1.1: Khái niệm kinh tế thị trường Kinh tế tự nhiên và kinh tế hàng hóa là hai hình thức tổ chức kinh tế xã hội đã tồn tại trong lịch sử. Hai hình thức này được hình thành trên cơ sở trình độ phát triển của lực lượng sản xuất xã hội, trình độ phân công lao động xã hội, trình độ phát triển và phạm vi của quan hệ trao đổi. Trong nền kinh tế tự nhiên, người sản xuất đồng thời cũng là người tiêu dùng. Tự sản xuất và tự tiêu dùng là đặc điểm nổi bật của kiểu quan hệ sản xuất này. Người sản xuất quyết định về chủng loại sản phẩm theo yêu cầu của mình, gắn với những điều kiện tự nhiên và phong tục tập quán cổ truyền. Trình độ phân công lao động xã hội đã xuất hiện nhưng còn rất thấp và giản đơn, sản xuất có tính khép kín trong từng vùng lãnh thổ. Trong các xã hội: cộng sản nguyên thủy, chiếm hữu nô lệ, phong kiến chủ yếu là nền kinh tế tự nhiên.
Trang 1LỜI NÓI ĐẦU
Có thể khẳng định rằng lịch sử phát triển của xã hội loài người là lịch sửphát triển không ngừng của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội, đồngthời cũng là quá trình thay thế lẫn nhau của các phương thức sản xuất xã hội Đốivới nền sản xuất xã hội nào cũng đều phải giải quyết ba vấn đề cơ bản là: sản xuấtcái gì? sản xuất như thế nào? sản xuất cho ai? Để giải quyết ba vấn đề trên đã tồntại hai kiểu tổ chức kinh tế xã hội là kinh tế tự nhiên và kinh tế hàng hóa (giai đoạncao là kinh tế thị trường)
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hinh kinh tế mới mẻchưa từng có trong lịch sử nhân loại Nhận thức và lựa chọn mô hình kinh tế đókhông phải là sự gán ghép chủ quan kinh tế thị trường với chủ nghĩa xã hội, mà làkết quả sáng tạo của Đảng ta trong việc vận dụng chủ nghĩa Mac-Lenin, tư tưởng
Hồ Chí Minh và các quy luật phát triển Đó là kết quả của cả một quá trình tìm tòithử nghiệm suy tư đấu tranh tư tưởng gian khổ, kết tinh trí tuệ và công sức củatoàn Đảng, toàn dân ta trong nhiều thập kỉ Đồng thời nó là kết quả của sự nắm bắt
và nhận thức đúng quy luật phát triển, tính thời đại, có sự khái quát, đúc rút kinhnghiệm phát triển kinh tế thị trường trên thế giới
Vậy kinh tế thị trường là gì? Nó có những đặc trưng, đặc điểm như thế nào?Việc vận dụng lí luận chủ nghĩa Mac-Lenin về kinh tế thị trường của Đảng ta vàođiều kiện, hoàn cảnh nước ta ra sao, chúng ta đã đạt được những thành tựu và vấpphải khó khăn gì khi lựa chọn con đường phát triển kinh tế theo hướng kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa? Vì những lí do trên em đã chọn đề tài: “Đặctrưng và giải pháp cơ bản để phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa ở Việt Nam”
Trang 2PHẦN I: LÝ LUẬN C.MAC - PH.ANGGHEN VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
1: KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
1.1: Khái niệm kinh tế thị trường
Kinh tế tự nhiên và kinh tế hàng hóa là hai hình thức tổ chức kinh tế -xã hội
đã tồn tại trong lịch sử Hai hình thức này được hình thành trên cơ sở trình độ pháttriển của lực lượng sản xuất xã hội, trình độ phân công lao động xã hội, trình độphát triển và phạm vi của quan hệ trao đổi
Trong nền kinh tế tự nhiên, người sản xuất đồng thời cũng là người tiêudùng Tự sản xuất và tự tiêu dùng là đặc điểm nổi bật của kiểu quan hệ sản xuấtnày Người sản xuất quyết định về chủng loại sản phẩm theo yêu cầu của mình,gắn với những điều kiện tự nhiên và phong tục tập quán cổ truyền Trình độ phâncông lao động xã hội đã xuất hiện nhưng còn rất thấp và giản đơn, sản xuất có tínhkhép kín trong từng vùng lãnh thổ Trong các xã hội: cộng sản nguyên thủy, chiếmhữu nô lệ, phong kiến chủ yếu là nền kinh tế tự nhiên
Kinh tế hàng hóa ra đời từ kinh tế tự nhiên, kế tiếp kinh tế tự nhiên trên cơ
sở phân công lao động xã hội phát triển và sự tách biệt về kinh tế của những ngườisản xuất Trong nền kinh tế hàng hóa, mục đích của người sản xuất là trao đổi hoặcbán sản phẩm trên thị trường Vì vậy, số lượng và chủng loại sản phẩm suy chođến cùng là do người mua quyết định Việc phân phối sản phẩm được thực hiệnthông qua trao đổi, mua bán trên thị trường Kinh tế hàng hóa ra đời từ rất sớm vàtừng tồn tại trong nhiều phương thức sản xuất Hình thức đầu tiên của nó là kinh tếhàng hóa giản đơn, tiếp đến là nền sản xuất hàng hóa tư bản chủ nghĩa Đây là hìnhthức sản xuất hàng hóa cao nhất, phổ biến nhất trong lịch sử dựa trên sự tách rờicủa tư liệu sản xuất với sức lao động Đặc điểm của nền sản xuất này là dựa trên
Trang 3chế độ tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất và bóc lột lao động làm thuê Kinh tếhàng hóa tư bản chủ nghĩa trải qua hai giai đoạn là: kinh tế thị trường tự do (cổđiển) và kinh tế thị trường hỗn hợp (hiện đại)
Ngày nay, kinh tế hàng hóa đã phát triển và phổ biến trên phạm vi toàn thếgiới Nó tiếp tục tồn tại, phát triển dưới chủ nghĩa xã hội Đặc điểm của nền sảnxuất hàng hóa (hay kinh tế thị trường) XHCN dựa trên cơ sở người lao động làmchủ xã hội về tư liệu sản xuất, là kiểu tổ chức sản xuất nhằm mục đích thỏa mãnnhu cầu vật chất, tinh thần của mọi thành viên trong xã hội Đó là nền kinh tế thịtrường không dựa trên cơ sở người bóc lột người, mục tiêu của việc sản xuất kinhdoanh nhằm thực hiện công bằng tiến bộ xã hội và văn minh
Nói tóm lại kinh tế thị trường là giai đoạn phát triển cao của kinh tế hànghóa Nó khác kinh tế tự nhiên ở trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, trình độphân công lao động xã hội và cách thức tổ chức kinh tế xã hội Trong kinh tế thịtrường, quan hệ kinh tế giữa người sản xuất và người tiêu thụ sản phẩm biểu hiệnthông qua thị trường, qua việc mua bán sản phẩm lao động của nhau Lực lượngsản xuất xã hội ngày càng phát triển, trình độ phân công lao động ngày càng caothì thị trường ngày càng được mở rộng
1.2: Những điều kiện của quá trình chuyển từ kinh tế tự nhiên lên kinh tếhàng hóa:
Để hình thành nền kinh tế thị trường cần phải có những điều kiện chủ yếusau đây:
Trước hết: phải tồn tại nền kinh tế hàng hóa Như đã chỉ ra ở trên, kinh tế thịtrường là giai đoạn phát triển cao của kinh tế hàng hóa nên những điều kiện ra đờikinh tế hàng hóa cũng chính là điều kiện để phát triển nền kinh tế thị trường Chính
vì vậy, đẩy mạnh phân công lao động xã hội và đa dạng hóa các hình thức sở hữu
Trang 4khác nhau về tư liệu sản xuất và sản phẩm được coi là điều kiệ tiên quyết để pháttriển kinh tế thị trường.
Phân công lao động xã hội là sự chuyên môn hóa sản xuất, phân chia laođộng xã hội ra thành các ngành, các lĩnh vực sản xuất khác nhau Khi có phân cônglao động xã hội, mỗi người chỉ sản xuất một hoặc một vài thứ sản phẩm nhất địnhnhưng do nhu cầu cuộc sống phải có những sản phẩm khác nhau cho nên buộc họphải trao đổi với nhau
Thứ 2: Tồn tại nhiều hình thức sở hữu khác nhau trong nền kinh tế Đối vớinền kinh tế nước ta tồn tại nhiều hình thức sở hữu: sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể,
sở hữu tư nhân, sở hữu hỗn hợp, do vậy tồn tại nhiều chủ thể kinh tế độc lập, có lợiích riêng nên quan hệ kinh tế giữa họ chỉ có thể được thực hiện bằng quan hệ hànghóa, tiền tệ
Sự hình thành và phát triển các điều kiện trên đây gắn liền với sự phát triểncủa nền sản xuất xã hội nói chung, của sản xuất và trao đổi hàng hóa nói riêng.Kinh tế thị trường chỉ được xác lập và phát triển trên cơ sở mở rộng và làm sâu sắckhông ngừng những điều kiện đó
2: Thị trường và cơ chế thị trường
2.1: Thị trường và chức năng của thị trường
2.1.1: Thị trường:
Thị trường xuất hiện không phải là ngẫu nhiên, nó nảy sinh và phát triểncùng với sự ra đời và phát triển của sản xuất, lưu thông hàng hóa Trong thời cộngsản nguyên thủy, trình độ sản xuất thấp kém, sản phẩm lao động làm ra còn hạnchế, do đó không có cơ sở vật chất để hình thành thị trường Khi sức sản xuất pháttriển, sản phẩm lao động dư thừa thì mới bắt đầu có trao đổi hàng hóa và thị trườngcũng mới được hình thành
Trang 5Vậy thị trường là gì?
Theo nghĩa nguyên thủy, thị trường thường gắn liền với một địa điểm,không gian, thời gian nhất định Nó là nơi diễn ra quá trình mua, bán, trao đổi hànghóa
Sản xuất hàng hóa ngày càng phát triển, thị trường ngày càng được mở rộng,
đa dạng, phong phú Được hiểu theo nghĩa rộng hơn, nó không chỉ bao gồm thịtrường hữu hình mà còn phát triển thị trường vô hình Thị trường vô hình chỉnhững nơi trao đổi không cố định, nó dựa vào quảng cáo, nhà buôn trung gian vàcác hình thức trao đổi khác để tìm nguồn hàng hoặc người mua Ví dụ: thị trường
kỹ thuật, thị trường nhà đất đều là thị trường vô hình
Nói tới thi trường là nói tới tự do kinh doanh, tự do trao đổi, mua bán, giaodịch Quan hệ giữa các chủ thể kinh tế trên thị trường là bình đẳng và cạnh tranh.Chủ thể của thị trường là những tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động trao đổi trênthị trường Trên thị trường diễn ra hàng triệu hành vi của người mua và người bánnhưng các hoạt động đó vận hành theo một cơ chế tinh vi thông qua sự phát huytác dụng của các quy luật kinh tế
2.1.2: Chức năng của thị trường:
Chức năng thừa nhận công dụng xã hội của hàng hóa và lao động đã chi phí
để sản xuất ra nó, thông qua việc hàng hóa có bán được hay không và bán như thếnào Những hàng hóa đáp ứng được nhu cầu xã hội về chất lượng, chủng loại, hợpvới thị hiếu người tiêu dùng…tiêu thụ được (bán được) nghĩa là công dụng của nóđược xã hội thừa nhận, đồng thời cũng có nghĩa những chi phí lao động để sản xuất
ra hàng hóa đó cũng được thừa nhận, giá trị của hàng hóa được thực hiện và ngượclại Chức năng này của thị trường diễn ra một cách khách quan dưới tác động củacác qui luật kinh tế
Trang 6Chức năng điều tiết, kích thích và hạn chế sản xuất, tiêu dùng Từ sự biếnđộng cung cầu, giá cả trên thị trường dẫn đến sự điều tiết, kích thích và lưu chuyểncác yếu tố sản xuất từ ngành này sang ngành khác Chính từ việc xã hội chấp nhậnmột loại hàng hóa nào đấy với giá cả cao hay thấp, từ việc thông qua thị trườngngười sản xuất thực hiện tối đa hóa lợi nhuận, người mua hàng hóa thực hiện yêucầu tối đa hóa lợi ích sử dụng hàng hóa làm cho thị trường có tác dụng điều tiết,kích thích sản xuất hoặc tiêu thụ một loại hàng hóa nào đó.
Chức năng thông tin: Đó là những thông tin về số lượng cung cầu, giá cả thịtrường, điều kiện mua bán đối với một loại hàng hóa, dịch vụ nào đó Những thôngtin này là căn cứ quan trọng giúp các nhà doanh nghiepj đưa ra những chiến lượckinh doanh nhằm đạt hiệu quả tối đa hóa lợi nhuận, còn người tiêu dùng sẽ điềuchỉnh hành vi và nhu cầu của mình để có lợi ích tiêu dùng lớn nhất
Chức năng thúc đẩy tiến bộ kĩ thuật, giảm lượng lao động xã hội cần thiết đểsản xuất ra sản phẩm Thị trường là nơi kiểm tra cuối cùng về chủng loại, số lượng
và chất lượng của hàng hóa
Các chức năng trên của thị trường gắn bó mật thiết và tác động qua lại lẫnnhau, cùng thể hiện vai trò và tác dụng khách quan vốn có của thị trường
2.2 Cơ chế thị trường.
Nói tới cơ chế thị trường là nói tới bộ máy tự điều tiết quá trình sản xuất vàlưu thông hàng hòa, điều tiết sự vận động của nền kinhy tế thị trường Hiện nay cónhiều ý kiến khác về khái niệm cơ chế thị trường nhưng nên tiếp cận cơ chế thịtrường một cách khái quát hơn Đó chính là bộ máy kinh tế điều tiết toàn bộ sự vậnđộng của kinh tế thị trường, điều tiết quá trình sản xuất và lưu thông hàng hóathông qua sự tác động của các quy luật kinh tế đặc biệt là quy luật giá trị- quy luậtkinh tế căn bản của sản xuất và lưu thông hàng hóa
Trang 7Quy luật giá trị là quy luật kinh tế căn bản của sản xuất và lưu thông hanghóa Theo quy luật này, sản xuất và trao đổi hàng hóa phải dựa trên cơ sở hao phílao động xã hội cân thiết Trong trao đổi phải tuân theo nguyên tác ngang giá Quiluật giá trị hoạt động thông qua giá cả trên thị trường Nó có tác dụng điêu tiết vàlưu thông hàng hóa, kích thích lực lượng sản xuất phát triển.
PHẦN II: ĐẶC TRƯNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NỀN KINH
TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM
1 Những đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
1.1 Khả năng xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
ở Việt Nam.
Việc luận giải những căn cứ để có thể hình thành và phát triển nền kinh tếthị trường xã hội chủ nghĩa đòi hỏi phải trả lời câu hỏi: Có thể có nền kinh tế thịtrường theo định hướng xã hội chủ nghĩa hay không? Chúng ta có thể nêu ra một
Trang 8số cách tiếp cận để lí giải vấn đề này như sau:
Về mặt lí luận: Khẳng định rằng kinh tế thị trường là giai đoạn phát triển caocủa kinh tế hàng hóa, những phạm trù gắn liền với nó như thị trường, cung cầu, giá
cả, trước hết phản ánh mối quan hệ chung bản chất của chính bản thân kinh tế hànghóa
Nhưng sản xuất hàng hóa bao giờ cũng tồn tại trong một chế độ xã hội nhấtđịnh, vì vậy mục đích tính chất và phạm vi giới hạn của sản xuất hàng hóa còn bịchi phối bới quan hệ sản xuất của một phương thức sản xuất thống trị và sự pháttriển của các quan hệ kinh tế quốc tế Do đó, sẽ là sai lầm nếu đồng nhất kinh tế thịtrường với chủ nghĩa tư bản, với kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa, hoặc đồngnhất chủ nghĩa xã hội với mô hình kế hoạch hóa tập trung bao cấp Kinh tế thịtrường là thành tựu của văn minh nhân loại là phương thức làm kinh tế có hiệu quả
sơ với mô hình kinh tế điều tiết hành chính trực tiếp mà trước đây chúng ta đã ápdụng
Kinh tế thị trường ở nước ta phát triển trên cơ sở có nhiều hình thức sở hữu
và thành phần kinh tế khác nhau nhưng chế độ công hữu về tư liệu sản xuất giữ vịtrí thống trị, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo Mặt khác, kinh tế thị trường ởnước ta có sự quản lí của Nhà Nước, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản ViệtNam, xác định khuôn khổ vận hành của thị trường một cách có tổ chức, nhằm thựchiện mục tiêu của chủ nghĩa xã hội trong từng giai đoạn phát triển của đất nước
1.2 Đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta
Những đặc trưng bản chất của mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa ở nước ta đã được thể hiện trong nhiều văn kiện của Đảng và Nhà Nướcnhư: Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội, văn
Trang 9kiện đại hội Đảng lần VI, VII, VIII Từ tinh thần của các văn kiện trên chúng ta cóthể rút ra một số điểm cơ bản thuộc về đặc trưng của mô hình kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa như sau:
1.2.1 Về mục tiêu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Phát triển lực lượng sản xuất hiện đại găn liền với xây dựng quan hệ sảnxuất mới phù hợp trên cả ba mặt: sở hữu, quản lí và phân phối Nhằm thực hiệndân giàu nước mạnh xã hội công bằng dân chủ văn minh, xây dựng một xã hội dodân làm chủ, có văn hòa, có kỷ cương, xóa bỏ áp bức và bất công, tạo điều kiệncho mọi người có cuộc sống ấm no, tự do hạnh phúc Như vậy, dân giàu nướcmạnh xã hội công bằng và văn minh vừa là mục tiêu vừa là nội dung của sự pháttriển theo định hướng xã hội chủ nghĩa
1.2.2 Về thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Đó là thể chế tự do, tự chủ kinh doanh của chủ thể kinh tế theo pháp luật.Các thành phần kinh tế vừa cạnh tranh vừa hợp tác với nhau cùng phát triển đạtđến trình độ xã hội hóa cao Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo nắm giữ nhữnglĩnh vực, khâu kinh tế then chốt có ý nghĩa quyết định đến việc phát triển kinh tế
xã hội của đất nước Việc thực hiện nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần trong
đó chế độ công hữu về tư liệu sản xuất được coi là nền tảng, giữ vị trí thống trị, làđặc trưng có tính quy định bản chất xã hội chủ nghĩa của nền kinh tế trong quátrình phát triển nền kinh tế thị trường ở nước ta sở hữu vừa là mục tiêu vừa làphương tiện, “sở hữu nói riêng, quan hệ sản xuất nói chung không chỉ giản đơn làphương tiện như mọi phương tiện thông thường có thể tùy tiện thay phương tiệnnày bằng phương tiện khác, mà là một bộ phận cấu thành hữu cơ của một hình tháikinh tế xã hội nhất định Chủ nghĩa xã hội có những đặc trưng riêng về sở hữu,những quan hệ sản xuất và phân phối nảy sinh từ chế độ sở hữu”
Trang 101.2.3 Về hoạt động điều hành kinh tế
Nhà nước hạn chế tới mức tối đa những mệnh lệnh hành chính, tạo điều kiệncho những hoạt động của thị trường được diễn ra chủ yếu dựa trên sự hướng dẫncủa quy luật giá trị, quy luạt cung cầu, quy luật cạnh tranh, đảm bảo nguyên tắcvận hành chủ yếu của nền kinh tế là nguyên tắc thị trường Nhà nước điều tiết nềnkinh tế thông qua các chính sách kinh tế vĩ mô, kế hoạch hóa định hướng phục vụsát mục tiêu kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ Thị trường là bộ phậncấu thành của nền kinh tế, kế hoạch hóa là hình thức thực hiện có tính kế hoạch
Kế hoạch và cơ chế thị trường là hai phương tiện khác nhau để phát triển và điềutiết nền kinh tế, chúng cần được kết hợp với nhau trong cơ chế vận hành nền kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Sự kết hợp kế hoạch với thị trường được thực hiện cả ở tầm vi mô và vĩ mô
để khi kết hợp lại với nhau, chúng sẽ phát huy tối đa tác dụng trong việc phát triểnkinh tế
Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được tổ chức, hướngdẫn, nuôi dưỡng giám sát bằng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa - Nhà nướccủa dân, do dân, vì dân Vì vậy nhà nước ta phải thực sự là nhà nước trong sạch có
đủ năng lực tự đổi mới để điều khiển ở tầm vĩ mô có hiệu quả đối với nền kinh tế ởmọi giai đoạn phát triển Nhà nươc cần hoạch định những chính sách phát triểnkinh tế, xa hội phù hợp, xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, tạo ra “luật chơi thịtrường” ổn định về kinh tế, chính trị, xã hội
1.2.4: Về cơ chế phân phối:
Lấy phân phối theo lao động là chủ yếu kết hợp với các hình thức phân phốikhác như phân phối theo vốn và tài sản Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đi đôi vớiđảm bảo công bằng xã hội Trong mọi xã hội, lao động bao giờ cũng tạo ra của cải
Trang 11vật chất và sự phồn thịnh văn hóa tinh thần, nhất là trong CNXH, người lao độngđều có quyền bình đẳng và cùng làm chủ xã hội về tư liệu sản xuất, nên lao động làthước đo sự cống hiến của mỗi người, là cơ sở để phân phối và hưởng thụ lao động
xã hội Nhưng trong điều kiện hiện nay, muốn phát triển mạnh kinh tế phải huyđộng được vốn Vì vậy, thực hiện phân phối theo vốn, theo tài sản là nhằm thu hútmọi nguồn lục của xã hội vào phục vụ sản xuất kinh doanh, khuyến khích làm giàuchính đáng để có người giàu trước, người giàu sau và tiến tới mọi người cùng giàu
có Bên cạnh đó, nhà nước cần quan tâm, giúp đỡ một bộ phận dân cư còn nghèo,các gia đình thuộc diện chính sách, neo đơn…bằng chính sách điều tiết thu nhậpqua chế đọ bảo hiêm, trợ cấp xã hội Như vậy, tăng trưởng kinh tế gắn với côngbằng xã hội là mục tiêu quan trọng của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa
Sự khác biệt cơ bản giữa kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vớikinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa là ở chỗ xác lập chế độ công hữu và thực hiệnphân phối theo lao động Phân phối theo lao động là đặc trưng bản chất của kinh tếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nó là hình thức thể hiện về kinh tế của chế
độ công hữu Vì thế phân phối theo lao động được xác định là hình thức phân phốichủ yếu trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam được tổ chức,hướng dẫn, nuôi dưỡng giám sát bằng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa - Nhànước của dân, do dân, vì dân Vì vậy, nhà nước ta phải thực sự là nhà nước trongsạch, có đủ năng lực tự đổi mới để điều khiển ở tầm vĩ mô có hiệu quả đối với nềnkinh tế ở mọi giai đoạn phát triển Nhà nước cần phải hoạch định những chính sáchphát triển kinh tế - xã hội phù hợp, xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, tạo ra
“luật chơi thi trường” ổn định về kinh tế, chính trị, xã hội
1.2.5: Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cũng là nền kinh
Trang 12tế mở, hội nhập:
Đặc điểm này phản ánh sự khác biệt giữa nền kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng với nền kinh té đóng, khép kín trướcđổi mới, đồng thời phản ánh xu hướng hội nhập của nền kinh tế nước ta trong điềukiện toàn cầu hóa kinh tế
Xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ đi đôi với chủ động hội nhập kinh tếquốc tế, kết hợp nội lực với ngoại lực thành nguồn lực tổng hợp để phát triển đấtnước “Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồngquốc tế, phấn đấu vì hòa bình độc lập và phát triển” Như vậy, nên kinh tế thịtrường xã hội chủ nghĩa ở nước ta xây dựng trên cơ cở cơ cấu kinh tế mở, thịtrường trong nước gắn liền với thị trường quốc tế Mức độ mở của hệ thống kinh tếtùy thuộc vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, tốc độ chuyển dịch cơ cấukinh tế, vai trò quản lí kinh tế vĩ mô của nhà nước, tình huống quốc tế trong từngthời kì Để thích úng với đặc trưng này cần phải đẩy mạnh chiến lược thị trườnghướng về xuất khẩu, tích cực chuyển giao công nghệ, tham gia hợp tác phân cônglao động quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc với xu thế của thời đại để khắc phụcnguy cơ lạc hậu xa hơn về kinh tế, mở rộng quan hệ với các nước nhưng không đểnền kinh tế Việt Nam bị lệ thuộc và bị chi phối bởi bên ngoài, giữ vững độc lậpdân tộc và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội
Trong thời gian tới, cần tiếp tục mở rộng đa phương hóa, đa dạng hóa quan
hệ kinh tế đối ngoại; có bước đi thích hợp hội nhập với kinh tế khu vực và thế giới;phải đẩy mạnh xuất khẩu, coi xuất khẩu là hướng ưu tiên và là trọng điểm của kinh
tế đối ngoại, chủ động và tích cực thâm nhập thị trường thế giới, chú trọng thịtrường các trung tâm kinh tế thế giới, mở rộng thị phần trên các thị trường quenthuộc, tranh thủ mọi cơ hội dể mở ra thị trường mới; cải thiện môi trường đầu tư vàbằng nhiều hình thức thu hút vốn đầu tư của nước ngoài