Sáng kiến kinh nghiệm tổ chức trò chơi dân gian, một số kinh nghiệm tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ 5 6 tuổi

Liệu rằng trẻ em hôm nay có còn nhớ đến những trò chơi dângian nữa hay không là ở chính chúng ta – những người giáo dục.Nhận thấy tầm quan trọng của các trò chơi dân gian việt nam đối vớ

Sáng kiến kinh nghiệm tổ chức trò chơi dân gian

Sáng kiến kinh nghiệm tổ chức trò chơi dân gian Không rõ từ bao giờ, trò

chơi dân gianđược sinh ra và gắn liền với đời sống lao động, sinh hoạt của

người dân Việt Nam Đó không chỉ đơn giản là giúp con người có được

những phút giây thư giãn, giải trí sau những giờ lao động vất vả mà còn góp phần thắt chặt tình đoàn kết, sự gắn bó giữa mỗi người

ĐẶT VẤN ĐỀ

Sáng kiến kinh nghiệm tổ chức trò chơi dân gian Di sản văn hóa truyền

thống Việt Nam có nhiều loại hình khác nhau Trong đó có thể nói, trò chơidân gian cũng là một di sản văn hóa quý báu của dân tộc Cuộc sống đối với

trẻ em không thể thiếu những trò chơi Trò chơi dân giankhông đơn thuần

chỉ là một trò chơi trẻ con mà nó còn chứa đựng cả một nền văn hóa dân tộcViệt Nam độc đáo và giàu bản sắc Đó là những trò chơi bình dị, dễ chơi, đa

số mỗi trò chơi thường kèm theo một bài hát đồng dao hay một bài vè ngắn,

dễ nhớ, dễ thuộc Nó được kết thành từ quá trình lao động và sinh hoạt, trong

đó tích tụ cả trí tuệ và niềm vui sống của bao thế hệ người Việt xưa Trò chơidân gian ra đời và gắn liền cùng môi trường sống vốn rất gần gũi với thiênnhiên và con người Việt Nam để rồi tác động không nhỏ đến sự phát triển cả

về thể chất, tâm hồn và trí tuệ các em

sáng kiến kinh nghiệm tổ chức trò chơi dân gian tổ chức trò chơi dân gian trong trường học kế hoạch tổ chức trò chơi dân gian kế hoạch tổ chức trò chơi dân gian tiểu học kế hoạch tổ chức trò chơi dân gian trường thcs, kế hoạch tổ chức trò chơi dân gian

Đối với trẻ em, chơi dân gian thiếu nhi với những chức năng đặc biệt của nó

đã mang lại cho trẻ thơ nhiều điều thú vị và bố ích, đồng thời thể hiện nhucầu giải trí, vui chơi, quyền được chia sẻ niềm vui của các em với bạn bè,cộng đồng Nó làm cho thế giới xung quanh các em đẹp hơn và rộng mở; tuổithơ của các em sẽ trở thành những kỉ niệm quý báu theo suốt cuộc đời; làmgiàu nguồn tình cảm và trí tuệ cho các em Trò chơi dân gian trẻ em đã gắnliền với tuổi thơ của biết bao thế hệ người Việt Nam, góp phần nuôi dưỡng,bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước

Những trò chơi dân gian hồn nhiên hấp dẫn ngày nay đang bị mai một Hiệnnay trong nhà trường có dạy những trò chơi nhưng còn nặng về mục đích

“học”, nhẹ về “chơi”, gia đình học sinh thì quá bận bịu với công việc khácnên thiếu quan tâm hướng dẫn các em chơi Vì vậy chúng ta rất hiếm khi bắtgặp hình ảnh các em tụm năm, tụm bảy rồng rắn lên mây, bịt mắt bắt dê…Chính vì vậy các trò chơi dân gian dường như đã bị lãng quên, có những emkhông biết gì về các trò chơi dân gian, các bài hát, bài đồng dao, các câuthành ngữ như: “Một đập ăn quan” (Trò chơi Ô ăn quan) Bài đồng dao tròchơi “Mèo đuổi chuột”, trò chơi “Rồng rắn lên mây”, “Thả đỉa ba ba”, “Bịtmắt bắt dê”… không được nhắc đến Nhưng chúng ta đã quên đi một phươngpháp giáo dục đầy hiệu quả mà chúng ta có sẵn đó là kho tàng đồng dao vàtrò chơi dân gian, về lĩnh vực giáo dục thì kho tàng này đã cung cấp nội dung

và phương pháp giáo dục “Không thầy, không sách” tương đối rõ ràng và đầy

đủ hơn cả

Hiện nay, trẻ em ở một xã hội công nghiệp chỉ quen với máy móc hiện đạivới nhiều tiện ích nhưng theo đó là sự dần lãng quên những trò chơi dân gian

truyền thống Phải chăng với các em, trò chơi dân gian không còn là sự thuhút, hấp dẫn Liệu rằng trẻ em hôm nay có còn nhớ đến những trò chơi dângian nữa hay không là ở chính chúng ta – những người giáo dục.

Nhận thấy tầm quan trọng của các trò chơi dân gian việt nam đối với trẻ

mầm non nên trong quá trình giảng dạy, tôi không ngừng nghiên cứu, tìm tòicác biện pháp làm thế nào để tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ một cáchhiệu quả nhất Vì vậy tôi đã chọn đề tài: “Sáng kiến kinh nghiệm tổ chức trò

chơi dân gian, Một số kinh nghiệm tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ

5-6 tuổi” để nghiên cứu và thực hiện đề tài này tôi đã thực hiện

trên 40 trẻ lớp mẫu giáo lớn A1 trường mầm non B xã Đông Mỹ do tôi phụtrách

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 CƠ SỞ LÍ LUẬN:

Trò chơi dân gian trẻ em không chỉ đơn thuần là một trò chơi của trẻ con

mà nó còn chứa đựng cả nền văn hóa dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bảnsắc Nó không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy sángtạo, mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, quê hương, đất nước Chính vì vậy,trò chơi dân gian rất cần thiết được lựa chọn, tổ chức trong trường mầm non.Qua từng thời kỳ phát triển của xã hội, các hình thức chơi của trẻ cũng thayđổi Một số trò chơi dân gian truyền thống, dần bị mai một, thay thế bằngnhững trò chơi hiện đại với máy móc, công nghệ tiên tiến Tuy nhiên, trò chơidân gian có nhiều thế mạnh riêng Giáo viên có thể sử dụng những vật liệusẵn có, rẻ tiền, thậm chí không cần đồ dùng, dụng cụ mà chỉ cần trẻ chơi với

nhau Điều này rất phù hợp với tình hình thực tế của cấp học Trẻ em đượctiếp cận và trực tiếp tham gia chơi các trò chơi dân gian sẽ giúp cho trẻ sớmhình thành các thói quen hoạt động có hệ thống, tính tập thể giúp trẻ tự tin,linh hoạt hơn trong mọi hoạt động cũng như sự phát triển sau này của trẻ.Thông qua trò chơi dân gian, trẻ sẽ phát triển được các giác quan (thị giác,thính giác, vị giác, xúc giác, khứu giác), phát triển trí nhớ, phát triển tư duy,trí tưởng tượng, ngôn ngữ.

1 1 Thuận lợi:

– Luôn đựơc sự hướng dẫn và chỉ đạo sát sao về chuyên môn của Phòng giáodục và sự quan tâm tạo điều kiện về mọi mặt của BGH nhà trường Nhàtrường đã xây dựng lịch trình tổ chức giao lưu trò chơi dân gian ở từng khốilớp

– Trẻ mẫu giáo lớn mạnh dạn, tự tin, thông minh, thích tham gia vào các tròchơi, đặc biệt là trò chơi dân gian

– Bản thân tôi đã sống ở ngoại thành Hà Nội Chính vì vậy, những trò chơidân gian của trẻ đã găn bó với tôi trong suốt một thời gian dài.

– Tôi rất thích các trò chơi dân gian Việt Nam và đã sưu tầm được rất nhiềutrò chơi dân gian thú vị, đặc sắc, phù hợp với trẻ

2 Khó khăn:

– Việc tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ đòi hỏi phải có sự linh hoạt vàtính sáng tạo cao

– Mức độ khó hay dễ của các trò chơi không giống nhau Có những trò chơi

vô cùng đơn giản nhưng cũng có những trò chơi phức tạp, đòi hỏi người chơiphải tư duy trong quá trình chơi

– Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn kém

– Trong lớp còn một số trẻ rụt rè, nhút nhát, thiếu tự tin và không thích thamgia vào các hoạt động tập thể

III BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:

1 Biện pháp 1: Lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với lứa tuổi của trẻ.

Trò chơi dân gian rất phong phú và đa dạng, vì thế không hẳn trò chơi nàocũng phù hợp với trẻ nhỏ Bởi vậy, khi lựa chọn trò chơi dân gian tôi đã lựachọn những trò chơi đơn giản, dể hiểu, dễ nhớ đối với trẻ

Với trẻ 5 – 6 tuổi, khả năng chú ý có chủ định và nhận thức của trẻ đã caohơn rất nhiều so với lứa tuổi trước Vì thế, trẻ có thể chơi được các trò chơidài hơn và khó hơn Khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho trẻ MGL, tôi thựchiện theo các tiêu chí sau:

+ Trò chơi không quá đơn giản nhưng cũng không quá phức tạp

+ Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dễ kiếm, dễ tìm

+ Giúp củng cố tư duy, ngôn ngữ, vận động, kỹ năng cho trẻ

+ Gây được hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ

+ Có sự tham gia của tập thể lớp hoặc nhóm trẻ trong lớp

Từ những tiêu chí trên, tôi đã lựa chọn các trò chơi sau cho trẻ: “Thả đỉa baba”, “Ô ăn quan”, “Chuyền thẻ”, “Lộn cầy vồng”, “Trốn tìm”, “Đếm sao”,

“Kéo co”, “Mèo đuổi chuột”, “Rồng rắn lên mây”, “Chồng đống chồng đe”,

“Trồng nụ trồng hoa”, “Vuốt hột nổ”, “Cướp cờ”…

Với mỗi trò chơi tôi thường nghiên cứu số lượng người chơi, cách chơi, địadiểm chơi, cách chơi, luật chơi để tổ chức, hướng dẫn trẻ chơi

Ví dụ:

* Trò chơi: “Thả đỉa ba ba”:

– Số lượng người chơi: 10 đến 12 người chơi

– Địa điểm chơi: Sân rộng.

– Cách chơi: Vẽ một vòng tròn rộng 3m hoặc vẽ 2 đường thẳng song song,cách nhau 3m để làm sông (tùy theo số lượng người chơi để vẽ sông to haynhỏ) Các bạn chơi đứng thành vòng tròn quay mặt vào trong Chọn một bạnvào trong vòng tròn vừa đi vừa đọc bài đồng dao:

Thả đỉa ba ba

Chớ bắt đàn bà

Phải tội đàn ông

Cơm trắng như bông

Gạo tiền như nước

Đổ mắm đổ muối

Đổ chuối hạt tiêu

Đổ niêu nước chè

Đổ phải nhà nào

Nhà đấy phải chịu

Cứ mỗi tiếng đọc lại đập nhẹ vào vai một bạn Tiếng cuối cùng rơi vào ai thìbạn đó phải làm đỉa Đồ dùng đồ chơi của các trò chơi dân gian cũng vô cùng

đa dạng và phong phú, mang tính đặc trưng và được thiết kế dựa vào cáchchơi và luật chơi của từng trò chơi Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻchơi một

trò chơi dân gian nào đó thì giáo viên cần phải tìm hiểu trước về cách chơi,luật chơi cũng như các đồ dùng trong trò chơi cần đếm Để từ đó có thể chuẩn

bị đầy

đủ những thứ cần thiết cho một trò chơi và tổ chức được tốt Mỗi trò chơi dângian có một hoặc nhiều loại đồ dùng đồ chơi tương ứng mà thiếu nó thì tròchơi không thể tiến hành được.

Ví dụ như trò: “Chơi chuyền” đòi hỏi phải có 10 que chuyền và một đồ vật

có dạng khối cầu như quả bóng, quả bưởi non… Trò chơi “Ném còn” khôngthể diễn ra nếu thiếu quả còn – đồ chơi truyền thống của trò chơi đó Hay đơngiản như trò chơi “Bịt mắt bắt dê” cũng không thể được tổ chức nếu không códải vải hoặc dải khăn bịt mắt…

Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó,giáo viên cần tìm hiểu kỹ lưỡng về luật chơi, cách chơi cũng như việc có haykhông có đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi để từ đó có thể chuẩn bị đầy

đủ các yếu tố cần thiết cho trò chơi

“Đỉa” đứng vào giữa sông, người chơi tìm cách lội qua sông, vừa lội vừa hát:

“Đỉa ra xa tha hồ tắm mát” Đỉa phải chạy đuổi bắt người qua sông Nếuchạm được vào ai (bạn chưa lên bờ) thì coi như bị thua, phải làm đỉa thay, tròchơi lại tiếp tục

+ Đỉa chạm vào bất cứ phần thân thể của ai khi họ còn trong ao thì người đóphải bị thua, vào làm đỉa thay.

+ Với một khoảng thời gian mà đỉa không bắt được ai thì đổi bạn làm đỉa, tròchơi lại tiếp tục

* Trò chơi: “Ô ăn quan”:

– Số lượng người chơi: 2 đến 5 người chơi

– Địa điểm chơi: Trong phòng nhóm hoặc ngoài sân trường

– Cách chơi:Vẽ 1 hình chữ nhật chia đôi theo chiều dài và ngăn thành 5 hàngdọc cách khoảng đều nhau, ta có được 10 ô vuông nhỏ Hai đầu hình chữ nhậtđược vẽ thành 2 hình vòng cung, đó là ô quan lớn đặc trưng cho mỗi bên, đặtvào đó 1 viên sỏi lớn có màu sắc khác nhau để dễ phân biệt 2 bên, mỗi ôvuông được đặt 5 viên sỏi nhỏ, mỗi bên có 5 ô Hai người ngồi bên Ngườithứ nhất đi quan nắm sỏi trong 1 ô vuông bất kỳ, sỏi rải đều xung quanh từngviên một trong những ô vuông cả phần ô quan lớn Khi đến hòn sỏi cuối cùng

ta vẫn lấy ô bên cạnh và cứ thế tiếp tục đi quan (bỏ những viên sỏi nhỏ vàotừng ô liên tục) Cho đến lúc nào viên sỏi cuối cùng được dừng cách khoảng

là 1 ô trống, như thế ta chập ô trống bắt lấy phần sỏi trong ô bên cạnh để nhặt

ra ngoài Vậy là những viên sỏi đó đã thuộc về người chơi và người đối diệnmới bắt đầu được chơi Đến lượt đối phương đi quan cũng như người đầutiên Cả hai thay phiên

nhau đi quan cho đến khi nào nhặt được phần ô quan lớn và lấy được hếtphần của đối phương Như thế người đối diện đã thua hết quan.

– Luật chơi:

+ Hết quan toàn dân thu quân kéo về

+ Hết ván lại bày như cũ

+ Ai thiếu phải vay của bên kia

+ Tính thắng thua theo nợ các viên sỏi Quan ăn 10 viên sỏi

* Trò chơi: “Mèo đuổi chuột”:

– Số lượng người chơi: Từ 7 đến 10 người chơi hoặc có thể chơi tập thể lớp.– Địa điểm chơi: Sân rộng

– Cách chơi: Tất cả đứng thành vòng tròn, tay nắm tay giơ lên cao rồi hát:

Mèo đuổi chuột

Mời bạn lại đây

Tay nắm chặt tay

Đứng thành vòng rộng

Chuột luồn lỗ hổng

Mèo chạy theo sau

Chuột cố chạy mau

Trốn đâu cho thoát

Thế rồi chú chuột

Lại hóa vai mèo

Co cẳng chạy theo

Bỗng mèo hóa chuột.

Một người được chọn làm mèo và một người được chọn làm chuột.Hai ngườinày đứng giữa vòng tròn, quay lưng vào nhau Khi mọi người hát đến câucuối thì chuột bát đầu chạy, mèo chạy đuổi theo sau Tuy nhiên mèo phảichạy đúng lỗ chuột đã chạy

– Luật chơi: Nếu mèo không chạy đúng lỗ để bắt chuột thì mèo sẽ bị thua.Nếu chuột bị mèo bắt thì chuột cũng bị thua

* Trò chơi: “Rồng rắn lên mây“:

– Số lượng người chơi: từ 7 đến 10 người chơi hoặc có thể tập thể lớp

– Địa điểm chơi: Sân rộng

– Cách chơi: Một người đứng ra làm thầy thuốc những người còn lại xếphàng một, tay người sau nắm vạt áo hoặc đặt lên vai người đằng trước Sau

đó tất cả bắt đầu đi lượn qua lượn lại như con rắn, vừa đi vừa hát:

Có nhà hay không?

Người đóng vai thầy thuốc trả lời:

– Thầy thuốc đi chơi (hay đi chợ, đi câu cá, đi vắng nhà).

Đoàn người lại tiếp tục đi và hát tiếp cho đến khi nào thầy thuốc trả lời: – Có!

Và bắt đầu đoạn đối thoại như sau:

Thầy thuốc hỏi:

– Rồng rắn đi đâu?

Người đứng đầu làm cái trả lời:

– Rồng rắn đi lấy thuốc để chữa bệnh cho con.

– Con lên mấy?

– Con lên một.

– Thuốc chẳng hay.

– Con lên hai.

– Thuốc chẳng hay.

Cứ như thế cho đến khi cái trả lời:

Con lên mười.

Thuốc hay vậy.

Tiếp theo thầy thuốc đòi hỏi

Lúc đó thầy thuốc phải tìm cách bắt được người cuối cùng trong hàng.Người đứng đầu hàng phải dang tay chạy cố ngăn cản không cho thầy thuốcbắt được người ở cuối hàng Trong lúc đó người ở cuối hàng phải chạy và tìmcách né tránh thầy thuốc.

– Luật chơi: Nếu người thầy thuốc bắt được người cuối cùng thì người đóphải làm thay thầy thuốc

* Trò chơi: “Bịt mắt bắt dê“:

– Số lượng: 10 đến 12 trẻ hoặc tập thể lớp

– Địa điểm: Sân chơi rộng rãi

– Cách chơi: Sau khi chơi trò “Oẳn tù tì”, người thua sẽ phải bị bịt mắt và đitìm dê, những người khác làm dê chạy nhảy xung quanh Những người làm

dê phải luôn miệng kêu “be, be” hoặc trêu chọc người bị bắt làm dê, phảiluôn né tránh người bị bịt mắt đang tìm cách bắt dê Khi nào người bị bịt mắtchạm vào con dê nào thì người đó bị bịt mắt Sau khi dùng khăn tay bịt mắt,mọi người sẽ chạy xung quanh người bịt mắt bằng cách đập vào vai hay vuốt

má người bị bịt mắt rồi chạy khi người đó chụp mình

– Luật chơi: Khi người bị bịt mắt chụp được người nào, phải đoán và nói tênngười đó Nếu nói đúng thì người bị bắt bị bịt mắt, nếu nói sai trò chơi tiếptục như cũ Người bị bắt có thể lừa người bị bịt mắt bằng cách khụy chânxuống giả làm người lùn hoặc kiễng chân lên cao, cốt làm sao cho người bịbịt mắt không đoán ra mình

* Trò chơi: “Kéo co“:

– Số lượng: 10-12 người hoặc tập thể lớp

– Địa điểm: Sân chơi rộng rãi

– Cách chơi: Một sợi dây thừng dài được đặt ở sân và ở giữa dây có mốcđánh dầu Số người chơi được chia đều về 2 đội Mọi người cùng nắm tayvào sợi dây và dùng sức để kéo

– Luật chơi: Mốc đánh dấu về phía đội nào thì đội đó là đội chiến thắng

* Trò chơi: “Trồng nụ trồng hoa“:

Số lượng: Chơi theo nhóm từ 5 trẻ trở lên

– Địa điểm chơi: Trong phòng hoặc ngoài sân trường

– Cách chơi: Chọn hai người ngồi bệt xuống đất, đối diện nhau Chồng cácbàn chân rồi đến các bàn tay, lần lượt nắm rồi xòe ra Số người còn lại nhảyqua Khi nào đủ bốn chân bốn tay xòe mà người nhảy không bị chạm thìngười nhảy được quyền chơi tiếp ván khác

– Luật chơi: Khi người nhảy chạm vào chân thì mất lượt, phải ngồi vào thaythế

* Trò chơi: Lộn cầu vồng:

– Số lượng: Chơi theo nhóm, mỗi nhóm có 2 người.

– Địa điểm chơi: Trong phòng hoặc ngoài sân trường.

– Cách chơi: Hai trẻ đứng quay mặt vào nhau, vừa vung tay lên theo nhịp vừahát:

Lộn cầu vồng

Nước trong nước chảy

Có cô mười bảy

2 Biện pháp 2: Chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi, lời ca trước khi tổ chức cho trẻ tham gia vào các trò chơi dân gian:

* Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi:

Đồ dùng đồ chơi của các trò chơi dân gian cũng vô cùng đa dạng và phongphú, mang tính đặc trưng và được thiết kế dựa vào cách chơi và luật chơi củatừng trò chơi Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dângian nào đó tôi cần phải tìm hiểu trước về cách chơi, luật chơi cũng như các

đồ dùng trong trò chơi cần đến Để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ những thứcần thiết cho một trò chơi và tổ chức được tốt Mỗi trò chơi dân gian có một