SKKN nâng cao chất lượng đọc cho học sinh lớp 2 b trường tiểu học bến củi thông qua sử dụng tích cực biện pháp rèn kĩ năng đọc trong phân môn tập đọc

TÓM TẮTỞ bậc tiểu học, kĩ năng đọc của học sinh được hình thành chủ yếu trongmôn Tiếng Việt nhất là phân môn Tập đọc.. Để giúpcác em nắm được kỹ năng đọc, đọc tốt, đọc đúng ngữ điệu và đ

I TÓM TẮT

Ở bậc tiểu học, kĩ năng đọc của học sinh được hình thành chủ yếu trongmôn Tiếng Việt nhất là phân môn Tập đọc Việc quan tâm đến dạy đọc và rènđọc cho học sinh là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng của mỗi giáo viên đứnglớp Trong những năm gần đây việc nâng cao chất lượng và công tác giảng dạyluôn được nhà trường chú trọng Để góp phần thực hiện tốt điều này, bản thântôi luôn tìm tòi và nghiên cứu các phương pháp giảng dạy phù hợp góp phầnnâng cao chất lượng học sinh

Kĩ năng đọc thực sự cần thiết đối với mọi người không chỉ riêng với họcsinh lớp hai mà còn đối với các lớp, các cấp học khác Chính vì vậy kĩ năng đọc

có ý nghĩa rất sâu sắc Đọc để chiếm lĩnh ngôn ngữ trong giao tiếp và học tập,đồng thời đọc cũng là công cụ để học tốt các môn học khác Điều đó cho thấychất lượng học sinh năng khiếu phân môn Tập đọc nói riêng và tỉ lệ học sinhnăng khiếu toàn trường nói chung có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả học tập củacác em

Qua khảo sát chất lượng đầu năm và thực tế giảng dạy Tôi nhận thấy,chất lượng đọc của học sinh lớp 2B tôi đang dạy còn nhiều hạn chế, học sinhđọc chậm, ấp úng, ê a, ngắc ngứ, thậm chí phải đánh vần để đọc từng chữ Điều

đó dẫn đến kết quả học tập ở phân môn Tập đọc của các em chưa cao Để giúpcác em nắm được kỹ năng đọc, đọc tốt, đọc đúng ngữ điệu và đọc để hiểu nội

dung bài một cách sâu sắc hơn ở học kỳ II, đó chính là giải pháp “Nâng cao chất lượng đọc cho học sinh lớp 2 B trường Tiểu học Bến Củi thông qua sử dụng tích cực biện pháp rèn kĩ năng đọc trong phân môn Tập đọc” mà tôi

nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành trên một nhóm duy nhất (lớp 2 B), trườngTiểu học Bến Củi Qua thực hiện biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh trongcác giờ học Tập đọc từ tuần 3 đến tuần 18 (Học kỳ I) Kết quả không có em nào

bị hạn chế kĩ năng đọc cho thấy tác động đã có ảnh hưởng tốt đến chất lượngđọc của học sinh

Kết quả kiểm chứng T- Test cho thấy P < 0,05 có nghĩa là đã có sự khácbiệt lớn giữa kết quả trước tác động và sau tác động Điều đó chứng minh rằng:

Để nâng cao chất lượng đọc cho học sinh lớp 2B cần thực hiện tích cực các biệnpháp rèn kĩ năng đọc trong phân môn Tập đọc

II GIỚI THIỆU

1 Hiện trạng

Qua khảo sát chất lượng đầu năm và kinh nghiệm giảng dạy tôi nhận thấychất lượng đọc của học sinh tiểu học nói chung và đặc biệt là học sinh lớp 2Bcủa tôi nói riêng còn nhiều em đọc chậm, đọc ê a, vừa đọc vừa đánh vần, ngắtnghỉ hơi chưa đúng, chưa hiểu nội dung bài đọc… đang là vấn đề đáng đượcquan tâm

2 Nguyên nhân

Đối với giáo viên:

+ Chưa chú ý nhiều đến học sinh chậm kĩ năng

+ Giáo viên chưa quan tâm đến việc rèn kĩ năng đọc đúng, đọc liền mạch,đọc lưu loát vì mất nhiều thời gian

+ Phương pháp giảng dạy giáo viên hạn chế

+ Kĩ năng đọc chưa được giáo viên chú trọng

+ Giáo viên chỉ mới thường xuyên cho học sinh năng khiếu đọc và trả lờicâu hỏi, học sinh chậm kĩ năng ít được đọc hơn dẫn đến kết quả phân môn đọcchưa cao

Đối với học sinh:

+ Kĩ năng đọc chưa có

+ Không chú ý đến đọc mẫu và luyện đọc của giáo viên

+ Do tật nói ngọng, nói lắp

+ Gia đình không quan tâm

Từ những nguyên nhân trên, nguyên nhân ảnh hưởng đến việc đọc của họcsinh là: Do kĩ năng đọc chưa có

Để thay đổi hiện trạng trên, tôi đã sử dụng tích cực biện pháp rèn kĩ năngđọc cho học sinh lớp 2B trong phân môn Tập đọc

3 Giải pháp thay thế

Nâng cao chất lượng đọc cho học sinh trong phân môn Tập đọc Tôi thựchiện các giải pháp sau:

Luyện cho học sinh làm chủ tia mắt khi đọc:

+ Trước hết phải luyện cho học sinh đọc không bỏ sót tiếng, không thêmtiếng, không lạc dòng Khi bước vào lớp hai các em phải biết đọc trơn, để luyệnđọc trơn, giáo viên đọc mẫu rồi cho học sinh đọc từ, ngữ, câu Hình thức đọc cánhân, nhóm, hoặc đồng thanh

Khắc phục tình trạng học sinh đọc chậm, ê a:

+ Việc học sinh chưa nắm vững âm, vần là một trở ngại lớn trong việc họctập Vì thế, để khắc phục tình trạng này tôi hệ thống các âm vần ở lớp một vào

tờ giấy lớn Cho các em đọc, viết lại thường xuyên vào lúc rãnh như thế để các

em nhớ lại giúp các em đọc sẽ tiến bộ hơn

Đối với những em đánh vần đọc từng chữ:

+ Thường là do học sinh quên vần và cách ghép tiếng chưa thuần thục nêncần có thời gian nhẩm để đọc tiếng Đối với em đó tôi sẽ đứng cạnh bên khi emđọc, để xác định em quên vần hay quên âm, quên phần nào tôi sẽ nhắc phần đấy

để em tự động ghép đọc thành tiếng

Đối với những em phát âm chưa chuẩn xác phụ âm đầu: l/n; s/x ….là docác em nói lắp, nói ngắn lưỡi và ảnh hưởng phương ngữ Đối với những em nàytôi sẽ hướng dẫn kỹ thuật phát âm cho các em Giáo viên đọc mẫu cho học sinhluyện đọc lại từ ngữ phát âm sai ngay lúc đó nhiều lần

Ví dụ: nàm việc, phẻ phắn, cá gô đọc là: làm việc, khỏe khoắn, cá rô…Khi đọc các vần có âm đệm tôi hướng dẫn các em: Khi phát âm phải “tròn môi”, giáo viên làm mẫu cho học sinh quan sát, sau đó các em thực hành

và tiến đến cách đọc nhấn giọng đúng ngữ điệu bài đọc

Rèn cách đọc ngắt nghỉ hơi hợp lí trong câu cho học sinh

Để học sinh ngắt nghỉ hơi đúng, giáo viên chỉ cho học sinh nghỉ ngơi ởcác dấu câu, nghỉ hơi ít ở dấu phẩy, nghỉ hơi lâu ở dấu chấm Ở cuối câu kể,thay đổi giọng cho phù hợp với tình cảm cần diễn đạt trong câu.

Giáo viên viết đoạn hướng dẫn ra bảng phụ dùng kí hiệu nét sổ (/) để ngắtcâu dài Học sinh dùng bút chì gạch nét sổ (/) vào sách để ngắt câu dài để khiđọc cho đúng

VD: “Bố ơi, / Sao không có ngày của ông bà / bố nhỉ?//

Hai bố con bàn nhau/ lấy ngày lập đông hằng năm/ làm “ngày ôngbà”/ vì khi trời bắt đầu rét,/ mọi người cần chăm lo sức khỏe/ cho các cụ già.//

Món quà ông thích nhất hôm nay/ là chùm điểm mười của cháuđấy, //

Trên thực tế học sinh thường mắc lỗi ngắt giọng ở những câu văn dài cócấu trúc phức tạp hoặc mắc lỗi ngay ở câu ngắn, do các em chưa nắm được quan

hệ ngữ pháp giữa các từ

Ví dụ: Bê vàng đi /tìm cỏ

Lang thang quên/ đường về

Dê trắng thương/ bạn quá

Đọc là: Bê vàng đi tìm cỏ/

Lang thang/ quên đường về

Dê trắng/ thương bạn quá

Ngoài ra ta còn phải hướng dẫn học sinh biết đọc phân biệt được giọngcủa người dẫn truyện và lời của các nhân vật trong bài “Chiếc bút mực” phải thểhiện giọng đọc

Ví dụ: Giọng kể chậm rãi, giọng Lan buồn, giọng Mai dứt khoát, pha chútnuối tiếc, giọng cô giáo dịu dàng, thân mật

Tôi đã tận tình hướng dẫn rèn luyện nhắc nhở học sinh về nhà đọc trướcbài Tôi nhờ các bạn đọc tốt trong lớp kèm thêm cho các bạn đọc còn chậm Bêncạnh rèn kĩ năng đọc cho học sinh trong tiết Tập đọc, tôi còn thường xuyên gọi

em đó đọc yêu cầu bài tập trong các môn học khác Tôi luôn khích lệ các em

bằng nhiều hình thức: Khen trước lớp, chỉ ra cái hay của bạn khi đọc Cho họcsinh đọc thi đua ai đọc nhanh, chính xác sẽ được cắm cờ chăm chỉ (bạn nàođược năm cờ sẽ được một phần thưởng…)

Với những biện pháp này tôi đã thực hiện xuyên suốt từ tuần 3 đến cuốiHọc kỳ I, đã khuyến khích tinh thần học tập của các em Tôi nhận thấy học sinhlớp mình ngày đọc một tiến bộ hơn Đọc nhanh, rõ ràng, ngắt nghỉ hơi đúng quyđịnh

4 Vấn đề nghiên cứu

Việc sử dụng tích cực biện pháp rèn kĩ năng đọc trong phân môn Tập đọc

có nâng cao chất lượng đọc cho học sinh lớp 2B không?

5 Giả thuyết nghiên cứu.

Có, việc sử dụng tích cực biện pháp rèn kĩ năng đọc trong phân môn Tậpđọc sẽ nâng cao được chất lượng đọc cho học sinh lớp 2B

III PHƯƠNG PHÁP

1 Khách thể nghiên cứu

Nghiên cứu này, tôi chọn lớp 2B lớp tôi đang trực tiếp giảng dạy vì đốitượng học sinh này tôi đã tìm hiểu, nắm bắt được lực học, khả năng tiếp thu bài,hoàn cảnh gia đình các em một cách rõ ràng, chính xác

Thời gian tiến hành nghiên cứu vẫn thực hiện theo thời gian biểu của nhàtrường, để đảm bảo tính khách quan và tiện lợi không ảnh hưởng đến tâm lý củahọc sinh Chọn một lớp duy nhất (2B) Tôi chọn bài “Bạn của Nai nhỏ” kiểm tratrước tác động.

Bảng 2:

Kiểm tra trước tác

6,71

Dạy có sử dụng tích cựcbiện pháp rèn kĩ năngđọc cho học sinh tronggiờ tập đọc

8,76

Ở thiết kế này, tôi sử dụng phép kiểm chứng T- Test phụ thuộc ( theo cặp)

3 Quy trình nghiên cứu

a Chuẩn bị của giáo viên:

Trước tác động: Thiết kế kế hoạch bài học, quy trình chuẩn bị bài dạy bìnhthường

Sau tác động: Thiết kế Kế hoạch bài học, quy trình chuẩn bị bài dạy có ápdụng tích cực biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh

Giáo viên dạy thực nghiệm vẫn theo chương trình, lịch báo giảng, thời gianbiểu của nhà trường để đảm bảo tính khách quan

Cụ thể như sau:

Bảng 3: Thời gian thực hiện

Thứ/ngày Phân môn Tiết theo PPCT Tên bài dạy

Tư

4 Đo lường và thu thập dữ liệu

Bài kiểm tra gồm có 2 phần: Kiểm tra đọc thành tiếng và kiểm tra đọcthầm (dưới dạng câu hỏi trắc nghiệm) Nội dung là các bài Tập đọc ở Học kỳ I.+ Bài kiểm tra trước tác động là bài kiểm tra sau khi học xong bài “Bạncủa Nai nhỏ” do giáo viên dạy lớp 2B thiết kế (xem phần phụ lục)

+ Bài kiểm tra sau tác động là bài kiểm tra sau khi học xong bài HKI dogiáo viên dạy lớp 2B thiết kế (xem phần phụ lục)

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN VỀ KẾT QUẢ

1 Phân tích

Bảng 4/ So sánh điểm trung bình bài kiểm tra trước tác động và sau tác động

Như vậy, giả thiết của đề tài: “ Việc sử dụng tích cực biện pháp rèn kĩ năngđọc trong phân môn Tập đọc cho học sinh lớp 2B” đã được kiểm chứng.

Biểu đồ so sánh điểm trung bình trước tác động và sau tác động của lớp 2B

ảnh hưởng Phép kiểm chứng T-Test điểm trung bình bài kiểm tra sau tác độnglà: P = 0,0000002 < 0,05 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bìnhcủa hai lần kiểm tra không phải là ngẫu nhiên mà là do tác động.

3 Hạn chế

Để sử dụng tích cực biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh trong phânmôn Tập đọc thì giáo viên cần có kĩ năng đọc chuẩn, nắm được các kỹ thuậtphát âm, nghiên cứu, chuẩn bị tốt bài, tổ chức linh hoạt các hoạt động trong giờdạy

V KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1 Kết luận

Việc sử dụng tích cực biện pháp rèn kĩ năng đọc trong giờ Tập đọc chohọc sinh lớp 2B trường Tiểu học Bến Củi đã có hiệu quả Nâng cao được chấtlượng đọc của học sinh

2 Kiến nghị

a Đối với Ban giám hiệu:

Thường xuyên kiểm tra, quan tâm đến công tác bồi dưỡng học sinh năngkhiếu và phụ đạo học sinh chậm kĩ năng ở từng lớp

b Đối với tổ chuyên môn:

Sinh hoạt tổ, bàn bạc các biện pháp nâng cao chất lượng học sinh năngkhiếu, hạn chế học sinh chậm kĩ năng

c Đối với giáo viên:

Với một vài kinh nghiệm, tôi mong rằng các bạn đồng nghiệp cùng quantâm chia sẽ để đề tài này được áp dụng rộng rãi từ lớp 1 đến lớp 5 cho toàntrường nói riêng và nhân rộng ra cho các đơn vị trường bạn trong cụm

Bến Củi, ngày tháng năm 2015

2 SGK TV2 tập 1 Tác giả Nguyễn Minh Thuyết

3 Hướng dẫn thực hiện chuẩn KTKN các môn học ở TH (Nhà xuất bảngiáo dục)

4 Phương pháp dạy học TV ở Tiểu học, Tác giả Nguyễn Duy Xuân

5.Tài liệu bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên Tiểu học chu kì III(2004-2007) quyển 1- NXB Giáo dục

6 Hướng dẫn giảng dạy theo phương pháp dạy học tích cực môn TV tập 1,Tác giả Đặng Thị Kim Nga – Phan Phương Dung – Lê Thu Trang

7 Tài liệu tập huấn nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng Dự án Việt –

Bỉ, Bộ GD&ĐT 2010

VII PHỤ LỤC ĐỀ TÀI

Phụ lục 1: Kế hoạch dạy học

a Thiết kế bài học trước tác động

Tập đọc Bài: BẠN CỦA NAI NHỎ

- Nắm nghĩa các từ mới: ngăn cản, hích vai, thông minh, hung ác, gạc

* Hiểu ý nghĩa câu chuyện: Người bạn đáng tin cậy là người sẵn lòng cứungười, giúp người

Mục tiêu: HS đọc đúng và rõ ràng toàn bài Biết đọc liền mạch các từ, cụm

từ trong câu, ngắt nghỉ hơi đúng và rõ ràng

- GV phân đoạn Hướng dẫn các em ngắt nghỉ hơi đúng một số câu

- GV treo bảng phụ ghi các câu cần luyện đọc

+ Sói sắp tóm được Dê Non/ thì bạn con đã kịp lao tới, / dùng đôi gạc chắckhỏe/ húc Sói ngã ngửa //

+ Con trai bé bỏng của cha, / con có một người bạn như thế/ thì cha khôngphải lo lắng một chút nào nữa //

- Trước hết giáo viên giới thiệu cho học sinh cách thể hiện giọng của nhânvật: câu đầu thể hiện giọng tự hào, câu thứ hai thể hiện giọng vui vẻ

- GV đọc mẫu, mời cá nhân HS đọc lại

- HS nối tiếp nhau đọc từng đoạn của bài, kết hợp giải nghĩa các từ: ngăncản, hích vai, thông minh, hung ác, gạc

Mục tiêu: HS hiểu nội dung bài (trả lời được các câu hỏi ở sách giáokhoa).

Tiến hành:

- 1 HS đọc lại cả bài

- HS đọc câu hỏi 1: Nai Nhỏ xin phép cha đi đâu? Cha Nai Nhỏ nói gì?

- HS đọc thầm đoạn 1 trả lời câu hỏi: Nai Nhỏ xin phép cha đi chơi xa vớibạn Cha Nai Nhỏ nói: cha không ngăn cản con Nhưng con hãy kể cho cha nghe

về bạn của con

- GV nhận xét, chốt ý

- HS đọc câu hỏi 2: Nai Nhỏ đã kể cho cha nghe những hành động nào củabạn mình?

- HS đọc thầm đoạn 2, 3, 4 trả lời câu hỏi

- GV khuyến khích HS trả lời câu hỏi bằng lời của mình, không lặp lạinguyên văn lời Nai Nhỏ HS năng khiếu thuật lại cả ba hành động của bạn NaiNhỏ, HS chậm có thể thuật lại từng hành động riêng lẻ

- GV nhận xét, chốt ý

- HS đọc câu hỏi 3: Mỗi hành động của Nai Nhỏ nói lên một điểm tốt củabạn ấy Em thích nhất điểm nào?

- HS nêu ý kiến cá nhân kèm lời giải thích

- GV nhận xét, khẳng định: đặc điểm “Dám liều mình vì người khác” đượcnhiều bạn tán thành nhất vì đó là đặc điểm của một người vừa dũng cảm, vừa tốtbụng

- HS đọc câu hỏi 4: Theo em người bạn tốt là người bạn như thế nào?

- HS trao đổi nhóm đôi, phát biểu ý kiến

Mục tiêu: Biết ngắt nghỉ hơi đúng sau các dấu phẩy, nhấn giọng phù hợpvới lời nhân vật: lời Nai Nhỏ hồn nhiên ngây thơ, lời của cha Nai Nhỏ lúc đầu longại, sau vui vẻ, hài lòng.

Tiến hành :

- HS đọc lại bài theo vai

- 2 hoặc 3 nhóm (mỗi nhóm 3 HS) thi đọc toàn truyện theo vai (người dẫnchuyện, Nai Nhỏ, cha Nai Nhỏ)

- GV nhận xét, tuyên dương nhóm đọc hay

* Hoạt động nối tiếp:

- Về nhà đọc lại bài

- Chuẩn bị bài: Gọi bạn

* Rút kinh nghiệm:

b Thiết kế bài học sau tác động

Tập đọc Bài: BÀN TAY DỊU DÀNG

I Mục tiêu:

- Đọc rõ ràng, rành mạch, ngắt nghỉ hơi đúng chỗ, bước đầu biết đọc lời nhân vật phù hợp với nội dung

- Rèn kĩ năng đọc – hiểu:

+ Nắm được ý nghĩa của các từ ngữ mới: âu yếm, thì thào, trìu mến

+ Hiểu nghĩa của bài: Thái độ ân cần của thầy giáo đã giúp An vượt qua nỗibuồn mất bà và động viên bạn học tập tốt hơn, không phụ lòng tin yêu của mọi người (trả lời được các câu hỏi trong SGK)

- Giáo dục học sinh biết kính trọng vâng lời thầy giáo, cô giáo

II.Đồ dùng dạy học:

2 Giới thiệu bài:

GV yêu cầu học sinh quan sát tranh SGK và trả lời câu hỏi:

- GV đọc mẫu: với lời kể chậm, buồn, nhẹ nhàng

- HS nối tiếp nhau đọc câu

- Rút từ khó hướng dẫn đọc: nặng trĩu- “trĩu/ chĩu”, giờ-‘dờ”…

- Chia đoạn (3 đoạn)

- Treo bảng phụ hướng dẫn ngắt nghỉ hơi câu dài

Thế là/ chẳng bao giờ An còn được nghe bà kể chuyện cổ tích, / chẳng baogiờ An còn được bà âu yếm, / vuốt ve…//

- Chia đoạn nối tiếp nhau đọc đoạn

- Kết hợp giải thích nghĩa từ: âu yếm, thì thào, trìu mến

- Chia nhóm đọc đoạn trong nhóm

- Tổ chức thi đọc giữa các nhóm

- Nhận xét tuyên dương

- Cả lớp đồng thanh

Hoạt động 2: Tìm hiểu bài.

Mục tiêu: HS hiểu nội dung bài (trả lời được các câu hỏi ở sách giáo khoa).Tiến hành

- Gọi học sinh đọc lại bài

- Gọi học sinh đọc từng câu hỏi và đoạn để trả lời

- Nhận xét chốt ý

- Tìm những từ ngữ cho thấy An rất buồn khi bà mới mất?

( Lòng An nặng trĩu nỗi buồn Nhớ bà, An ngồi lặng lẽ)

- Vì sao An buồn như vậy?

( Vì An yêu bà, tiếc nhớ bà Bà mất, An không còn được nghe bà kểchuyện cổ tích, không còn được bà âu yếm, vuốt ve.)

- Khi biết An chưa làm bài tập, thái độ của thầy giáo như thế nào?

( Thầy không trách, chỉ nhẹ nhàng xoa đầu An bằng bàn tay dịu dàng, đầytrìu mến, thương yêu)

- Vì sao thầy giáo không trách An khi biết em chưa làm bài tập?

( Vì thầy cảm thông với nỗi buồn của An với tấm lòng thương yêu bà của

An Thầy hiểu An buồn nhớ bà nên không làm bài tập chứ An không phải lườibiếng không chịu làm bài tập.)

- Vì sao An nói tiếp với thầy sáng mai em sẽ làm bài tập?

( vì sự cảm thông của thầy làm An cảm động.)

- Tìm những từ ngữ thể hiện tình cảm của thầy giáo đối với An?

( Thầy nhẹ nhàng xoa đầu An Bàn tay thầy dịu dàng, đầy trìu mến, thươngyêu Khi nghe An hứa sáng mai sẽ làm bài tập, thầy khen quyết định của An : “Tốt lắm!”, và tin tưởng nói: “ Thầy biết em nhất định sẽ làm”.)

GV: Thầy giáo của An rất thương yêu học trò Thầy hiểu và cảm thôngđược với nỗi buồn của An, biết khéo léo động viên An Tấm lòng yêu thươngcủa thầy, bàn tay dịu dàng của thầy dã an ủi , động viên An, làm em quyết tâmhọc tập để đáp lại lòng tin yêu của thầy

Hoạt động 3: Luyện đọc lại.