Chương 1: Tư tưởng của Hồ Chí Minh về một Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ1. Xây dựng một Nhà nước hợp pháp, hợp hiếnHồ Chí Minh cho rằng, một nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ, trước hết là một nhà nước hợp hiến. Người viết: “Tính chất Nhà nước là vấn đề cơ bản của Hiến pháp. Đó là vấn đề nội dung giai cấp của chính quyền. Chính quyền về tay ai và phục vụ quyền lợi của ai? Điều đó quyết định toàn bộ nội dung của Hiến pháp”. Có được một Nhà nước hợp hiến thể hiện quyền lực tối cao của nhân dân như vậy thì có cơ sở pháp lý vững chắc để làm việc với quân Đồng Minh, có một quan hệ quốc tế bình đẳng, thiết lập được một cơ chế quyền lực hợp pháp theo đúng thông lệ của một Nhà nước pháp quyền hiện đại.
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ thiên tài và người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, một chiến sĩ cách mạng kiên cường và người bạn rất thân thiết của các dân tộc trên thế giới Người đã trải qua một cuộc đời oanh liệt, đầy gian khổ hy sinh, vô cùng phong phú, cao đẹp và đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và dân tộc Là sự kết tinh của truyền thống văn hóa tốt đẹp hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam và tinh hoa văn hóa thế giới, Người xứng đáng là một vĩ nhân của thời đại chúng
ta bởi vai trò thúc đẩy của Người đối với sự phát triển của lịch sử dân tộc Việt Nam và đóng góp vào tiến trình lịch sử nhân loại Tên tuổi và sự nghiệp của Người sẽ còn mãi với non sông đất nước, sống mãi trong lòng mỗi chúng ta Người đã để lại cho chúng ta một gia tài vô cùng đồ sộ, một di sản hết sức quý
báu Đó là: Tư tưởng Hồ Chí Minh ,
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc
về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng
và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lê nin vào điều kiện cụ thể của nước
ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu văn hóa nhân loại
Tư tưởng Hồ Chí Minh đã soi đường cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong suốt 75 năm qua và ngày nay cũng như mãi về sau, tư tưởng của Người vẫn còn nguyên giá trị đối với cách mạng Việt Nam Chiếm một vị trí quan trọng và có giá trị đặc sắc trong hệ thống tư tưởng của Người là quan điểm của Hồ Chí Minh về một Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ và trên nền tảng đó Đảng và Nhà nước ta đã, đang và sẽ làm gì để có thể thực hiện tốt
tư tưởng đó trong việc phòng chống tham nhũng hiện nay – quốc nạn đang diễn ra rất mạnh mẽ và là một thách thức mang tính toàn cầu Và tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta đã khẳng định: “Bốn nguy cơ mà Đảng ta
Trang 2đã từng chỉ rõ – tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong khu vực và trên thế giới, chệch hướng xã hội chủ nghĩa, nạn tham nhũng và tệ nạn xã hội,
“diễn biến hòa bình” do các thế lực thù địch gây ra đến nay vẫn còn tồn tại đan xen,tác động lần nhau và không thể xem nhẹ một nguy cơ nào Với tình hình tham nhũng hiện nay ở nước ta đang diễn ra hết sức phức tạp để lại nhiều hậu quả tiêu cực ở rất nhiều lĩnh vực thì việc phòng và chống tham nhũng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết đặt ra đối với Đảng và Nhà nước Chính vì
những lý do trên, em đã lựa chọn đề tài“giải pháp cho việc vận dụng TTHCM
về một Nhà nước có hiệu lực pháp lí mạnh mẽ vào việc phòng và chống tham nhũng hiện nay”.
Trang 3NỘI DUNG
Chương 1: Tư tưởng của Hồ Chí Minh về một Nhà nước có hiệu lực pháp
lý mạnh mẽ
1 Xây dựng một Nhà nước hợp pháp, hợp hiến
Hồ Chí Minh cho rằng, một nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ, trước hết là một nhà nước hợp hiến Người viết: “Tính chất Nhà nước là vấn
đề cơ bản của Hiến pháp Đó là vấn đề nội dung giai cấp của chính quyền Chính quyền về tay ai và phục vụ quyền lợi của ai? Điều đó quyết định toàn
bộ nội dung của Hiến pháp” Có được một Nhà nước hợp hiến thể hiện quyền lực tối cao của nhân dân như vậy thì có cơ sở pháp lý vững chắc để làm việc với quân Đồng Minh, có một quan hệ quốc tế bình đẳng, thiết lập được một
cơ chế quyền lực hợp pháp theo đúng thông lệ của một Nhà nước pháp quyền hiện đại
2 Hoạt động quản lý Nhà nước bằng Hiến pháp, pháp luật và chú trọng đưa pháp luật vào cuộc sống.
Một Nhà nước có hiệu lực pháp lý mạnh mẽ là Nhà nước quản lý đất nước bằng hiến pháp, pháp luật và chú trọng đưa pháp luật đi vào đời sống thực tiễn Quản lý Nhà nước là quản lý bằng bộ máy và bằng nhiều biện pháp khác nhưng quan trọng nhất là quản lý bằng hệ thống pháp luật Pháp luật là
bà đỡ cho dân chủ Mọi quyền dân chủ của người dân phải được thể chế hoá bằng Hiến pháp và pháp luật; ngược lại hệ thống pháp luật phải đảm bảo quyền tự do, dân chủ của người dân được tôn trọng trong thực tế
Song, có Hiến pháp, có pháp luật rồi nhưng không đưa được vào trong cuộc sống thì xã hội cũng sẽ bị rối loạn Dân chủ đích thực bao giờ cũng đi liền với kỷ cương, phép nước tức là đi liền với thực thi Hiến pháp, pháp luật
Trang 4Các cơ quan Nhà nước phải gương mẫu chấp hành nghiêm chỉnh Hiến pháp
và pháp luật
3 Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đủ đức và tài.
Hồ Chí Minh luôn đề cao vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức Người coi cán bộ nói chung “là cái gốc của mọi công việc”, “muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém” Yêu cầu tổng quát nhất đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên theo Bác đó là những người vừa có đức vừa có tài, trong đó đức là gốc; đội ngũ này phải được tổ chức hợp lý và có hiệu quả Hồ Chí Minh đặt ra yêu cầu đối với vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đó là :
- Tuyệt đối trung thành với Đảng
- Hăng hái, thành thạo công việc, giỏi chuyên môn, nghiệp vụ
- Phải có mối liên hệ mật thiết với nhân dân
- Là những người dám phụ trách, dám quyết đoán, dám chịu trách nhiệm, nhất là trong những tình huống khó khăn, thắng không kiêu, bại không nản
- Phải thường xuyên tự phê bình và phê bình, luôn luôn có ý thức và hành động vì sự lớn mạnh, trong sạch của Nhà nước
Trang 5Chương 2: Thực trạng việc thực hiện phòng và chống tham nhũng ở nước ta hiện nay
1, Những vấn đề liên quan đến tham nhũng :
a Khái niệm:
Trong thực tế có rất nhiều khái niệm về tham nhũng, trong đó :
Theo Luật phòng, chống tham nhũng Việt Nam “ Tham nhũng là hành vi củangười có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ lợi”
Theo Tổ chức Minh bạch quốc tế “ Tham nhũng là hành vi của người lạm dụng chức vụ, quyền hạn, hoặc cố ý làm trái pháp luật để phục vụ cho lợi ích cá nhân”
Ở cấp độ phân tích, Vito Tanzi đã đưa ra câu trả lời súc tích nhất:
“Tham nhũng là hành động cố tình không tuân thủ các nguyên tắc công minh nhằm trục lợi cho cá nhân hoặc cho những kẻ có liên quan tới hành động đó”
Còn một định nghĩa nữa về tham nhũng mà Ngân hàng Thế giới thường
sử dụng Theo đó, tham nhũng là “lạm dụng công quyền để tư lợi”
b Biểu hiện của tham nhũng:
Biểu hiện của tham nhũng có thể dễ dàng nhận dạng tham nhũng trong các biểu hiện của nó: thừa độc quyền, thừa bưng bít thông tin, thiếu (phi) trách nhiệm giải trình
Công cụ nhận dạng tham nhũng cho thấy được bản chất của tham nhũng, mà con người là yếu tố quan trọng tham gia vào
Theo Điều 3 Luật phòng, chống tham nhũng quy định các hành vi tham nhũng bao gồm :
- Tham ô tài sản
Trang 6- Nhận hối lộ.
- Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì
vụ lợi
- Lạm quyền trong khi thi hành nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng với người khác để trục lợi
- Giả mạo trong công tác vì vụ lợi
- Đưa hối lộ, môi giới hối lộ được thực hiện bởi người có chức vu, quyền hạn để giải quyết công việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc địa phương vì vụ lợi
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn sử dụng trái phép tài sản của Nhà nước vì
vụ lợi
- Nhũng nhiễu vì vụ lợi
- Không thực hiện nhiệm vụ, công vụ vì vụ lợi
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để bao che cho người có hành vi vi phạm pháp luật vì vụ lợi, cản trở, can thiệp trái pháp luật vào việc kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử thi hành án vì vụ lợi
c Ảnh hưởng của tham nhũng
- Đối với nền kinh tế : Tham nhũng không chỉ có ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế vĩ mô mà còn có ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế vi mô, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ của tư nhân Ví dụ : có được một giấy phép kinh doanh, các doanh nghiệp phải lo đút lót cho các “ngài” có thẩm quyền trong các thủ tục hành chính điều này đã làm nhụt chí những người làm ăn chân chính, dần làm mất đi động lực phát triển của họ
Kích thích ngầm tội phạm phát triển, thay vì hoạt động trong một nền kinh tế lành mạnh, tuân thủ các quy định, quy chế của pháp luật và đánh thuế nghiêm chỉnh, các doanh nhân lại dựa vào các mối quan hệ quen biết, móc
Trang 7ngoặc để làm ăn phi pháp, trốn thuế, buôn lậu, rửa tiền, tham nhũng làm thiệt hại cho những khoản chi phí lẽ ra được đầu tư cho các khu vực công cộng như
y tế, giáo dục, môi trường…
Tham nhũng làm tăng chi phí đầu tư mà không có bất kỳ đảm bảo cung cấp cho sản xuất các kết quả cần thiết Tham nhũng do đó làm tăng sự không chắc chắn và rủi ro gắn với đầu tư cũng như giảm ưu đãi cho các doanh nghiệp
- Đến chính trị - xã hội
Tham nhũng làm mất ổn định chính trị - xã hội , mất lòng tin ở nhân dân, Chính phủ bị vô hiệu hóa, kỷ cương phép nước và trật tự xã hội bị phá vỡ dẫn đến nguy cơ sụp đổ đất nước
Tham nhũng làm xói mòn phẩm chất đạo đức cách mạng
- Đối với đạo đức xã hội thì tham nhũng đã và đang làm băng hoại cả nền đạo đức và làm cho con người thoái hóa, biến chất khi nó tạo ra một môi trường xấu trong xã hội Tham nhũng còn kích thích tính ích kỷ, tham lam, hám lợi, làm giàu bất chính nó làm ảnh hưởng đến tâm lý, tập quán, truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc Lòng nhân ái, nhân văn ở con người và niềm tin, công lý bị xóa bỏ
- Đến phân hóa thu nhập và công bằng xã hội
Tham nhũng làm chậm đầu tư, làm giảm thu nhập và ảnh hưởng đến thành phần của chi tiêu của mọi người
Các viên chức nhận hối lộ, cũng như những người đút lót để có đặc quyền kinh doanh, chiếm hữu ruộng đất, sẽ mau chóng làm giàu, trong lúc đại đa số dân chúng phải tiếp tục sống trong cảnh nghèo nàn, thậm chí có khi càng bần cùng thêm
Trang 8Giảm thuế thu nhập cho chính phủ và vì thế giảm trong các dịch vụ công cộng có lợi cho người nghèo Lấy đi của người nghèo quyền hợp pháp và quyền lợi của họ…
- Đến nhân quyền :
Tham nhũng là một trở ngại để thực hiện các quyền Ví dụ, phải hối lộ giáo viên để một đứa trẻ mới có một xuất ở trường học thì quyền lợi của đứa trẻ đã bị vi phạm
Tham nhũng vi phạm quyền con người vì nó phân biệt và chống lại những người nghèo bằng cách từ chối họ quyền tham gia vào các dịch vụ công cộng và cản trở họ thực hiện quyền chính trị
- Đến môi trường :
Tham nhũng khuyến khích việc khai thác rừng, thủy sản và ruộng đồng một cách quá mức vì lợi ích theo đuổi lợi nhuận nhanh chóng mà không liên quan đến các nhu cầu lâu dài và sinh kế của dân địa phương
Tham nhũng có thể tổn hại sức khỏe và gây nguy hiểm cho cuộc sống
người dân địa phương Ví dụ: tham nhũng dẫn đến khai thác gỗ quá mức và
bất hợp pháp, nó có thể làm hỏng chất lượng không khí và gây bệnh đường hô hấp và tử vong
=> Có thể nói nạn tham nhũng để lại những hậu quả nghiêm trọng đến mọi mặt của cuộc sống, cản trở, kìm hãm sự phát triển của đất nước, gây nên nhức nhối với toàn xã hội, làm rạn nứt, mất lòng tin trong mối quan hệ giữa Đảng và dân
2 Thực trạng việc phòng và chống tham nhũng những năm qua.
a Thành tựu :
Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, nhận thức được những tác hại của tham nhũng, Đảng và Nhà nước ta tiếp tục vận dụng, phát triển tư tưởng Hồ
Trang 9Chí Minh về phòng chống tham nhũng trong tình hình mới và đã đạt được những thành tựu sau :
Từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng ( năm 1986) tiến hành toàn diện công cuộc đổi mới đất nước, cuộc đấu tranh chống tham nhũng ngày càng được tiến hành mạnh mẽ, toàn diện, đồng bộ Nhiều Chỉ thị, Nghị quyết, hoặc Chuyên đề đề cập đến công tác phòng chống tham nhũng của Đảng lần lượt ra đời Trên cơ sở đó, Nhà nước đã có các Quyết định, Pháp lệnh, Nghị định về chống tham nhũng, và nhất là Luật Phòng, chống tham nhũng được ban hành năm 2005 đã và đang đi vào thực tiễn đấu tranh chống tham nhũng của toàn dân Có thể nói, Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2005 là biểu hiện tập trung của sự vận dụng, phát triển, cụ thể hoá, luật pháp hoá tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng chống tham nhũng trong tình hình mới ở nước ta Ban Chấp hành Trung ương Đảng cũng đã ban hành Nghị
quyết số 04-NQ/TW "về tăng cường sự lãnh đạo của Ðảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí"
Đánh giá thực trạng tham nhũng đang diễn ra ở mức nghiêm trọng, chính phủ đang ngày càng đề cao sự cần thiết và cấp bách của công tác
phòng, chống tham nhũng, lãng phí Đây còn được coi là một trong những nội dung trọng yếu mà Đảng và Nhà nước quyết tâm thực hiện nhằm cải cách toàn diện đất nước Nội dung này đã được quy định rõ ràng trong Nghị quyết trung ương 4 (khóa XI, 2010 - 2015) - “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” được Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ký ban hành từ tháng 1/2012 cũng như nhiều văn bản, chỉ thị khác
Thông qua những tài liệu, văn kiện và hoạt động thực tiễn chống tham nhũng, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta đã thể hiện sự vận dụng, cụ thể hoá và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về chống tham nhũng một cách rất sáng tạo, phong phú, đa dạng, đi vào mọi khía cạnh của cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng phù hợp với tình hình mới
Trang 10Đại hội X của Đảng cũng nêu thực trạng: “Thoái hoá, biến chất về chính trị, tư tưởng, về đạo đức, lối sống; tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, sách nhiễu dân trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên diễn ra nghiêm trọng, kéo dài, chưa được ngăn chặn, đẩy lùi, nhất là trong các cơ quan công quyền, các lĩnh vực xây dựng cơ bản, quản lý đất đai, quản lý doanh nghiệp nhà nước và quản lý tài chính, làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng Đó là một nguy cơ lớn liên quan đến sự sống còn của Đảng, của chế độ” Nghị quyết Đại hội X của Đảng đã xác định “đấu tranh chống tham nhũng là nhiệm vụ trọng tâm của công tác xây dựng Đảng, là nhiệm vụ trực tiếp, thường xuyên của cả hệ thống chính trị, là nhiệm vụ của toàn xã hội” Dưới sự chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tham nhũng đã đạt được những kết quả nhất định, nhiều vụ việc tham nhũng, trong đó có những vụ việc lớn, phức tạp đã được phát hiện và xử lý nghiêm minh, qua đó góp phần quan trọng xây dựng bộ máy Nhà nước ngày càng trong sạch, vững mạnh, củng cố lòng tin của nhân dân Xin nêu một số
vụ điển hình như: vụ tham nhũng đất công ở Đồ Sơn, Hải Phòng với 8 bị cáo phải ra hầu toà (trong đó có những cán bộ chủ chốt của ngành tài nguyên môi trường Đồ Sơn và Hải Phòng và cán bộ đảng, chính quyền thị xã Đồ Sơn; hàng loạt vụ án tham nhũng liên quan đến đất đai xảy ra ở nhiều nơi khác…
mà quy mô và tính chất nghiêm trọng không kém gì vụ Đồ Sơn, Hải Phòng;
vụ “Tượng đài chiến thắng Điện Biên Phủ” với các bị cáo là Phó Giám đốc
Sở Văn hoá – Thông tin tỉnh Điện Biên, Trưởng ban quản lý xây dựng tượng đài, Giám đốc Công ty mỹ thuật Trung ương; vụ Lương Cao Khải, Vụ phó Vụ thanh tra kinh tế 2, nguyên Trưởng đoàn thanh tra các dự án tại Tổng Công ty dầu khí Việt Nam, đã nhận của các đối tượng thanh tra 13.500 USD và 200 triệu đồng; vụ án Huỳnh Ngọc Sỹ, vụ ông Nguyễn Trường Tô, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Giang ăn chơi sa đoạ, trác táng suốt 5 năm (từ 2005 đến 2010), bị lôi ra ánh sáng, bị cách mọi chức vụ Đảng, chính quyền…
Trang 11Cuối tháng 11/2010, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã tổ chức Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng trong nhiệm kỳ Đại hội X của Đảng Hội nghị này đã cho thấy một cách khá toàn diện cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng của Đảng và nhân dân ta trong những năm qua Trong nhiệm kỳ này (2006-2010), Đảng và Nhà nước đã coi đấu tranh phòng, chống tham nhũng là nhiệm vụ trọng tâm của công tác xây dựng Đảng, là nhiệm vụ trực tiếp, thường xuyên của cả hệ thống chính trị, là nhiệm
vụ của toàn xã hội Đảng và Nhà nước đã dành sự quan tâm lớn trong chỉ đạo điều hành, thể hiện quyết tâm chính trị cao, tổ chức thực hiện, triển khai đồng
bộ, toàn diện các giải pháp phòng, chống tham nhũng Tháng 7/2006, Hội nghị Trung ương 3 (khóa X) đã ban hành Nghị quyết về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng chống tham nhũng”; Quốc hội khoá XII
đã ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng, trong đó quy định thành lập Ban chỉ đạo cấp tỉnh về phòng, chống tham nhũng Hàng năm, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc để quán triệt, đánh giá kết quả phòng chống tham nhũng; Quốc hội nghe báo cáo và cho ý kiến về công tác phòng chống tham nhũng; Uỷ ban thường vụ Quốc hội tăng cường công tác giám sát về phòng chống tham nhũng Công tác phòng chống tham nhũng là một nội dung chính trong các phiên họp thường kỳ của Chính phủ Các bộ, ngành trung ương và các cấp uỷ, chính quyền địa phương đã tổ chức nghiêm túc việc quán triệt, triển khai thực hiện công tác phòng chống tham nhũng bằng những chương trình, kế hoạch cụ thể, thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện
Trên nhiều mặt, công tác phòng chống tham nhũng đã đạt kết quả và chuyển biến rõ nét, góp phần tích cực vào thành tựu phát triển kinh tế-xã hội chung của đất nước.Công tác tuyên truyền giáo dục phòng chống tham nhũng gắn với việc thực hiện Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” đã tạo được chuyển biến trong nhận thức, ý thức và trở thành hành động trong phòng, chống tham nhũng