th¬m cña anilin: Ph¶n øng víi níc brom H2O C6H5NH2 + 3Br2 C6H2Br3NH2tr¾ng + 3HBr HS gi¶i thÝch: Do ¶nh hëng cña nhãm NH2 nguyªn tö Br dÔ dµng thay thÕ c¸c nguyªn tö H ë vÞ trÝ 2, 4, 6 trong nh©n th¬m cña ph©n tö anilin. HS nªu ý nghÜa cña p: dïng ®Ó nhËn biÕt anilin. (TiÕt 15) Bµi 10 : Aminoaxit Ngày soạn: Ngày dạy: I. Môc tiªu bµi häc 1. VÒ kiÕn thøc BiÕt ®îc : ®Þnh nghÜa, ®Æc ®iÓm cÊu t¹o ph©n tö øng dông quan träng cña amino axit. HiÓu ®îc : tÝnh chÊt ho¸ häc c¬ b¶n cña aminoaxit. 2. KÜ n¨ng dù ®o¸n ®îc tÝnh lìng tÝnh cña amino axit. ViÕt chÝnh x¸c c¸c PTHH cña amino axit. Quan s¸t, gi¶i thÝch c¸c thÝ nghiÖm chøng minh. II. ChuÈn bÞ Dông cô: èng nghiÖm, èng nhá giät. Ho¸ chÊt: dung dÞch glyxin 10 %, dung dÞch NaOH 10%. CH3COOH tinh khiÕt. C¸c h×nh vÏ, tranh ¶nh liªn quan ®Õn bµi häc. III. phương pháp: đàm thoại IV. Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt câu hỏi, mảnh ghép V Tiến trình dạy học Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung Ho¹t ®éng 1 HS Nghiªn cøu SGK cho biÕt ®Æc ®iÓm cÊu t¹o cña c¸c hîp chÊt amino axit. Nªu c«ng thøc tæng qu¸t vÒ hîp chÊt amoni axit. Nªu ®Þnh nghÜa tæng qu¸t vÒ hîp chÊt amoni axit. HS Nghiªn cøu SGK cho biÕt quy luËt gäi tªn ®èi víi c¸c amino axit theo tªn thay thÕ vµ tªn b¸n hÖ thèng. Theo bè côc cña b¶ng tªn cña mét sè amino axit, sau khi viÕt CTCT cña mét sè amino axit, HS gäi tªn. GV lÊy thªm mét sè thÝ dô kh¸c. Ho¹t ®éng 2 HS Dù ®o¸n c¸c t¬ng t¸c ho¸ häc cã thÓ x¶y ra trong ph©n tö amino axit. ViÕt c©n b»ng gi÷a d¹ng ion lìng cùc vµ d¹ng ph©n tö cña amino axit mµ ph©n tö chøa mét nhãm COOH, mét nhãm NH2. HS nghiªn cøu SGK cho biÕt nh÷ng tÝnh chÊt vËt lÝ cña c¸c amino axit. Ho¹t ®éng 3 HS Quan s¸t GV biÓu diÔn thÝ nghiÖm: nhá mét giät dung dÞch glyxin trªn giÊy quú, cho biÕt hiÖn tîng x¶y ra. Gi¶i thÝch. ViÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng gi÷a glyxin víi dung dÞch HCl vµ dung dÞch NaOH. HS viÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng este gi÷a glyxin víi etanol, xóc t¸c lµ axit v« c¬ m¹nh. GV lu ý s¶n phÈm muèi cña este. HS Nghiªn cøu sgk cho biÕt ®iÒu kiÖn vÒ cÊu t¹o ®Ó c¸c amoni axit thùc hiÖn ph¶n øng trïng ngng. ViÕt ph¬ng tr×nh ph¶n øng trïng ngng aminocaproic. Cho biÕt ®Æc ®iÓm cña ph¶n øng trïng ngng. Ho¹t ®éng 4 HS nghiªn cøu SGK. Ho¹t ®éng 5: Nªu kÕt luËn vÒ tÝnh chÊt cña amino axit HS lµm c¸c BT 3, 6 SGK. HS lµm bµi tËp sè 5 sgk. I. kh¸i niÖm: Amino axit lµ nh÷ng hîp chÊt h÷u c¬ mµ ph©n tö chøa ®ång thêi nhãm cacboxyl(COOH) vµ nhãm amino (NH2). Danh ph¸p Tªn thay thÕ axit + vÞ trÝ + tªn axit cacboxylic t¬ng øng. Tªn b¸n hÖ thèng axit + vÞ trÝ ch÷ c¸i Hi L¹p + amino + tªn th«ng thêng cña axit cacboxylic t¬ng øng. ThÝ dô Tªn thay thÕ: Axit 2amino3metylbutanoic Tªn b¸n hÖ thèng: Axit aminoisovaleric Tªn thêng: Valin ViÕt t¾t: Val II. CÊu t¹o ph©n tö vµ tÝnh chÊt ho¸ häc 1. CÊu tróc ph©n tö Nhãm COOH vµ nhãm NH2 trong amino axit t¬ng t¸c víi nhau t¹o ra ion lìng cùc, ion nµy n»m c©n b»ng víi d¹ng ph©n tö. ThÝ dô: D¹ng ph©n tö D¹ng lìng cùc C¸c amino axit lµ c¸c chÊt r¾n kh«ng mµu, vÞ h¬i ngät, nhiÖt ®é nãng ch¶y cao, dÔ tan trong níc. 2. TÝnh chÊt ho¸ häc a. TÝnh chÊt lìng tÝnh Ph¶n øng víi axit m¹nh Ph¶n øng víi baz¬ m¹nh b. TÝnh axit baz¬ cña dung dÞch SGK c. Ph¶n øng este ho¸ cña nhãm COOH d. Ph¶n øng trïng ngng C¸c axit6aminohexanoic vµ 7aminoheptanoic cã ph¶n øng trïng ngng khi ®un nãng t¹o ra polime thuéc lo¹i poliamit. III. øng dông KÕt luËn Do amino axit cã chøa nhãm COOH nªn cã tÝnh chÊt ho¸ häc cña axit cacboxylic. T¸c dông víi baz¬ m¹nh. T¸c dông víi ancol thùc hiÖn ph¶n øng este ho¸. Trong ph¶n øng trïng ngng OH cña nhãm COOH ë ph©n tö axit nµy kÕt hîp víi H cña nhãm NH2 ë ph©n tö axit kia thµnh H2O sinh ra polime. TiÕt 16 Bµi 11: Peptit vµ protein Ngày soạn: Ngày dạy: I. Môc tiªu cña bµi häc 1. KiÕn thøc ®Þnh nghÜa, ®Æc ®iÓm cÊu t¹o ph©n tö tÝnh chÊt ho¸ häc cña peptit 2. KÜ n¨ng Gäi tªn peptit. Ph©n biÖt cÊu tróc bËc 1 vµ cÊu tróc bËc 2 cña protein. II. ChuÈn bÞ Dông cô : èng nghiÖm, èng hót h vÏ phãng to liªn quan ®Õn bµi häc. III. phương pháp: đàm thoại IV. Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt câu hỏi, mảnh ghép V Tiến trình dạy học Ho¹t ®éng GV HS Néi dung Ho¹t ®éng 1 GV yªu cÇu : HS nghiªn cøu SGK cho biÕt ®Þnh nghÜa peptit. HS nghiªn cøu SGK cho biÕt ®Þnh nghÜa peptit. GV ®a ra mét thÝ dô vÒ m¹ch peptit vµ chØ ra liªn kÕt peptit. Cho biÕt nguyªn nh©n h×nh thµnh m¹ch peptit trªn. H•y nªu c¸ch ph©n lo¹i peptit. HS nghiªn cøu SGK cho biÕt c¸ch ph©n lo¹i peptit Khi sè ph©n tö aminoaxit t¹o ra peptit t¨ng lªn th× quy luËt t¹o ra c¸c ®ång ph©n peptit nh thÕ nµo. Nguyªn nh©n cña quy luËt ®ã ? Nªu quy luËt gäi tªn m¹ch peptit. ¸p dông cho thÝ dô cña SGK. HS nghiªn cøu SGK cho biÕt c¸ch ph©n lo¹i peptit GV lÊy thªm thÝ dô cho HS ®äc tªn. I. Kh¸i niÖm vÒ peptit vµ protein 1. Peptit Peptit lµ nh÷ng hîp chÊt polime ®îc h×nh thµnh b»ng c¸ch ngng tô hai hay nhiÒu ph©n tö α–aminoaxit. Liªn kÕt peptit : nhãm –CO –NH–. H2NCHCO(NHCHCO)n2NHCHCOOH | | | R R R Amino axit ®Çu Amino axit ®u«i (§Çu N) (§u«i C) Tuú theo sè lîng ®¬n vÞ aminoaxit chia ra : ®ipeptit, tripeptit... vµ polipeptit. Khi sè ph©n tö aminoaxit t¹o ra peptit t¨ng lªn n lÇn th× sè lîng ®ång ph©n t¨ng nhanh theo giai thõa cña n (n). Tªn cña c¸c peptit ®îc gäi b»ng c¸ch ghÐp tªn c¸c gèc axyl, b¾t ®Çu tõ aminoaxit ®Çu cßn tªn cña aminoaxit ®u«i C ®îc gi÷ nguyªn vÑn. H2NCH2CONHCHCONHCHCOOH | | CH3 CH2CH(CH3)2 Glyxylalanylleuxin hay GlyAlaLeu Hoạt động 2 : tìm hiểu tính chất hoá học của peptỉt Gv: hãy nêu tính chất hoá học của pettit và viết các phương trình phản uáng minh hoạ? Hs: nghiên cứa sgk và trả lời câu hỏi 2. TÝnh chÊt ho¸ häc cña protein a) Ph¶n øng thuû ph©n Trong m«i trêng axit hoÆc baz¬, peptit bÞ thuû ph©n thµnh c¸c aminoaxit. H2NCHCONHCHCONHCHCO... | | | R1 R2 R3 + (n1)H2O ...NH2 CHCOOH + R1 + NH2CHCOOH + NH2CHCOOH + ... | | R2 R3 b) Ph¶n øng mµu Khi t¸c dông víi Cu(OH)2, peptit t¹o mµu tÝm ®Æc trng. Ho¹t ®éng 3. Ho¹t ®éng cñng cè kiÕn thøc. HS lµm c¸c bµi tËp 1,3, SGK. Rut kinh nghiệm: TiÕt 17 Bµi 11: Peptit vµ protein Ngày soạn: Ngày dạy: I. Môc tiªu cña bµi häc 1. KiÕn thøc ®Þnh nghÜa, ®Æc ®iÓm cÊu t¹o ph©n tö tÝnh chÊt ho¸ häc cña protein. Vai trò của protein đối với cuộc sống 2. KÜ n¨ng Viết các phương trình hoá học minh hoạ tính chất hoá học của prtein Phân biệt protein vớí chất lỏng khác II. ChuÈn bÞ Dông cô : èng nghiÖm, èng hót h vÏ phãng to liªn quan ®Õn bµi häc. III. phương pháp: đàm thoại IV. Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt câu hỏi, mảnh ghép V Tiến trình dạy học Ho¹t ®éng GV HS Néi dung Ho¹t ®éng 1 . GV yªu cÇu HS nghiªn cøu SGK cho biÕt ®Þnh nghÜa vÒ protein vµ ph©n lo¹i. HS nªu ®Þnh nghÜa vÒ protein vµ ph©n lo¹i. I. Kh¸i niÖm protein Protein lµ nh÷ng polipeptit, ph©n tö cã khèi lîng tõ vµi chôc ngµn ®Õn vµi chôc triÖu (®vC), lµ nÒn t¶ng vÒ cÊu tróc vµ chøc n¨ng cña mäi sù sèng. Protein ®îc chia lµm 2 lo¹i : protein ®¬n gi¶n vµ protein phøc t¹p. Ho¹t ®éng 2 GV treo h×nh vÏ phãng to cÊu tróc ph©n tö protein cho HS quan s¸t, so s¸nh víi h×nh vÏ trong SGK. HS nghiªn cøu SGK cho biÕt cã 4 bËc cÊu tróc vµ nªu ®Æc ®iÓm cñacÊu tróc bËc 1. II. S¬ lîc vÒ cÊu tróc ph©n tö protein Ngêi ta ph©n biÖt 4 bËc cÊu tróc ph©n tö cña protein, cÊu tróc bËc 1 lµ tr×nh tù s¾p xÕp c¸c ®¬n vÞ α–aminoaxit trong m¹ch protein. ...NHCHCONHCHCONHCHCO... | | | R1 R2 R3 Ho¹t ®éng 3 GV yªu cÇu HS nghiªn cøu SGK cho biÕt nh÷ng tÝnh chÊt vËt lÝ ®Æc trng cña protein. Ho¹t ®éng 4. Ho¹t ®éng cñng cè. HS lµm bµi tËp 1, 2, 3 (a, b) SGK. III. TÝnh chÊt cña protein 1. TÝnh chÊt vËt lÝ cña protein D¹ng tån t¹i: protein tån t¹i ë 2 d¹ng chÝnh lµ d¹ng sîi vµ d¹ng h×nh cÇu. TÝnh tan cña protein kh¸c nhau: protein h×nh sîi kh«ng tan trong níc, protein h×nh cÇu tan trong níc. Sù ®«ng tô : khi ®un nãng, hoÆc cho axit, baz¬, mét sè muèi vµo dung dÞch protein, protein sÏ ®«ng tô l¹i, t¸ch ra khái dung dÞch. Ho¹t ®éng 5 GV yªu cÇu : HS nghiªn cøu SGK cho biÕt quy luËt cña ph¶n øng thuû ph©n protein trong m«i trêng axit, baz¬ hoÆc nhê xóc t¸c enzim. HS viÕt PTHH thuû ph©n m¹ch peptit trong ph©n tö protein cã chøa 3 aminoaxit kh¸c nhau. GV yªu cÇu : HS quan s¸t GV biÓu diÔn thÝ nghiÖm khi cho vµo èng nghiÖm lÇn lît : 4 ml dung dÞch lßng tr¾ng trøng. 1 ml dung dÞch NaOH 30%. 1 giät CuSO4 2%. Nªu hiÖn tîng x¶y ra trong thÝ nghiÖm trªn. HS nghiªn cøu SGK cho biÕt nguyªn nh©n. Hoạt động 6: Gv: hãy nêu vai trò của protein đối với sự sống? Hs: nghiên cứu sgk và trả lời cau hỏi Hoạt động 7: củng cố bài Làm bài tập 4,5,6 sgk 2. TÝnh chÊt ho¸ häc cña protein a) Ph¶n øng thuû ph©n Trong m«i trêng axit hoÆc baz¬, protein bÞ thuû ph©n thµnh c¸c aminoaxit. ...NHCHCONHCHCONHCHCO... | | | R1 R2 R3 + H2O ...NH2 CHCOOH + R1 + NH2CHCOOH + NH2CHCOOH + ... | | R2 R3 b) Ph¶n øng mµu Khi t¸c dông víi Cu(OH)2, protein t¹o mµu tÝm ®Æc trng. IV. Vai trò của protein đối với sự sống Rút kinh nghiệm: (TiÕt 18)Bµi 12: LuyÖn tËp CÊu t¹o vµ tÝnh chÊt cña amin, aminoaxit, protein Ngày soạn: Ngày dạy: I. Môc tiªu cña bµi häc 1. KiÕn thøc N¾m ®îc tæng qu¸t vÒ cÊu t¹o vµ tÝnh chÊt ho¸ häc c¬ b¶n cña amin, aminoaxit, protein. 2. KÜ n¨ng Lµm b¶ng tæng kÕt vÒ c¸c hîp chÊt trong ch¬ng. ViÕt ph¬ng tr×nh ho¸ häc díi d¹ng tæng qu¸t cho c¸c hîp chÊt aminoaxit, protein. Gi¶i c¸c bµi tËp vÒ phÇn amin, aminoaxit, protein. II. ChuÈn bÞ Sau khi kÕt thóc bµi11, GV yªu cÇu HS «n tËp toµn bé ch¬ng vµ lµm b¶ng tæng kÕt theo mÉu Amin Aminoaxit Protein CÊu t¹o (c¸c nhãm chøc ®Æc trng) TÝnh chÊt hãa häc ChuÈn bÞ thªm 1 sè bµi tËp ®Ó cñng cè kiÕn thøc trong ch¬ng . III. phương pháp: đàm thoại IV. Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt câu hỏi, mảnh ghép V Tiến trình dạy học Ho¹t ®éng cña GV vµ HS Néi dung Ho¹t ®éng 1 GV yªu cÇu: HS ®iÒn vµo b¶ng nh ë phÇn chuÈn bÞ. HS cho biÕt CTCT chung cña amin, aminoaxit, protein ®iÒn vµo b¶ng. I. Nh÷ng kiÕn thøc cÇn nhí 1. CÊu t¹o. C¸c nhãm ®Æc trng Amin: NH2 RNH¬2 Aminoaxit: NH2 vµ COOH. Protein: NHCO .....NHCHCONHCHCO... | | R1 R2 Ho¹t ®éng 2 HS cho biÕt tÝnh chÊt ho¸ häc cña amin, aminoaxit, protein ®iÒn vµo b¶ng vµ viÕt ptp d¹ng tæng qu¸t. GV gäi HS lªn b¶ng viÕt ®ång thêi 3 chÊt. HS so s¸nh tÝnh chÊt ho¸ häc cña amin vµ aminoaxit. HS cho biÕt nguyªn nh©n g©y ra c¸c ph¶n øng ho¸ häc cña c¸c hîp chÊt amin, aminoaxit, protein. HS cho biÕt nh÷ng tÝnh chÊt gièng nhau gi÷a anilin vµ protein. Nguyªn nh©n cña sù gièng nhau cña tÝnh chÊt ho¸ häc ®ã. 2. TÝnh chÊt a. Amin: TÝnh chÊt cña nhãm NH2 TÝnh baz¬: RNH2 + H+ T¸c dông víi HNO2 RNH2 + HNO2 ROH + N2 + H2O Riªng amin th¬m ArNH2 + HNO2 + HCl C6H5NH2 + HNO2 + HCl + 2H2O T¸c dông víi CH3X RNH2 + CH3X RNHCH3 + HX b. Aminoaxit Cã tÝnh chÊt cña nhãm NH2 vµ nhãm COOH RCHCOOH+ NaOH RCHCOONa + H2O | | NH2 NH2 RCHCOOH+ ROH RCHCOOR + H2O | | NH2 NH2 Aminoaxit cã ph¶n øng chung cña 2 nhãm COOH vµ NH2. T¹o muèi néi (ion lìng cùc) vµ cã ®iÓm ®¼ng ®iÖn pI. Ph¶n øng trïng ngng: c. Protein cã ph¶n øng cña nhãm petit CONH Ph¶n øng thuû ph©n: .....NHCHCONHCHCONHCHCO....+ nH2O | | | R1 R2 R3 ...+NH2CHCOOH +NH2CHCOOH | | R1 R2 NH2CHCOOH + ..... | R3 Ph¶n øng mµu víiCu(OH)2 cho sp mµu tÝm Ph¶n øng víi HNO3 cho s¶n phÈm mµu vµng. d. Anilin vµ protein cã ph¶n øng thÕ dÔ dµng ë vßng benzen Ho¹t ®éng 3 HS lµm BT 4, 5 (sgk) GV gäi 2 HS lªn b¶ng ch÷a bµi. II. Mét sè bµi tËp Bµi 4 .Híng dÉn: a. LÊn lît dïng c¸c thuèc thö: Qu× t×m; dd HNO3 ; dd NaOH b. LÇn lît dïng c¸c thuèc thö: dd Br2; HNO3; qu× tÝm. Bµi 5. Ph¬ng ¸n A. Ho¹t ®éng 4 GV yªu cÇu HS lµm bµi tËp 2.14 SBT. Gîi ý: A t¸c dông víi HCl, Na2O: A cã c¸c nhãm chøc g× ? B t¸c dông víi H ra B:B cã nhãm chøc g× B B B : B cã nhãm chøc g× ? C NH3 : gièng muèi nµo ? Ho¹t ®éng 5 GV yªu cÇu HS ch÷a bµi 2.44 SBT. HS chän D. Gi¶i thÝch. Ho¹t ®éng 6 Híng dÉn BTVN 2.24 ; 2.25 ; 2.42 ; 2.45 ; 2.46 Rút kinh nghiệm: TiÕt 19 : Bµi 12: §¹i c¬ng vÒ polime Ngày soạn: Ngày dạy: I. Môc tiªu cña bµi häc 1. VÒ kiÕn thøc BiÕt kh¸i niÖm chung vÒ polime: ®Þnh nghÜa, ph©n lo¹i, cÊu tróc, tÝnh chÊt. HiÓu ph¶n øng trïng hîp, trïng ngng vµ nhËn d¹ng ®îc monome ®Ó tæng hîp polime. 2. KÜ n¨ng Ph©n lo¹i, gäi tªn c¸c polime. So s¸nh ph¶n øng trông hîp víi ph¶n øng trïng ngng. ViÕt c¸c PTHH tæng hîp ra c¸c polime. II. ChuÈn bÞ Nh÷ng b¶ng tæng kÕt, s¬ ®å, h×nh vÏ liªn quan ®Õn tiÕt häc. HÖ thèng c©u hái cña bµi. III. phương pháp: đàm thoại IV. Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt câu hỏi, mảnh ghép V Tiến trình dạy học TiÕt 1: §Þnh nghÜa, ph©n lo¹i vµ danh ph¸p. CÊu tróc ph©n tö cña polime. TiÕt 2: TÝnh chÊt cña polime. §iÒu chÕ polime. TiÕt 1 Hoạt động của thầy và trò Néi dung Ho¹t ®éng 1 Yªu cÇu HS: Nghiªn cøu SGK cho biÕt ®Þnh nghÜa polime, t×m hiÓu mét sè thuËt ng÷ ho¸ häc trong ph¶n øng tæng hîp polime (monome, hÖ sè polime ho¸...) PhiÕu häc tËp sè 1 Nªu ®Þnh nghÜa Cho thÝ dô. Nªu mét sè thuËt ng÷ ho¸ häc trong ph¶n øng tæng hîp polime. HS nghiªn cøu SGK cho biÕt c¸ch ph©n lo¹i polime. B¶n chÊt cña ph©n lo¹i ®ã. Cho thÝ dô. HS nghiªn cøu SGK cho biÕt danh ph¸p cña polime. Ho¹t ®éng 2 GV yªu cÇu HS nghiªn cøu SGK vµ cho biÕt §Æc ®iÓm cÊu t¹o ®iÒu hoµ cña ph©n tö polime. §Æc ®iÓm cÊu t¹o kh«ng ®iÒu hoµ cña ph©n tö polime. Cho mét sè thÝ dô ®Ó HS ph©n biÖt vÒ cÊu tróc. phiÕu häc tËp sè 2 Nghiªn cøu cÊu tróc cña mét sè polime. Ho¹t ®éng 3 Gv: Hãy nêu tính chát vật lí của polime? Hs: nghien cứu sgk và trả lời câu hỏi Cñng cè tiÕt 1 phiÕu häc tËp sè 3 HS lµm c¸c bµi tËp 1, 2 SGK I. §Þnh nghÜa, ph©n lo¹i vµ danh ph¸p 1. §Þnh nghÜa §Þnh nghÜa: SGK ThÝ dô: Trong ®ã: n: hÖ sè polime ho¸ CH2CH¬2 : m¾t xÝch CH2=CH2 : monome 2. Ph©n lo¹i Theo nguån gèc Theo c¸ch tæng hîp Theo cÊu tróc 3. Danh ph¸p Tªn cña c¸c polime xuÊt ph¸t tõ tªn cña monome hoÆc tªn cña lo¹i hîp chÊt céng thªm tiÒn tè poli. polietilen II. CÊu tróc C¸c d¹ng cÊu tróc m¹ch polime C¸c m¾t xÝch cña polime cã thÓ nèi víi nhau thµnh: M¹ch kh«ng nh¸nh. M¹ch ph©n nh¸nh. Mach m¹ng líi. BTVN: Nghiªn cøu tríc phÇn tÝnh chÊt vµ ®iÒu chÕ c¸c polime. So s¸nh ph¶n øng trïng hîp vµ ph¶n øng trïng ngng theo mÉu: Ph¶n øng trïng hîp Ph¶n øng trïng ngng ThÝ dô §Þnh nghÜa §iÒu kiÖn monome Ph©n lo¹i Rút kinh nghiệm: TiÕt 20 : Bµi 12: §¹i c¬ng vÒ polime Ngày soạn: Ngày dạy: I. Môc tiªu cña bµi häc 1. VÒ kiÕn thøc HiÓu ph¶n øng trïng hîp, trïng ngng vµ nhËn d¹ng ®îc monome ®Ó tæng hîp polime. 2. KÜ n¨ng So s¸nh ph¶n øng trông hîp víi ph¶n øng trïng ngng. ViÕt c¸c PTHH tæng hîp ra c¸c polime. II. ChuÈn bÞ Nh÷ng b¶ng tæng kÕt, s¬ ®å, h×nh vÏ liªn quan ®Õn tiÕt häc. HÖ thèng c©u hái cña bµi. III. phương pháp: đàm thoại IV. Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt câu hỏi, mảnh ghép V Tiến trình dạy học TiÕt 2: TÝnh chÊt cña polime. §iÒu chÕ polime. TiÕt 2 Ho¹t ®éng cña GV và học sinh Néi dung Ho¹t ®éng 5 GV cho biÕt: Mét sè thÝ dô vÒ ph¶n øng trïng hîp. Ph©n lo¹i ph¶n øng trïng hîp. Cho thÝ dô. GV cho mét sè thÝ dô vÒ ph¶n øng trïng ngng ®Ó
Trang 1Tiết 1: Ôn tập đầu năm.
Ngày soạn:
Ngày dạy
I.Mục tiêu bài học:
1.Học sinh nắm vững được khỏi niệm đồng đẳng, đồng phõn,xỏc định được cỏc chất là đồng đẳng ,đồng phõn của nhau
2.Tỡm ra mối liờn hệ giữa cấu tạo và tớnh chất của hiđrocacbon
3.HS hiểu rừ về nhúm chức, từ đú xột đợc tớnh chất của cỏc hợp chất hữu cơ thụng qua nhóm chức
II chuẩn bị
Giỏo viờn: giỏo ỏn hệ thống cõu hỏi
Học sinh: ụn tập kiến thức
III phương phỏp Đàm thoại, làm việc nhúm
IVNội dung bài giảng
Hoạt động 1
Nghiên cứu các nội dung của thuyết cấu tạo
hoá học
-Nêu các luận điểm của thuyết
-Giải thích các luận điểm
I.Nội dung của thuyết cấu tạo hoá học1.Trong phân tử HCHC các nguyên tử liên kết với nhau theo đúng hoá trị và theo một thứ tự nhất định gọi là cấu tạo hoá học.Sự thay đổi thứ tự liên kết sẽ tạo ra chất mới2.Trong phân tử HCHC C có hoá trị 4, C không những liên kết trực tiếp với nguyên
tử của các nguyên tố khác mà chúng còn liên kết với nhau tạo ra mạch C khác nhau3.Tính chất của chất hữu cơ phụ thuộc thành phần phân tử và cấu tạo hoá học
Hoạt động 2
GV cho 2 công thức phân tử và sau đó cho
thêm 2 công thức cấu tạo.Yêu cầu học sinh xác
định chúng có phải là đồng đẳng của nhau
không?
VD: CH4O và C2H6O
II.Đồng đẳng
CH4O và C2H6O có thể là đồng đẳng hoặc
không là tuỳ thuộc vào cấu tạo.
Kết luận:
Đồng đẳng là những chất có cấu tạo và tính chất tơng tự nhau nhng thành phần phân tử hơn kém nhau 1 hay nhiều nhóm CH 2
Hoạt động 4
GV yêu cầu HS:
Tìm hiểu về mối liên quan giữa cấu tạo và
IV Mối liên quan giữa cấu tạo và tính chất
của hiđrocacbon
1.Hiđrocacbon no cho phản ứng đặc trng
Trang 2hîp chÊt h÷u c¬ kh¸c 2.Hi®rocacbon kh«ng no cho ph¶n øng
céng,trïng hîp Ph¶n øng víi dd KMnO 4
3.Hi®rocacbon th¬m cho c¶ ph¶n øng thÕ vµ céng.
Rót kinh nghiÖm:
Trang 3Chơng 1: Este - lipit (Tiết 2) Bài 1: ESTE
Ngày soạn:
Ngày dạy :
I- Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- kháI niệm, đặc điểm cấu tạo phân tử, danh pháp của este
- tinhs chất hoá học: phản ứng thuỷ phân và phản ứng với dung dịch kiềm
- phơng pháp điều chế bằng phản ứng este hoá
- ứng dụng của một số este tiêu biểu
2 Kĩ năng:
- viết đợc công thức cấu tạo của este có tối đa 4 nguyên tử cacbon
- viết phơng trình hoá học minh hoạ tính chất hoá học của este no đơn chức
- phân biệt đợc este với các hợp chất khác
- tính khối lợng các chất trong phản ứng xà phòng hoá
II- Chuẩn bị:
- GV: chuẩn bị mỡ động vật, ddH2SO4; dd NaOH; ống nghiệm; đèn cồn,
- Học sinh: đọc trớc bài mới
III-Phơng pháp:
Kết hợp các phơng pháp : đàm thọai, vấn đáp, gợi mở, trực quan
IV KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy
V HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1:
- Gv ýêu cầu hs viết một vài pthh của
axit axetic với ancol và nêu các sản
phẩm hữu cơ thuộc loại este?
(Học sinh trả lời và lên bảng viết
pthh)
-Từ este học sinh đã viết, gv giới thiệu
CTCT của este , cách viết gọn CTCT
Cách lập CTTQ của este tạo bởi rợu no
đơn chức và axit no đơn chức?
-Từ đó hớng dẫn học sinh suy luận ra
công thức cấu tạo chung?
(Học sinh trả lời)
- GV mở rộng giới thiệu thêm về este
của rợu và axit không no
-GV gới thiệu cách gọi tên thông thờng
của este sau đó yêu cầu học sinh vận
Trang 4chất đó dựa vào kiến thức về liên kết
hiđro?
Hoạt động 3:
- GV hớng dẫn hs phân tích phản ứng
este hoá ở bài trớc để dẫn đến phản ứng
thuỷ phân trong môi trờng axit Viết
PTHH của phản ứng thuỷ phân?
(Học sinh trả lời và viết pt)
- Gv nhấn mạnh cho học sinh về đặc
III-Tính chất hoá học:
1 Trong dung dịch axit:
CH3COOC2H5+ H-OH C2H5OH + CH3COOH
- Phản ứng từ trái sang phải gọi là phản ứng thuỷ phân este Còn theo chiều ngợc lại là phản ứng este hoá
- Vậy: phản ứng thuỷ phân este trong dung dịch axit là phản ứng thuận nghịch
2 Trong dung dịch bazơ:
CH3COOCh3 + NaOH CH3COONa + CH3OH
Rút kinh nghiệm :
H 2 SO 4 , t 0
Trang 5(Tiết 3) Bài 2: Lipít
Ngày soạn:
Ngày dạy :
I- Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Giúp học sinh biết khái niệm Lipít? Các loại lipit
- kháI niệm chất béo, tính chất vật lí, tính chất hoá học, ứng dụng của chất béo
- cách chuyển chất béod lỏng thành chất béo rắn
2 Kĩ năng:
- viết đợc các phơng trình hoá học minh hoạ tính chất hoá học của chất béo
- phân biệt đựoc dầu ăn và mở bôI trơn
- tính khối lợng chất béo trong phản ứng xad phòng hoá
II-Chuẩn bị:
- Mẫu dầu ăn, cốc, nớc, etanol để làm thí nghiệm xà phòng hoá chất béo
III-Phơng pháp:
- Trực quan, đàm thoại, gợi mở, nêu vấn đề
IV KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy
V HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1:
- Gv lấy ví dụ về lipit.Nghiên cứu SGK cho
biết khái niệm và phân loại?
- Ta chỉ xét về chất béo
Hoạt động 2:
- Tìm hiểu về khái niệm chất béo, cấu tạo và
tính chất vật lí:
+ Gv mô tả khi thuỷ phân chất béo tạo ra
glixerin và axit béo Ngợc lại: khi đun nóng
glixerin với các axit béo lại thu đợc chất béo
Từ kết quả thí nghiệm đó chứng tỏ điều gì?
+ Yêu càu hs cho biết sự khác nhau về cấu
tạo giữa phân tử chất béo lỏng và chất béo
rắn Từ đó biết cách chuyển hoá chất béo
lỏng thành chất béo rắn.?
Học sinh trả lời
- Gv gới thiệu thêm về CTCT của chất béo và
các axit béo thờng gặp
- Từ cấu tạo suy ra tính chất vật lí của chất
béo?
Hoạt động 3:
- So sánh đặc điểm cấu tạo với este Dự đoán
tính chất hoá học của chất béo?
- Có thể viết công thức cấu tạo:
R1; R2; R3 là gốc của axit béo có thể no hoặc ko
no,có thể giống hoặc khác nhauCác axit béo no nh:
C17H35COOH : Axit stearic C15H31COOH : Axit panmiticCác axit béo ko no nh:
C17H33COOH : Axit oleic C17H31COOH : Axit linoeic
2 Tính chất vật lí:
(sgk)
3 Tính chất hoá học:
a Phản ứng thuỷ phân và phản ứng xà phòng hoá:
Trang 6- Viết ptp thuỷ phân ở cả 2 môi trờng?
Học sinh lên bảng
- Hs biết đợc tại sao phản ứng thuỷ phân
trong môi trờng kiềm đợc gọi là phản ứng xà
phòng hoá?
Hoạt động 4:
- Gv giới thiệu những tiện lợi của việc dùng
chất béo rắn trong CN
- Yêu cầu học sinh tìm biện pháp thực hiện
chuyển hoá chất béo lỏng thành chất béo rắn,
lấy ví dụ và viết phơng trình hoá học?
- Đặc điểm phản ứng: là p thuận nghịch
* Phản ứng xà phòng hoá:
R- COO-CH2R- COO-CH + NaOHR- COO-CH2
- Đặc điểm phản ứng: p một chiều
b Phản ứng cộng hiđrô ( Hiđro hoá chất béo lỏng)
C17H33- COO-CH2C17H33- COO-CH + H2C17H33- COO-CH2
4 ứng dụng:
( sgk)Hoạt động 6: Củng cố và dặn dò:
- Nhấn mạnh kiến thức trọng tâm: tính chất hoá học của chất béo
Trang 7III KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy
IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 1
* Bằng phơng pháp đàm thoại ýêu cầu hs ôn lại
khái niệm este và chất béo?Đặc điểm cấu tạo?
CTPT?
Hs trả lời
Hoạt động 2:
- Từ đặc điểm cấu tạo, hs vận dụng để viết pthh
của phản ứng thuỷ phân este và chất béo?
- Viết một vài pthh minh hoạ tính chất hoá học
của este cụ thể?
Hs lên bảng
Hoạt động 3:
-Chia nhóm yêu cầu hs chuẩn bị các bài tập SGK
bài: 3, 4, 5, 6 Các nhóm cử đại diện lên trình
bày?
- Gv nhận xét và sửa sai
Hoạt động 4:
Hoạt động củng cố
* GV hớng dẫn HS giải bài tập bổ sung và một
số bài tập trong SGK và sách bài tập
II Bài tập
Bài 3: Đ án BBài 4: a) CTPt của A là C3H6O2 b) CTCT và gọi tên của A: HCOOC3H7 là propyl fomiat
bài 5: a= 8,82 g m = 6,08 g
X là: C17H31COOC3H5(C17H33COO)2 Bài 6: Đ án C
Hớng dẫn một số bài tậpBài 1 ; Bài 7 ; bài 8 SGK
Rút kinh nghiệm
H + , t 0
Ni, t 0
Trang 82 Kiểm tra bài cũ:
3 Vào bài mới:
Hoạt động thầy trò Kiến thức cần đạt
Hoạt động 1
Hs: Nhắc lại khái niệm este, chất béo
Công thức phân tử
Hs: Nhớ lại tính chất hoá học đặc trưng của
este, chất béo: thuỷ phân trong MT axit và
trong MT bazơ (xà phòng hoá), phản ứng
cộng hiđro vào gốc HC chưa no đ/v chất
Gv: Hướng dẫn cho hs mẫu so sánh
Hs: So sánh trình bày lên bảng phụ
Gv và hs: nhận xét bổ xung
Hs: Viết phương trình phản ứng bt 2
Hs: Trình bay ptpư bt 3, sau đó chọn phương
án đúng
Gv và hs: nhận xét bổ xung
Bài tập lí thuyết:
Bài tập 1: So sánh chất béo và este về:
Thàn phần ng.tố, đ.đ cấu tạo phân tử và t/c hh
Bài tập 2,3(sgk - trang 18)
Hoạt động 3
Gv: Hướng dẫn cho hs phương pháp giải bài
tập
Hs: Viết ptpư, giải toán hoá học
Gv và hs: nhận xét bổ xung
Gv: Hướng dẫn cho hs phương pháp giải bài
Bài toán
Bài tập4(sgk – trang 18)
Bài tập 6, 8(sgk – trang 18)
Trang 9Hs: Viết ptpư, giải toán hoá học, sau đó
chọn phương án đúng
Gv và hs: nhận xét bổ xung
Dặn dò:
Bài tập về nhà: 5, 7 (sgk – trang 18)Chuẩn bị kiến thức chương mới
Trang 10Chơng 2- Cacbohiđrat (Tiết 6) Bài 5: Glucozơ
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I Mục tiêu của bài học
1 Về kiến thức
- kháI niệm, phân loại cacbohidrat
- công thức câu tạo dạng mạch hở, tính chât vật lí, ứng dụng của glucozơ
- Hiểu đợc tính chất hoá học của glucozo
2 Kĩ năng
- viết công thức cấu tạo dạng mạch hở
- dự đoán tính chất hoá học
- viết phong trình hoá học
- tính khối lợng glucozo
II Chuẩn bị
- Dụng cụ: kẹp gỗ, ống nghiệm, đũa thuỷ tinh, đèn cồn, thìa, ống nhỏ giọt, ống nghiệm nhỏ
- Hoá chất: glucozơ, các dung dịch : AgNO3, NH3, CuSO4, NaOH
- Mô hình: hình vẽ, tranh ảnh liên quan đến bài học
Tiết 2: Nghiên cứu các tính chất hoá học còn lại của glucozơ và frutozơ
Hoạt động 1
* GV cho HS quan sát mẫu glucozơ
* HS tự nghiên cứu SGK về tính chất vật
lí và trạng thái thiên nhiên của glucozơ
Hoạt động 2
Sử dụng phiểu học tập số 1
* GV hỏi HS
- Để xác định CTCT của glucozơ phải
tiến hành các thí nghiệm nào ?
- Phân tích kết quả thí nghiệm để kết
luận về cấu tạo của glucozơ
* HS trả lời
+ Khử hoàn toàn Glucozơ cho n- hexan
Vậy 6 nguyên tử C của phân tử Glucozơ
tạo thành 1 mạch dài
+ Phân tử Glucozơ cho phản ứng tráng
bạc, vậy trong phân tử có nhóm
-CH=O.
+ Phân tử Glucozơ tác dụng với
Cu(OH) 2 cho dung dịch màu xanh lam,
vậy trong phân tử có nhiều nhóm -OH ở
I Tính chất vật lí và trạng thái thiên nhiên
Trong thực tế glucozơ tồn tại chủ yêú ở hai dạng mạch vòng α và β
CH OH2
H H H
H H
OH
CH OH2
H H
H H
1 2 3 4 5
H H
H H
H HO
OH OH OH
1 2 3 4 5 6
α-Glucozơ Glucozơ β-Glucozơ
Trang 11vị trí kế nhau.
+ Glucozơ tạo este chứa 5 gốc axit
CH 3 COO-, vậy trong phân tử có 5 nhóm
-OH.
Hoạt động 3:
Sử dụng phiếu học tập số 2
* HS
- Quan sát GV biểu diễn thí nghiệm oxi
hoá glucozơ bằng AgNO3 trong dung
III Tính chất hoá học
Glucozơ có các tính chất của nhóm anđehit
và ancol đa chức
1 Tính chất của nhóm anđehit
a) Oxi hóa Glucozơ bằng phức bạc amoniac (AgNO 3 trong dung dịch NH 3 )
Thí nghiệm: sgkHiện tợng: Thành ống nghiệm láng bóng
Giải thíchAgNO3+3NH3+H2O→[Ag(NH3)2]OH + NH4NO3
CH2OH[CHOH]4CHO+2[Ag(NH3)2]OH →
CH2OH[CHOH]4COONH4 + 2Ag +3NH3 + H2O
Trang 12Chơng 2- Cacbohiđrat (Tiết 7) Bài 5: Glucozơ
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I Mục tiêu của bài học
1 Về kiến thức
- kháI niệm, phân loại cacbohidrat
- công thức câu tạo dạng mạch hở, tính chât vật lí, ứng dụng của glucozơ
- Hiểu đợc tính chất hoá học của glucozo
2 Kĩ năng
- viết công thức cấu tạo dạng mạch hở
- dự đoán tính chất hoá học
- viết phong trình hoá học
- tính khối lợng glucozo
II Chuẩn bị
- Dụng cụ: kẹp gỗ, ống nghiệm, đũa thuỷ tinh, đèn cồn, thìa, ống nhỏ giọt, ống nghiệm nhỏ
- Hoá chất: glucozơ, các dung dịch : AgNO3, NH3, CuSO4, NaOH
- Mô hình: hình vẽ, tranh ảnh liên quan đến bài học
Tiết 2: Nghiên cứu các tính chất hoá học còn lại của glucozơ và frutozơ
Hoạt động 4:
* HS viết PTHH của phản ứng giữa
dung dịch glucozơ và Cu(OH)2 dới dạng
phân tử
* HS nghiên cứu SGK cho biết đặc điểm
cấu tạo của este đợc tạo ra từ glucozơ
Kết luận rút ra về đặc điểm cấu tạo của
* HS nghiên cứu sgk và tìm hiểu thực tế
2 Tính chất của ancol đa chức (poliancol)
a) Tác dụng với Cu(OH) 2
2C6H11O6H + Cu(OH)2→(C6H11O6)2Cu + 2H2O
b) Phản ứng tạo este
Glucozơ có thể tạo ra C6H7O(OCOCH3)5
3 Phản ứng lên men
C6H12O6 30enzim →0−350C 2C2H5OH + 2CO2
IV Điều chế và ứng dụng
O
Trang 13cuộc sống
Hoạt động 7
Sử dụng phiếu học tập số 4
* HS
- Nghiên cứu sgk cho biết đặc điểm cấu
tạo của đồng phân quan trọng nhất của
glucozơ là fructozơ
- HS cho biết tính chất vật lí và trạng
thái thiên nhiên của fructozơ
- HS cho biết tính chất hoá học đặc trng
của fructozơ Giải thích nguyên nhân
gây ra các tính chất đó
Cùng với dạng mạch hở fructozơ có thể tồn tại ở dạng mạch vòng 5 cạnh hoặc 6 cạnh
Dạng 5 cạnh có hai đồng phân α và β
Trang 14(tiết 8) Bài 6: Saccarozơ, tinh bột và xenlulozo
- Viết các pthh minh hoạ cho tính chất hoá học của các hợp chất trên
- Giải các bài tập có liên quan
II Chuẩn bị
- Dụng cụ: ống nghiệm, đèn cồn, ống nhỏ giọt
- Hoá chất: saccarozơ
- Hình vẽ phóng to tranh ảnh có liên quan
III phơng pháp :Đàm thoại, vấn đáp, trực quan
IV KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy
- Cho biết để xác định CTCT của
saccarozơ ngời ta phải tiến hành các thí
nghiệm nào Phân tích các kết quả thu
đ-ợc rút ra kết luận về cấu tạo phân tử của
saccarozơ
* HS trả lời
- Dung dịch saccarozơ làm tan Cu(OH) 2
thành dung dịch xanh lam→ có nhiều
nhóm -OH kề nhau.
- Dung dịch saccarozơ không có phản
ứng tráng bạc, không khử Cu(OH) 2→
không có nhóm -CHO và không còn
-OH hemixetan tự do.
- Đun nóng dung dịch saccarozơ có mặt
axit vô cơ đợc Glucozơ và Frcutozơ
H
H H
HO OH
OH
1 2 3 4 5 6
Trang 15C ) giữa C 1 của Glucozơ và C 2 của
fructozơ.
* HS: Viết CTCT của saccarozơ
* GV : Sửa chữa cho HS cách viết, chú ý
cách đánh số các vòng trong phân tử
saccarozơ
Hoạt động 3
* HS quan sát GV biểu diễn của dung
dịch saccarozơ với Cu(OH)2 ở nhiệt độ
thờng, nêu hiện tợng, giải thích, viết
ph-ơng trình phản ứng
* HS nghiên cứu sgk Viết phơng trình
phản ứng của saccarozơ với vôi sữa, sau
đó sục CO2 vào dung dịch thu đợc
* GV Cho HS biết ứng dụng quan trọng
của các phản ứng trên trong công nghiệp
sản xuất đờng (Tính chất này đợc áp
dụng trong việc tinh chế đờng)
* GV giải thích việc chọn dung dịch
saccarozơ làm nguyên liệu cho phản ứng
tráng gơng
Hoạt động 5
* HS nghiên cứu SGK
* HS theo dõi sơ đồ sản xuất đờng
saccarozơ trong CN trong SGK tóm tắt
các giai đoạn chính và phân tích giai
đoạn 5 của quá trình sản xuất đờng
saccarozơ
* GV đánh giá câu trả lời của HS
III Tính chất hoá học
Saccarozơ không còn tính khử vì không còn nhóm -CHO và không còn -OH hemixetan tự do nên không còn dạng mạch
hở Vì vậy saccarozơ chỉ còn tính chất của ancol đa chức và đặc biệt có phản ứng thuỷ phân của đisaccarit
1 Phản ứng của ancol đa chức
- Giải thích:
C12H22O11+Ca(OH)2+H2O→
C12H22O11.CaO 2H2OC12H22O11.CaO 2H2O + CO2→
C12H22O11 + CaCO3+ 2 H2O
Trang 16(tiết 9) Bài 6: Saccarozơ, tinh bột và xenlulozơ
- Viết các pthh minh hoạ cho tính chất hoá học của tinh bột
- Giải các bài tập có liên quan
II Chuẩn bị
- Dụng cụ: ống nghiệm, đèn cồn, ống nhỏ giọt
- Hoá chất: dd I2tinh bột
- Hình vẽ phóng to tranh ảnh có liên quan
III phơng pháp :Đàm thoại, vấn đáp, trực quan
IV KĨ THUẬT DẠY HỌC: Khăn phủ bàn, sơ đồ tư duy
V HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Hoạt động 6:
* HS quan sát mẫu tinh bột và nghiên
cứu SGK cho biết các tính chất vật lí và
trạng thái thiên nhiên của tinh bột
Hoạt động 7
- Nghiên cứu SGk, cho biết cấu trúc
phân tử của tinh bột
- Cho biết đặc điểm liên kết giữa các
mắt xích α-glucozơ trong phân tử tinh
của 2 loại polisaccarit là amilozơ và
amilopectin Amilozơ là polime có mạch
xoắn lò xo, không phân nhánh, phân tử
khối khoảng 200.000 đvC Amilopectin
là polime có mạch xoắn lò xo, phân
H H
OH
OH
1 2 3 4 5
6
CH OH2
H H H
H H
OH
OH
1 2 3 4 5 6
O
CH OH2
H H H
H H
OH OH
1 2 3 4 5
CH OH2
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5
6
CH OH 2
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5 6
O
CH OH2
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5
CH OH 2
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5
6
CH OH 2
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5
O
CH OH2
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5
Trang 17α[1-4] glicozit
Phân tử amolipectin đợc cấu tạo bởi
một số mạch amilozơ, các mạch này nối
với nhau giữa nguyên tử C 1 ở mắt xích
đầu của mạch này với nguyên tử C 6 ở
mắt xích giữa của mạch kia, qua nguyên
tử oxi, gọi là liên kết α[1-6] glicozit.
Hoạt động 8
* HS:
- Nêu hiện tợng khi đun nóng dung dịch
tinh bột với axit vô cơ loãng Viết
PTHH
- Cho biết sơ đồ tóm tắt quá trình thuỷ
phân tinh bột xảy ra nhờ enzim
* GV biểu diễn:
- Thí nghiệm giữa dung dịch I2 và dung
dịch tinh bột ở nhiệt độ thờng, đun nóng
và để nguội
- Thí nghiệm giữa dung dịch I2 cho lên
mặt cắt của củ khoai lang
* HS nêu hiện tợng
* GV giải thích và nhấn mạnh đây là
phản ứng đặc trng để nhận ra tinh bột
Hoạt động 9
* HS nghiên cứu SGK, cho biết ứng
dụng của tinh bột?
Hoạt động 10* HS quan sát mẫu
xenlulozơ (bông thấm nớc), tìm hiểu
tính chất vật lí và trạng thái thiên nhiên
của xenlulozơ
Hoạt động 11
* HS nghiên cứu SGK cho biết:
- Cờu trúc của phân tử xenlulozơ
- Những đặc điểm chính về cấu tạo phân
tử của xenlulozơ So sánh với cấu tạo
của phân tử tinh bột
Hoạt động 12
* GV biểu diễn thí nghiệm phản ứng
thuỷ phân xenlulozơ theo các bớc:
- Cho bông nõn vào dung dịch H2SO4
70%
- Trung hoà dung dịch thu đợc bằng
dung dịch NaOH 10 %
- Cho dung dịch thu đợc tác dụng với
III Tính chất hoá học
b) Thuỷ phân nhờ enzim
glucozo Mantozo
extrin
Đ bột
Tinh
mantaza O H amilaza
β O H amilaza
α O
CH OH2H H
H H
H OH OH
O
nMỗi mắt xích C6H10O5 có 3 nhóm –OH tự
do, nên có thể viết công thức của xenlulozơ là [C6H7O2(OH)3]n
III Tính chất hoá học
Xenlulozơ là polisaccarit và mỗi mắt xích
có 3 nhóm –OH tự do nên xenlulozơ có phản ứng thuỷ phân và phản ứng của ancol
đa chức
1 Phản ứng thuỷ phân
a) Mô tả thí nghiệm sgk
Trang 18* HS quan sát, giải thích và viết PTHH.
* GV liên hệ các hiện tợng thực tế, ví
dụ: trâu bò nhai lại
Hoạt động 13
* GV biểu diễn thí nghiệm phản ứng
este hoá xenlulozơ theo trình tự sau:
- Cho vào ống nghiệm lần lợt:
Hoạt động 15: Củng cố
* HS làm bài tập 4 trang 34 SGK
* So sánh đặc điểm cấu trúc phân tử của glucozơ, saccarozơ, tinh bột
Rỳt kinh nghiẹm
Trang 19(tiết 10) Luyện tập CẤU tạo và tính chất của một số cacbonhiđrat Ngày soạn:
Ngày dạy:
I Mục tiêu của bài học
1 Kiến thức
- Biết đặc điểm cấu trúc phân tử của các hợp chất cacbonhiđrat tiêu biểu
- Hiểu mối liên quan giữa cấu trúc phân tử và tính chất hoá học của các hợp chất cacbonhiđrat tiêu biểu
- Hiểu mối liên hệ giữa các hợp chất cacbonhiđrat trên
2 Kĩ năng
- Lập bảng tổng kết chơng
- Giải các bài toán về các hợp chất cacbonhiđrat
II Chuẩn bị
- HS làm bảng tổng kết về chơng cacbonhiđrat theo mẫu thống nhất
- HS chuẩn bị các bài tập trong SGK và sách bài tập
- GV chuẩn bị bảng tổng kết theo mẫu sau:
Chất Monosaccarit Đisaccarit Polisaccarit
Glucozơ Fructozơ Saccarozơ Tinh bột Xenlulozơ
* Một HS viết cấu trúc phân tử của
monosaccarit, một HS viết cấu trúc
phân tử của đisaccarit, một HS viết
cấu trúc phân tử của polisaccarit và
những đặc điểm cấu tạo của hợp chất
H H
OH
CH OH2
H H
H H
1 2 3 4 5
H H
H H
H HO
OH OH
OH
1 2 3 4 5 6
α-Glucozơ Glucozơ β-Glucozơ
b) Fructozơ
Trang 20Hoạt động 2
* HS cho biết:
- Những hợp chất cacbonat nào tác
dụng đợc với dd AgNO3 trong NH3,
tại sao ?
- Những hợp chất cacbonat nào tác
dụng đợc với CH3/HCl, tại sao ?
- Những hợp chất cacbonat nào thuỷ
phân trong môi trờng H+
- Những hợp chất cacbonat nào có
phản ứng với dd I2 ?
Hoạt động 3
Hoạt động củng cố
* GV hớng dẫn HS giải bài tập bổ
sung và một số bài tập trong SGK
* Bài tập bổ sung: Đi từ các hợp chât
cacbonhiđrat tiêu biểu, glucozơ,
fructozơ, saccarozơ, mantozơ, tinh
bột và xenlulozơ hãy nêu sơ đồ tổng
hợp ra etanol
Hoạt động 4
* GV yêu cầu HS về nhà hoàn chỉnh
bảng tổng kết, sau đó nộp cho GV,
GV sửa chữa trả lại cho HS sử dụng
* HS làm các bài tập còn lại trong
SGK và sách bài tập
CH OH2
1 2
4
5 6
2
HOCH6 2
5
H 4HH
CH OH2
OH
OH OH
1 2 3
H
H H
HO OH
OH
1 2 3 4 5 6
CH OH2
1 2
4
5
6 OH
OH
HOCH
3
OH H H
2 O
H H
OH
OH
1 2 3 4 5
6
CH OH2
H H H
H H
OH
OH
1 2 3 4 5 6
O
CH OH2
H H H
H H
OH
OH
1 2 3 4 5
CH OH2
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5 6
O
CH OH2
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5
CH OH2
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5
6
CH OH2
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5 O
CH OH2
H H H H H
OH OH
1 2 3 4 5
H H
H OH OH
- Glucozơ, fructozơ, mantozơ có chứa nhóm –
OH hemiaxetal, hoặc nhóm –OH hemixetal
2 Tính chất hoá học
Bảng tổng kết
7 Bài tập
Hớng dẫn một số bài tập
Trang 21- Củng cố kiến thức về một số tính chất hoá học của glucozơ, saccarozơ, tinh bột.
- Rèn luyện kĩ năng tiến hành thí nghiệm lợng nhỏ hoá chất trong ống nghiệm
Chia số HS trong lớp ra làm 5 nhóm để tiến hành thí nghiệm
Hớng dẫn và lu ý của GV Hoạt động thực hành của HS
1) Thí nghiệm1:Điều chế etyl axetat
- Gv yêu cầu hs nêu cách tiến hành?Giải
hoá chất thực hiện phản ứng Cụ thể:
Cho vào ống nghiệm 3 giọt dung dịch
CuSO4 5% và 6 giọt NaOH 10% Lắc nhẹ,
gạn bỏ phần dung dịch, giữ lại kết tủa
Cu(OH)2 Cho thêm vào ống nghiệm 10
giọt dung dịch glucozơ 1%
1) Thí nghiệm 1:Điều chế etyl axetat
- Hs lên trình bày cách tiến hành thí nghiệm và viết pthh xảy ra.
3) Thí nghiệm 3: phản ứng thuỷ phân
saccarozơ
Có thể dùng ống hút nhỏ giọt để ớc lợng
hoá chất thực hiện phản ứng Cụ thể:
- Cho vào ống nghiệm 8 giọt dung dịch
CuSO4 5% và 8 giọt NaOH 10% Lắc nhẹ,
gạn bỏ phần dung dịch, giữ lại kết tủa
Cu(OH)2
3) Thí nghiệm 3: phản ứng thuỷ phân saccarozơ
Cách tiến hành a) Rót 1,5 ml dung dịch saccarozơ 1 % vào
ống nghiệm chứa Cu(OH)2 quan sát hiện tợng xảy ra Đun nóng dung dịch thu đợc Quan sát hiện tợng xảy ra và rút ra kết luận
b) Rót 1,5 ml dung dịch saccarozơ 1% vào
Trang 22ống nghiệm chứa Cu(OH)2 quan sát hiện
t-ợng xảy ra Đung nóng dung dịch thu đợc
Quan sát hiện tợng xảy ra và rút ra kết luận
b) Rót 10 giọt dung dịch saccarozơ 1% vào
ống nghiệm và rót vào đó 3 giọt H2SO4
10% Đun nóng dung dịch trong 2-3 phút
Để nguội cho từ từ NaHCO3 (tinh thể),
(khoảng 1 thìa nhỏ) vào và khuấy đều bằng
đũa thuỷ tinh cho đến khi ngừng tách ra khí
CO2 Rót dung dịch vào ống nghiệm đựng
Cu(OH)2 (điều chế từ thí nghiệm 1), lắc đều
cho Cu(OH)2 tan ra
Saccarozơ phải thật tinh khiết, không còn
lẫn glucozơ, frutozơ và SO2 trong quá trình
sản xuất
Đun nóng dung dịch trong 2-3 phút Để nguội cho từ từ NaHCO3 (tinh thể) vào và khuấy đều bằng đũa thuỷ tinh cho đến khi ngừng tách ra khí CO2 Rót dung dịch vào ống nghiệm đựng Cu(OH)2 (điều chế từ thí nghiệm 1), lắc đều cho Cu(OH)2 tan ra Đun nóng
Nhận xét và giải thích các hiện tợng xảy ra:
Rót dung dịch saccarozơ 1 % vào ống nghiệm chứa Cu(OH)2 kết tủa tan ra màu xanh lam
Đun nóng dung dịch thu đợc: không có màu
đỏ gạch xuất hiện Nh vậy saccarozơ cha thuỷ phân không bị oxi hoá bởi Cu(OH)2 khi đun nóng
b) Rót dung dịch saccarozơ 1% vào ống nghiệm và rót vào đó 0,5 ml H2SO4 10% Đun nóng dung dịch trong 2-3 phút: đợc dd
glucozơ và fructozơ Để nguội cho từ từ NaHCO3 (tinh thể) vào, cho đến khi ngừng tách ra khí CO2: để loại H2SO4 d Rót dung dịch vào ống nghiệm đựng Cu(OH)2 (điều chế
từ thí nghiệm 1), lắc đều Cu(OH)2 tan ra thành
dd màu xanh lam của phức đồng glucozơ và phức đồng fructozơ
Đun nóng dd, xuất hiện kết tủa màu đỏ gạch của Cu2O vậy khi đun nóng với axit,
saccarozơ bị thuỷ phân thành glucozơ và fructozơ Chúng bị oxi hoá bởi Cu(OH)2 và cho Cu2O kết tủa màu đỏ gạch
4) Thí nghiệm 4: Phản ứng của tinh bột
Quan sát hiện tợng Giải thích.
Cho vào ống nghiệm 2 ml hồ tinh bột 2 % rồi thêm vào giọt dung dịch iot 0,05%, lắc: Do cấu tạo đặc biệt, tinh bột hấp thụ iot cho sản phẩm màu xanh lam
Đun nóng dung dịch có màu ở trên, iot bị giải phóng ra khỏi phân tử tinh bột làm mất màu xanh lam
Để nguội tinh bột lại hấp thụ iot dd lại có màu xanh lam nh cũ
IV Viết tờng trình
1 Họ và tên học sinh: Lớp:
2 Tên bài thực hành: Một số tính chất của cacbonhiđrat
3 Nội dung tờng trình:
Trang 23(Tiết 12) kiểm tra viết
Ngày soạn:
Ngày kiểm tra:
I. Mục tiờu bài kiểm tra
Kiểm tra khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh về chương 1, 2
II. Ma trận đề kiểm tra
1 3,0
1 3
Tổng 2 1 2 2 1 5 2 1 11 10
III. Đề kiểm tra
đề kiểm tra 1 tiết khối 12(t12)
A Phần tự luận(3điểm)
1 Đốt chỏy hoàn toàn 0,1 mol este X thu được 0,3 mol CO2 và 0,3 mol H 2 O Nếu cho 0,1 mol X tỏc dụng hết với NaOH thỡ được 8,2 g muối CTCT của A là :
A HCOOCH 3 B CH 3 COOCH 3 C CH 3 COOC 2 H 5 D HCOOC 2 H 5
2 Đốt chỏy một este no đơn chức thu được 1,8 g H2 O Thể tớch khớ CO 2 (đktc) thu được là :
A 2,24 lớt B 4,48 lớt C 3,36 lớt D 1,12 lớt
3 Thuỷ phõn este etylaxetat thu được rượu Tỏch nước khỏi rượu thu được etilen Đốt chỏy lượng etilen này
thu được 11,2 lớt CO 2 (đktc) Khối lượng H 2 O thu được là :
A 4,5 g B 9 g C 18 g D 8,1 g
4 Tờn gọi của Este cú cụng thức CH 3 COOC 2 H 5 là
A.metyl axetat B Etyl axetat C Metyl propionat D Metyl fomat
5 Este X tạo bởi rượu no đơn chức và axit khụng no (cú 1 liờn kết đụi) đơn chức Đốt chỏy a mol X thu được 44,8 lớt CO 2 (đktc) và 18 g H 2 O a cú giỏ trị là
6 Xà phũng hoỏ 22,2 gam hỗn hợp 2 este là HCOOC 2 H 5 và CH 3 COOCH 3 bằng dung dịch NaOH 1M Thể tớch dung dịch NaOH cần dựng là :
B Phần tự luận(7 điểm)
cõu 1 Cú 2 este cú đồng phõn của nhau và đều do cỏc axit no đơn chức và rượu no đơn chức tạo thành Để xà
phũng hoỏ 22,2 gam hỗn hợp 2 este núi trờn phải dựng vừa hết 12 gam NaOH nguyờn chất Xỏc định ctct của 2 este
cõu 2 bằng phương phỏp hoỏ học hóy nhận biết cỏc chất sau: glucozơ, glixerol, tinh bột, andehit axetic
Trang 24Chơng 2 - amin - amino axit - protein
Tiết 13, Bài 9: amin
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I Mục tiêu bài học
1 Về kiến thức
- Biết khái niệm phân loại amin, danh pháp của amin
- Hiểu cấu tạo phân tử, tính chất vật lí của amin
2 Về kĩ năng
- Viết công thức cáu tạo của các amin, xác định bậc của amin
- Quan sát, phân tích các TN chứng minh
II chuẩn bị
- Dụng cụ: ống nghiệm, đũa thuỷ tinh, ống nhỏ giọt
- Hoá chất: Các dd CH3NH2, HCl, anilin, nớc Br2
- Mô hình phân tử anilin
III phương phỏp: đàm thoại
IV Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt cõu hỏi, mảnh ghộp
V Tiến trỡnh dạy học
Tiết 1 : Nghiên cứu định nghĩa, phân loại, danh pháp, đồng phân của amin Tính chất vật lí của
các amin
Tiết 2: Cấu tạo và tính chất hoá học của các amin Điều chế và ứng dụng của các amin.
Hoạt động 1
* GV viết CTCT của NH3 và 4 amin khác,
yêu cầu HS nghiên cứu kĩ cho biết mối liên
quan giứa cấu tạo của NH3 và các amin
* GV yêu cầu HS nêu cách phân loại amin
- HS trình bày cách phân loại và áp dụng
phân loại các amin trong thí dụ đã nêu ở trên
- Quy luật gọi tên theo danh pháp thay thế
Trên cơ sở quy luật trên, HS áp dụng đọc tên
với một số thí dụ khác SGK
I Khái niệm, phân loại, danh pháp
1 Khái niệm và phân loại:
Amin là những hợp chất hữu cơ đợc tạo ra
khi thay thế một hoặc nhiều nguyên tử hiđro trong phân tử NH3 bằng một hoặc nhiều gốc hiđrocacbon
Thí dụ:
NH3 ; C6H5NH2 ; CH3NH2 CH3-NH-CH3 ; CH3-N-CH3
| CH3
* Phân loại
Amin đợc phân loại theo 2 cách:
- Theo loại gốc hiđrocacbon
- Theo bậc của amin
Trang 25Hoạt động 3
* GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK
* Cho HS xem mấu anilin
chức thếTên thay CH3NH2
C2H5NH2CH3CH2CH2NH2
CH3CH(NH2)CH3
C6H5NH2C6H5 -NH-CH3
MetylaminEtylaminProp-1-ylamin(n-propyl amin)Prop-2-ylamin(isopropylamin)
PhenylaminMetylphenylamin
MetanaminEtanaminPropan-1-amin
amin
Propan-2-BenzenaminN-
Metylbenzenamin
II Tính chất vật lí
HS nghiên cứu SGK, cho biết các tính chất vật lí đặc trng của amin và chất tiêu biểu là anilin.
Trang 26Chơng 2 - amin - amino axit - protein
Tiết 14, Bài 9: amin
- Dụng cụ: ống nghiệm, đũa thuỷ tinh, ống nhỏ giọt
- Hoá chất: Các dd CH3NH2, HCl, anilin, nớc Br2
- Mô hình phân tử anilin
III phương phỏp: đàm thoại
IV Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt cõu hỏi, mảnh ghộp
V Tiến trỡnh dạy học
Kiểm tra bài cũ:
1 Viết các đồng phân amin của hợp chất hữu cơ có cấu tạo phân tử C4H11N
Xác định bậc và gọi tên theo kiểu tên gốc chức các đồng phân vừa viết
- HS nghiờn cứu thí nghiệm tác dụng
của CH3NH2 với dd HCl, nêu các hiện
tợng xảy ra Viết PTHH
- HS nghiên cứu SGK cho biết tác
dụng của metylamin, anilin với quỳ
tím hoặc phenolphtalein
- HS so sánh tính bazơ của metylamin,
amoniac, anilin Giải thích
II Cấu tạo và tính chất hoá học
1 Cấu tạo phân tử
HS phân tích: Do có đôi electron cha liên kết ở nguyên tử nitơ mà amin có biểu hiện những tính chất của nhóm amino nh tính bazơ Ngoài ra anilin còn biểu hiện phản ứng thế rất dễ dàng vào nhân thơm do ảnh hởng của nhóm amino
2 Tính chất hoá học:
a) Tính bazơ
* CH3NH2 + HCl → [CH3NH3]+ClMetylamin Metylaminclorua
-* Tác dụng với quỳ hoặc phenolphtalein
Trang 27* GV yêu cầu:
- HS nghiờn cứu thí nghiệm tác dụng
của anilin với nớc Br2, nêu các hiện
H2OC6H5NH2 + 3Br2 → C6H2Br3NH2↓trắng + 3HBr
HS giải thích: Do ảnh hởng của nhóm -NH2
nguyên tử Br dễ dàng thay thế các nguyên tử H ở
vị trí 2, 4, 6 trong nhân thơm của phân tử anilin.
HS nêu ý nghĩa của p: dùng để nhận biết anilin.
Trang 28(Tiết 15) Bài 10 : Aminoaxit
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I Mục tiêu bài học
1 Về kiến thức
- Biết đợc : định nghĩa, đặc điểm cấu tạo phân tử ứng dụng quan trọng của amino axit
- Hiểu đợc : tính chất hoá học cơ bản của aminoaxit
2 Kĩ năng
- dự đoán đợc tính lỡng tính của amino axit
- Viết chính xác các PTHH của amino axit
- Quan sát, giải thích các thí nghiệm chứng minh
II Chuẩn bị
- Dụng cụ: ống nghiệm, ống nhỏ giọt
- Hoá chất: dung dịch glyxin 10 %, dung dịch NaOH 10% CH3COOH tinh khiết
- Các hình vẽ, tranh ảnh liên quan đến bài học
III phương phỏp: đàm thoại
IV Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt cõu hỏi, mảnh ghộp
V Tiến trỡnh dạy học
Hoạt động 1
* HS
- Nghiên cứu SGK cho biết đặc điểm cấu tạo
của các hợp chất amino axit Nêu công thức
tổng quát về hợp chất amoni axit
- Nêu định nghĩa tổng quát về hợp chất
amoni axit
* HS
- Nghiên cứu SGK cho biết quy luật gọi tên
đối với các amino axit theo tên thay thế và
tên bán hệ thống
- Theo bố cục của bảng tên của một số
amino axit, sau khi viết CTCT của một số
amino axit, HS gọi tên
* GV lấy thêm một số thí dụ khác
Hoạt động 2
* HS
- Dự đoán các tơng tác hoá học có thể xảy ra
trong phân tử amino axit
I khái niệm:
Amino axit là những hợp chất hữu cơ mà phân tử chứa đồng thời nhóm cacboxyl(- COOH) và nhóm amino (-NH 2 ).
CH NH
3
2 3Tên thay thế: Axit 2-amino-3-metylbutanoicTên bán hệ thống: Axit α-aminoisovalericTên thờng: Valin
Viết tắt: Val
Trang 29II Cấu tạo phân tử và tính chất hoá học
1 Cấu trúc phân tử
* Nhóm - COOH và nhóm -NH2 trong amino axit tơng tác với nhau tạo ra ion lỡng cực, ion này nằm cân bằng với dạng phân tử
Thí dụ:
CH -CH-COOH |
NH
3 2
CH -CH-COO |
NH
3 3
+
-Dạng phân tử -Dạng lỡng cựcCác amino axit là các chất rắn không màu, vị hơi ngọt, nhiệt độ nóng chảy cao, dễ tan trong nớc
2 Tính chất hoá học
a Tính chất lỡng tính
Phản ứng với axit mạnh
H N -CH -COOH + HCl H N -CH -COOH.Cl 2 2 3 + 2 Phản ứng với bazơ mạnh
-H N -C-H -COO-H + NaO-H -H N -C-H -COONa + -H O 2 2 2 2 2
b Tính axit- bazơ của dung dịch
7-đun nóng tạo ra polime thuộc loại poliamit
n H-NH-[CH ] CO-OH ( NH-[CH ] CO ) n + n H O policaproamit (nilon-6)
t
III ứng dụng
Kết luận
* Do amino axit có chứa nhóm -COOH nên
có tính chất hoá học của axit cacboxylic
- Tác dụng với bazơ mạnh
- Tác dụng với ancol thực hiện phản ứng este hoá
* Trong phản ứng trùng ngng -OH của nhóm -COOH ở phân tử axit này kết hợp với H của nhóm -NH2 ở phân tử axit kia thành H2O sinh
ra polime
Trang 30Tiết 16 Bài 11: Peptit và protein
− Dụng cụ : ống nghiệm, ống hút h vẽ phóng to liên quan đến bài học
III phương phỏp: đàm thoại
IV Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt cõu hỏi, mảnh ghộp
V Tiến trỡnh dạy học
Hoạt động 1
-GV yêu cầu : HS nghiên cứu SGK cho
biết định nghĩa peptit
HS nghiên cứu SGK cho biết định nghĩa
peptit.
-GV đa ra một thí dụ về mạch peptit và
chỉ ra liên kết peptit Cho biết nguyên
nhân hình thành mạch peptit trên
-Hãy nêu cách phân loại peptit
HS nghiên cứu SGK cho biết cách phân
loại peptit
-Khi số phân tử aminoaxit tạo ra peptit
tăng lên thì quy luật tạo ra các đồng
phân peptit nh thế nào Nguyên nhân
của quy luật đó ?
-Nêu quy luật gọi tên mạch peptit áp
dụng cho thí dụ của SGK
HS nghiên cứu SGK cho biết cách phân
loại peptit
-GV lấy thêm thí dụ cho HS đọc tên
I Khái niệm về peptit và protein
1 Peptit
Peptit là những hợp chất polime đợc hình thành bằng cách ngng tụ hai hay nhiều phân tử α–aminoaxit
Liên kết peptit : nhóm –CO –NH–
COOH
| | |
R R' R''Amino axit đầu Amino axit
đuôi (Đầu N) (Đuôi C)
Tuỳ theo số lợng đơn vị aminoaxit chia ra :
đipeptit, tripeptit và polipeptit
Khi số phân tử aminoaxit tạo ra peptit tăng lên n lần thì số lợng đồng phân tăng nhanh theo giai thừa của n (n!)
Tên của các peptit đợc gọi bằng cách ghép tên các gốc axyl, bắt đầu từ aminoaxit đầu còn tên của aminoaxit đuôi C đợc giữ nguyên vẹn.H2N-CH2-CO-NH-CH-CO-NH-CHCOOH | |
CH3 CH(CH3)2
CH2-Glyxylalanylleuxin hay Gly-Ala-Leu
Hoạt động 2 : tỡm hiểu tớnh chất hoỏ học
của peptỉt
2 Tính chất hoá học của protein
Trang 31Gv: hóy nờu tớnh chất hoỏ học của
pettit và viết cỏc phương trỡnh phản
uỏng minh hoạ?
Hs: nghiờn cứa sgk và trả lời cõu hỏi
a) Phản ứng thuỷ phân
Trong môi trờng axit hoặc bazơ, peptit bị thuỷ phân thành các aminoaxit
H2N-CH-CO-NH-CH-CO-NH-CH-CO- | | |
R1 R2 R3+ (n-1)H2O hayHenzimt o
→
-NH2 - CH-COOH +
R1 + NH2-CH-COOH + NH2-CH-COOH +
Hoạt động củng cố kiến thức HS làm các bài tập 1,3, SGK.
Rut kinh nghiệm:
Trang 32Tiết 17 Bài 11: Peptit và protein
− Viết cỏc phương trỡnh hoỏ học minh hoạ tớnh chất hoỏ học của prtein
− Phõn biệt protein vớớ chất lỏng khỏc
II Chuẩn bị
− Dụng cụ : ống nghiệm, ống hút h vẽ phóng to liên quan đến bài học
III phương phỏp: đàm thoại
IV Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt cõu hỏi, mảnh ghộp
V Tiến trỡnh dạy học
Hoạt động 1
-GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK cho
biết định nghĩa về protein và phân loại
HS nêu định nghĩa về protein và phân loại.
I Khái niệm protein
Protein là những polipeptit, phân tử có khối ợng từ vài chục ngàn đến vài chục triệu (đvC), là nền tảng về cấu trúc và chức năng của mọi sự sống
l-Protein đợc chia làm 2 loại : protein đơn giản
HS nghiên cứu SGK cho biết có 4 bậc
cấu trúc và nêu đặc điểm củacấu trúc
bậc 1
II Sơ lợc về cấu trúc phân tử protein
Ngời ta phân biệt 4 bậc cấu trúc phân tử của protein, cấu trúc bậc 1 là trình tự sắp xếp các
đơn vị α–aminoaxit trong mạch protein
CO-
| | |
R1 R2 R3
Trang 33Hoạt động 3
GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK cho biết
những tính chất vật lí đặc trng của protein
Hoạt động 4
Hoạt động củng cố
HS làm bài tập 1, 2, 3 (a, b) SGK
III Tính chất của protein
1 Tính chất vật lí của protein
− Dạng tồn tại: protein tồn tại ở 2 dạng chính
là dạng sợi và dạng hình cầu
− Tính tan của protein khác nhau: protein hình sợi không tan trong nớc, protein hình cầu tan trong nớc
− Sự đông tụ : khi đun nóng, hoặc cho axit, bazơ, một số muối vào dung dịch protein, protein sẽ đông tụ lại, tách ra khỏi dung dịch
2 Tính chất hoá học của protein
a) Phản ứng thuỷ phân
Trong môi trờng axit hoặc bazơ, protein bị thuỷ phân thành các aminoaxit
CO-
| | |
R1 R2 R3+ H2O hayH →+enzimt o .-NH2 - CH-COOH +
R1 + NH2-CH-COOH + NH2-CH-COOH +
Trang 34(Tiết 18)Bài 12: Luyện tập Cấu tạo và tính chất của amin, aminoaxit, protein
- Viết phơng trình hoá học dới dạng tổng quát cho các hợp chất aminoaxit, protein
- Giải các bài tập về phần amin, aminoaxit, protein
II Chuẩn bị
- Sau khi kết thúc bài11, GV yêu cầu HS ôn tập toàn bộ chơng và làm bảng tổng kết theo mẫu
Cấu tạo (các
nhóm chức đặc
tr-ng)
Tính chất hóa học
- Chuẩn bị thêm 1 số bài tập để củng cố kiến thức trong chơng
III phương phỏp: đàm thoại
IV Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt cõu hỏi, mảnh ghộp
* HS cho biết CTCT chung của amin,
aminoaxit, protein điền vào bảng
I Những kiến thức cần nhớ
1 Cấu tạo Các nhóm đặc trng
- Amin: -NH2 R-NH2
- Aminoaxit: -NH2 và -COOH
- Protein: .-NH-CH-CO-NH-CH-CO-
| | R1 R2Hoạt động 2
HS cho biết tính chất hoá học của amin,
aminoaxit, protein điền vào bảng và viết
C
2 2
5 0
2 0
C
2 5 6 2
5 0
2 0
+
Trang 35HS so sánh tính chất hoá học của amin và
aminoaxit
HS cho biết nguyên nhân gây ra các phản
ứng hoá học của các hợp chất amin,
aminoaxit, protein
HS cho biết những tính chất giống nhau
giữa anilin và protein Nguyên nhân của sự
giống nhau của tính chất hoá học đó
2H2O
- Tác dụng với -CH3XR-NH2 + CH3X→ R-NH-CH3 + HX
b Aminoaxit
Có tính chất của nhóm -NH2 và nhóm -COOHR-CH-COOH+ NaOH→ R-CH-COONa + H2O | |
NH2 NH2R-CH-COOH+ R'OHHCl
⇔ R-CH-COOR' + H2O
| | NH2 NH2Aminoaxit có phản ứng chung của 2 nhóm -COOH và -NH2
- Tạo muối nội (ion lỡng cực) và có điểm đẳng
| | | R1 R2 R3
| R3
- Phản ứng màu vớiCu(OH)2 cho sp màu tímPhản ứng với HNO3 cho sản phẩm màu vàng
d Anilin và protein có phản ứng thế dễ dàng ở vòng benzen
NH2
dd +3 Br + 3 H O2 2
NH2
dd Br
Br Br
Trang 36GV gọi 2 HS lên bảng chữa bài a Lấn lợt dùng các thuốc thử:
Quì tìm; dd HNO 3 ; dd NaOH
b Lần lợt dùng các thuốc thử:
dd Br 2 ; HNO 3 ; quì tím.
Bài 5 Phơng án A.
Hoạt động 4
GV yêu cầu HS làm bài tập 2.14 SBT Gợi ý:
- A tác dụng với HCl, Na2O: A có các nhóm chức gì ?
- B tác dụng với H ra B':B có nhóm chức gì
- B' → +HCl
B''+ →NaOH
B' : B' có nhóm chức gì ?
Trang 37Tiết 19 : Bài 12: Đại cơng về polime
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I Mục tiêu của bài học
1 Về kiến thức
- Biết khái niệm chung về polime: định nghĩa, phân loại, cấu trúc, tính chất
- Hiểu phản ứng trùng hợp, trùng ngng và nhận dạng đợc monome để tổng hợp polime
- Những bảng tổng kết, sơ đồ, hình vẽ liên quan đến tiết học
- Hệ thống câu hỏi của bài
III phương phỏp: đàm thoại
IV Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt cõu hỏi, mảnh ghộp
V Tiến trỡnh dạy học
Tiết 1:
- Định nghĩa, phân loại và danh pháp
- Cấu trúc phân tử của polime
- Nghiên cứu SGK cho biết định nghĩa
polime, tìm hiểu một số thuật ngữ hoá học
trong phản ứng tổng hợp polime (monome,
* HS nghiên cứu SGK cho biết cách phân
loại polime Bản chất của phân loại đó Cho
n: hệ số polime hoá
- CH2-CH2- : mắt xíchCH2=CH2 : monome
( CH -CH )2 2 npolietilen
Trang 38- Những bảng tổng kết, sơ đồ, hình vẽ liên quan đến tiết học.
- Hệ thống câu hỏi của bài
III phương phỏp: đàm thoại
Trang 39IV Kĩ thuật dạy học: khăn phủ bàn, đặt câu hỏi, mảnh ghép
C H
Na
t o
CH -CH=CH-CH - CH-CH |
Trang 40OH OH + CH =O CH -OH
2 2
- Biết khái niệm về các vật liệu: chất dẻo, cao su, tơ, sợi và keo dán
- Biết thành phần, tính chất, ứng dụng của chúng