SKKN sử dụng tranh, ảnh và vật thật nhằm nâng cao hứng thú học tập cho học sinh trong môn tự nhiên và xã hội lớp 2b trường tiểu học thuận an

Qua việc quan sát hình ảnh trong sách giáo khoa, học sinh có thểquan sát thêm hình ảnh mà các em chuẩn bị ở nhà hoặc có thể là những vật thật mà các em mang theo giúp các em có thể sờ, c

MỤC LỤC

Mục lục 1

I Tóm tắt đề tài 2

II Giới thiệu 4

1 Hiện trạng 4

2 Nguyên nhân 6

3 Giải pháp thay thế 6

4 Vấn đề nghiên cứu 6

5 Giả thuyết nghiên cứu 6

III Phương pháp 7

1 Khách thể nghiên cứu 7

2 Thiết kế nghiên cứu 7

3 Quy trình nghiên cứu 8

4 Đo lường và thu thập dữ liệu 11

IV Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả 13

V Kết luận và khuyến nghị 15

VI Tài liệu tham khảo 17

VII Phụ lục 18 - 41

I TÓM TẮT ĐỀ TÀI

Xuất phát từ mục tiêu đào tạo, vị trí, tầm quan trọng của môn Tự nhiên và

Xã hội trong trường tiểu học, môn tự nhiên và xã hội là môn học được triển khaichính thức trong các trường tiểu học trên toàn quốc, năm học 1995 – 1996 BộGiáo Dục & Đào Tạo chính thức chỉ đạo dạy môn này ở lớp 1, 2, 3

Trong quá trình giảng dạy môn Tự nhiên và Xã hội ở trường tiểu họcThuận An, tôi nhận thấy học sinh lớp 1 và lớp 2 khả năng quan sát của các emcòn rất nhiều hạn chế Ở môn Tự nhiên và Xã hội lớp 1, đa số các em đã biếtquan sát theo sự hướng dẫn của thầy cô, nhưng quan sát ở các em là quan sát đểnhận biết, các em chưa có khả năng quan sát để ghi nhớ và hiểu bài

Lớp 2 là lớp các em bắt đầu hình thành các kĩ năng học tập đúng đắn, khảnăng quan sát và khả năng tư duy của các em cao hơn, các em bắt đầu hìnhthành thói quen học tập và ghi nhớ có trình tự, có logic

Trong các môn học ở chương trình lớp 2, môn Tự nhiên và Xã hội là mônhọc có thể giúp cho các em phát triển khả năng quan sát một cách nhanh nhất, từviệc quan sát sẽ giúp các em phát triển khả năng tư duy sáng tạo, quan sát tốt sẽgiúp tư duy tốt mà tư duy tốt thì sẽ có nhiều sáng tạo hay Tuy nhiên, trong lúchọc vẫn còn một số học sinh làm việc riêng, nói chuyện riêng, lơ là, chưa tậptrung vào bài học và như thế hứng thú học tập của các em sẽ không cao Hơnnữa một trong những đặc trưng của môn Tự nhiên và Xã hội trong trường tiểuhọc là sử dụng những hình ảnh trong sách giáo khoa làm phương tiện để truyềntải đến các em những tri thức mới, từ những hình ảnh này mà giáo viên biếtđược mức độ ham thích học tập của học sinh như thế nào

Qua quá trình giảng dạy tôi nhận thấy học sinh chưa có hứng thú tronghọc tập, đa số các em không tập trung, khi yêu cầu quan sát hình ảnh trong sáchgiáo khoa thì học sinh cũng quan sát nhưng quan sát một cách thụ động, chưa có

sự liên hệ trong quá trình quan sát Điều này làm cho giáo viên gặp khó khăntrong việc giúp các em tiếp cận các thông tin mới và truyền đạt kiến thức chocác em Như vậy học sinh không có sự thích thú trong học tập bộ môn nguyên

nhân là do hình ảnh trong sách giáo khoa đa số là hình trắng đen, một số hìnhảnh thì rất nhỏ nên không kích thích được thị giác và các giác quan khác của các

em, không làm cho học sinh có sự tò mò, tìm hiểu, điều này dẫn đến hứng thúhọc tập sẽ không cao

Giải pháp của tôi là: Sử dụng tranh, ảnh và vật thật nhằm nâng cao hứng thú học tập cho học sinh trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2B trường tiểu học Thuận An Với giải pháp này tôi sẽ kết hợp giữa hình ảnh trong sách

giáo khoa, hình ảnh có trong thư viện nhà trường, hình ảnh giáo viên và học sinhsưu tầm được, và một số vật thật mà học sinh mang theo thông qua hướng dẫncủa giáo viên Qua việc quan sát hình ảnh trong sách giáo khoa, học sinh có thểquan sát thêm hình ảnh mà các em chuẩn bị ở nhà hoặc có thể là những vật thật

mà các em mang theo giúp các em có thể sờ, chạm, ngửi trực tiếp vào những cái

mà các em đang học thay vì là những hình ảnh khô khan trong sách giáo khoa.Bên cạnh đó việc giao cho các em chuẩn bị những vật thật ở nhà cũng giúp các

em có trách nhiệm học tập cao hơn, các em sẽ có sự thi đua giữa các nhóm, các

tổ, qua đó giúp các em tò mò hơn, mong muốn quan sát nhóm bạn, trao đổi vớinhóm bạn Các em mong muốn được học, háo hức chờ đợi vào tiết học sau vàhào hứng khi kết thúc tiết học, dần dần hình thành thói quen học tập cho các em,

từ đó sẽ làm tăng hứng thú học của học sinh

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương là hai lớp 2Bvàlớp 2C Lớp thực nghiệm là lớp 2B được thực hiện giải pháp thay thế là sử dụnghình ảnh và vật thật Lớp đối chứng là lớp 2C chỉ sử dụng hình ảnh trong sáchgiáo khoa không sử dụng những tranh ảnh khác hay vật thật

Việc sử dụng nhiều hình ảnh và vật thật góp phần nâng cao kết quả họctập của học sinh, từ đó làm cho các em yêu thích việc học tập bộ môn Tự nhiên

và Xã hội Điểm số trung bình bài kiểm tra sau tác động của lớp thực nghiệm là24.40, lớp đối chứng là 19.12 Kết quả cho thấy sự chênh lệch điểm trung bìnhgiữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa Điều đó chứng minhrằng, việc sử dụng một số hình ảnh và vật thật trong môn Tự nhiên và Xã hội đã

giúp học sinh lớp 2B tăng hứng thú hơn trong học tập, từ đó góp phần nâng caochất lượng học tập bộ môn

II GIỚI THIỆU

Mục tiêu của việc đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học hiện nay:

động, sáng tạo, không áp đặt những kiến thức sẵn có cho các em mà tự các emphải tìm tòi, học hỏi, tăng cường hoạt động cá thể phối hợp với học tập giaolưu” Kết hợp với thực tế giảng dạy môn Tự nhiên xã hội lớp 2 của trường, tôinhận thấy sự yêu thích học tập bộ môn của học sinh không cao Khi đến lớp tôichưa nhìn thấy được tâm trạng hứng khởi, hồ hởi của các em ở mỗi tiết học màthay vào đó là sự uể oải, mệt mỏi; là trách nhiệm phải làm cho xong các yêu cầutrong sách giáo khoa Để cải thiện tình hình trên tôi chọn giải pháp dùng hìnhảnh thật, vật thật để đưa vào trong các tiết dạy của mình Việc làm này khơi gợitrí tò mò, óc tưởng tượng, các em biết nêu thắc mắc, biết quan sát, so sánh, đốichiếu những cái mà các em quan sát được Giải pháp này được thực hiện ở phần

tự nhiên từ bài 24 đến bài 28 trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2, sẽ giúp các

em hình thành những biểu tượng sinh động về sự vật, hiện tượng xung quanh,

từ đây các em có sự liên tưởng với thực tế cuộc sống, hình thành cho các emtình yêu thiên nhiên

Với việc cho các em quan sát những hình ảnh và vật thật sẽ giúp các emtiếp nhận thông tin từ nhiều giác quan mắt thấy, tai nghe, tay sờ, mũi ngửi, giúpcác em dễ dàng ghi nhớ và khắc sâu kiến thức hơn, và như thế mỗi tiết học trôiqua sẽ mang lại cho các em sự thích thú, chờ đợi và mong muốn khám phánhững kiến thức vô cùng mới mẻ, điều này làm tăng sự yêu thích học tập bộmôn, từ đó hứng thú học tập của các em đối với môn học ngày càng nhiều hơn.Một khi mà có hứng thú thì điều gì các em cũng có thể làm được Hứng thúgiúp các em sự chờ đợi, sự tập trung và sự thi đua trong học tập dần dần sẽ nângcao chất lượng bộ môn

1 Hiện trạng:

Nội dung chương trình môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2 gồm 3 phần:

1 Con người và sức khỏe

2 Xã hội

3 Tự nhiên

Trong 3 phần thì phần thì mỗi phần đều có một đặc điểm riêng nhưngnhìn chung thì đều sử dụng những hình ảnh trong sách giáo khoa để giúp các emtìm hiểu, nhận biệt về cuộc sống xung quanh, về con người và sức khỏe, về độngvật, thực vật, các hiện tượng trong tự nhiên… từ việc quan sát những hình ảnhnày giúp học sinh hình thành tri thức mới, từ đó có sự so sánh, đối chiếu vớinhững gì mà các em quan sát được trong thực tế cuộc sống Kiến thức mà mônhọc mang lại là một kiến thức tổng quát, vừa là kiến thức nền tảng cho các em

và theo các em đến suốt con đường học tập sau này

Thực tế giảng dạy cho thấy những hình ảnh trong sách giáo khoa đa số lànhững hình ảnh trắng đen, hình ảnh nhỏ không kích thích được thị giác của họcsinh, không làm cho các em có sự tò mò, học hỏi, điều này làm ảnh hưởng đếnhứng thú học tập của học sinh Khi hứng thú học tập không có thì các em thườnghay nói chuyện riêng, làm việc riêng trong giờ học Vì vậy điều quan trọng ởđây là giáo viên phảicần phải áp dụng nhiều phương pháp, biện pháp, kỹ thuậtdạy học khác nhau để giúp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của các

em Giáo viên khéo léo kết hợp hình ảnh trong sách giáo khoa, hình ảnh thực tế

từ cuộc sống và những vật thật để làm thích thú học tập đối với bộ môn

Muốn nâng cao hứng thú học tập cho học sinh thông qua những hình ảnh

và vật thật cần phải chú ý những việc như sau:

- Phải bám sát những hình ảnh trong sách giáo khoa, không thể bỏ qua bất

cứ một hình ảnh nào vì đây là những hình ảnh được chọn lọc và có tính giáo dụcrất cao

- Giáo viên phải hướng dẫn cho các em quan sát từ những cái tổng quátđến những cái chi tiết của từng hình ảnh có trong sách giáo khoa

- Sau khi đã quan sát hết hình ảnh trong sách giáo khoa giáo viên mớicho học sinh quan sát những hình ảnh mà giáo viên và học sinh đã chuẩn bị, khiquan sát những hình ảnh này cần chú ý:

+ Những hình ảnh này phải phù hợp với nội dung bài học

+ Hình ảnh phải mang tính giáo dục cao

+ Trước khi cho học sinh quan sát giáo viên phải thực hiện thao tác lựachọn hình ảnh.

- Tiếp theo mới cho học sinh quan sát vật thật mà giáo viên hướng dẫncác em chuẩn bị từ tiết trước Để việc chuẩn bị của học sinh đạt kết quả caogiáo viên nên:

+ Phân công nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng cho từng nhóm

+ Số lượng cụ thể là bao nhiêu

+ Giáo viên có nhận xét tuyên dương nhóm hoặc cá nhâm làm tốt và xửphạt nhóm và cá nhân không làm đúng theo sự phân công để có được sự thi đuatrong học tập

- Cho học sinh quan sát vật thật giáo viên nên khuyến khích các em quansát bằng nhiều giác quan

- Các nhóm hoặc cá nhân có thể trao đổi cho nhau để quan sát

Trên thực tế, để nâng cao hứng thú học tập cho học sinh thông qua hìnhảnh và vật thật không phải là một điều dễ dàng đối với giáo viên Nó là sự kếthợp giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh với học sinh Để học sinh có thểmang được tranh ảnh, vật thật thì trước tiên giáo viên phải là người chuẩn bịtrước, giáo viên phải chứng minh cho các em thấy được giá trị giáo dục củanhững những hình ảnh và vật thật đó Giáo viên phải hướng dẫn cụ thể côngviệc chuẩn bị của các em, có khen thưởng và xử phạt để các em thấy được tráchnhiệm của công việc chuẩn bị và tác dụng của những tranh ảnh và vật thật màcác em mang theo Dần dần sẽ hình thành thói quen học tập cho các em để các

em xem đây là công việc cần làm khi đến giờ học môn Tự nhiên và Xã hội Mộtkhi đã có thói quen học tập thì hứng thú học tập sẽ được nâng cao hơn Nhưvậy, nâng cao hứng thú học tập cho học sinh là cả một quá trình lâu dài, đòi hỏigiáo viên phải kiên trì, nhẫn nại, chịu khó hướng dẫn và theo sát với học sinhthể hiện cái tâm của nhà giáo; phải kiên trì chờ đợi kết quả

Xuất phát từ những thực trạng trên, tôi quyết định nghiên cứu đề tài: “Sử dụng tranh, ảnh và vật thật nhằm nâng cao hứng thú học tập cho học sinh trong môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2B trường tiểu học Thuận An.”

2 Nguyên nhân:

- Học sinh có quan niệm môn Tự nhiên và Xã hội là môn học phụ, khôngảnh hưởng đến kết quả học tập, chưa xem trọng phần bài tập, chưa có thói quenlàm bài tập, chưa có thói quen chuẩn bị bài và đồ dùng học tập ở nhà

- Kiến thức mà môn Tự nhiên và Xã hội mang lại là kiến thức tổng quátvừa trừu tượng khó hiểu lại vừa khô khan Hình ảnh trong sách giáo khoa đa số

là hình trắng đen, nhỏ, là những hình vẽ không gây hứng thú cho học sinh

- Giáo viên thường ít có sự chuẩn bị tranh, ảnh vật thật nên việc hướngdẫn các em mang theo là điều khó khăn

- Giáo viên chưa có sự quan tâm đúng mức đến việc chuẩn bị các tranhảnh và vật thật của học sinh

3 Giải pháp thay thế:

Giáo viên sử dụng các phương pháp dạy học, kĩ thuật dạy học tích cực, tổchức các hoạt động dạy học theo trình tự sách giáo khoa Căn cứ vào mỗi bàihọc giáo viên lựa chọn hoạt động phù hợp để cho các em quan sát tranh ảnh vàvật thật: Thông thường sau hoạt động quan sát tranh, ảnh trong sách giáo khoathì giáo viên có thể cho học sinh quan sát tranh, ảnh và vật thật để các em khắcsâu kiến thức, nhớ bài lâu hơn và làm tăng hứng thú học tập cho các em

4 Vấn đề nghiên cứu:

Việc dạy học sử dụng nhiều tranh ảnh và vật thật trong dạy học phần Tựnhiên từ bài 24 đến bài 28 môn Tự nhiên và Xã hội lớp 2B trường tiểu họcThuận An có làm tăng hứng thú học tập của học sinh hay không?

5 Giả thuyết nghiên cứu:

Việc việc sử dụng tranh, ảnh và vật thật trong dạy học phần tự nhiên môn

Tự nhiên và Xã hội lớp 2 sẽ làm tăng hứng thú học tập cho học sinh, góp phầnlàm tăng kết quả học tập của học sinh lớp 2B trường tiểu học Thuận An

III PHƯƠNG PHÁP

1 Khách thể nghiên cứu:

Khách thể được sử dụng để thực hiện nghiên cứu đề tài là học sinh lớp2B và 2C trường tiểu học Thuận An năm học 2014 - 2015 Các đối tượng này cónhiều thuận lợi cho việc nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng về cả phía đốitượng học sinh và giáo viên

Chọn 2 lớp: lớp 2B và lớp 2C, là hai lớp có nhiều điểm tương đồng: trình

độ học sinh, số lượng, giới tính, thành phần dân tộc,

Ý thức học tập của học sinh hai lớp: đa số học sinh đều ngoan, tích cực,chủ động tham gia học tập Bên cạnh đó cả 2 lớp vẫn còn vài học sinh năng lực

tư duy hạn chế, trầm tính, ít tham gia các hoạt động chung của lớp, ít phát biểu,hay nói chuyện riêng, làm việc riêng trong giờ học

Bảng 1: Tương quan về sĩ số và thành phần dân tộc giữa hai nhóm:

Bảng 2: Tương quan về kết quả học tập môn Tự nhiên và Xã hội

năm học trước (2013 - 2014):

Kết quả nhận xét môn TNXH năm học: 2013 – 2014

2 Thiết kế nghiên cứu:

Kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tương đương

Chọn hai lớp 2B và 2C là hai lớp có sĩ số và trình độ học sinh tươngđương nhau Lớp 2B lớp thực nghiệm, lớp 2C là lớp đối chứng Lấy kết quảkiểm tra hứng thú học tập của cả hai lớp thông qua phiếu lấy ý kiến mức độhứng thú của học sinh bằng 8 câu hỏi, sau đó mã hóa các câu hỏi này thành điểm

số để làm bài kiểm tra trước tác động Tôi dùng phép kiểm chứng T-test độc lập

để kiểm chứng sự chênh lệch điểm số trung bình giữa hai lớp trước tác động, kếtquả cụ thể như sau:

Bảng 3: Kiểm chứng để xác định nhóm tương đương trước tác động

Giá trị P của T-Test trước tác động là 0.53 > 0.05 cho thấy sự chênh lệchđiểm số trung bình của hai lớp là không có ý nghĩa, kết quả học tập 2 lớp trướctác động là tương đương nhau

Bảng 4: Thiết kế nghiên cứu

Kiểm tra trước tác động

Tác động

Kiểm tra sau tác động

Lớp 2B

(Thực nghiệm) 18.91

Dạy học có sử dụng tranh,ảnh và vật thật 24.40Lớp 2C

(Đối chứng) 18.00

Dạy học không có sử dụngtranh, ảnh và vật thật 19.12

3 Quy trình nghiên cứu

3.1 Chuẩn bị bài của giáo viên:

Giáo viên dạy lớp 2C (Lớp đối chứng): Thiết kế bài học chỉ sử dụngtranh, ảnh trong sách giáo khoa, các tiến trình khác khi lên lớp vẫn hoạt độngbình thường

Giáo viên dạy lớp 2B (Lớp thực nghiệm): Thiết kế bài học có sử dụngthêm tranh, ảnh và vật thật ở các tiết 24, 25, 26, 27, 28 (Theo phân phối chươngtrình và chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Tự nhiên và Xã hội 2) Giáo viên thựchiện các tiến trình khác khi lên lớp vẫn hoạt động bình thường, Bên cạnh việckhai thác hết các hình ảnh có trong sách giáo khoa, giáo viên cho học sinh quansát thêm một số tranh, ảnh và những vật thật mà giáo viên và học sinh chuẩn bịsẵn ở nhà

Để thực hiện tốt việc dạy học có sử dụng tranh, ảnh và vật thật cho họcsinh nhằm nâng cao hứng thú học tập cho các em, tôi thực hiện các biện phápsau:

3.1.1 Đối với giáo viên:

- Giáo viên phải hướng dẫn thật cụ thể và rõ ràng phần chuẩn bị tranh,ảnh và vật thật của học sinh Đối với mỗi bài học thì nên phân công như thế nàocho hợp lí.

Ví dụ: Đối với bài mà đồ dùng khó chuẩn bị thì giáo viên có thể phân

công cho nhóm 4 hoặc 6 học sinh để các nhóm dễ chuẩn bị hơn Đối với bài mà

đồ dùng dễ chuẩn bị thì phân cộng cá nhân

- Giáo viên phải theo dõi và nhắc nhỡ sự chuẩn bị của các em thườngxuyên vì lứa tuổi học sinh lớp 2 là tuổi mau quên, vì thế nếu không nhắc nhỡ thìcác em sẽ quên mất công việc mà giáo viên dặn

- Đến tiết học giáo viên sẽ kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh, tuyên dương

cá nhân hoặc nhóm có sự chuẩn bị tốt, xử phạt cá nhân hoặc nhóm chuẩn bịchưa tốt Khi mà có sự tuyên dương và xử phạt như thế thì các em mới thấyđược trách nhiệm học tập của mình và có sự thi đua học tập giữa các nhóm

Lưu ý: Trong 1 đến 2 tiết đầu thì vẫn còn một số học sinh chưa có sự

chuẩn bị tốt nên giáo viên phải theo dõi, giúp đỡ và nhắc nhỡ các em

- Bên cạnh việc hướng dẫn các em chuẩn bị thì giáo viên cũng cần phải có

sự chuẩn bị cho riêng mình Giáo viên cũng phải chuẩn bị giống như học sinh đểcho các em thấy được nhiệm vụ của mình, một khi mà giáo viên chuẩn bị tốt thìđây được coi là tấm gương để các em làm theo Giáo viên cùng chuẩn bị, cùngquan sát và cùng các em tìm hiểu

- Trước khi soạn giảng giáo viên phải xem trước bài sau cần chuẩn bịnhững tranh, ảnh, hay vật thật nào để có sự hướng dẫn các em chính xác hơn

Ví dụ: Sau khi học xong bài: Một số loài cây sống dưới nước ở phần dặn

dò giáo viên hướng dẫn các em chuẩn bị cho bài tiếp theo đó là bài: Loài vật

sống ở đâu? cụ thể như sau:

+ Chia nhóm 8 học sinh, như thế sẽ có 4 nhóm trong lớp

+ Nhóm 1: Chuẩn bị tranh, ảnh một số con vật bay lượn trên không

+ Nhóm 2: Chuẩn bị tranh, ảnh một số con vật sống trên cạn

+ Nhóm 3: Chuẩn bị tranh, ảnh một số con vật sống dưới nước

+ Nhóm 4: Chuẩn bị một số con vật bằng đồ chơi

Giáo viên phải hướng dẫn kĩ phần này: Tranh, ảnh các nhóm mang theophải đẹp, còn nhìn thấy rõ, còn nguyên không rách rời.

- Bên cạnh hướng dẫn học sinh chuẩn bị thì giáo viên cũng phải chuẩn bị,đối với bài học này thì giáo viên có thể chuẩn bị thêm một số tranh, ảnh hoặcgiáo viên có thể chuẩn bị các con vật bằng đồ chơi có mô hình giống con vậtthật

Ví dụ : Sau khi học xong bài: Cây sống ở đâu? ở phần dặn dò giáo viên hướng dẫn học sinh chuẩn bị cho bài mới là bài: Một số loài cây sống trên cạn

cụ thể như sau:

+ Đối với bài này thì dễ chuẩn bị nên cho học sinh chuẩn bị cá nhân + Mỗi bạn mang theo một cây con hoặc một lá cây bất kì Khuyến khíchcác em mang theo cây con

+ Cây phải là cây thật, lá cây cũng là lá thật không mang theo cây nhựa, láhéo hoặc lá khô Đặc biệt là phải biết tên cây hoặc lá mang theo

+ Giáo viên có thể mang theo một số tranh, ảnh về Một số loài cây sốngtrên cạn để các em quan sát, tìm hiểu thêm

Ngoài việc hướng dẫn học sinh chuẩn bị và giáo viên cũng phải chuẩn bịthì giáo viên cũng cần phải tham khảo thêm một số tài liệu có liên quan đến bàihọc để có thể trả lời tốt những thắc mắc của học sinh trong quá trình các emquan sát Việc làm này hết sức cần thiết vì trong quá trình quan sát vật thật nhưthế thì các em có sự tò mà học hỏi, các em có thể nảy sinh ra những câu hỏi bấtngờ có liên quan đến bài học, khi đó thì giáo viên phải giải thích để đáp lại sự tò

mò đó, một khi mà thắc mắc được giải quyết thì các em sẽ nhớ bài lâu hơn và cónhu cầu tìm hiểu bài hơn

3.1.2 Chuẩn bị của học sinh:

- Học sinh sẽ tiến hành chuẩn bị những yêu cầu của giáo viên trong phầndặn dò

- Học sinh hoặc nhóm học sinh chuẩn bị tốt sẽ được tuyên dương, khenthưởng

- Ngoài ra học sinh cũng cần phải xem bài trước ở nhà

3.2 Tiến hành dạy thực nghiệm:

Ở lớp 2C (Lớp đối chứng) giáo viên vẫn tiến hành dạy học bình thường

theo đúng tiến trình dạy học và theo thời khóa biểu, giáo viên chỉ cho học sinhquan sát tranh, ảnh trong sách giáo khoa

Ở lớp 2B (Lớp thực nghiệm): Tổ chức dạy học, thời gian thực hiện vẫntheo kế hoạch dạy học của nhà trường và theo thời khóa biểu để đảm bảo tínhkhách quan Giáo viên sẽ cho học sinh quan sát thêm một số tranh, ảnh và vậtthật như đã chuẩn bị

Các tiết học cụ thể như sau:

Bảng 5: Thời gian thực hiện

Thứ, ngày Môn / Lớp Tiết ppct Tên bài dạy

02/02/2015 TNXH – 2B 24 Cây sống ở đâu?

09/02/2015 TNXH – 2B 25 Một số loài cây sống trên cạn

26/02/2015 TNXH – 2B 26 Một số loài cây sống dưới nước

+ Sau khi kiểm tra xong giáo viên yêu cầu học sinh để lên đầu bàn, việclàm này nhằm tránh việc làm ồn mất trật tự khi yêu cầu học sinh quan sát vậtthật, vì nếu bỏ vào cặp hoặc bỏ vào hộc bàn thì khi lấy ra sẽ ồn ào, mất trật tự vàmất thời gian

+ Sau khi khai thác hết những tranh ảnh có trong sách giáo khoa thì giáoviên mới tiến hành cho học sinh quan sát tranh, ảnh và vật thật mang theo.

+ Trong quá trình quan sát khuyến khích học sinh quan sát bằng mọi giácquan ( mắt nhìn, tai nghe, tay sờ, mũi ngửi…) để kích thích khả năng tò mò, họchỏi

+ Sau khi quan sát trong nhóm xong giáo viên có thể cho các em quan sátnhóm khác, qua đó làm tăng khả năng giao lưu, học hỏi giữa các em

+ Trong quá trình quan sát giáo viên nên cùng quan sát với các em vàkhuyến khích các em đặt những câu hỏi có liên quan

+ Tiếp theo giáo viên cho học sinh quan sát tranh, ảnh vật thật mà giáoviên chuẩn bị, giáo viên có thể giải thích thêm để các em hiểu bài hơn

+ Cuối cùng giáo viên nhận xét sự chuẩn bị của học sinh, tuyên dương cánhân và nhóm có sự chuẩn bị tốt, xử phạt nhóm và cá nhân chuẩn bị chưa tốt

4 Đo lường và thu thập dữ liệu:

4.1 Trước tác động:

- Giáo viên tiến hành lấy ý kiến về mức độ hứng thú học tập của học sinhđối với môn Tự nhiên và Xã hội ở hai lớp 2B và 2C bằng phiếu hỏi về mức dộhứng thú học tập

- Phiếu lấy ý kiến này được xây dựng hệ thống câu hỏi theo mức độ hứngthú học tập cảu học sinh

- Các câu hỏi được giáo viên lựa chon từ các bài học và phù hợp với tìnhhình học tập thực tế của học sinh tại trường

- Giáo viên xây dựng hệ thống phiếu hỏi sau đó lấy ý kiến đóng góp của

tổ chuyên môn, đồng nghiệp dạy cùng bộ môn ở các khối khác và ý kiến củachuyên môn nhà trường

- Giáo viên làm thành 2 phiếu trước và sau tác động, sau đó tiến hànhphát cho học sinh và lấy ý kiến về mức độ hứng thú của các em

- Phiếu lấy ý kiến mức độ hứng thú học tập của học sinh gồm có 8 câuhỏi Mỗi câu hỏi có 5 mức độ phân biệt độ hứng thú học tập của học sinh nhưsau:

Bảng 6: Mã hóa mức độ hứng thú học tập của học sinh thành điểm số.

Mức độ Điểm tương ứng Độ hứng thú học tập của học sinh

Mức độ a 5 điểm Rất thích, rất thường xuyên, ngay sau khi học

Mức độ d 2 điểm Không thích, chưa bao giờ, không bao giờ,

không bao giờ chuẩn bị, không chuẩn bị…Mức độ e 1 điểm Xem như môn học khác, không cần quan tâm,

không quan tâm…

4.2 Sau tác động:

Tôi cũng tiến hành lập phiếu lấy ý kiến mức độ hứng thú học tập của họcsinh như trước tác động, tuy nhiên nội dung câu hỏi là nội dung sau khi thựchiện xong các bài: 24, 25, 26, 27, 28

4.3 Quy trình đo lường và thu thập dữ liệu:

Giáo viên xây dựng phiếu lấy ý kiến mức độ hứng thú

Tổ chức lấy ý kiến của học sinh trên cùng một phiếu hỏi, ở cùng thờiđiểm của hai lớp Dựa trên mức độ hứng thú học tập mà học sinh lựa chọn, giáo

viên tiến hành thống kê mức độ hứng thú và mã hóa thành điểm số như đã trìnhbày ở bảng 6.

Bằng phiếu lấy ý kiến mức độ hứng thú với môn học sau đó mã hóa thànhnhững điểm số, thông qua công thức Spearman - Brown để biết được độ tin cậycủa phiếu lấy ý kiến mức độ hứng thú học tập của học sinh, thu được kết quả cụthể như sau:

Bảng 7: So sánh độ tin cậy sau tác động

Lớp thực nghiệm 0.9 Dữ liệu

đáng tin cậy

0.89 Dữ liệu

đáng tin cậyLớp đối chứng 0.96 Dữ liệu

đáng tin cậy

0.93 Dữ liệu

đáng tin cậyGiá trị độ tin cậy rsb của hai lớp thực nghiệm và đối chứng trước và sautác động đều lớn hơn 0.7, chứng tỏ dữ liệu thu thập được là đáng tin cậy

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ

1 Phân tích dữ liệu:

Bảng 8: So sánh điểm trung bình các bài kiểm tra sau tác động

Chênh lệch giá trị TB chuẩn (SMD) 0.87

Kết quả ở bảng 8 cho thấy điểm trung bình của hai lớp đều tăng Điểmtrung bình lớp thực nghiệm là 24.40 cao hơn so với điểm trung bình lớp đốichứng: 19.12 Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn là 0.87, cho thấy mức độ ảnhhưởng của tác động là lớn, có nghĩa là việc sử dụng những hình ảnh và vật thật

trong việc dạy học phần tự nhiên từ bài 24 đến bài 28 đã giúp học sinh nâng cao

hứng thú học tập Điều đó chứng tỏ rằng giả thuyết của đề tài “Sử dụng tranh, ảnh và vật thật nhằm nâng cao hứng thú học tập cho học sinh trong môn

Tự nhiên và Xã hội lớp 2B trường tiểu học Thuận An.” đã được kiểm chứng.

Bảng 9: Biểu đồ so sánh giá trị trung bình trước và sau tác động

Biểu đồ so sánh kết quả trung bình giữa hai lớp trước và sau tác động

- Tác động đó có ý nghĩa lớn đối với tất cả các đối tượng học sinh: yếu,

trung bình, khá Số học sinh không thích, không hứng thú đối với môn học

không còn, mức độ hứng thú của các em tăng lên nhiều

V KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

1 Kết luận:

Trong khi nền kinh tế phát triển và trình độ công nghệ thông tin của conngười không ngừng nâng cao, trẻ em thường xuyên tiếp xúc với các hình ảnhtrên mạng internet và các phương tiện khác cho nên các em phần nào chịu ảnhhường của những hình ảnh này, bên cạnh những yếu tố tích cực thì cũng cónhiều yếu tố tiêu cực mà nếu không khéo sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng quansát của các em Chính vì những điều này mà việc giáo dục học sinh bằng nhữnghình ảnh trong sách giáo khoa là chưa đủ, đặc biệt là trong môn Tự nhiên và Xãhội với việc sử dụng hình ảnh để giáo dục học sinh Trong giảng dạy môn Tựnhiên và Xã hội lớp 2 ngoài việc sử dụng hình ảnh trong sách, giáo viên phảibiết kết hợp những hình ảnh và những vật thật để giúp học sinh có thể học trựctiếp từ những cái thật nhất, gần gũi nhất với các em nhất

Với việc dùng hình ảnh và vật thật trong dạy học môn Tự nhiên và Xã hội

sẽ giúp cho các em có được sự quan sát rất thật, phát triển dược tư duy, óc sángtạo, các em học bằng nhiều giác quan giúp các em thích thú hơn với môn học.Giờ đây mỗi tiết học đối với các em như là một cuộc khám phá thế giới xungquanh, các em luôn có một cảm giác chờ đợi cho tiết học mới và nuối tiết khi kếtthúc tiết học Việc học và chuẩn bị đồ dùng học tập với các em trở nên thườngxuyên hơn, thói quen học tập cũng bắt đầu hình thành, từ đó các em có nhu cầumuốn học, muốn được khám phá, các em tò mò muốn biết những hình ảnh vàvật thật mà giáo viên yêu cầu các em chuẩn bị sẽ có ích thế nào như thế nào đốivới các em

Như vậy việc sử dụng hình ảnh và vật thật trên lớp sẽ hình thành cho các

em kĩ năng quan sát, kĩ năng liên hệ thực tế, phát triển khả năng tò mò óc sángtạo và trí tưởng tượng, các em cảm thấy thú vị hơn khi bài học trở nên rất gần

gũi với cuộc sống với môi trường mà các em tiếp xúc hằng ngày Sau mỗi bàihọc các em đều mang tâm trạng phấn khởi và chờ đợi

Với mức độ ảnh hưởng lớn, đề tài sẽ được áp dụng trong các tiết dạy môn

Tự nhiên và Xã hội phần tự nhiên ở các lớp còn lại của khối 2 của trường và cáckhối khác còn lại, các trường khác trong huyện

2 Khuyến nghị

2.1 Đối với giáo viên:

- Giáo viên phải hiểu rõ tâm lí của học sinh, phân loại được hứng thú họctập của học sinh ở mỗi lớp, mỗi đối tượng học sinh

- Giáo viên phải nghiên cứu trước các bài dạy, có sự chuẩn bị tốt đồ dùng,tranh ảnh và vật thật cho từng tiết dạy, phải có lòng yêu nghề tận tâm với côngviệc, luôn luôn giúp đỡ học sinh để các em có được sự yêu thích đối với mônhọc

- Giáo viên phải luôn đổi mới phương pháp dạy học, kết hợp khéo léogiữa hình ảnh trong sách, hình ảnh thực tế, vật thật để mang lại hiệu quả giáodục cao nhất, thường xuyên cập nhật thông tin để mang đến những kiến thứcmới cho các em, kết hợp trò chơi, đóng vai để hoạt động học tập thêm sinhđộng

- Để làm tăng hứng thú học tập cho học sinh thì giáo viên cần thườngxuyên quan sát, trò chuyện, gần gũi với học sinh để biết được các em muốn gì,cần gì, luôn lắng nghe ý kiến từ học sinh Người giáo viên phải yêu nghề, mếntrẻ và tâm huyết với công việc của mình

2.2 Đối với nhà trường và địa phương:

- Thư viện nhà trường cần bổ sung thêm những tranh ảnh và vật thật cóliên quan đến môn Tự Nhiên và Xã hội để hổ trợ giáo viên trong giảng dạy

- Nhà trường thường xuyên tổ chức cho các em các buổi vui chơi, dãngoại để làm hứng thú học tập cho học sinh

- Các cơ quan ban, ngành và chính quyền địa phương hỗ trợ để giúp giáoviên hoàn thành tốt công tác giảng dạy của mình

Truông Mít, ngày 12 tháng 03 năm 2015

Giáo viên thực hiện đề tài

Phạm Thanh Vũ

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO

* Sách giáo viên môn Tự nhiên và xã hội lớp 2 Nhà xuất bản Giáo dục

* Sách giáo khoa môn Tự nhiên và xã hội lớp 2 Nhà xuất bản Giáo dục

* Vở bài tập môn Tự nhiên và xã hội lớp 2 Nhà xuất bản Giáo dục

* Giáo dục kĩ năng sống trong các môn học ở tiểu học lớp 2 (NXB Giáodục)

* Hướng dẫn chuẩn kiến thức, kỹ năng các môn học ở tiểu học môn Tựnhiên và xã hội lớp 2 (NXB Giáo dục)

* Cẩm nang thực hành và nhân rộng phương pháp dạy - học lấy họcsinh làm trung tâm Nhà xuất bản dân trí năm 2011

* Mười vạn câu hỏi vì sao? (Thế giới động vật, thực vật) Nhà xuất bảnKim Đồng năm 2010

* Cây cỏ quanh em tập 1,2,3,4 Nhà xuất bản giáo dục năm 2008

* Tủ sách Thế giới thực vật Nhà xuất bản dân trí

* Bí ẩn của sự sống Nhà xuất bản giáo dục năm 2008

VII PHỤ LỤC:

Phụ lục 1: Kế hoạch bài học có sử dung tranh, ảnh và vật thật.

Tuần: 24 Ngày dạy: 02.02.2015- Lớp: 2B

04.02.2015- Lớp: 2C

TỰ NHIÊN

Bài 24: CÂY SỐNG Ở ĐÂU ?

I MỤC TIÊU: HS có thể

- HS biết được cây cối có thể sống được ở khắp nơi: Trên cạn, dưới nước…

- Thích sưu tầm và bảo vệ cây cối

- Có ý thức bảo vệ cây cối xung quanh

- Biết quan sát cây cối và cuộc sống xung quanh Kĩ năng quan sát, Kĩ năng làmviệc theo nhóm

II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

III HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:

1 Ổn định:

2 Kiểm tra:

3 Bàì mới:

* Khởi động: cho HS hát một bài hát

- GV giới thiệu phần tự nhiên và bài mới

* Hoạt động 1: Làm việc với SGK

Mục tiêu: HS nhận biết cây cối có thể sống được ở khắp nơi: trên cạn, dướinước

Bước 1: Làm việc theo cặp

- GV hướng dẫn HS quan sát các hình trong SGK nói nơi sống của các câytrong từng hình

Bước 2: Làm việc cả lớp

- Đại diện các nhóm lên trình bày trước lớp

- GV có thể đặt câu hỏi: Cây có thể sống được ở đâu?

- GV kết luận:

* Hoạt động 2: Làm việc với tranh, ảnh và cây thật

Mục tiêu: HS biết sưu tầm một số loài cây qua tranh, ảnh và cây thật

Bước 1: Làm việc theo cặp

- GV hướng dẫn HS quan sát tranh ảnh mà các em mang theo mà tiết trướcgiáo viên hướng dẫn các em chuẩn bị

Bước 2: Làm việc cả lớp

- Đại diện các nhóm lên trình bày trước lớp, giới thiệu về cây của nhóm mình

- GV có thể đặt câu hỏi: Cây có thể sống được ở đâu?

- Các nhóm khác quan sát và nhận xét

- GV có thể gới thiệu cho các em xem thêm một số tranh, ảnh hoặc cây thật màgiáo viên chuẩn bị

- GV kết luận: Khen ngợi nhóm chuẩn bị tốt

* Hoạt động 3: Thi kể về cây

Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học về nơi sống của cây

- GV chia nhóm phát cho mỗi nhóm một tờ giấy hoặc bảng nhóm.

- Trong thời gian quy định các nhóm kể tên các cây

- Nhóm nào nhanh và chính xác là nhóm thắng cuộc

- GV nhận xét tuyên dương

- Kết luận chung

* Hoạt động nối tiếp: Liên hệ

Củng cố

Dặn dò: HS mang theo tranh, ảnh về cây sống trân cạn

HS có thể mang theo lá của một số cây sống trêncạn mà em biết

11.02.2015- Lớp: 2C

Bài 25: MỘT SỐ LOÀI CÂY SỐNG TRÊN CẠN

I MỤC TIÊU: HS có thể

- HS biết tên và ích lợi của một số loài cây sống trên cạn

- Quan sát và chỉ được một số loài cây sống trên cạn

- Có ý thức bảo vệ cây cối xung quanh

- Có kĩ năng quan sát, nhận xét, mô tả Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin, Kĩnăng ra quyết định

II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

Tranh ảnh về một số loài cây sống trên cạn Lá cây.

III HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:

1 Ổn định:

2 Kiểm tra:

3 Bàì mới:

- GV giới thiệu bài

* Hoạt động 1: Quan sát cây cối ở sân trường, vườn trường và xung quanh

trường

Mục tiêu: HS hình thành kĩ năng quan sát, nhận xét và mô tả

Bước 1: Làm việc theo cặp

- GV hướng dẫn HS quan sát và phân khu vực quan sát cho các nhóm tự quansát

- Các nhóm tự quan sát theo gợi ý của GV

Bước 2: Làm việc cả lớp

- Đại diện các nhóm lên trình bày trước lớp về tên, đặc điểm, ích lợi của cây ởkhu vực mình được phân công

- GV kết luận và khen ngợi nhóm có khả năng quan sát và nhận xét tốt

* Hoạt động 2: Làm việc với SGK

Mục tiêu: Nhận biết một số cây sống trên cạn và lợi ích của nó

Bước 1: Làm việc theo cặp

- GV cho HS quan sát các hình trong SGK và trả lời câu hỏi trong sách

- GV giúp đỡ, hướng dẫn các em

Bước 2: Làm việc cả lớp

- Gọi một số HS lên chỉ các cây trong từng hình

- GV đặt thêm một số câu hỏi: Cây nào là cây ăn quả? Cây nào là cây bóngmát? Cây nào là cây lương thực, thực phẩm? Cây nào là cây vừa dùng làm thuốcvừa dùng làm gia vị ?

- Mỗi HS trả lời một ý

* Hoạt động 3: Làm việc với tranh, ảnh và cây thật

Mục tiêu: HS biết sưu tầm một số loài cây qua tranh, ảnh và cây thật