Vì vậy, ngay từ đầu năm học 2013 – 2014, tôi đã đi sâu nghiên cứu lồng ghép Giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ cho trẻ theo hướng tích hợp và đạt được kết quả khả quan và đúc rút được một số
Trang 1sáng kiến kinh nghiệm giáo dục dinh dưỡng cho trẻ
1 ĐẶT VẤN ĐỀ sáng kiến kinh nghiệm giáo dục dinh dưỡng cho trẻ
sáng kiến kinh nghiệm giáo dục dinh dưỡng cho trẻ Sinh thời, Chủ Tịch Hồ
Chí Minh có lời căn dặn các giáo viên mẫu giáo: “Làm giáo viên mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ Muốn làm được như thế thì trước hết phải yêu trẻ Các cháu nhỏ quấy phải bền bỉ, phải chịu khó nuôi dạy được các cháu Dạy trẻ cũng như trồng cây non Trồng cây non được tốt thì sau này cây mọc lên tốt Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháu thành người tốt” Trẻ em
là thế hệ tương lai của đất nước, việc chăm sóc, nuôi dưỡng giáo dục trẻ em
là trách nhiệm và nghĩa vụ của gia đình, nhà trường và toàn xã hội Đặc biệt
là công tác chăm sóc nuôi dưỡng trẻ tại các trường mầm non Chính vì vậy,chiến lược quốc gia về dinh dưỡng giai đoạn 2011- 2020 (Số 226/QĐ – TTg)
và tầm nhìn đến năm 2030 cũng đã đề cập đến nhiệm vụ của Bộ Giáo dục vàĐào tạo trong việc đưa nội dung giáo dục dinh dưỡng vào trường học, đặcbiệt quan tâm đến giáo dục dinh dưỡng cho trẻ bậc học mầm non
Trẻ mầm non rất nhạy cảm và mau chóng tiếp thu những điều học được vàhình thành dấu ấn lâu dài Vì vậy tiến hành giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻcho trẻ mầm non sẽ góp phần quan trọng trong chiến lược con người, tạo ramột lớp người mới có sự hiểu biết đầy đủ về vấn đề dinh dưỡng và sức khoẻ,biết lựa chọn ăn uống đúng cách một cách thông minh và tự giác để đảm bảosức khoẻ của mình Việc đưa các nội dung giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻvào chương trình chăm sóc giáo dục cho trẻ ở lứa tuổi mầm non là việc làm
Trang 2rất cần thiết, tạo ra sự liên thông về giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ cho trẻ
từ tuổi mầm non đến tuổi học đường
Qua thực tế, ở trường mầm non B thị trấn Văn Điển nói chung và lớp mẫugiáo bé C1 tôi giảng dạy nói riêng, giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ cho họcsinh được nhà trường, giáo viên thực sự quan tâm chú ý, nhưng vì trẻ cònnhỏ, vốn kiến thức còn nghèo nàn nên làm thế nào để cho trẻ tiếp thu kiếnthức dinh dưỡng – sức khỏe một cách tốt nhất là một vấn đề khiến tôi băn
khoăn Nhận thức được tầm quan trọng của việc Giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ “sáng kiến kinh nghiệm giáo dục dinh dưỡng cho trẻ“với trẻ mầm non.
Vì vậy, ngay từ đầu năm học 2013 – 2014, tôi đã đi sâu nghiên cứu lồng
ghép Giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ cho trẻ theo hướng tích hợp và đạt
được kết quả khả quan và đúc rút được một số kinh nghiệm Đó chính là lý
do để tôi chọn đề tài:
“sáng kiến kinh nghiệm giáo dục dinh dưỡng cho trẻ Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ cho trẻ (3- 4 tuổi) theo hướng tích hợp”.
* Mục đích nghiên cứu:
+ Đánh giá thực trạng về Giáo dục dinh dưỡng – Sức khoẻ của lớp mẫu
giáo bé C1 trường mầm non B Thị Trấn Văn Điển
+ Tìm ra các biện pháp để nâng cao chất lượng Giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ cho trẻ lớp mẫu giáo bé (3- 4 tuổi) theo hướng tích hợp.
* Đối tượng nghiên cứu: Tôi đi sâu nghiên cứu lồng ghép Giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻvào các chủ đề thông qua các hoạt động theo hướng tích
Trang 3hợp, nhằm cung cấp kiến thức dinh dưỡng và bảo vệ sức khoẻ cho trẻ mẫugiáo lớp C1 trường mầm non B Thị Trấn Văn Điển năm học 2013 – 2014
* Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu: Thời gian nghiên cứu bắt đầu từ
tháng 9/2013 và kết thúc tháng 4/2014
1 GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
2 Cơ sở lý luận: sáng kiến kinh nghiệm giáo dục dinh dưỡng cho trẻ
Như chúng ta đã biết, nhu cầu dinh dưỡng rất cần thiết và quan trọng trongtừng thời kỳ phát triển của trẻ, đặc biệt với lứa tuổi mầm non Vậy muốn trẻphát triển được toàn diện, trước hết trẻ phải được phát triển hài hoà, cân đối
cả về thể chất lẫn tinh thần để tiếp thu, lĩnh hội tri thức, kiến thức cần thiết,
tạo nền móng tốt cho trẻ sau này Để thực hiện tốt công tác Giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ cho trẻ mẫu giáo bé (3 – 4 tuổi), giáo viên cần lựa chọn
các nội dung và các hình thức phù hợp với bài dạy, phù hợp với chủ đề vàkhả năng nhận thức của trẻ Lựa chọn các hình thức phù hợp sẽ làm cho trẻtiếp nhận các thông tin một cách hào hứng không bị gò bó áp đặt
Việc tổ chức các hoạt động giáo dục về nội dung Giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ thích hợp cho trẻ ở độ tuổi này là tích hợp vào các hoạt động của
các lĩnh vực khác, vào các chủ đề, kết hợp giáo dục trong các thời điểm và
tình huống hàng ngày Giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻgóp phần phát triển
toàn diện về mọi mặt cho trẻ Thông qua giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻcung cấp cho trẻ một số khái niệm cơ bản như:
+ Biết ăn uống đúng cách để có lợi cho sức khoẻ Biết thức ăn cung cấpdinh dưỡng để nuôi dưỡng cơ thể Cung cấp kiến thức về bốn nhóm thựcphẩm cơ bản: Protein, Lippit, Glucid, Vitamin
Trang 4+ Chúng ta cần thức ăn và nước uống để sống, lớn lên, có sức khoẻ có sứclực để vui chơi học tập.
+ Thành phần các món ăn đơn giản quen thuộc trẻ ăn hàng ngày
+ Giữ gìn vệ sinh thân thể để giúp cho cơ thể phòng tránh bệnh tật, cơ thể sẽkhoẻ mạnh
+ Mặc trang phục phù hợp với thời tiết để phòng bệnh và vận động thoảimái
+ Có 1 số vật dụng nguy hiểm và những nơi nguy hiểm đến tính mạng cầnnhận biết và phòng tránh, để bảo vệ sức khoẻ
sáng kiến kinh nghiệm mầm non về dinh dưỡng sáng kiến kinh nghiệm giáo dục kỹ năng sống sáng kiến kinh nghiệm quản lý giáo dục sáng kiến kinh nghiệm quản lý giáo dục tiểu học sáng kiến kinh nghiệm quản lý giáo dục thpt sáng kiến kinh nghiệm quản lý giáo dục thcs sáng kiến kinh nghiệm giáo dục học sinh cá biệt sáng kiến kinh nghiệm giáo dục đạo đức học sinh thcs
1 Cơ sở thực tiễn
Trường mầm non B Thị Trấn Văn Điển có một khu, nằm trên địa bàn ThịTrấn Văn Điển Thanh Trì Hà Nội Là trường điểm của ngành GD – ĐThuyện Thanh Trì, nhiều năm liền trường đạt danh hiệu trường tiên tiến xuấtsắc cấp thành phố và có nhiều giáo viên giỏi cấp thành phố, cấp huyện
Trang 51 Thuận lợi: sáng kiến kinh nghiệm giáo dục dinh dưỡng cho trẻ
– Năm học 2013 – 2014, tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp mẫugiáo bé (3-4 tuổi) với số học sinh là 45 cháu Trong đó có 25 cháu nam và 20cháu nữ
– Lớp có 3 cô giáo phụ trách, có trình độ đạt chuẩn trở lên Các cô đều cólòng nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ
– Lớp có tới 85% phụ huynh làm công nhân viên chức, 25% phụ huynh làmnghề tiểu thương buôn bán
– 100% trẻ được học bán trú tại trường, nên có thuận lợi trong công tác chămsóc giáo dục trẻ được thường xuyên
– Bản thân tôi cũng đã nhiều năm trực tiếp giảng dạy lớp mẫu giáo bé (3-4tuổi) nên phần nào cũng đã có được kinh nghiệm trong giảng dạy
Trang 6– Cơ sở vật chất và đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc giáo dục dinh dưỡng –sức khoẻ cho trẻ còn ít, chưa phong phú đa dạng, khoa học, nên chưa thu hútđược trẻ
– Do nhận thức của trẻ không đồng đều, có trẻ thì nhanh nhẹn linh hoạt, sángtạo Nhưng có trẻ thì lại chậm chạp, thụ động, không thích hoạt động Vì vậy,trong quá trình tổ chức hoạt động về giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ ở lớptôi đầu năm mang lại kết quả chưa cao
III Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ cho trẻ (3-4 tuổi) theo hướng tích hợp:
1.Khảo sát cơ sở vật chất và khảo sát chất lượng học sinh đầu năm:
* Mục đích: Nhằm rà soát lại đồ dùng, đồ dùng đồ chơi trong lớp và khảo sát
nhận thức của trẻ về dinh dưỡng – sức khỏe để có kế hoạch đề xuất bổ sung,thực hiện
* Cách tiến hành: sáng kiến kinh nghiệm giáo dục dinh dưỡng cho trẻ
Trang 7+ Tôi đã đề nghị Ban giám hiệu đầu tư đồ dùng, đồ chơi phục vụ việc giáo
dục dinh dưỡng – sức khỏe sau:
STT Tên đồ dùng, đồ chơi Số lượng Mục đích sử dụng
1 Tranh về các nhóm thực phẩm 02 tranh Cho trẻ làm quen các nhóm thực phẩm
3 Rau, củ quả nhựa 5 túi Cho trẻ chơi góc bán hàng, nấu ăn
4 Bộ hàm răng giả 2 bộ Dạy trẻ cách đánh răng trong hoạt động
rèn kỹ năng vệ sinh
5 Bộ tranh truyện về giáo dục
7 Khăn mặt + khăn lau tay 90 chiếc Cho trẻ vệ sinh cá nhân
+ Ngoài ra, tôi còn làm thêm đồ dùng, đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên,
phế liệu như: giá đỗ bằng đất nặn, thịt, giò, chả bằng xốp, … để làm phong
phú thêm đồ dùng, đồ chơi giáo dục dinh dưỡng cho trẻ
Một số món ăn được làm từ đất nặn.
+ Tôi còn cho trẻ tham quan bếp ăn để trẻ được làm quen với các loại thực
phẩm: Rau, củ quả, thịt, cá, trứng, sữa… mà hàng ngày bếp ăn nhà trường
nhập vào để cho các cháu ăn để cung cấp kiến thức về dinh dưỡng sức khỏe
cho trẻ
Một số thực phẩm trong bữa ăn hàng ngày của trẻ
– Khảo sát học sinh đầu năm
Trang 8+ Khảo sát tình trạng sức khoẻ, của học sinh đầu năm:
Thời gian Số trẻ Kênh BT Kênh SDD Trẻ thừa cân Trẻ thấp còi
ăn quen thuộc
Biết các bữa ăn trong ngày và lợi ích của ăn uống
đủ lượng, đủ chất
Biết sự liên quan giữa ăn uống với bệnh tật
( sâu răng, suy dinh dưỡng, béo phì…)
Lợi ích của việc giữ gìn vệ sinh thân thể, vệ sing môi trường đối với sức khỏe con
Trang 933% 67% 11% 89% 11% 89% 22% 78%
Với kết quả khảo sát đầu năm như trên, tôi thấy rằng: Mức độ nhận
thức về dinh dưỡng – sức khoẻ, các thói quen, kĩ năng giữ gìn vệ sinh cá
nhân và thói quen hành vi trong ăn uống của trẻ còn hạn chế Đa số trẻ chưa
có sự nhận biết về dinh dưỡng – sức khỏe Tôi mong muốn cuối năm học này
sẽ nâng cao chất lượng giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ cho trẻ
2 Xây dựng kế hoạch
* Mục đích: Tích hợp, lồng ghép giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe cho trẻ vào
các chủ đề trong năm học
* Cách tiến hành: sáng kiến kinh nghiệm giáo dục dinh dưỡng cho trẻ
Để lồng ghép giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe cho trẻ, ngay từ đầu năm học,
tôi đã nghiên cứu tài liệu về giáo dục dinh dưỡng, nội dung từng chủ đề, căn
cứ vào khả năng nhận thức của trẻ từng giai đoạn phát triển để đề ra kế hoạch
lồng ghép giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe vào các chủ đề một cách hợp lý,
Trang 10– Tập luyện thói quen tốt về vệ sinh cá nhân, đi vệ sinh đúng nơi quy định.Giữ vệ sinh môi trường.
– Tập thể hiện bằng lời nói với cô giáo một số dấu hiệu khi ốm
– Nhận biết những vật dụng, nơi an toàn và không an toàn tại trường Mối nguy hiểm khi theo người lạ, ra khỏi khu vực lớp, trường khi chưa được phép của cô giáo Giữ an toàn cho bản thân và cho bạn chơi
Bé và gia đình – Vai trò của dinh dưỡng đối với sức khoẻ Các bữa ăn trong ngày Ăn
uống đủ chất để cơ thể lớn lên và khoẻ mạnh Các món ăn ưa thích Một sốthực phẩm có lợi cho sức khoẻ Một số bệnh liên quan đến ăn uống
– Vệ sinh thân thể, tập thói quen vệ sinh cá nhân Tập tự phục vụ trong sinh hoạt
– Giữ gìn bảo vệ sức khoẻ Một số biểu hiện khi ốm
– Mặc trang phục phù hợp với thời tiết
– Phòng tránh nguy hiểm Tập nói với người lớn khi bị lạc: địa chỉ, tên bố,tên mẹ…
– Các bữa ăn trong gia đình Làm quen và tham gia giúp bố, mẹ chế biến các món ăn đơn giản
– Làm quen với 4 nhóm thực phẩm ( tháp dinh dưỡng)
Trang 11– An toàn khi sử dụng đồ dùng trong gia đình Tránh những vật dụng nơi nguy hiểm.
Nghề nghiệp
– Giới thiệu một số nghề liên quan đến việc cung cấp thực phẩm, bảo vệ sức khoẻ
– Ăn uống đủ chất để lớn lên có sức khoẻ làm việc
– An toàn: Tránh nơi nguy hiểm ở các khu vực sản xuất An toàn với một
số dụng cụ nghề: Mối nguy hiểm khi nhặt bơm kim tiêm (vì dễ lây nhiễm)
– An toàn: Không ăn thức ăn ôi thiu, mối nguy hiểm khi đến gần chó mèo
lạ Cẩn thận khi tiếp xúc với 1 số con vật
– Nhóm thực phẩm giàu vitamin Một số loại rau, quả giàu vitaminA
– Rửa sạch, gọt vỏ, bỏ vỏ, bỏ hạt khi ăn 1 số loại quả
– Giá trị của nhóm thực phẩm giàu vitamin Các món ăn nấu từ thực phẩm
có nguồn gốc thực vật
Phương tiện và – An toàn khi tham gia giao thông
Trang 12– Vai trò của nước đối với con người Một số món ăn theo mùa.
– Liên quan giữa thời tiết với sức khoẻ
– Ích lợi của việc mặc trang phục phù hợp với thời tiết đối với sức khoẻ
Quê hương
-Bác Hồ
– Một số món ăn truyền thống của quê hương
– Giữ vệ sinh ăn uống và môi trường tại quê hương trong những ngày lễ hội
Các nội dung giáo dục được tôi lồng ghép và triển khai trong tất cả các hoạt
động như: Hoạt động học, hoạt động ngoài trời, hoạt động góc, …
* Kết quả: Qua quá trình thực hiện tôi thấy trẻ hứng thú, tích cực tham gia
vào các hoạt động, 95% trẻ có kiến thức theo yêu cầu về giáo dục dinh dưỡng
– sức khỏe
3 Sáng tác và sưu tầm một số bài thơ, bài hát, bài vè, câu đố, đồng dao,
truyện… có nội dung giáo dục dinh dưỡng để dạy trẻ.
* Mục đích: Giúp truyền tải kiến thức cho trẻ nhanh nhất, không gây cảm
giác nhàm chán, nặng nề đối với trẻ mà trẻ tiếp thu nhanh hơn, khắc sâu hơn
* Cách tiến hành: sáng kiến kinh nghiệm giáo dục dinh dưỡng cho trẻ
Trang 13– Tôi đã sáng tác và sưu tầm thêm ngoài chương trình các bài thơ, bài hát, bài
vè, câu đố, đồng dao, truyện, … có nội dung giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ,
để dạy trẻ thông qua các hoạt động, nhằm cung cấp và củng cố kiến thức chotrẻ
– Tôi đã sáng tác và sưu tầm được một số bài thơ, vè, đồng dao, truyện, bàihát sau:
+ Bài thơ : “ Hoài, An đi chợ”; “Bà em”; “ Tắm gội”;
Phòng bệnh dễ lây
Phải đi tiêm chủng
Chống suy dinh dưỡng
Ăn đủ calo
Có trong thịt bò
Thịt gà thịt lợn
Trang 14Mạnh khoẻ, thông minh.
Sáng tác: Nguyễn Thị Thanh Tâm
Bài thơ: Hoài, An đi chợ.
Hoài, An hai bạn
Đi chợ cùng nhau
Hoài thì mua thịt
An lại mua rau
Hai bạn bảo nhau
Mua thêm gì nữa
Hoài thích quả dưa
Trang 16– Với bài thơ, bài vè trên, tôi có thể lồng ghép dạy trẻ trong mọi hoạt động:Hoạt động khám phá, hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, ….
Ngoài ra, tôi còn sáng tác và sưu tầm được một số bài hát, câu chuyện:
+ Bài thơ: “ Tắm gội”, “ bà em”
+ Đồng dao: “ Dung dăng dung dẻ”
+ Truyện: “ Vườn cây của bà”
+ Bài hát: “Mời bạn ăn” – Sáng tác Trần Ngọc; “Oẳn tù tì” – Sưu tầm
(Có phụ lục kèm theo)
* Kết quả: Trẻ hứng thú, say sưa, tích cực tham gia vào mọi hoạt động và
phát huy được tính tích cực của trẻ
4 Lồng ghép giáo dục dinh dưỡng – sức khỏe cho trẻ thông qua các hoạt động
* Mục đích: Nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng về dinh dưỡng – sức khỏe
cho trẻ thông qua mọi hoạt động một cách tốt nhất
* Cách tiến hành: sáng kiến kinh nghiệm giáo dục dinh dưỡng cho trẻ – Việc tổ chức lồng ghép Giáo dục dinh dưỡng- Sức khoẻ để dạy trẻ thông
qua các hoạt động là rất cần thiết Nhưng lồng ghép như thế nào cho phù hợpvới trẻ 3 – 4 tuổi là một điều không đơn giản, phụ thuộc rất nhiều vào ngườigiáo viên Muốn thực hiện tốt giáo viên phải linh hoạt, sáng tạo, lựa chọn cáchình thức, nội dung phù hợp với chủ đề, phù hợp với bài dạy và khả năngnhận thức của trẻ Qua đó trẻ tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, hứng
Trang 17thú Trước khi tổ chức các hoạt động trong ngày cho trẻ tôi dành thời giannghiên cứu đề tài, lồng ghép vào các hoạt động có chủ đích, hoạt động góchoạt động ngoài trời sao cho hiệu quả Cụ thể:
– Thông qua hoạt động học:
Thông qua bài học, tôi đặt câu hỏi: Muốn không bị đau mắt các con phải làmgì? Muốn chân tay sạch sẽ hàng ngày các con phải làm như thế nào? Muốncao lớn khỏe mạnh các con phải làm gì? Qua đó tôi giáo dục trẻ phải biết bảo
vệ các bộ phận trên cơ thể và các giác quan như: Rửa mặt, chân tay sạch sẽ,cắt móng tay ngắn, mặc quần áo phù hợp với thời tiết để bảo vệ sức khoẻ.Giáo dục trẻ ăn uống đầy đủ chất để cơ thể lớn lên và khoẻ mạnh
Hoạt động khám phá khoa học “Trò chuyện về cơ thể bé”
Ví dụ 2: Giờ học “ Làm quen với toán”
Đề tài: So sánh sự khác nhau về chiều cao của 2 bạn
Trang 18Cô cho trẻ so sánh chiều cao giữa 2 bạn trong lớp để trẻ quan sát và nêu nhậnxét xem ai cao hơn? Vì sao?…cô đàm thoại cùng trẻ để trẻ biết về dinhdưỡng của mỗi người khi ăn uống đủ chất cơ thể sẽ khoẻ mạnh, ai lười ăn,kén chọn thức ăn sẽ dẫn tới gầy mòn sức khoẻ yếu, chiều cao không pháttriển.
Vì sao?… Từ đó kích thích trẻ say mê thích thú, tưởng tượng vẽ các loại quảtrẻ thích, mang lại hiệu quả cao trong tiết học
Nhờ lồng ghép Giáo dục dinh dưỡng – sức khoẻ vào các tiết học một cách
nhẹ nhàng, linh hoạt, sáng tạo, phát huy tính tích cực của trẻ, mà không làmmất đi nội dung trọng tâm của tiết học Tuỳ từng bài dạy giáo viên mầm
non phải sắp xếp lựa chọn nội dung, hình thức lồng ghép vào các phần như:
Ổn định tổ chức, bài mới hoặc ôn luyện củng cố, sao cho phù hợp với từngbài dạy, không gây sự áp đặt, mà trẻ tiếp thu được kiến thức một cách nhẹnhàng, thoải mái, gây hứng thú và phát huy được tính tích cực của trẻ
– Thông qua hoạt động góc:
Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo Đặc biệt nói đến hoạt độngvui chơi của trẻ mẫu giáo, chủ yếu nói đến trò chơi đóng vai theo chủ đề, vì