Bài giảng thương mại điện tử ths nguyễn thị bích trâm

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 17 - Kém dung hòa hơn trong các cuộc tranh cãi do tính vô hình Cạnh tranh - Cạnh tranh địa phương - Ít đối thủ cạnh tranh hơn - Cạnh tranh toà

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

MỤC TIÊU MÔN HỌC

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 2

Mô tả được

cách thức tiến hành thương mại điện trong doanh nghiệp

Mô tả được

cách thức tiến hành thương mại điện trong doanh nghiệp

Phân tích được

đặc điểm và vai trò của những loại hình dịch vụ trong thương mại điện tử

Phân tích được

đặc điểm và vai trò của những loại hình dịch vụ trong thương mại điện tử

12/08/2023 Th ư ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 3

Khách hàng trên

Internet

Marketing trong

TMĐT Thanh toán trực

tuyến

TÀI LI U THAM KHẢO ỆU THAM KHẢO

TS Trần Văn Hòe, Giáo

trình Thương mại đi n tử ện tử

căn bản, NXB Tài Chính

2010

TS Trần Văn Hòe, Giáo

trình Thương mại đi n tử ện tử

căn bản, NXB Tài Chính

Nguyễn Đ ng Tuấn Minh, ặng Tuấn Minh,

Kinh doanh trực tuyến,

NXB Dân Trí 2011

Nguyễn Đ ng Tuấn Minh, ặng Tuấn Minh,

Kinh doanh trực tuyến,

NXB Dân Trí 2011

Andreas Meier, Henrik

Stormer, Business &

E-Commerce Quản trị theo chuỗi giá trị số, NXB Đại

học Kinh tế Quốc dân 2012

Andreas Meier, Henrik

Stormer, Business &

E-Commerce Quản trị theo chuỗi giá trị số, NXB Đại

học Kinh tế Quốc dân 2012

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 4

ĐÁNH GIÁ MÔN HỌC

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 6

Bài tập nhóm

Bài tập nhóm

Thi cuối kỳ

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 7

Khái niệm, lợi ích & hạn chế của TMĐT

Sự khác biệt giữa TMĐT và TM truyền thống

Ảnh hưởng của TMĐT

Sự phát triển của TMĐT

Mô hình kinh doanh trong TMĐT

KHÁI NIỆM THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

• TMĐT (Electronic commerce - EC) là quá trình mua hoặc trao đổi sản phẩm, dịch vụ và thông tin trên các hệ thống điện tử như Internet và mạng máy tính

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh

8

KINH DOANH ĐIỆN TỬ

• Kinh doanh điện tử (Electronic business): thể

hi n phạm vi r ng hơn của thương mại đi n ện phạm vi rộng hơn của thương mại điện ộng hơn của thương mại điện ện phạm vi rộng hơn của thương mại điện

tử Không chỉ là quá trình mua bán mà còn là dịch vụ khách hàng, kết nối đối tác kinh

doanh, giao dịch đi n tửện phạm vi rộng hơn của thương mại điện

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 9

ĐỊNH NGHĨA VỀ MỐI QUAN HỆ EC & EB

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 10

EBEC

EC = EB

ĐẶC TRƯNG CỦA TMĐT

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 11

KHÔNG VĂN BẢN

LỢI ÍCH CỦA TMĐT

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 12

Tổ chức

Tổ chức

Khách hàng

Khách hàng

Xã hội

• Thông tin cập nhật

Xã hội

• Giảm thiếu việc

đi lại

• Tăng mức sống dân cư

• Thúc đẩy các dịch vụ cộng đồng

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 13

KHÓ KHĂN CỦA TMĐT

Phi

kỹ thuật

Phi

kỹ thuật

Chi phí &

hạch toán các CP

Chi phí &

hạch toán các CP

Vấn đề

an toàn

& bảo mật

Vấn đề

an toàn

& bảo mật

Niềm tin của khách hàng

Niềm tin của khách hàng Pháp lý

Các dịch

vụ đi kèm

Các dịch

vụ đi kèm

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 14

Chuẩn mực đặt ra

Các thiết

bị ngoại vi

Các thiết

bị ngoại vi

Bảo mật

& độ tin cậy

Bảo mật

& độ tin cậy

Trình độ kém

Trình độ kém

Khả năng tiếp cận Internet

Khả năng tiếp cận Internet

SỰ KHÁC BIỆT CỦA TMĐT & TM TRUYỀN

THỐNG

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 16

truyền thống

Thương mại điện tử

Sự mở rộng vật

lý

Mở rộng cơ sở bán lẻ yêu cầu thêm nhiều địa điểm

và không gian

Mở rộng cơ sở bán lẻ yêu cầu tăng công suất máy chủ và các phương tiện phân phối

bán hàng như các hệ thống POS (Point of Sale)

- Các công nghệ tiền phương (Front-end)

- Các công nghệ hậu phương (Back-end)

- Các công nghệ “thông tin”

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 17

- Kém dung hòa hơn trong các cuộc tranh cãi do tính vô hình

Cạnh tranh - Cạnh tranh địa phương

- Ít đối thủ cạnh tranh hơn

- Cạnh tranh toàn cầu

- Nhiều đối thủ cạnh tranh hơn

- Không vô danh

- Cần ít nguồn lực hơn để tăng tính trung thành của khách hàng

- Khách hàng thuộc khu vực rộng

- Vô danh

- Cần nhiều nguồn lực hơn

để tăng tính trung thành của khách hàng

KHÁC BIỆT VỀ TIẾN TRÌNH MUA BÁN

12/08/2023 ĐH Mở - Khoa Quản trị kinh doanh 18

Tiến trình TMĐT TM truyền thống

1 Thu nhận thông tin Trang web, catalogue trực

tuyến

Tạp chí, tờ rơi, catalogue giấy….

2 Mô tả hàng hoá Mẫu biểu điện tử, email… Thư & các mấu biểu in trên

giấy

3 Kiểm tra khả năng cung ứng

& thoả thuận giá Email, web, EDI (electronic data interchange)… Điện thoại, thư, fax…

4 Tạo đơn hàng Đơn hàng điện tử Đơn hàng trên giấy, in sẵn

5 Trao đổi thông tin Email, EDI Thư, fax, điện thoại…

6 Kiểm hàng tại kho Các mẫu biểu điện tử, EDI,

email… Các mẫu biểu in sẵn, fax

7 Giao hàng Giao hàng trực tuyến, phương

tiện vận tải

Phương tiện vận tải

8 Thông báo Email, EDI Điện thoại, thư, fax…

9 Chứng từ Chứng từ điện tử Chứng từ trên giấy

10 Thanh toán EDI, tiền điện tử, giao dịch

ngân hàng Cheque, hối phiếu, tiền mặt, thanh toán qua ngân hàng

Thay đổi tổ chức

Thay đổi tổ chức

Quản trị & đào tạo nguồn nhân lực

CHƯƠNG 2

MÔ HÌNH KINH DOANH TRONG TMĐT

Khái niệm

8 nhân tố mô hình kinh doanh

Mô hình kinh doanh trong TMĐT

MÔ HÌNH KINH DOANH LÀ GÌ?

• Một tập hợp các hoạt động dự kiến được thiết

kế để đem đến lợi nhuận trong một thị trường nhất định (E-commerce 2013)

• Một mô hình kinh doanh mô tả tại sao một tổ chức được tạo ra, truyền tải và định vị giá trị trong một bối cảnh kinh tế, xã hội, văn hoá (Wikipedia)

8 NHÂN TỐ CHÍNH CỦA MỘT MÔ HÌNH KINH

DOANH THÀNH CÔNG

Mô hình kinh doanh

Mô hình kinh doanh

Mục tiêu giá trị

Mục tiêu giá trị

Nguồn thu

Nguồn thu

Cơ hội thị trường

Cơ hội thị trường

Môi trường cạnh tranh

Môi trường cạnh tranh

Lợi thế cạnh tranh

Lợi thế cạnh tranh

Chiến lược marketi ng

Chiến lược marketi ng

MỤC TIÊU GIÁ TRỊ

• Là cách mà sản phẩm hay dịch vụ của doanh nghiệp đáp ứng được nhu cầu khách hàng

• Mục tiêu giá trị thương mại điện tử bao gồm:

– Sự cá nhân hoá, cá biệt hoá của các sản phẩm

– Giảm bớt chi phí tìm kiếm sản phẩm, so sánh giá cả

– Sự thuận tiện trong giao dịch thông qua quá trình quản lý phân phối sản phẩm.

NGUỒN THU

• Là cách thức để doanh nghiệp có doanh thu, tạo ra lợi nhuận và có mức lợi nhuận trên vốn đầu tư lớn hơn các hình thức đầu tư khác

CƠ HỘI THỊ TRƯỜNG

• Nhằm để chỉ tiềm năng thị trường của một

doanh nghiệp và toàn bộ cơ hội tài chính tiềm năng mà doanh nghiệp có khả năng thu được

MÔI TRƯỜNG CẠNH TRANH

• Nhằm nói đến phạm vi hoạt động của các doanh nghiệp khác kinh doanh sản phẩm cùng loại trên cùng thị trường Phân tích yếu tố này giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định đầu tư

• Môi trường cạnh tranh bao gồm các nhân tố như:

– Có bao nhiêu đối thủ cạnh tranh đang hoạt động,

– Phạm vi hoạt động của các đối thủ,

– Thị phần của mỗi đối thủ,

– Lợi nhuận của các đối thủ,

– Mức giá của các đối thủ

LỢI THẾ CẠNH TRANH

• Là khả năng sản xuất một loại sản phẩm có

chất lượng cao hơn và/hoặc tung ra thị trường một sản phẩm có mức giá thấp hơn các đối thủ cạnh tranh

• Lợi thế cạnh tranh có thể là những điều kiện

thuận lợi liên quan đến nhà cung ứng, người vận chuyển, nguồn lao động hoặc sự vượt trội

về kinh nghiệm, tri thức hay sự trung thành

của người lao động…

CHIẾN LƯỢC MARKETING

• Nghiên cứu các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu khách hàng Lập kế hoạch thực hiện các hoạt động xúc tiến sản phẩm, dịch vụ cho khách hàng

CẤU TRÚC TỔ CHỨC

• Các doanh nghiệp muốn phát triển bền vững cần có một hệ thống tổ chức tốt đảm bảo

thực thi có hiệu quả các kế hoạch và chiến

lược kinh doanh Một kế hoạch phát triển có

tổ chức được hiểu là cách thức bố trí, sắp xếp

và thực thi các công việc kinh doanh nhằm đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp

ĐỘI NGŨ QUẢN LÝ

• Đội ngũ quản trị có tầm ảnh hưởng rất lớn đến doanh nghiệp, góp phần quyết định thành bại của doanh nghiệp thông qua:

– Chịu trách nhiệm xây dựng các mẫu công việc trong doanh nghiệp

– Có thể đưa ra các quyết định thay đổi hoặc tái cấu trúc mô hình kinh doanh khi cần thiết

– Góp phần tạo sự tin tưởng chắc chắn đối với các nhà đầu tư bên ngoài và là lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp

– Là yếu tố quan trọng, cần thiết đối với các mô hình kinh doanh mới

• Tại sao khách hàng mua hàng của DN?

Mục tiêu giá trị

• DN có những cơ hội phát triển nào?

Cơ hội thị trường

• DN sẽ kiếm tiền như thế nào?

Nguồn thu

• Đối thủ cạnh tranh là ai?

Môi trường cạnh tranh

• Lợi thế nổi bật của DN?

MÔ HÌNH KINH DOANH TRONG TMĐT

Business-to-business (B2B) Business-to-consumer (B2C) Consumer-to-consumer (C2C)

Social E-commerce M-commerce (mobile e- commerce) Local e-commerce

32

CÁC MÔ HÌNH KINH DOANH B2C

Cổng thông tin Bán lẻ điện tử Cung cấp tin Trung gian giao

CÁC MÔ HÌNH KINH DOANH B2B

Thị trường/sở giao

dịch

Thị trường/sở giao

dịch Phân phối điện tử Cung cấp dịch vụ

Môi giới giao dịch Trung gian thông tin

CÁC MÔ HÌNH KINH DOANH KHÁC

CHƯƠNG 3 KHÁCH HÀNG TRỰC TUYẾN

NỘI DUNG

Khách hàng trực tuyến

Mô hình các yếu tố ảnh hưởng hành vi mua hàng

Tiến trình mua hàng trong thương mại điện tử

Nghiên cứu thị trường

• Mua số lượng ít

• Mua cho sử dụng cá nhân

• Hành vi mua đơn giản

• Không chuyên nghiệp

• Ít người tham gia vào quá trình mua hàng

ĐẶC ĐIỂM KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN

LÝ DO MUA HÀNG TRỰC TUYẾN

Mua sắm 24h

Dễ so giá Miễn phí vận chuyển

Không đông đúc

Tiện lợi

Dễ tìm hàng Phong phú Không thuế Gửi quà trực tiếp

Yếu tố Sản phẩm/Dịch vụ

Yếu tố môi trường

Yếu tố môi trường

Dự định

mua Mua hàng Mua lại

Yếu tố người

bán

Yếu tố người

Biến phụ thuộc

Yếu tố cá nhân

Yếu tố môi trường

YẾU TỐ MÔI TRƯỜNG

CÁC VAI TRÒ TRONG VIỆC MUA HÀNG

TIẾN TRÌNH QUYẾT ĐỊNH MUA HÀNG

12/8/23 ĐH Mở Tp HCM 59

Nhận dạng nhu cầu

Tìm kiếm thông tin

Thị trường

truyền

thông

Nhận dạng nhu cầu Tìm kiếm thông tin Đánh giá các thay thế Quyết định mua Hành vi sau khi mua

Ngoại

tuyến • Phương

tiện truyền thông

• Thăm cửa hàng

• Đánh giá sản phẩm

• Nhóm tham khảo

• Thăm cửa hàng

• Đánh giá sản phẩm

• Chiêu thị

• Thư trực tiếp

• Phương tiện truyền thông

• Báo

• Bảo hành

• Dịch vụ khách hàng

• Bảo trì, sửa chữa

• Công cụ tìm kiếm

• Catalog trực tuyến

• Thăm site

• Email

• Mạng xã hội

• Công cụ tìm kiếm

• Catalog trực tuyến

• Thăm site

• Email

• Đánh giá của người dùng

• Mạng XH

• Chiêu thị trực

tuyến

• Giảm giá

• Khuyến mại

• Cập nhật trực

tuyến

• Mạng xã hội

• Cộng đồng người dùng

KHÁCH HÀNG TỔ CHỨC

61

• Thường mua số lượng lớn

• Mua hàng để phục vụ nhu cầu sản xuất kinh doanh

Mục tiêu mua -Mua để sản xuất ra các hàng hóa và dịch vụ khác -Mua cho tiêu dùng cá nhân.

Nhu cầu -Có nguồn gốc cuối cùng là nhu cầu của người tiêu

dùng.

-Cầu ít co giãn với giá trong ngắn hạn.

-Tuy vậy cầu có tính chất giao động cao.

-Trực tiếp -Cầu co giãn nhiều đối với giá -Ít giao động hơn.

-Đơn giản hơn.

-Ít người tham gia vào quyết định mua hàng.

Cách mua hàng -Chuyên nghiệp và chính thống theo các chính

NGHIÊN CỨU THỊ TRƯỜNG TRỰC TUYẾN

CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU THỊ

TRƯỜNG TRỰC TUYẾN

THÔNG TIN TRỰC TIẾP

QUAN SÁT KHÁCH HÀNG

• Nhật ký giao dịch (transaction log) dữ liệu của các

hoạt động sử dụng tại trang web của công ty

• Hành vi kích chuột (clickstream): theo dõi hành vi của khách hàng trên Internet

• Web bugs: các tập tin đồ họa nhỏ nhúng vào trong các thư điện tử và các trang web truyền thông tin về người sử dụng và các phong trào của họ đến một

CHƯƠNG 4 MARKETING TRỰC TUYẾN

NỘI DUNG

MARKETING TRỰC TUYẾN

Hoạt động tiếp thị cho sản phẩm và dịch vụ thông qua mạng kết nối toàn cầu Internet

Hoạt động tiếp thị cho sản phẩm và dịch vụ thông qua mạng kết nối toàn cầu Internet

Nguồn: Wikipedia

LỢI ÍCH TỪ MARKETING TRỰC TUYẾN

HẠN CHẾ CỦA MARKETING TRỰC TUYẾN

DỰ ĐOÁN DOANH THU QUẢNG CÁO TRỰC TUYẾN TRÊN TOÀN THẾ GIỚI NĂM 2015

78.00%

22.00%

Quảng cáo trực tuyến Quảng cáo truyền thống 132.1 tỷ USD

Nguồn: eMarketer

CHI PHÍ QUẢNG CÁO QUA INTERNET TẠI VN

CÁC DN CHI TIỀN NHIỀU NHẤT CHO QUẢNG

CÁO TRỰC TUYẾN TẠI VN

Nguồn: Kantar Media

CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA MARKETING TRỰC

TUYẾN

MARKETING QUA CÔNG CỤ TÌM KIẾM

Search engine marketing (SEM)

Search engine marketing (SEM)

Search engine optimization

(SEO)

Search engine optimization

(SEO)

PPC/CPC

QUẢNG CÁO HIỂN THỊ WEB

CATALOGUE ĐIỆN TỬ

MARKETING QUA EMAIL

MARKETING LIÊN KẾT (AFFILIATE

CÁC PHƯƠNG THỨC MARKETING LIÊN KẾT

• Paid per click: được nhận hoa hồng khi ai

đó nhấp chuột vào quảng cáo

• Paid per action: được nhận hoa hồng dựa trên

thao tác: điền form, đăng ký thành viên…

• Paid per sale: được nhận hoa hồng khi đơn

đặt hàng được giao dịch thành công

QUẢNG CÁO TƯƠNG TÁC ( INTERACTIVE

ADVERTISING)

MARKETING XÃ HỘI (SOCIAL MARKETING)

Marketing qua mạng xã hội

Marketing qua Blog

Marketing lan truyền

MARKETING QUA MẠNG XÃ HỘI

MARKETING TRÊN MẠNG XÃ HỘI

MẠNG XÃ HỘI PHỔ BIẾN TẠI VIỆT NAM

MARKETING QUA BLOG (BLOG MARKETING)

• Là hình thức tiếp thị, quảng cáo, xuất bản nội dung trực tuyến cho thương hiệu, sản phẩm, website, sự kiện…thông qua công cụ blog

• Thể hiện qua một số hình thức:

– Quảng cáo (banner, textlink);

– Bài viết PR

– Bài viết đánh giá(review).

QUẢNG CÁO (BANNER, TEXTLINK)

BÀI VIẾT PR

BÀI VIẾT ĐÁNH GIÁ (REVIEW)

MARKETING QUA BLOG

Điểm mạnh:

• Là hình thức marketing

“mới lạ” tại việt nam

• Nhắm đúng chủ đề và đối

tượng quan tâm.

• Có tính lan truyền (viral) cao

• Phụ thuộc nhiều vào uy tín

và tầm ảnh hưởng của tác giả, của blog.

• Khó kiểm soát rủi ro

• Hầu hết Blog đều chưa được bộ thông tin và truyền thông cấp phép chính thức.

• Chưa có nhiều Blog đi chuyên sâu về các mảng

MARKETING LAN TRUYỀN

(VIRAL MARKETING)

• Là kỹ thuật tiếp thị sử dụng các dịch vụ mạng

xã hội và các công nghệ khác để sản xuất gia tăng nhận thức về thương hiệu hoặc để đạt được mục tiêu tiếp thị khác (chẳng hạn như doanh số bán sản phẩm) thông qua các tiến trình lan truyền tự nhân bản , tương tự như

sự lây lan của virus Có thể được gửi bằng lời nói hoặc tăng cường bởi ảnh hưởng của

Internet và mạng di động

MARKETING QUA THIẾT BỊ DI ĐỘNG

• SMS

• MMS

• Gửi thông báo

• Tiếp thị dựa trên ứng dụng

• Tiếp thị trong trò chơi

• QR codes

• …

CÁC PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH THỊ TRƯỜNG

MỤC TIÊU

Tiến hành các cuộc điều tra khách hàng

Câu lạc bộ trực tuyến, phòng “chat”, và các diễn đàn

Tạp chí điện tử

Phân tích cạnh tranh

Theo dõi khách hàng truy cập

CHƯƠNG 5 THANH TOÁN TRỰC TUYẾN

Th.S Nguyễn Thị Bích TrâmBichtrambmt@gmail.com

Các hệ thống thanh toán điện tử cơ

bản

GIỚI THIỆU VỀ THANH TOÁN

Tiền tệ – phương tiện

biểu trưng cho giá trị –

đã được sử dụng rất

sớm trong lịch sử nhân

loại

Tiền tệ – phương tiện

biểu trưng cho giá trị –

đã được sử dụng rất

sớm trong lịch sử nhân

loại

Tiền tệ điện tử

HỆ THỐNG THANH TOÁN TRỰC TUYẾN

Các loại thẻ thanh

toán trực tuyến Ví điện tử Thẻ thông minh

Giao dịch qua trung gian

Tiền điện tử Chuyển ngân điện

tử Chi phiếu điện tử

CÁC LOẠI THẺ THANH TOÁN TRỰC TUYẾN

• Loại thẻ điện tử có chứa các thông tin có thể sử

dụng cho mục đích thanh toán

• Có 3 loại thẻ thanh toán cơ bản:

Thẻ tín dụng Thẻ mua chịu Thẻ ghi nợ