Nghiên cứu một số công thức ủ hạt phượng vĩ (delonix regia) trong vườn ươm trường cao đẳng sơn la

Kết quả nghiên cứu về đặc điểm sinh học của hạt loài cây phượng.. Với nguyện vọng của bản thân và được sự đồng ý của ban chủ nhiệm khoa Nông Lâm Trường Cao Đẳng Sơn La , Tôi đã tiến hành

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU 3

CHƯƠNG I 4

ĐẶT VẤN ĐỀ 4

CHƯƠNG II 6

TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 6

CHƯƠNG III 10

MỤC TIÊU NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP 10

3.1 Mục tiêu 10

3.2 Đối tượng nghiên cứu 10

3.3 Địa điểm nghiên cứu 10

3.4 Giới hạn nghiên cứu 10

3.5 Nội dung nghiên cứu 10

3.6 Phương pháp nghiên cứu 10

3.6.1 Nghiên cứu ngoại nghiệp 10

3.6.2 Xử lý nội nghiệp 12

CHƯƠNG IV 14

ĐIỀU KIỆN CƠ BẢN CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU 14

4.1 Vị trí địa lý 14

4.2 Khí hậu 14

4.3 Cây/ con chủ lực 14

4.5 Giao thông 15

4.6 Dân số - lao động 16

CHƯƠNG V 19

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 19

5.1 Kết quả nghiên cứu về đặc điểm sinh học của hạt loài cây phượng 19 5.1.1 Đặc điểm hình thái của hạt 19

5.1.2 Đặc điểm cấu tạo giải phẫu 20

5.1.3 Kết quả xác định trọng lượng 1000 hạt 20

5.1.4 Đặc điểm nảy mầm của hạt 21

5.1.5 Đặc điểm ngủ của hạt 22

5.2 Đánh giá khả năng nảy mầm của hạt theo 2 phương pháp ủ, từ đó lựa chọn được phương pháp ủ tốt nhất 23

5.3 Kết quả tìm hiểu ảnh hưởng của các phương pháp xử lý đến tỉ lệ nảy mầm của hạt Phượng vĩ 25

5.4 Đề xuất hướng xử lý nảy mầm và phương pháp ủ hạt tốt nhất 27

CHƯƠNG VI 28

KẾT LUẬN, TỒN TẠI, KIẾN NGHỊ 28

6.1 Kết luận 28

6.2 Tồn tại 28

6.3 Kiến nghị 28

TÀI LIỆU THAM KHẢO 29

MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA HẠT PHƯỢNG VĨ 30

LỜI NÓI ĐẦU

Đối với mối sinh viên thực tập tốt nghiệp là một khâu không thể thiếu được đối với một sinh viên , nó là một khâu cuối cùng của cả thời gian học tập tại trường Thực tập tốt nghiệp cũng là bước khởi đầu cho sinh viên hệ thống lại kiến thước đã được học , Nâng cao năng lực vận dụng lý thuyết vào thực tiến sản xuất để từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả học tập , tạo nền móng cho sinh viên sau khi ra trường có tư tưởng vững vàng tự tin hơn trong cuộc sống có được tác phong làm việc đúng đắn , có tính sáng tạo đáp ứng được nhu cầu cấp thiết của xã hội hiện nay đối với ngành Nông Lâm Nghiệp

Với nguyện vọng của bản thân và được sự đồng ý của ban chủ nhiệm khoa Nông Lâm Trường Cao Đẳng Sơn La , Tôi đã tiến hành thực hiện đề tài

“Nghiên cứu một số công thức ủ hạt phượng vĩ (Delonix regia) trong vườn ươm của trường Cao đẳng Sơn La”

Để hoàn thành được chuyên đề tốt nghiệp này , tôi đã nhận được sự hướng dẫn tận tình của cô giáo Nguyễn Thị Loan , và các thầy cô giáo khác đã trực tiếp giảng dạy và ban chủ nhiệm Khoa Nông Lâm

Nhân dịp đi thực tập này tôi xin được bày tỏ tâm lòng biết ơn sâu sắc đối với sự giúp đỡ tận tình quý báu đó

Do thời có hạn và trình độ của bản thân còn hạn chế nên chuyên đề này không tránh khỏi những sai sót, rất mong được sự giúp đỡ đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và bạn bè để chuyên đề này hoàn thành hơn

Sơn La tháng năm 2013

Sinh Viên thực hiện Phàng Thị Pàn

CHƯƠNG I ĐẶT VẤN ĐỀ

Đối với người Việt Nam, có lẽ trong hàng loạt loài cây bóng mát, cây phượng vĩ là một trong những cây quen thuộc nhất Nó quen thuộc đến mức thân thương, gây bao ấn tượng cho tuổi học sinh Vì nhiều lý do, cây phượng là một cây nhiệt đới có sự thích nghi sinh thái rộng nên hầu khắp các vùng, miền thái khắp đất nước Việt Nam, đã từ rất lâu ít ai mà biết được chính xác nó được nhập nội lúc nào

Từ cao nguyên Đồng Văn đến đảo Phú Quốc, từ miền xuôi ra các hải đảo dọc bờ biển Trung bộ…hầu như ở đâu cũng có bóng dáng của nó Hình thái cây

đã đẹp, hình thái lá cũng chẳng kém chút nào cả, cộng với khả năng tạo dáng bóng mùa hè khiến nó được xem là một loài cây xanh đô thị lực không riêng gì,

ở nhiều thành phố, thị xã Việt Nam mà còn ở rất nhiều nước nhiệt đới Đặc điểm gây ấn tượng mạnh và khó quên nhất của chúng là cách trổ hoa, mùa hòa và mùa

ra hoa thường thì vào đầu mùa hạ, hàng loạt cây phượng vĩ thi nhau trổ hoa đồng loạt dày đặc hoa, đỏ rực ánh lửa, phủ khắp vùng cây nhiều, cây chỉ có hoa không lá xanh nào Chính vì thế nó được gán cho cái tên tiếng Anh

“Flpneotforest – lửa rừng, Elame Tree – Cây lửa”…cây chói lọi, sặc sỡ nhiều hơn cảm nhận vẻ đẹp cao sang của cây phượng vĩ đã gọi nó là Royal…Việt Nam, ngoài tên phượng vĩ người ta còn gọi là phượng đỏ Phượng tây gọi là điệp tây, thật ra gọi là phượng vĩ thú vị hơn nhiều, vì rằng âm Hán việt “vĩ” có rất nhiều nghĩa, có thể áp dụng được cho cây phượng đó là: Cái đuôi cao to, đạo lực

Phượng vĩ tên khoa học là Delonix regia thuộc họ Vang…cây có nguồn

gốc từ Madagasca có hoa rực rỡ và tạo bóng mát nên được trồng trộng rãi ở các nước nhiệt đới ẩm ở nước ta, cây được trồng hầu hết ở các phố lớn và đặc biệt được trồng nhiều ở trường học Cây gắn liền với mùa hè, nên còn gọi là mùa thi, chắc hẳn tâm hồn của những ai đã và từng bước qua ngưỡng cửa sân trường, và các đường phố, công viên hoa phượng vĩ đỏ rực lên khắp thành phố như một hồi đang báo hiệu mùa nghỉ hè mà ai cũng đa qua một thủa cắp sách đến trường khó quên được các tên đường phượng bay đã trở thành dấu ấn dễ thương nay chỉ còn

đọng lại trong nhạc phẩm của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cũng nói lên quá khứ vàng son của nó Ngày nay phượng vĩ ở thành phố dần nhường đất cho bao nhiêu loài cây xanh mới Cho dù dân thành phố có vấn vương, thương cảm, hoài niệm cây thì cũng nên thông cảm cho những người quản lý cây xanh

Với mong muốn phát triển loài cây này làm bóng mát và tìm hiểu kỹ hơn

về đặc tính loài cây này tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu một số công thức xử lý nảy mầm và ủ hạt Phượng vĩ (Delonix regia)tại trường Cao đẳng Sơn La từ đó lựa chọn ra công thức xử lý và ủ hạt tốt nhất”

CHƯƠNG II TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Chi cục Lâm nghiệp tỉnh Cao Bằng đã triển khai thực hiện dự án sản xuất

thử nghiệm “Mô hình trồng khảo nghiệm một số loài cây lâm nghiệp tại Cao

Bằng” Nhằm đáp ứng mục tiêu đạt 60% nguồn giống có năng xuất, chất lượng

phục vụ cho dự án 5 triệu ha rừng giai đoạn 2006 -2010 của tỉnh Trong đó có vườn cây phượng vĩ (Hoa phượng đỏ) 1 năm tuổi ~ 2 năm tuổi cho khả năng sinh trưởng khá ổn định

Nguyễn Văn Vui, Trương Thị Mỹ Phẩm và Ngô Trực Nhã với công trình

nghiên cứu “Bước đầu điều tra thực trạng cây xanh bóng mát và cây cảnh trang trí ở thành phố Cao Lãnh, Đồng tháp” Kết quả điều tra bước đầu, cây xanh

bóng mát, cây cảnh trang trí Thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, đã xác định được 292 loài, 205 chi, 83 họ của 2 ngành thực vật bậc cao (ngành

Magnoliophyta và Pinophyta) Trong đó ngành Magnoliophyta chiếm ưu thế với

282 loài (chiếm 96.6%), tổng số loài Các hok có nhiều loài nhất là Cataceae ( 7 loài), Asteraceae ( 9 loài), Dracaenaceae ( 9 loài), Apocynaceae (13 loài), Araceae (14 loài), Orchidaceace (14 loài), Euphoribiaceace (15 loài), Moraceae (15 loài), Fabaceae (18 loài), Arecaceae (20 loài) Nhận thấy Phượng vĩ là loài cây được tuyển chọn đầu tiên trong việc tạo phong cảnh và bóng mát

Theo Dimanche 16 Decembre 2012 và Đỗ Thanh Vân: Cây Phượng vĩ có tên khoa học là Poinciana Regia Bojer Ex Hook Delonix regia, flamboyant, là một loài cây thuộc họ Fabaceae phân loại theo Phytpgennetique hay Caesalpiniaceae theo bảng phân loại cổ điển Phát hoa của cây phượng vĩ màu sắc rất rực rỡ, có nguồn gốc từ Madagascar, hiện nay người ta gặp trong tất cả khắp nơi vùng nhiệt đới trồng để làm cây cảnh Tại Bangladesh, trong y học truyền thống se dụng để chữa trị bệnh tiểu đường Diabèrien, chống viêm Anti – inflammatoire Bảo vệ gan Hépatoprotecteur/ gây độc tế bào Cytotoxiques, chống bệnh tiểu đường Antidiabétique

Theo sách thuốc y học cổ truyền, tác giả Huỳnh Minh (1988) cung cấp thông tin sau: Phượng Vĩ có tính hàn được sử dụng làm thuốc hạ nhiệt, chữa bệnh tiểu đường

Theo sách cây cỏ Việt Nam thì cây phượng vĩ được miêu tả như sau: Phượng vĩ hay phượng vỹ, xoan tây, điệp tây hoặc hoa nắng (danh pháp khoa học Delonix regia) họ Fabaceae, là một loài thực vật có hoa sinh sống ở vùng nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới Tên gọi trong tiếng Trung của nó là (Phượng hoàng mộc, Kim hoàng) Tên thông dụng trong tiếng anh là Flamboyant

Lê Mông Chân – Lê Thị Huyên “Thực vật rừng” NXB nông nghiệp Phượng hay phượng vĩ, phượng vỹ, xoan tây, điệp tây hoặc hoa nắng (danh pháp khoa học Delonix regia) họ Fabaceae, là một loài thực vật có hoa sinh sống ở vùng nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới Tán hoa màu đỏ/ da cam rực rỡ của cây phượng vĩ cũng như tán lá màu xanh lục sáng làm cho ta dễ nhận diện cây này

Phượng Vĩ có nguồn gốc từ Madagascar, tại đó người ta tìm thấy nó trong các cánh rừng ở Miền Tây Malagasy Trong điều kiện hoang dã, nó là loài đang nguy cấp, nhưng nó được con người trồng ở rất nhiều nơi Ngoài giá trị là cây cảnh, nó còn có tác dụng như một loài cây tạo bóng râm trong điều kiện nhiệt đới, do thông thường nó cỏ thể cao tới mật độ cao vừa phải (khoảng 5m, mặc dù đôi khi có thể cao tới 12m) nhưng có tán rộng và các tán lá dày đặc của nó tạo ra những bóng mát Trong những khu vực với mùa khô rõ nét thì nó rụng lá trong thời kỳ khô hạn, nhưng ở những vụ khác thì nó là loài cây thường xanh

Các hoa của phượng vĩ lớn, với 4 cánh hoa tỏ rộng màu đỏ tươi hay đỏ hơi cam, dài tới 8cm, còn cánh hoa thứ năm mọc thẳng, cánh hoa này lớn hơn một chút so với 4 cánh kia và lốm đốm màu trắng vàng hoặc cam/ vàng (cũng

có khi trắng/đỏ) Thừ Flavida nguồn gốc tự nhiên có hoa màu vàng (kim phượng) Quả là loại quả đậu, có màu nâu sẫm khi chín, dài tới 60cm và rộng khoảng 5cm, tuy nhiên các hạt riêng rẽ lại nhỏ và cân nặng trung bình chỉ khoảng 0.4g, hạt to cỡ hai ngón tay út, hạt ăn rất bùi và ngon Các lá phức có bề ngoài giống như lông chim và có màu lục sáng, nhạt đặc trưng Nó là loại lá phức lông chim kép Mỗi lá dài khoảng 30 -35 cm và có từ 20 đến 40 cặp lá chét

sơ cấp hay lá chét lông chim lớn, và mỗi lá chét lông chim lớn lại được chia tiếp thành 10 – 20 cặp lá chét thứ cấp hay lá chét thứ cấp hay lá chét con Phượng vĩ cần khí hậu nhiệt đới day cận nhiệt đới để phát triển tốt nhưng nó có thể chịu được các điều kiện kho hạn và đất mặn

Sinh trưởng: Cây tái sinh hạt và chồi đều mạnh, có thể phát triển tốt trên mọi loại địa hình: Ven biển, đồi núi, trung du Cây thuộc loại ưa sáng, mọc khỏe, phát triển nhanh, không kén đất, rất dễ gây trồng Tuy nhiên, nhược điểm lớn là tuổi thọ không cao: Cây trồng trên đường phố chỉ 30 tuổi là đã gài cỗi, thân có dấu hiệu mục rỗng, sâu bệnh, nấm bắt đầu tấn công Còn cây trồng trong công viên, trường học thì có thể có tuổi thọ cao hơn nhưng cũng chỉ đạt 40 – 50 tuổi

Phượng vĩ được trồng khá bổ biến tại khu vực Caribe

Cây Phượng vĩ tại Blakiston, st, Harare, Zimbabwe, 1975

Tại Hoa Kỳ, nó được trồng ở khu vực Florida, thung lũng Rio Grande ở miền nam Texas, các sa mạc ở Arizona (đến tận Tucson, Aizona) và California, Hawaii, Puerto Rico, quần đảo Virgin và Guam Nó là loài cây biểu tượng chính thức của quần đảo Bắc Mariana (CNMI)

Phượng vĩ được coi là đã thích nghi với thủy thổ ở nhiều khu vực mà người ta trồng nó, và bị coi là loài xâm hại tại Úc, một phần là do các bóng râm cũng như bộ rễ của nó đã ngăn cản sự phát triển của nhiều loài thực vật bản địa mọc dưới tán lá của nó Nó cũng được tìm thấy tại Ấn Độ, tại đây người ta gọi

nó là gulmohar

Tại Việt Nam, Phượng vĩ được người Pháp du nhập vào trồng vào những năm cuối thế kỷ 19 tại các thành phố lớn như: hải Phòng, Đà Nẵng, Sài Gòn Hiện nay, Phượng vĩ là loài cây phổ biến của Việt Nam được trồng rộng rãi từ Bắc Vào Nam trên vỉa hè, công viên, trường học

Quả phượng vĩ được sử dụng tại khu vực Caribe trong vai trò của bộ gõ

âm nhạc với tên gọi: Shak – shak hay maraca

Gỗ thuộc loại trung bình, dùng trong xây dựng, đồ gỗ dân dụng, đóng hòm, xẻ ván Cây cho vỏ và rễ làm thuốc hạ nhiệt, chống sốt Vỏ cây có thể sắc uống trị sốt rét, đầy bụng, tê thấp, giảm huyết áp Lá trị tê thấp và đầy hơi

Phượng vĩ nở hoa từ khoảng tháng 4 đến tháng 6 tùy theo khu vực

Năm tháng 8/2010 bộ VHTT đã chính thức thực hiện đề án quốc hoa để trình Chính phủ xin quyết định và trải qua nhiều lần bình chọn qua Internet và trên thực tế Năm 2011 Hoa Sen Hồng đã được lựa chọn làm quốc hoa Việt Nam

và là loài hoa đầu tiên trên thế giới được lựa chọn làm quốc hoa cho một quốc gia Riêng đối với quốc hoa cấp tỉnh thì phượng vĩ được thành phố Hải Phòng lựa chọn đầu tiên

Nhìn chung, phượng vĩ là loài cây vừa có giá trị sinh thái lại có giá trị làm cảnh quan, làm thuốc Tuy nhiên, những nghiên cứu bài bản về loại cây lâm nghiệp cho đô thị này còn rất ít Để góp phần xây dựng hệ thống các khâu kỹ thuật cho việc kinh doanh nuôi trồng, các loài cây này, tôi tiến hành nghiên cứu

đề tài với mong muốn góp phần trong những kinh nghiệm phát triển nhân giống cây phượng vĩ

CHƯƠNG III MỤC TIÊU NỘI DUNG PHƯƠNG PHÁP 3.1 Mục tiêu

Xác định được đặc điểm sinh học của hạt phượng vĩ

Lựa chọn được phương pháp ủ hạt tốt nhất mang lại hiệu quả cao nhất

Xác định được phương pháp xử lý nảy mầm phù hợp với hạt

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Hạt phượng vĩ (Delonix regia)

3.3 Địa điểm nghiên cứu

Trường Cao đẳng Sơn La

3.4 Giới hạn nghiên cứu

Do thời gian và thiết bị hạn chế nên đề tài chỉ tiến hành nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của hạt và thử nghiệm phương pháp xử lý nảy mầm và phương pháp ủ hạt mang lại hiệu quả tốt nhất

3.5 Nội dung nghiên cứu

Căn cứ vào mục tiêu và giới hạn vấn đề tôi tiến hành nghiên cứu các nội dung sau:

- Nghiên cứu đặc điểm sinh học của hạt: hình thái, trọng lượng 1000 hạt, cấu tạo giải phẫu của hạt, một số đặc điểm sinh lý của hạt

- Thử nghiệm các phương pháp xử lý nảy mầm của hạt

- Thử nghiệm các phương pháp ủ hạt

3.6 Phương pháp nghiên cứu

3.6.1 Nghiên cứu ngoại nghiệp

* Đặc điểm hình thái của hạt:

- Quan sát mô tả mầu sắc của hạt

- Dùng thước đo chiều dài, rộng của hạt

- Bổ hạt quan sát cấu tạo giải phẫu của hạt

- Xác định trọng lượng của hạt: Chọn mẫu và cân trọng lượng

* Tìm hiểu đặc điểm ngủ của hạt

Hạt phượng vĩ được tách riêng vỏ và nội nhũ và phôi, sau đó giã nhuyễn riêng từng phần và ngâm vào nước để tạo dung dịch, sử dụng hạt dễ nảy mầm để kiểm tra trong dung dịch tạo ra có chất gây ức chế nảy mầm hay không Trong chuyên đề tôi sử dụng hạt đậu xanh Đồng thời bố trí thí nghiệm đối chứng ngâm hạt

đỗ xanh vào nước thường Theo dõi tỷ lệ nảy mầm và ghi vào mẫu biểu

Biểu theo dõi tỷ lệ nảy mầm của hạt

* Nghiên cứu phương pháp xử lý nảy mầm của hạt

- Xử lý nảy mầm với nhiệt độ 35 – 40 độ ngâm trong 8h

- Xử lý nảy mầm với nhiệt độ 100 độ ngâm trong 8h

- Xử lý nảy mầm với nhiệt độ thông thường ngâm trong 8h

* Nghiên cứu phương pháp ủ hạt

Chọn nhiệt độ thích hợp và ngâm trong thời gian 8h sau khi vơt ra ủ hạt:

- Ủ hạt trong túi vải hang ngày đem rửa chua

- Ủ hạt trong cát ẩm

Kết quả theo dõi được ghi vào mẫu biểu

Biểu theo dõi tỷ lệ nảy mầm của hạt

Ngày xử lý ………

Loại hạt………

Thời gian ngâm…………

CTTN………

Trong đó: P là tỷ lệ nảy mầm trung bình của hạt (%)

- Thời gian nảy mầm bình quân

Để xác định công thức xử lý khác nhau có ảnh hưởng đến tỷ lệ nảy mầm của hạt hay không, sử dụng tiêu chuẩn  2 để kiểm tra sự thuần nhất giữa các mẫu quan sát theo biểu sau:

CHƯƠNG IV ĐIỀU KIỆN CƠ BẢN CỦA KHU VỰC NGHIÊN CỨU

4.1 Vị trí địa lý

Sơn La là tỉnh miền núi cao nằm ở phía Tây Bắc Việt Nam, trong khoảng

20039’ – 22002’ vĩ độ Bắc và 103011’ – 105002’ Kinh độ Đông

Phía Bắc giáp hai tỉnh Yên Bái, Lào Cai

Phía Đông giáp Hòa Bình, Phú Thọ

Phía Tây giáp Lai Châu, Điện Biên

Phía Nam giáp Thanh Hóa

Sơn La có 250 km đường biên giới với nước bạn Lào

Thành phố Sơn La cách thủ đô Hà Nội 320km về phía Tây Bắc

375.66 463.51 504.76 506.64 514.24

- Sắn DT (nghìn ha) 17.81 17.99 18.63 23.71 22.33

SL sắn tươi (nghìn tấn)

- Đường Quốc lộ dài 577km gồm 6 tuyến

+ Đèo Pha Đin: Dài 230km + Quốc lộ 6 (Địa phận tỉnh Sơn La Nà Bai,

Cò Nòi) dài 108km + Quốc lộ 37 : (Địa phận tỉnh Sơn La Đèo Lũng Lô – Lóng Sập) Dài 104km + Quốc lộ 43: (Gia phù Mường Giàng) dài 32 km + Quốc lộ