SKKN rèn kĩ năng xác định giọng có làm nâng cao chất lượng phân môn tập đọc nhạc cho học sinh lớp 9 trường trung học cơ sở phước minh

- Học sinh vận dụng kiến thức nhạc lí vào bài hát, bài tập đọc nhạc.. Tuy nhiên trong quá trình dạy phân môn Nhạc lí -Tập đọc nhạc ở lớp 9 đa sốcác em không nắm được cách xác định giọng

2 Thiết kế nghiên cứu ……… trang 5

3 Quy trình nghiên cứu ……….trang 5

4 Đo lường và thu thập dữ liệu……… trang 6

IV Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả ……….trang 7

V Kết luận và khuyến nghị ……… trang 9

I TÓM TẮT

1 Giới thiệu:

Dạy Nhạc lí -Tập đọc nhạc ở trường Trung học cơ sở là cung cấp cho họcsinh một số nội dung lí thuyết âm nhạc đơn giản và cần thiết, nhằm hỗ trợ choviệc dạy hát, dạy tập đọc nhạc và nâng cao hiểu biết về âm nhạc

Kiến thức dạy nhạc được trải đều ở bốn năm học, học sinh không được họcthường xuyên, lại ít có điều kiện vận dụng, liên kết thành hệ thống, nên đây là nộidung tương đối khó đối với học sinh

Vì vậy mục tiêu dạy nhạc lí học sinh cần đạt được là:

- Học sinh nắm được khái niệm

- Học sinh biết được đặc điểm và tác dụng của các kí hiệu

- Học sinh vận dụng kiến thức nhạc lí vào bài hát, bài tập đọc nhạc

Tuy nhiên trong quá trình dạy phân môn Nhạc lí -Tập đọc nhạc ở lớp 9 đa sốcác em không nắm được cách xác định giọng cho một bài Tập đọc nhạc Các emchỉ đọc thông tin trong sách giáo khoa một cách máy móc mà không hiểu đượcvấn đề Do đó giải pháp mà tôi đưa ra là: Nâng cao chất lượng phân môn Tập đọcnhạc cho học sinh lớp 91 - trường Trung học cơ sở Phước Minh thông qua việc rèn

kĩ năng xác định giọng

2 Qui trình:

Nghiên cứu được tiến hành trên hai lớp tương đương: hai lớp 9 trường Trunghọc cơ sở Phước Minh, lớp 91 là lớp thực nghiệm, lớp 93 là lớp đối chứng Lớpthực nghiệm được thực hiện giải pháp khi dạy bài tập đọc nhạc số 3, số 4

3 Kết quả: P = 0,00051488.

Kết quả cho thấy tác động có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của họcsinh Kết quả kiểm tra sau tác động lớp thực nghiệm đạt kết quả cao hơn lớp đốichứng Điều đó chứng minh rằng khi “Rèn kĩ năng xác định giọng vào các tiếtTập đọc nhạc đã làm nâng cao kết quả học môn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp91”

II GIỚI THIỆU.

Đối với môn Âm nhạc lớp 9 học sinh chỉ học một học kì Riêng phân mônTập đọc nhạc bao gồm 4 bài cụ thể như sau:

- Giọng Son trưởng -Tập đọc nhạc số 1

Muốn xác định giọng ở nội dung này thì phải liên hệ lại kiến thức cũ

1 Hiện trạng:

Trên thực tế khi dạy tiết Tập đọc nhạc ở lớp 9, tôi nhận thấy các em khônghiểu được cách xác định giọng cho bài Tập đọc nhạc, các em chỉ đọc thông tintrong sách giáo khoa một cách máy móc mà không hiểu gì cả

Mắc phải sự hạn chế trên là do một số nguyên nhân sau:

- Học sinh chuẩn bị bài chưa tốt

- Học sinh không nắm được kiến thức cũ

- Phương pháp dạy học của giáo viên chưa phù hợp

4 Giả thuyết nghiên cứu:

Có Việc “Rèn kĩ năng xác định giọng đã làm nâng cao kết quả học phânmôn Tập đọc nhạc cho học sinh lớp 91 trường Trung học cơ sở Phước Minh”

Bảng 1: Sĩ số học sinh, giới tính và thành phần dân tộc.

2 Thiết kế nghiên cứu:

Kiểm tra trước và sau tác động đối với các nhóm tương đồng:

Tôi chọn hai lớp nguyên vẹn là lớp 91 và lớp 93 trường Trung học cơ sởPhước Minh Lớp 91 là lớp thực nghiệm, lớp 93 là lớp đối chứng Lấy kết quả bàikiểm tra 10 phút vào tuần 5 của phân phối chương trình để làm bài kiểm tra trướctác động Dùng phép kiểm chứng khi bình phương để kiểm chứng sự tương quancủa 2 nhóm trước khi tác động

Bảng 3: Thiết kế nghiên cứu.

Nhóm Kiểm tra trước

tác động Tác động

Kiểm tra sau tác độngLớp 91 (thực nghiệm) 01

Vận dụng phươngpháp rèn kỹ năngxác định giọng

03

Lớp 93 (đối chứng) 02

Không vận dụngphương pháp rèn

kỹ năng xác địnhgiọng

04

Ở thiết kế này tôi sử dụng phép kiểm chứng khi bình phương

3 Qui trình nghiên cứu

* Chuẩn bị bài của giáo viên:

Tiết dạy ở lớp 93 lớp đối chứng: Kế hoạch dạy học không vận dụng phươngpháp rèn kĩ năng xác định giọng vào các bài Tập đọc nhạc ở các tiết 10,13

Tiết dạy ở lớp 91 lớp thực nghiệm: Kế hoạch bài học có vận dụng phươngpháp rèn kĩ năng xác định giọng vào các bài Tập đọc nhạc ở các tiết 10,13

* Tiến hành dạy thực nghiệm:

Thời gian tiến hành dạy thực nghiệm, tôi thực hiện theo kế hoạch dạy họccủa nhà trường và theo thời khóa biểu để đảm bảo tính khách quan

Bảng 4: Thời gian thực nghiệm:

Thứ, ngày Lớp/ Tiết

Phânphốichươngtrình

Tên bài dạy

- Nhạc lí: Giới thiệu về dịch giọng

- Tập đọc nhạc: Giọng Pha trưởng -TĐN số 3

Thứ hai:

10/11/2014

93/ tiết 2 13 - Ôn tập bài hát: Lí kéo chài

- Tập đọc nhạc: Giọng Rê thứ - TĐN số 4

4 Đo lường và thu thập dữ liệu:

Tôi sử dụng bài kiểm tra để đánh giá tác động, từ đó phân tích dữ liệu và rút

- Tổ chức kiểm tra đối với 2 lớp thực nghiệm và đối chứng

- Đánh giá theo đáp án đã xây dựng

- Nhận xét kết quả kiểm tra của 2 lớp

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ.

Phân tích dữ liệu tôi chọn phép kiểm chứng khi bình phương

Tổng hợp kết quả đánh giá và làm bài kiểm tra

So với bảng tham chiếu “Kiểm tra sự tương quan giữa các thành phần nhóm

và kết quả” thì giá trị P = 0,00051488 < 0,001 Chứng minh rằng sự tương quancủa 2 nhóm là tương quan có ý nghĩa, các dữ liệu không có khả năng xảy ra ngẫunhiên

Biểu đồ so sánh kết quả giữa 2 lớp trước tác động và sau tác động

Nhóm ĐạtTrước tác độngChưa đạt ĐạtSau tác độngChưa đạt

* Ưu điểm:

Rèn kĩ năng xác định giọng vào các bài Tập đọc nhạc là một giải pháp rấttốt, giải pháp này giúp học sinh hạn chế việc học vẹt, học phải đi đôi với hành.Qua thực hành các em sẽ nắm vững lí thuyết

* Hạn chế:

Đối với giải pháp này giáo viên nên phân bố thời gian cho hợp lí nếu không

sẽ mất thời gian vào việc đọc nhạc

V KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.

* Kết luận:

Như vậy việc vận dụng phương pháp rèn kĩ năng xác định giọng vào các bàiTập đọc nhạc đã góp một phần vào việc nâng cao chất lượng bộ môn âm nhạc.Với giải pháp này đã phát huy tính tích cực học tập của học sinh, giúp học sinhchủ động trong việc liên kết kiến thức thành hệ thống Tạo cho các em thói quenphải biết vận dụng kiến thức cũ vào bài mới, không chờ giáo viên nhắc lại

Phước Minh, ngày tháng 3 năm 2015

Người thực hiện

Trần Thị Quỳnh Như

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO.

1 Sách giáo khoa môn Âm Nhạc lớp 9- Bộ GD&ĐT

2 Sách Giáo viên Âm nhạc 9- Bộ GD&ĐT

3 Tài liệu tập huấn Giáo viên môn Âm Nhạc cấp THCS về việc dạy học,kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức kỹ năng trong chương trình giáo dục phổthông- Bộ GD&ĐT

4 Tài liệu nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng- Bộ GD&ĐT

5 Những vấn đề chung về đổi mới GDTH cơ sở môn Âm nhạc - BộGD&ĐT

VII PHỤ LỤC (kèm theo).

Kế hoạch bài học có vận dụng rèn kĩ năng xác định giọng vào tiết TĐN

Đề kiểm tra và đáp án, cách đánh giá (trước tác động)

Đề kiểm tra và đáp án, cách đánh giá (sau tác động)

Bảng đánh giá kết quả kiểm tra của học sinh 2 lớp trước và sau tác động

Bảng thực hành tính toán công cụ khi bình phương (trước tác động và sau tácđộng)

Biểu đồ so sánh kết quả học tập của học sinh trước và sau tác động

KẾ HOẠCH BÀI HỌC CỦA LỚP THỰC NGHIỆM

Bài: 3 Tiết: 10 Ngày

dạy:20/10/2014

Tuần dạy: 10

TẬP ĐỌC NHẠC : GIỌNG PHA TRƯỞNG-TĐN SỐ 3

1 MỤC TIÊU:

1.1 Kiến thức:

- Học sinh biết khái niệm về dịch giọng, đặc điểm của dịch giọng

- Học sinh biết công thức cấu tạo của giọng Pha trưởng HS biết bài Tập

đọc nhạc số 3- Lá xanh là sáng tác của nhạc sĩ Hoàng Việt, được viết ở giọng Pha

trưởng Nói đúng tên nốt nhạc

1.2 Kĩ năng::

- Học sinh nắm công thức cấu tạo của giọng Pha trưởng

- Học sinh nói đúng tên nốt nhạc, đọc đúng giai điệu, ghép lời ca kết hợp

gõ đệm hoặc đánh nhịp

1.3 Thái độ:

- Tích cực tham gia xây dựng bài.

2 TRỌNG TÂM:

- Khái niệm về dịch giọng

- Học sinh biết cấu tạo của giọng (F) Đọc đúng giai điệu TĐN số 3

3 CHUẨN BỊ:

3.1 Giáo viên: Máy hát, đĩa nhạc, nhịp song loan

3.2 Học sinh: Đọc thuộc tên nốt Tập đọc nhạc số 3

4 TIẾN TRÌNH:

4.1 Ồn định tổ chức và kiểm diện:

- Lớp trưởng báo cáo sĩ số lớp

4.2 Kiểm tra miệng:

Câu 1: Em hãy trình bày bài hát: “Nối vòng tay lớn”?

- HS hát theo nhạc đệm (1-3 HS)

- Giáo viên nhận xét, xếp loại

Câu 2: Hãy nêu nội dung trọng tâm của bài học?

- HS: gồm 2 nội dung trọng tâm Nhạc lí và Tập đọc nhạc số 3

- Giáo viên nhận xét, xếp loại

Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Nội dung bài học

*Hoạt động 1: Vào bài

- Tiết học hôm nay gồm 2 nội dung: Nhạc lí

và tập đọc nhạc số 3

*Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu về

dịch giọng

- GV cho một ví dụ và cho HS nhận xét

VD: GV hát một đoạn bài hát “Nụ cười”

hát ở hai giọng khác nhau (Cao và thấp)

+Khi dịch giọng lên hay xuống thì bản

nhạc sẽ có sự thay đổi hóa biểu và tên nốt

nhạc, nhưng về trường độ, tiết tấu và tính

chất trưởng thứ không thay đổi

*Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh đọc bài

Tập đọc nhạc số 3

? Để xác định được giọng của một bài hát

thì ta dựa vào đâu?

- HS: Dựa vào hóa biểu và nốt kết bài

-Nêu định nghĩa giọng Pha trưởng

-HS trả lời

-GV cho HS nhắc lại công thức Gam

trưởng

-Từ công thức Gam trưởng mới tìm được

công thức gam Pha trưởng

-GV gọi HS lên bảng thực hành tìm công

thức giọng Pha trưởng

- HS thực hành

- GV chốt ý

- GV giới thiệu bài Tập đọc nhạc số 3 đây

là 1 đoạn trích trong bài hát: “Lá xanh” sáng

tác của nhạc sĩ Hoàng Việt

II Tập đọc nhạc:

1 Giọng Pha trưởng:

- Giọng Pha trưởng có âm chủ là Pha Hóabiểu của giọng Pha trưởng có một dấu giáng(Si b)

- Công thức Gam trưởng:

I II III IV V VI VII (I)

- Công thức cấu tạo giọng Pha trưởng:

Pha Son La Si Đô Rê Mi (Pha)

2 Tập đọc nhạc số 3: Lá xanh.

(Trích)

một dấu giáng (Si b) nốt kết bài là pha.

? Bài viết nhịp nào? (2/4 )

? Trường độ trong bài? (Hình nốt đen, móc

đơn, trắng, đen chấm dôi)

? Cao độ? (Pha- son- la- đô- rê- mi)

? Bài TĐN gồm 4 câu

- Giáo viên cho học sinh nghe giai điệu bài

TĐN số 3

- Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc từng

câu đến hết bài theo lối móc xích

- Học sinh: Thực hiện theo hướng dẫn

- Giáo viên cho học sinh đọc nhạc kết hợp

gõ đệm theo nhịp, phách, tiết tấu

- Học sinh: Thể hiện theo từng bước

- Câu 2: Giọng pha trưởng là gì?

Đáp án: Giọng pha trưởng có âm chủ là pha Hóa biểu của giọng phatrưởng có một dấu giáng (Si b)

- Gọi một vài học sinh khá giỏi đọc nhạc hoặc xung phong

- Giáo viên nhận xét, xếp loại khuyến khích học sinh

4.5 Hướng dẫn HS tự học:

+ Đối với bài học ở tiết học này:

- Về nhà học thuộc công thức cấu tạo giọng F và đọc chuẩn giai điệu TĐN

số 3

+ Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:

- Chuẩn bị: Tiết 11 SGK trang 31- 33 (Đọc kỹ phần Âm nhạc thường thức:Tóm tắt về tiểu sử và sáng tác âm nhạc của Nguyễn Văn Tý và một số bài hát củaông Tìm hiểu nội dung bài hát: “Mẹ yêu con”)

5 RÚT KINH NGHIỆM:

Nội dung: Đảm bảo nội dung bài Học sinh nắm được trọng tâm của bài.

Phương pháp: Phối hợp chặt chẽ giữa các phương pháp, phát huy tính tích cựccủa học sinh

Sử dụng thiết bị dạy học: Sử dụng hiệu quả đồ dùng dạy học

KẾ HOẠCH BÀI HỌC CỦA LỚP THỰC NGHIỆM

Bài: 4 Tiết: 13 Ngày dạy:10/11/2014 Tuần dạy: 13

ÔN TẬP BÀI HÁT: LÍ KÉO CHÀITẬP ĐỌC NHẠC: GIỌNG RÊ THỨ - TĐN SỐ 4

1 MỤC TIÊU:

1.1 Kiến thức:

- Học sinh hát đúng giai điệu, lời ca của bài Lí kéo chài.

- Học sinh biết công thức cấu tạo của giọng Rê thứ

- Học sinh biết bài TĐN số 4 – Cánh én tuổi thơ là sáng tác của nhạc sĩ

Phạm Tuyên, được viết ở giọng Rê thứ hòa thanh

1.2 Kĩ năng:

- Biết hát kết hợp gõ đệm Biết trình bày bài hát theo hình thức đơn, songca…

- Học sinh biết cách xác định giọng Rê thứ

- Học sinh nói đúng tên nốt nhạc, đọc đúng giai điệu, ghép lời ca, kết hợp

gõ đệm hoặc đánh nhịp

1.3 Thái độ:

- Giáo dục học sinh có thái độ tích cực trong học tập

- Giáo dục học sinh tinh thần đoàn kết, hữu nghị

2 TRỌNG TÂM:

- Học sinh nắm được công thức giọng Rê thứ

- Đọc đúng giai điệu TĐN số 4

3 CHUẨN BỊ:

3.1 Giáo viên: Máy hát, đĩa CD, nhịp song loan

3.2 Học sinh: SGK- đọc thuộc tên nốt TĐN số 4

4 TIẾN TRÌNH

4.1 Ồn định tổ chức và kiểm diện:

- Kiểm tra sĩ số

4.2 Kiểm tra miệng:

Câu 1: ? Em hãy trình bày bài hát: “Lí kéo chài”.

- Giáo viên nhận xét, xếp loại.

Câu 2: Bài TĐN số 4 Nhạc và lời của ai? Đọc tên nốt nhạc?

- Học sinh: Bài TĐN số 4 Nhạc và lời Phạm Tuyên

- Giáo viên nhận xét, xếp loại

4.3 Bài mới:

Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Nội dung bài học

*Hoạt động 1: Vào bài.

- Tiết học hôm nay gồm 2 nội dung: Ôn tập

bài hát, TĐN số 4

*Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh ôn bài

hát

- Giáo viên cho học sinh nghe lại bài hát

- Giáo viên cho học sinh hát kết hợp gõ

? Để xác định giọng của một bài hát thì ta

dựa vào đâu?

- Học sinh: Dựa vào hóa biểu và nốt kết

- Từ công thức Gam thứ gọi học sinh tìm

công thức cấu tạo giọng Rê thứ

- Công thức Gam thứ:

I II III IV V VI VII (I)

- Công thức cấu tạo giọng Rê thứ:

Rê Mi Pha Son La Si Đô (Rê)

- Giáo viên giới thiệu giọng (Dm) hòa thanh

? So sánh giữa giọng (Dm) tự nhiên và

(Dm) hòa thanh

+ Giống nhau: Có cùng âm chủ là nốt (Rê)

+ Khác nhau: (Dm) hòa thanh có âm bậc

VII tăng lên nửa cung so với giọng (Dm) tự

nhiên đó là Đô #

- Giáo viên giới thiệu bài TĐN số 4

? Bài TĐN viết giọng gì? Vì sao?

- HS: Viết giọng (Dm) hòa thanh Vì nốt

kết bài là Rê, hóa biểu có một dấu giáng là

(Si b) âm bậc VII tăng lên nửa cung (Đô #).

? Bài viết nhịp nào? (2/4)

- Có nốt pha # bất thường ô nhịp thứ 10

- Có hai chỗ đảo phách nhịp 1- 2, 5- 6

? Trường độ của bài gồm những hình nốt

nào? (Đơn, đen, đen chấm dôi, trắng và lặng

? Bài TĐN có bao nhiêu câu? (4 câu)

- Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc nhạc

từng câu đến hết bài theo lối móc xích

- Học sinh: Thực hiện theo

- Giáo viên cho từng dãy bàn đọc nhạc

- Giáo viên cho học sinh thử ghép lời ca

- Học sinh: Thử ghép lời ca

- Giáo viên nhận xét và hướng dẫn lại từng

câu hát Học sinh thực hiện theo

- Giáo viên cho học sinh đọc nhạc, ghép lời

ca kết hợp gõ đệm Học sinh thực hiện theo

từng bước

2. Tập đọc nhạc số 4:

-Cánh én tuổi thơ.

(Trích) Nhạc và lời:Phạm Tuyên

- Học sinh: Nhóm 1 đọc nhạc.

Nhóm 2 hát lời (đổi ngược lại)

- Giáo viên sửa sai cho học sinh đọc đúng

chỗ đảo phách và nốt nhạc có dấu thăng

- Cho từng nhóm đọc nhạc và ghép lời ca

- Giáo viên nhận xét và sửa sai cho học

sinh

4.4 Câu hỏi, bài tập củng cố:

- Câu 1: Kể tên một số bài hát của nhạc sĩ Phạm Tuyên?

Đáp án: Tiếng chuông và ngọn cờ, Nổi trống lên các bạn ơi!, Chiếc đèn ông

sao…

- Câu 2: Giọng Rê thứ là gì?

Đáp án: Giọng Rê thứ có âm chủ là Rê Hóa biểu của giọng Rê thứ có một

dấu giáng ( Si b)

- Giáo viên nhận xét, xếp loại

4.5 Hướng dẫn HS tự học:

+ Đối với bài học ở tiết học này:

- Về nhà hát và tập một số động tác bài hát: “ Lí kéo chài” Học thuộcgiọng Dm và công thức giọng Dm Đọc đúng và ghép lời bài TĐN số 4 thuầnthục

+ Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:

- Chuẩn bị: Tiết 14 SGK trang 40, 41 (Tìm một số bài hát mang âm hưởngdân ca tiết sau mỗi nhóm đại diện trình bày)

5 RÚT KINH NGHIỆM:

Nội dung: Đảm bảo nội dung bài Phân bố thời gian hợp lí

Phương pháp: Sử dụng tốt các phương pháp, phát huy tính tích cực của họcsinh

Sử dụng ĐDTB dạy học: Sử dụng hiệu quả đồ dùng dạy học