Hoqt dpng 1: Tim hi^u anh hirdng cua cac nh^n to' moi trudng den ho ha'p Muc tieu: - HS chi ra dugc mdi lien quan chat che gifla cac nhan td moi IrUdng va hd hap.* - HS phan tich dug
Trang 1Bai 12 ANH HirdNG C O A CAC NHAN TO
MOI TRLTONG OEN HO HAP
- Hoat dpng dpc lap, hoat dpng nhdm
- van dung kieh thiic vao thue tidn
II THIET B! D A Y - H O C
- Tranh hmh, dd thi SGK phdng to
- Giao trinh sinh li thuc vat (cao dang su pham)
Dd thi: Mdi quan hp giiia nhiet dp va hd ha'p
A - Tac dung kich thich ciia nhipt dp
B - Tac dung pha huy nguyen sinh chat cua nhipt dp
C - Dudng cong thuc nghipm cua cudng dp hd hap phu thupc nhipt dp (T tdi im = 40oC) Tit nhiet dp tdi thap deh nhiet dp tdi uu, ho hap tang tuy^n
tinh (trang 172 sdch Sinh li thitc vat cao ddng sUpham)
III HOAT DONG DAY - HOC
1 Kiem tra
- HS trinh bay tdm tat cac giai doan cua qua trinh ho hap
- Tai sao ndi hd hap dugc xem la qua trinh sinh li trung tam ciia cay xanh?
Trang 2Bai mdi
Md bai: GV gidi thipu vd mpt thi nghipm nhu sach GV hudng dan va yeu cau
HS hoan thanh cac npi dung trong bang "anh hudng cua mdi trudng de'n su nay mdm ciia hat"
Qoi tUdng chon
- Oa, anh sang, nhiet d6 nudc
- O2, nU6c, nhiet do
Ket qua
- GV hdi:
+ Hat nay m^m c^n nhan td mdi trudng iiao?
Hat nay mdm lien quan de'n qua trinh hd hap nhu the nao?
- Tii y kie'n cua HS, GV dan dat vao npi dung bai hoc
Hoqt dpng 1: Tim hi^u anh hirdng cua cac nh^n to' moi trudng den ho ha'p
Muc tieu:
- HS chi ra dugc mdi lien quan chat che gifla cac nhan td moi IrUdng va hd
hap.*
- HS phan tich duge dd thi
- HS tha'y dugc tinh thdng nh^t giua cSfu tao va chiic nang
Hoqt ddng cua GV
- GV neu v ^ dd: tai sao
he hap phu thupc chat che
vao nhiet dd?
- GV danh gia y ki^n ciia
HS va khang dinh co sd
khoa hpc cua anh hudng
ciia nhiet dp d^n he hap
- GV bd sung kieii thdc:
+ Hd hap man theo qui tac
ciia Vant Hoff la he sd
Trang 3Hoqt dpng cua GV
nhiet dp cua phan dng bang
2, tdc khi tang len 10''C thi
tdc dp phan ling tang len 2
lan
+ Thuc vat la co the sdng
nen qui tac Vant Hoff chi
dung trong mpt gidi han
nha't dinh (O - < 40'*C)
- Bi tim hieu gidi han
nhiet dp cua hd hap GV
yeu cau:
+ Quan sat hinh 12.1 SGK
trang 51
+ Quan sat so dd quan he
giira nhiet dp va hd ha'p
+ Chi ra cac gidi han nhiet
Hoat ddng cua HS Ndi dung
- HS quan sat tranh hinh so
dd
- Trao ddi nhom
- Xac dinh: Nhiet dp tdi thap, nhiet dp tdi uu, nhiet
* Co sd anh hudng ciia nhiet dp d^n hO ha'p
- Hd hap bao gdm cac phan ung hoa hoc vdi su xdc tac ciia cac enzim
- Hoat dpng cua enzim phu thupc vao nhiet dp
* Gidi han nhiet dp cua ho ha'p
- Nhiet dp td'i thap: (Tir O^C-J-IO'C)
+ La nhiet dp ma cay bat
din cd bidu hien hO ha'p
+ Nhiet dp td'i thap cdn tuy thupc vko loai cay d vung sinh thai khac nhau
- Nhiet dp tdi uu (ttr 3Q"C -> SS^C)
+ La nhiet dp ma cudng dp
ho ha'p dat gia tri cao nhat
Nhiet dp tdi da (tir 40 45°C), d nhiet dp qua cao
Trang 4-Hoqt ddng cua GV
- GV di ldp thao luan tu
tra Idi cau hdi va nha'n
manh ki^n thiic: nhiing
thuc vat sdng d viing cue
ndng va viing cue lanh da
thich nghi dac biet vdi mdi
trudng
- GV hoi: nude eo vai tro
nhu the' nao Uong qua trinh
ho hap?
- GV bd sung kien thiic:
+ Khi tang ham lupng nudc
trong hat len 30 - 35% thi
Hoqt dpng cua HS
+ Vung bang tuyet thOng la nhpn vln hd ha'p dugc vi sao?
- HS nghien ciiu SGK trang
51 muc 11 tta Idi
-Yeu cau neu dugc:
+ Vai tto dung mOi
+ Tham gia vao hP ha'p
- HS tra Idi -> ldp nhan xet
Ndidung
thi protein bi bie'n tinh, ca'u true chat nguyen sinh bi pha huy, cay chet
2 Ham lugng nudc
* Vai tro cua nudc dd'i vdi
hd hdp
- Nudc la dung mPi, moi
trudng cho cac phan ling hoa sinh xay ra ttong hO ha'p
- Tham gia ttuc tiep vao viec dxi hoa nguyen lieu h6 hap
* Ham luong nUdc vd cudng dd hd hdp
131
Trang 5Hoqt dpng cua GV Hoat ddng cua HS
cudng dp hd hap tang len
hang nghin lan
+ Hd hap tang chii yeu la
hd hap vo hipu lam khdi
hat ndng len
+ Vdi rau qua tuoi thi dp
am bao hoa hay gan bao
hoa thi cudng dp ho hap la
nhd nhat
- GV hdi: anh hudng ciia
ndng dp O2 va COj ddi vdi
ho hap dua uen co sd khoa
hpc nao?
- GV nhan xet danh gia va
giup HS hoan thipn kie'n
thlie
- GV hoi: Ndng dp Pxi va
ndng dp COj trong khi
quydn anh hudng tdi hP
hap nhu the nao?
- HS nghien ciiu SGK trang
51 m u e n
- Yeu cin neu dugc:
+ Hoat dpng chu yeu ciia Pxi ttong ho ha'p
+ Ham lugng CO2 ttong moi trudng
khPng khi va ttong te bao
+ Neu ndng dp oxi giam se
va ngugc lai
3 Anh hudng cua nong
Aii O2 va C O ;
* Co sd khoa hpc
- Oxi tham gia true tiep
vao dxi hoa cac chat hihi co trong hd hap
- Oxi la chat nhan dipn t& cudi ciing ttong chudi chuydn dipn tit, sau dd hinh thanh nudc
- CO2 la san p h ^ eiia qua Uinh hd hap
- Cae phan ling dd giai phdng CO2 vao khdng khi
la phan ilng thuan nghich
- Khi ham lugng CO2 trong mdi trudng cao thi phan ling chuydn dich theo chidu nghich va ho hap bi lie eh^
* Anh hudng cua nong dp O2
~ Ndng dp O2 ttong khong
Trang 6* anh hudfig cua nong dp CO2
- Ham lupng CO2 ttong
- GV neu vah dd: muc
tieu ciia viec bao quan
nPng san la gi?
- GV hdi:
+ Trong qua ttinh bao
quan, nguyen, nhan nao
lam n6ng san bi hu hong?
+ Co sd khoa hoc cua vipc
bao quan ndng san la gi?
Hoqt ddng cda HS
- HS van diang kig^n thtic da
hpc d mPn cPng nghe 10 dd tta Idi
- HS van dung kie'n thiic eua bai 11 va thuc t^ viec bao quan ndng san
- Thao luan nhanh trong nhdm dd tta Idi
- Yeu c^u neu dugc:
+ Trong qua trinh bao quan
Npi dung
1 Muc tieu cua bao quan
- GiiJ duoc deh miic tdi da
sd lugng va chat lugng cua dd'i tugng bao quan trong sudt qua trinh bao quan
133
Trang 7Hoat ddng cua GV
- GV nhan xet danh gia y
kien cua HS
- GV din dat: trong thuc
t^ con ngudi can khdng
che' ho hap nhung phai
dam bao hipu qua bao
quan cao -> Tun hidu hau
qua eua hO ha'p ddi vdi
viec bao quan
- GV neu eau hoi: hd ha'p
da gay nen hau qua nhu
the nao cho nong san cho
qua ttinh bao quan?
Hoqt ddng cua HS
~ GV nhan xet danh gia
va yeu cin HS khai quat
kie'n thlie
cd nhidu nguyen nhan lam hong nong san, dd la do vi sinh vat, chupt bp, do hoat dpng ho hap ciia chinh ndng san
+ Co sd khoa hpc: nong san la nhi5ng co quan, bp phan cdn* sd'ng nen vln con hoat dpng hd ha'p Nen can lam giam hd ha'p d miic thap nhat
Ndi dung
- HS nghien ciiu SGK
trang 52, 53 dd tra Idi
- Yeu cin neu dupe 4 hau
qua chinh, dd la:
+ Tieu hao chat hiiu co + Dp am
+ Nhiet dp
+ Thanh phSn khi
- HS trinh bay -^ ldp bd
sung - HO ha'p tieu hao chat hiiu
CO ciia nOng san
- HO hap lam tang dp im
cua nPng san
- HO ha'p lam tang nhiet dd
Trang 8Hoqt ddng cua GV
- GV neu cau hdi thao
luan:
+ Tai sao hd hap cua nong
san ttong qua trmh bao
quan lai bi tieu hao chat
hihi ccf?
+ Vi sao ho hap lam tang
dp in\ ciia nong san?
+ Viec tang nhiet dp trong
mOi trudng bao quan gay
nen anh hudng gi?
+ Thanh phan khi ttong
mOi uudng bao quan thay
ddi nhu the nao?
Hoqt dpng cua HS
~ GV nhan xet danh gia y
kie'n thao luan eiia cac
- HS van dung ki^n thlie dd thao luan nhdm thdng nhat
y kien, yeu cau neu duge:
+ Trong thdi ki dinh dudng eua cay tieu hao chat hiiu
CO trong hd hap dugc bii lai blng hoat dpng quang hpp, tirong bao quan thi khdng
cd su bii lai chat hiiu co ma chi cd bi tieu hao, hd hap cang manh nOng san phan huy cang nhanh
+ Dua vao phuong ttinh hO hap biet dugc qua trinh hd ha'p sinh ra nudc, lugng nudc se dupe tich tu va tang dp am ciia nOng ph^m,
va khi dp £m vugt qual3%
thi hd hap tang va vi sinh vat phat trien ' + Trong hd hap cdn sinh ra nhiet tu do lam tang nhipt
dp trong khdi nong san va kich thich hoat dpng phan huy cua cac vi sinh vat
+ Khi hd hap tang thi lugng khi O2 giam, lucmg khi CO2 tang nhidu ttong mOi ttudng bao quan thi hd ha'p
cd thd chuydn sang hO hap y^m khi se phan huy nhanh chdng cac cha't hiiu co
Npi dung
trong mdi ttudng bao quan
- HO hap lam thay ddi thanh phan khi trong mOi ttudng bao quan
135
Trang 9Hoqt dpng cua GV
nhdm va dua van dd: dd
tang hieu qua ciia cdng
tac bao quan ndng san
phim thi phai cd bien
phap gi ngay sau khi thu
hoach?
- GV hdi: tai sao cac bipn
phap bao quan ddu nham
mpt muc dich giam miic
tdi thidu cudng dp hd
hap?
- GV yeu c^u: em hay
van dung kieh thiic bp
mdn eOng nghe 10 ttinh
bay cac bipn phap bao
quan ndng san
- GV tdm tat: trong gidi
han bai hpc ehi tim hidu 3
bien phap bao quan chii
yeu dd la: bao quan khd,
bao quan lanh, bao quan
nhd ndng dp khi COj
Hoqt ddng cua HS
ttong nOng p h ^
- HS cd the tta Idi "
+ Thu hoach nhanh gpn
+ Khdng che' hd hap cua ndng san
- HS sft dung kieh thiic da tie'p thu dugc ttong bai dd tra Idi:
+ Muc dich eiia bao quan
la bao tdn sd lugng va chat lugng cho vat bao quan
+ Hd hap manh se tieu hao nhanh chat lugng
- HS cd thd ttinh bay qui trinh bao quan ndng san
+ Bao quan luong thuc
+ Bao quan rau qua tuoi
- HS cd the dua ra vi du vd bao quan mdt sd ndng san
+ Bao quan thdc ttong kho Silo
+ Bao quan san lat khO
- Bao quan hat ttong cac kho Idn
b) Bdo qudn lanh
- Da sd cac loai thuc ph^m
rau qua
Trang 10Hoqt ddng cua GV
-* Cung cd: MO'i hen quan
thuan giiJa ho hap vdi cdc
ye^u td moi ttudng la co sd
dd ed bien phap bao quan
nOng san nham giam tdi
da tieu hao vd chat lugng
va sd lupng nOng san
Hoqt dpng cua HS + Bao quan khoai lang tucri
bang cat kho
+ Bao quan theo each truydn thdng bang chum, vai, thiing phuy
+ Bao quan rau qua tuoi bang chieu xa
Ndi dung
- Ndng san dugc giir trong
cac kho lanh, tu lanh d cac ngan cd nhiet dp khac nhau
c) Bdo qudn trong dieu kien ndng dp CO2 cao gay
dc chehd hdp
- Xac dinh ndng dp COj
thich hgp ddi vdi cac ddi tugng bao quan va muc dich bao quan
- Sir dung cac kho kin cd ndng dp CO2 eao hon
- Sir dung tui polietilen
IV KI^M TRA DANH GIA
- GV cho HS ve d6 thi hoac so dd bidu thi mdi lien quan gifta hd hap va cac
ye'u td mdi trudng
- Co sd va cac bipn phap bao quan ndng san
V DAN DO
- Hpc bai tra Idi cau hdi SGK
- Chuan bi bai thuc hanh
+ HS dpc trudc bai 13
+ Mdi nhdm chu^n bi 3 loai la: khoai lang, la dau, la san day (ne'u cd) cdn turn
137
Trang 11Bai 13 ThLTc hanh: TACH CHIET SAC TO TLf LA
VA TACH CAc NHOM SAC TO BANG PHl/ONG PHAP HOA HOC
I MUC TIEU
- HS quan sat dugc hdn hgp sac td nit ra tCr la cd mau xanh luc va khi tach dugc 2 nhdm sac td rieng re quan sat duge nhdm Qorophyl cd mau xanh luc, nhdm Crdteridit cd mau vang
- HS dugc cung cd kie'n thiic da hpc ve sac td quang hgp d cac bai ly thuyet
" Thdng qua bai thuc hanh ren luyen ki nang thao tac vdi cac dung cu va hoa chat trong phdng thi nghiem, dac biet la tach chiet hdn hgp dung dich mau
[I CHUAN Bj
- Mau vat: mpt it la khoai lang hoac la dau, la san day tuoi
- Dung cu: cdi, chay su:, phidu loc, giay loc, binh chi^t
- Hoa cha't: dung mdi hiiu co: axeton, benzen
- GV yeu ciu HS nhac lai kie'n thiic vd sac td quang hgp va mdi lien quan
giiia ham lugng sac td trong la vdi kha nang quang hgp cua cay
- GV dan dat vao bai:
Hoqt dpng 1: Nguyen t^c cua phuang phap tach triet
Muc tieu: HS nam dugc nguyen tac co ban ciia phuong phap tach chiet sac td
quang hgp tii la
Hoqt dpng cda GV vd HS
- GV yeu cau HS
+ Nghien ciiu SGK trang 54 muc 1
Ndi dung
Trang 12Hoqt dpng cua GV vd HS
+ Trinh bay nguyen tac cua phuang phap
tach chi6t sac td quang hgp tiJr la
- HS thuc hien yeu c^u, va phai neu dugc:
+ £)ac didm cua sac td
+ Kha nang hoa tan ciia cac sac to
Ndi dung
- Sac td cua la chi hoa tan trong dung mOi
hull CO
- Mdi sac td thanh phin cd thd hoa tan lot
ttong mpt dung mOi hiru eo nhat dinh
- Sac td quang hgp d la xanh gdm 2 nhOm:
clorophyl va carOtendit
Hoqt dpng 2: Cach ti^'n hanh
Muc ti^u:
- HS bie't dugc cac thao tac thi nghipm
- Lam dugc san phdm de quan sat
Hoat dpng cua GV vd HS
- De chuan bi cho bai thuc hanh, GV tie'n
hanh cac budc: ' ' • '
+ Neu yeu du ciia bai thuc hanh
+ Phat mpt sd dung cu cho cac nhom quan
hvas&dung '
+ Quan sat mau ma nhdm yeu khoa hoc
da lam thanh cdng
+ Yeu cin 1,2 nhdm ttinh bay cac thao tac
chi6t rut sac td va tach sac td thanh phin
~ Trong khi cac nhdm lam thi nghipm,
GV bao quat, nhac nhd, giiip dd nhdm
- Nam vi3ng yeu cin bai thuc hanh
- Quan sat mlu
- Nam dugc cac thao tac thi nghipm dd tien hanh
1 Chiet rut sac td
- Lay tir 2—> 3 g la tuoi, cat nhd cho vao cdi sii " r
- Nghien nho vdi mpt it axetOn 80%
- Them axetOn khuay ddu lpc qua phdu
- Dd vao binh chi^t duge sac td mau xanh luc
139
Trang 13Hoqt dpng cua GV vd HS
—
Npi dung
2 Tach cac s^c to' thanh phan
- Lay mpt lugng benzen ga'p doi lugng dung dich vtra chiet rdi dd vao binh chiet,
lac din, de yen
- Quan sat binh chigt sau vai phut
- Dung dich mau phan thanh 2 ldp
+ Ldp dudi cd mau vang: Mau cua carOtendit hoa tan ttong benzen
+ Ldp uen cd mau xanh luc: mau cua clorophyl hoa tan trong axetdn
Hoqt dpng 3: HS vie't thu hoach
Hoqt dpng cua GV vd HS
- GV yeu cau:
+ Viet tudng ttinh theo nhdm
+ Giai thich ket qua
+ Tra Idi cau hdi cudi bai
+ Rut ra ke't luan
- GV bd sung kie'n thiic
Qorophyl la este ciia axit dicacboxilic
C32H3oON4Mg (COGH); vdi 2 loai rugu la
phyton (C2oH3.,OH) va metanol (CH3OH),
nen cong thirc cua clorophyl cd thd vi^t la:
C32H^ON4Mg ^ — — COOH,
^"^COOC2„H39
- Qorophyl khi tac dung vdi bazo xay ra
1 phan ling xa phdng hoa tao mudi
Npi dung
- Cac nhdm thao luan dd hoan thanh bai
thu hoach
* Cac budc ti^n hanh thi nghiem: chiet rut
sac td va tach cae sac td thanh phin
* Tra Idi eau hdi
• Tach chiet hdn hgp bang dung mdi hflu
CO vi sac to' chi tan trong dung mdi httu ea, khdng tan trong nudc
• Dua vao nguyen tac mdi sdc td cd kha nang tan ttong dung mdi hiiu ccf khac nhau
Trang 14Hoqt dpng cua GV vd HS
clorophinat vln cd mau xanh
- Qorophyl khi tac dung vdi axit thi Mg bi
H thay thi^ hinh thanh nen pheophytin k^t
tiia mau nau
* Cung cd: Qua bai thuc hanh HS hidu
them ve sac td quang hgp Ham lugng sic
td clorophyl cao thd'hien ro chiic nang
quang hgp chu yeu eiia nd
Npi dung
IV KI^M TRA DANH GIA
- GV kidm tra mlu ket qua ciia cac nhdm
- GV nhan xet danh gia gid hpc
V DAN DO
- HS rfra dung cu tra lai phdng thi nghipm
- Lau don ldp hpc
- Chu^n hi: mdi td 1 Kg ngd, thdc hay dau lam trudc thi nghipm d nha
Bai 14 Thuc hanh: CHLTNG MINH QUA TRINH
HO HAP TOA NHIET
I MUC TIEU
- Minh hoa bai giang ve ho ha'p: hd ha'p la qua trinh oxi hoa cac hgp chat hiiu
CO dd giai phdng ra nang lugng sinh hoc (ATP, chda khoang 50% nang lugng ciia ban thd hd hap va nang lugng dudi dang nhiet) Nhu vay ro rang
hd hap la mpt qua trinh toa nhiet
- Ren kl nang thuc hipn chinh xac cac thao tac trong phdng thi nghipm
- Ren luypn kha nang phan doan tu duy logic trong qua trinh tie'n hanh thi nghipm
II CHUAN Bj
- Mau that: mdi nhdm khoang 1 kg hat thdc, dau, ngd
141
Trang 15- Dung cu: binh thuy tmh mieng rpng cd thd tich 2-3 lit, cd nut, mpt nhipt ke', mpt hpp xdp to each nhiet tdt dd dung binh
- GV yeu cau HS chudn bi d nha eac budc thi nghipm nhu: ngam hat vao nudc a'm trudc tir 2-3 gid
III TIEN HANH
1 Kiem tra
GV kiem tra phdn chudn bi d nha cua cac nhdm
2 Trong tam
- Bd tri thanh cong thi nghiem dd chiing minh bang thuc nghipm ring: ho hap
la qua trinh toa nhiet
- Chiing minh bang li thuye't, trdn co sd each tinh he sd hieu qua hd hap (H SHQNLHH)
3 Bai mdi
- GV cho HS vi^t phuong trinh bidu thi qua trinh ho hap len bang va phan tich ' + Qua trinh hd hip thai COj, HjO
+ Ho ha'p cdn giai phdng ATP va nhiet
- GV dat van dd: lam the' nao de bidt qua trinh hd h^p sinh ra nhipt, didu nay chiing minh bang thi nghipm
Hoqt dpngl: Nguyen tac cua phuong phap
Mtic tieu: HS nam dugc nguyen tac ciia phuong phap thi nghipm chiing minh hd hap toa nhiet
Hoqt dpng cua GV vd HS
- GV yeu cau HS nghien ciiu SGK trang
56, 57 va trinh bay nguyen tac cua phuong
phap thi nghipm chiing minh hO hap la qua
trinh toa nhiet
- HS thuc hien yeu ciu va neu dugc:
+ HO ha'p d hat nay mam
Nang lugng chi tich luy dugc khoang 50%
Npi dung
- Qua trinh hd hap didn ra manh me trong hat dang nay mam
Trang 16Hoqt ddng cua GV vd HS Npi dung
- Qua ttinh hd ha'p se cung cap nang lupng
va chat trung gian cho qua ttinh hinh thanh mam re, mam than va mpt ca thd mdi.'
- Hd hap chi tich luy dugc khoang 50% nang lugng trong ATP
- Mpt nura sd nang lugng con lai cua ban thd ho ha'p dupe thai ra dudi dang nhipt nang
- Khi ho hap ddi tugng hd hap toa nhiet
Hoqt dpng 2: Cach tien hanh
Muc tieu:
- HS lam thanh cdng thi nghipm
- Biet giai thich, lien he thuc te' va tinh toan li thuye't hd so hieu qua nang lugng hd ha'p
Hoat dpng cda GV vd HS
-GV yeu cdu:
+ Cac nhdm ttinh bay cac budc thi nghipm
+ ThOng bao k^t qua thi nghipm
- Dai dien mpt v^i nhom trinh bay cae budc
thi nghiem
- Cac nhdm kidm tra ket qua lan nhau va
ghi len bang
_
Ndi dung
~
* Tien hdnh thi nghiem
- Cho hat vao binh thuy tinh rdi dd ngap
nudc a'm, ngam khoang 2-3 gid
- Gan he't nudc khoi binh, nut kin binh
va cam 1 nhiet kd true tie'p vao khdi hat
- Dat ca binh thuy tinh vao hpp xO'p each nhiet
* Ke't qud:
143
Trang 17Hoqt dpng cua GV vd HS Npi dung
- GV dd HS theo doi ket qua ghi tren bang
va thao luan dd giai thich
- GV ggi y,bang cau hoi:
+ Tai sao nhiet ke ttong binh lai tang len?
+ Cdt thuy ngan cua nhiet k^ dang nhanh
sau 2,3 gid vi sao?
- HS tra Idi dugc: Do nhipt dp trong binh
tang ma nhiet tang nay ehi cd thd do cac,hat
trong binh dang nay mdm thai ra
* Lien he: Em da thay hipn tugng nay trong
thuc t6 chua?
- HS cd thd tta Idi: vd que dugc xem nOng
dan ii Ilia gidng, neu cho tay vao thiing thdc
dang nay mam thay tay a'm ndng
* Md rpng: GV hudng dan HS tinh hp sd
hipu qua nang lugng ho hap va giai thich
mpt sd sd lipu trong cdng thiic tinh
Hp sd hipu qua nang lugng hO hap
(HSHQNLHH)
HSHQNLHH =
Sd nang lupng ti'ch luy trong ATP ^
Sd nang lupng chiia trong ddi tuong ho hap
C:uthd:
HSHQNLHH =
647kCal
* Cung cd: Nhu vay vd mat ly thuye't cd thd
- Nhiet dp ttong binh luc dau gan bang nhipt dp mdi ttudng
- Sau I gid cpt thuy ngan cua nhiet k^ bat dau dang len
- Sau 2-3 gid cdt thuy ngan dang nhanh hon
* Gidi thich:
- Nhiet dp trong binh thuy tinh tang len
do hat ttong binh nay mam hd hap manh
va giai phdng 1 phan nang lugng dudi dang nhiet
* Ket luan:
- Trong qua trinh hd hap ciia hat co su toa nhiet;
Trang 18Hoqt dpng cda GV vd HS
dua vao HSHQNLHH de bi^ dugc hO hap
toa nhipt Cdn vd mat thuc tidn cd the bd tri
thi nghipm ddi vdi hat nay mam hay hoat
dpng khac ciia cay trdng
Ndi dung
IV KIEM TRA DANH GIA
- GV nhan xet nhiing uu diem va tdn tai cua gid thuc hanh, cua nhdm cu thd
- Danh gia san phim cua cac nhdm^
V DAN DO
- Vie't bao cao tudng trinh
• - Giai thieh thi nghiem
- Tap bd tri thi nghiem dd chiing minh ho ha'p toa nhipt
- On tap kien thiie vd trao ddi chat, chuyen hoa va hoat dpng ti6u hoa d dpng vat an thit va an cd
Trang 19B - CHUYfiN HOA VAT CHXT
* * *
Bai 15, TIEU HOA
I MUC TIEU
1 Kie'n thurc
- HS phan bipt dugc bie'n ddi trung gian (Tidu hoa) vdi chuyen hoa vM chat
va nang lugng d te' bao (Chuydn hoa npi bao)
- Phan bipt tieu hoa npi bao vdi tieu hoa ngoai bao va neu dugc su phiic tap hoa trong ca'u tao cua co quan tieu hoa trong qua trinh ti^n hoa cua cac dpng vat
- Trinh bay dugc dac diem cau tao cua co quan tieu hoa thich nghi \6i ch^ dp
an cua dpng vat an thit va an tap
- Trinh bay dugc co che va qua trinh h^p thu cac chat dinh dudng va con dudng van chuydn cac chat hap thu
2 KT nang
Ren mpt sd ki nang:
- Phan tich so sanh
- Tu duy tdng hgp, khai quat hoa
- Van dung ly thuye't vao thuc tidn
- Hoat dpng dpc lap va hoat dpng nhdm
II THIET Bj DAY-HOC
- Tranh phdng to hinh SGK va hmh 15 SGV
- Mau vat: bp rang ham ciia chd, meo
- Tranh co quan tieu hoa d hd, Ign, trau, bd
Trang 20Phie'u hoc t$p s o l TIM H i i u TIEU HOA d CAC NHOM DONG VAT
^ \ ^ ^ C a c nhom DV
N6i dung ^ \ , ^ ^
Kieu tieu hoa
Co quan tieu hoa
Cach nhan thOt an
Bien ddi thdc an
Dpng vat ddn bao Qpng vat da bao
bdc thli^p
Dpng vat da bao bac cao
Phie'u hoc tap so 2
TIM H i i u S i ; TIEU HOA d DONG VAT AN THIT VA AN TAP
* ca'u tao
- Bp rang
- Op dai rupt
* Bien ddi ly hoc
* Bien ddi hoa hoc
Dpng vatSn thjt Dpng vat an tap
- Tranh phdng to: con dudng van chuydn cac chat sau khi hap thu (SGK Sinh
- Phan bipt tieu hoa npi bao va tieu hoa ngoai bao
- Bie'n ddi co hoc chi tao dieu kipn thuan lgi cho bien ddi hda hoc, cdn bi^n
ddi hoa hoc mdi tao san phdm don gian dd hap thu f
- Dac diem cSiu tao ciia cac ca quan tieu hoa thich nghi vdi che' dd an
ur
Trang 213 Bai mdi
Md bai: Ne'u cd bang hinh GV cd the cho HS theo doi qua trinh tieu hoa c dpng
vat nguyen sinh, d thuy tdc, d ngudi de dan dat vao npi dung bai hoc
Hoqt dpng 1: Khai niem tieu hoa
Muc tieu:
- HS trinh bay dugc khai niem tieu hoa
- Phan biet dugc bie'n ddi trung gian, dd la tieu hoa vdi chuyen hoa npi bao,
dd la ddng hoa va di hoa
Hoqt dpng cua GV Hoqt dpng cua HS Npi dung
- GV yeu cau:
Em hay neu mpt sd dac
didm trong qua trinh tieu
hoa thiic an d ngudi?
- GV yeu eau:
Tir kie'n thiic da hoe em hay
khai quat thanh khai nipm
tieu hoa
- GV bd sung ki^n thlie va
yeu cin HS phan bipt tieu
hoa vdi chuydn hoa npi
bao
- HS van dung cac kie'n
thirc sinh hoc ldp 8 di tra
Idi mpt sd dac didm ciia su tieu hoa
+ Bie'n ddi li hoc d mipng,
- HS khai quat kieh thiie
- HS van dung kie'n thiic sinh hoe ldp 8, 9, 10 tra Idi dugc
- Tieu hoa la qua trinh bieh ddi thiic an tii dang phiic tap (lay vao) thanh cha't
- Tieu hoa la qua Uinh bie^n ddi cac thlie an phiic tap la'y ttr mOi trudng ngoai de trd thanh cac cha't hiiu co don gian cd thd ha'p thu dugc vao mau dd dua den t^ bao Day la qua trinh bie'n ddi trung gian trong
CO quan tieu hoa tao didu
Trang 22Hoqt dpng cua GV Hoqt dpng cua HS
don gian hoa tan
- Cdn trao ddi chat va ehuydn hoa npi bao ia qua trinh tdng hop cac cha't sdng rieng cua t^bao va tao ATP cho moi hoat dpng sdng cua te" bao
- Phan biet dugc su tieu hoa d cac nhdm dpng vat
- Chi ra dugc vai trd quan trong cua bie'n ddi hoa hoc trong qua trinh tieu hoa
, - Tha'y dude ca'u tao cua co quan tieu hoa phii hdp vdi ch^ dp an
Hoqt dpng cua GV
-GVyeucauHS
+ Quan sat hinh 15 SGV
phdng to (co quan tieu hoa
d cac ddng vat)
+ Hoan thanh cac npi diing
ciia phie'u hpc tap sd I'Tun
hidu tieu hoa d cae nhdni
- van dung cac kien thiic
sinh hoc d cac ldp dudi —>
thao luan trong nhdm
thdng nhat y ki^n —> Ghi
phieii hoc tap
- D a i dien mpt sd nhdm
trinh bay dap an —> ldp
nhan xet bd sung
- cac nhdm theo doi dap
an diing va tu s&a chira
Npi dung
1 Tieu hoa a cac nhom
dpng vat
149
Trang 23^ \ Cac nhom DV
Npi dung ^ \ ^
*Kilu tidu hoa
* Co quan tieu hoa
Cach tiep nhan
- Thuc bao nhd co b6p cOa khdi cha't nguyen sinh
Thifc an nhd enzim thuy phan trong lizoxom tiet ra da bie'n ddi thanh cha't dinh dudng
Opng vat da bao bac thap
- Cd te bao tiet djch
- Nhd cac tua, xuc
tu xung quanh mieng
- ThiJfc an duoc bien ddi trong tui ruOt nhd cac enzim cOa te bao tuyen thanh cha't dinh dudng
Dpng vat da bao bac
cao
- Ngoai bao
- Phan hoa va chuyen hoa vdi chijfc nang
- Gdm 2 phan: 6'ng tidu hoa va tuyen tieu hoa
- Nhd cac co quan
d mieng nhiT Rang, ludi, md
- ThCfc an duoc bien ddi ve mat co hpc thanh phan nho
- Thijfc an dugc tidp tuc bid'n ddi hoa hoc nhd cac enzim thanh cac chat ddn gian hoa tan, ha'p thu vao mau va bach huyet tdi te bao va tdng hc^ thanh cha't sdng rieng cua te bao
Hoqt dpng cua GV
- GV yeu c^u;
Phan biet tieu hoa npi bao
va rieu hoa ngoai bao ?
Hoqt dpng cua HS
- HS neu duoc
+ Tieu hoa npi bao la tieu hoa ngay Uong te' bao co thd do khdng co quan tieu
Npi dung
Trang 24Hoqt dpng cua GV
- GV nha'n manh: trong
qua Uinh tieh hoa su hoan
thien td chiic co thd dan
deh hoan thipn chiic nang
sinh li
- GV dSn dat: da sd dpng
vat da bao bac cao tieu hoa
ngoai bao, tuy nhien tuy
vao loai thiic an ma ca'u tao
dng tieu hoa khae nhau, thd
hipn ro d cac nhdm dpng
vat: an thit, an cd, an tap
- GV yeu cdu:
+ Quan, sat Uanh he tieu
hoa ciia bd, Ign, hd
+ Hoan thanh cac ndi dung
trong phieii hoc tap sd 2:
"Tun hidu su tieu hoa d
dpng vat an thit va an tap"
- GV chiia bai bang each
chi^u phieu hoc tap eua
mpt vai nhdm len may va
ldp ciing thao luan
- GV thdng bao dap an
ddng
Hoqt ddng cua HS
hoa rieng bipt
+ Tieu hoa ngoai bao: la tieu hoa uong co quan tieu hoa chuyen hoa, thiic an sau khi bi^n ddi hoan toan thanh cha't don gian mdi dugc dua tdi t^ bao co thd
ghi phieu hoc tap
- Cae nhdm theo doi va tu sira chiia
Trang 25DAP AN PHIEU HOC TAP SO 2
+ Rang ham: co ma'u dep, sac -"
+ Ngan do thiifc an giau dinh duflng
- Mieng: tieu hoa mpt phan thifc an
nhd enzim trong nUdc bpt
- Da day: thifc an protein dUpc bien
ddi nhd tac dung cfla HCI va pepsin
trong djch vi
- Ruot: thifc an dUOc bien ddi hoan
toan thanh ch^t don gian hoa tan,
nhd cac loai enzim
Dpng v^tan tap
- Rang Ciia va rang nanh khong nhpn sac
- Rang ham det
- Rupt dai hon do cd thCfc an xenluld
IVIieng + Cat, nhai nghien nho thCfc an
Da day + Co bop nhao trpn thdc an, nghien nhd
- Mieng: tieu hoa mpt phan thiic
an nhd enzim trong nUdc bpt
- Da day: chi cd lugng nho thCfc an prdtein dugc bien doi nhd HCI va pepsin
- Rudt: thiic an duoc bien ddi tuong t u nhu dpng vat an thjt
Hoqt dpng cua GV
- GV neu eau hdi thao luan
+ Tai sao ndi su tieu hoa
dugc hoan thanh d rupt
non?
+ Su tieu hoa d dpng vat an
thit khac vdi dpng vat an
tap d dac didm nao?
Hoqt dpng cua HS
- HS sir dung cac kie'n thiic
d phieu hpc tap dd tra Idi dugc
+ Su tieu hoa hoan thanh d rupt non vi khi thiic an xudng tdi rupt non thi d
Npidung
Trang 26Hoqt dpng cua GV
- GV bd sung kieh thiic d
trang 81, 82 SGV
* Lien hp: bie^t dugc dac
didm tieu hoa ciia cae
+ Su tieu hoa thiic an d hai nhdm dpng vat khac nhau d each bien ddi va thdi gian tieu hoa thlie an
- HS CO thd tra Idi dugc:
+ Cd ch^ dp an hgp ly cho timg nhdm
+ Dua vao thdi gian tieu hoa dd cung ca'p thiic an
~ HS quan sat hinh ve, ke't hgp vdi SGK uang 59 va kidn thlie sinh hpc THCS
- Yeu cau neu dugc:
+ Sd lugng nep gap
* Cdu tao rupt
- Niem mac rupt cd nhidu ndp gap
- Tai cac nep gap ed nhieu Idng rupt va cac Idng cue nhd
- Cd he thdng mao mach j
153
Trang 27Hoqt dpng cua GV Hoqt dpng cua HS Npi dung
- GV hdi:
+ Do dau bd mat hap thu
cua rupt cd thd tang len
hang nghin lan? Didu dd cd
y nghia nhu the' nao dd'i vdi
su hap thu?
- GV yeu cau HS:
+ Neu CO che' van chuyen
cac chat qua mang?
+ cac chat dugc hap thia
nhd CO che nao?
+ Quan sat Uanh: con
dudng van ehuydn eac chat
sau khi ha'p thu
- GV nhan x^t danh gia va
yeu cau HS khai quat ki^n
thlie
- GV bd sung kie'n thiic ve
hai con dudng van chuydn
cac cha't sau khi hap thu tdi
te bao Dac biet la qua gan
dd khir dpc va didu chinh
ham lugng dudng trong
mau
- HS van dung ki6i thiic dd tra Idi
+ Be mat ha'p thu tang len
la nhd cd cac nep gap va cae Idng rudt
+ Dipn tich be mat ha'p thu Idn thi tdc dp hap thu va lugng chat dugc ha'p thu nhidu, kip thdi dd van chuydn deii te bao
- HS quan sat tranh hinh
- van dung kie'n thlie sinh hpc 10
- Tra Idi cau hdi Yeu cau
+ Phan biet cac chat hap thu
+ Nhan biet eon dudng van ehuydn cac cha't
- Dai dipn HS Ua Idi, ldp nhan xet
Bao gdm cac chat glixeim axit beo, vitamin tan ttong dau
~ Ha'p thu theo co chd van chuydn tich cue: (Tieu tdn nang lugng)
Bao gdm cac cha't cdn lai
Trang 28Horn ddng cua GV
* Cung cd: Bai hpc da
khai quat dugc mpt sd kie'n
thlie vd tieu hoa d dpng vat
Hoqt ddng cua HS Npi dung
dd la glucO, axit amin, mudi khoang
* Ket luan chung
- HS dpc ket luan cudi bai trang 60
- Cd 7 hang ngang vdi cac cau hdi de lua chon
* Hang ngang sd 1: Gdm 4 chii cai
Day la CO quan giup cac loai thu an thit cat, xe thdc an (RANG)
* Hang ngang sd 2: Gdrn 8 chft cai
Day la con dudng van chuydn cac ch^t sau khi h^p thu rdi di qua gan dd den cac td bao (DUdNG M A U )
* Hang ngang sd 3: Gdm 6 chii cai
O dpng vat don bao qua trinh tieu hoa nay la chii y6'u (NOI BAG)
* Hang ngang sd 4: gdm 3 chC cai
Dpng vat da bao bac thSip nhu thuy tiic, sda dung bp phan nay dd lay thiic
an (TUA)
* Hang ngang sd 5: Cd 6 chii cai
Nhd cd dac diem nay ma bd mat hap thu cua rupt tang len nhidu lan (NEP
• G ^ )
* Hang ngang sd 6: Cd 5 chii cai
Tieu hoa ngoai bao chi cd d nhflng dpng vat nay (DA BAG)
* Hangngang s d 7 : Cd9chircai
Cac cha't nhu Glyxerin, axit beo hCp thu qua mang nhd co che nay (KHUECH TAN)
155
Trang 29- Hoc bai tra Idi cau hdi SGK
~ On tap kie'n thiic vd tieu hoa d cac nhdm dpng vat khac
Bai 16 TIEU HOA (Tiep theo)
I MUC TIEU
1 Kien thiifc
- Neu dugc dac diem ca'u tao phii hgp vdi che' dp an cua he tieu hoa d cac dpng vat an thuc vat nhu trau, bd
- HS trinh bay dugc bie'n ddi thiic an thuc vat d cac nhdm dpng vat nay trong
dd luu y den sir bie'n ddi sinh hoc
- HS tha'y dugc ngudn prdtein chu ye'u d cac dpng vat an thuc vat la vi sinh vat phat trien rat manh trong didu kipn pH va nhipt dp thich hgp
2 KT nang
Ren mpt sd ki nang:
- Phan tich tranh hinh nhan bie't ki^n thdc
- So sanh khai quat kie'n thiic
- van dung li thuyet vao thuc tidn
- Hoat dpng nhdm
Trang 30II THIET BJ DAY Hpc
~ Mpt sd tranh hinh lien quan den bai hoe nhu; hinh 16.1 SGK trang 63, tranh
da day bd, tranh he tieu hoa d thd va chim
Thdng tin bd sung
- Tieu hoa d da cd: da cd ed the coi nhu mpt chiec thiing len men, tieu hoa d
da cd ra't quan trong, 50% vat cha't khd cua kh^u phdn an da dugc tieu hoa d
da cd Cac thdc an hiiu co dugc bie'n ddi ma khdng cd su tham gia ciia cac enzim tieu hoa Xenluldzo va khac cha't khac ciia thiic an dugc phan giai la nhd enzim ciia cac vi sinh vat sdng cpng sinh trong da cd Mdi trudng trong
da cd ra't thuan lgi cho su phat tridn ciia cac loai vi sinh vat
Trong da cd cd cac hp vi sinh vat nhu
* Vi thuc vat: bao gdm cac loai vi khudn phan giai xenluldzo, gluxit, protein
* Nam: na'm men, na'm mdc
* Vi dpng vat: chii ye'u la cac dpng vat nguyen sinh, trong dd quan trpng la ldp tiem mao triing, trung to
* Vai trd cda cac vi sinh vat trong tieu hoa thiic an d da cd
* Tac dung co hoc vdi thiic an: chii ye'u la do ldp tiem mao trung chung xe rach mang xenluldzo, dung xenlulozo lam ngudn dinh dudng eho ban than chung Chung cdn nghidn nat thdc an dd cho thu'c an dd dang chiu tac dung ciia cac Enzim ciia vi khu^n
* Tieu hoa hoa hoc: La do cac enzim cua vi sinh vat bai tie't ra Qua trinh tieu hoa cac chat dinh dudng didn ra nhu sau:
* Su phan giai thu'c an thd so (rom, ra, cd khd ) ma thanh phan chinh ciia
chiing la: xenluldzo, pectin va san phim cua cac axit ax6tic, axit butyric
^Nhiing san ph^m nay phin Idn dugc hap thu d da cd
* Su phan giai va tdng hgp protein ciia vi sinh vat trong da cd nhu sau:
Prdtein proteaza peptit peptit daza axit amin deaminazaaxit hiiu co, NH^ San ph^m cudi ciing cua su phan giai protein khdng- phai chi la axit amin nhu
d da day dofn ma la NH,
Ddng thdi vi sinh vat da sir dung NH;, de tdng hgp thanh axit amin va prdtein
cua ban than chung Mpt phin NH3 dugc hap thu va dugc tao thanh ure
* Su tieu hoa li pit trong da ed: ti Ip lipit cd trong thiic an cua dpng vat nhai lai
la ra't it, nen co thd la'y axit beo tir su phan giai gluxit de tdng hgp lipit
157
Trang 31- Tieu hoa thiic an d da td ong: da td ong cd nhidu gd gidng nhu td ong, khi
td ong CO bdp phdn thiic an thd trd lai da cd, thiic an long va nudc vao da la sach
- Tieu hoa thu:c an d da la sach: chii ye'u la tieu hoa ca hoc ep lpc thiic an, phan thu'c an long vao da mui khe", phan thirc an dac dugc giii lai giiia cac la sach de tid'p tuc tieu hoa nhu da cd
- Tieu hoa thiic an trong da mui khd^: tieu hoa ve co ban gidng da day don Tai day tidt khoang 100 lit dich vi trong 24 gid
Phie'u hoc tap so 1 TIM HIEU CO QUAN TIEU HOA cClA OONG V A T AN THl/C VAT
OV nhai lai DV CO da day ddn OV an hat
Phie'u hoc tap so 2
TIEU HOA d CAC NHOM B 6 N G VAT
Bien ddi sinh hpc
Bien ddi hoa hpc
Dpng vat nhai lai DV cd da day Chim i n hat va gia cam
III HOAT DONG DAY - HOC
Trang 32Hoqt dpng 1: Tim hidu cof quan tieu hoa d dpng vat an thuc vat
Muc tieu: HS neu dugc dac diem cau tao co quan tieu hoa phia hgp vdi che' dp an
cua nhdm dpng vat
Hoqt dpng cua GV
- GV treo ttanh he tieu hoa
cua bd, tho va chim
- GV yeu c^u:
+ Quan sat tranh hinh chu y
d CO quan nhu mipng, da
day, rupt
+ Hoan thanh cac ndi dung
trong phieu hpc tap sd 1
- GV cd thd ehieii phieu
hpc tap cua mdt sd nhdm dd
ldp ciing thao luan
- GV nhan xet danh gia
- Dai dipn nhom trinh bay
dap an -^ ldp nhan xet
-> Cac nhdm theo ddi va sira chiia
ciia va rang nanh
- Chi cd rang ham vdi
- Nho, chi c6 1 ngSn gdm 2 phan: thugng vj
Dong vat an hat (chim)
- Khdng co rang
- Chi cd mo bpc sCmg demo thiic an
- Ludi hoa si^g
- G d m 2 ph^n:
+ Da day tuyen tiet
159
Trang 33la ndi tieu hoa xeluldzo
- Rupt thing:trii phan, hap thu lai nUdc trong phan
- Rupt gia khdng phan hoa thanh rupt thing khdng c6 noi trCfphan
Hoqt dpng cua GV
~ GV neu eau hoi thao
luan:
+ Tai sao he tieu hoa cua
nhdm dpng vat an thuc vat
cd da day to khoe va rudt
dai?
+ Ca'u tao he tieu hoa cua
nhom dpng vat an thuc vat
khac ddng vat an thit d
didm nao? Didu dd co y
nghia nhu th^ nao?
- GV yeu c^u HS khai quat
kie'n thiic vd dac didm thiic
an cua nhdm dpng vM an
thuc vat
Hoqt ddng cua HS
- HS thao luan nhdm dua
vao kie'n thiic trong phieii hpc tap va kieh thdc d cac ldp dudi
Npi dung
* Ddc diem thiic dn thUc vat
- Thanh ph^n chu ydu la
xenluldzo, dam, lipit, cac thanh ph^n khac ra't it
- Lugng thdc an phai nhieu mdi du cung cap cac chat cho CO thd
Trang 34Hoqt dpng 2: Tim hidu ti^u ho^ of dpng vAt an thuc v$t
Muc tieu:
- HS nam dugc qua trinh tieu hoa d cac nhdm dpng vat an thuc vat
- Trinh bay dugc bie'n ddi thiic an thuc vat d cac nhdm dpng vat nay trong dd luu y tdi bie'n ddi sinh hpc
Hoqt dpng cua GV
- GV yeu clu cac nhdm
lap bang so sanh bien ddi
CO hpc d mieng, da day cua
cac nhom dpng vat an thuc
v4t
- GV dd cac nhdm trao
ddi, nhan xet
- GV danh gia k^t qua va
thong bao dap an diing
Hoqt dpng cua HS
- Ca nhan nghien cuu tranh
hinh va van dung kien thiic sinh hoc d cac ldp dudi phat hipn kie'n thiic
- Thao luan nhdm thdng nh^t y kie'n
- Yeu cin neu dugc:
+ Dac didm nhai lai va khSng nhai lai:
+ Nghidn thiic an d da day
va khong nghidn thiic an
- Dai dien nhdm viet dap an dudi dang bang so sanh len bang dd ldp nhan xet
- Cae nhdm tu sira chiia
Npi dung
Mieng
Da day
6 dpng vat nhai lai
- Dung ludi giat co, khdng
nhai hoSc nhai qua loa,
nudt vao da co
- 0 len nhai iai, thiTc dugc
nhai kTva nho
- Nhao trpn, ngam djch
Dpng vat co da day ddn
- Th&c an dugc nhai
kT 1 lan
- Thdc an duoc nghien, nhao trpn
nga'm deu dich ti6u hoa
Ga va cac toai chim
an hat
- Thijfc an dUOc
md, khdng nhai va nudt ngay
- Nghien nat thCfc
an
- Thdc an duoc ngam deu djch
Trang 35Hoqt dpng cua GV Hoqt ddng cua HS Npi dung
- GV nen dd cae nhdm
trao ddi va ldp thao luan
chung dd tra Idi
- GV nhan xet danh gid va
bd sung kieh thiic
+ Ci be nghe, sQa dugc
- HS cd thd hdi + Trau bd nhai lai cd dugc chiia trong da cd, nhung con
be va con nghe chi bii sife
me, vay sGa ed dugc dua xudng da cd hay khdng?
+ Tai sao thd an thuc vat nhung da day chi cd 1 ngan?
+ Trong da day cua ga (md),
cd mdt sd vien soi nhd, nhung vi sao khi da day co bdp vien sdi dd khdng bi nghidn vd nhu hat ngd, hat dd ?
- HS cd the ehi tra Idi dugc mpt sd y nhu:
+ Be, nghe blS siia me chac
se khdng g len dd nhai lai nen sira se kh6ng dugc dua xud'ng da cd
+ Tho nhai thlie an mpt \in
nfin da day khdng c ^ cd 4 ngan
+ C^c vien sdi ra't cling chi giiip them cho vipc nghidn nat thiic an
Trang 36chay thang qua da la sach
vao da mui kh^ ma khong
roi vao da cd la nhd ranh
thuc quan bat diu tir
thugng vi va cham diit d 16
thdng td ong - la sach,
ranh nay cd hinh Idng
mang
+ Tho la thii chay nhanh,
rang luPn mgc dai ra, thd
thudng nhai kt thiic an d
mieng rdi dua xudng da
day dd tiep tuc tieu hoa
+ Trong da day ga ed mpt
sd vien soi nhd la do ga tu
md dd nudt vao Thiic an
ciia ga va chim cung, lai
khdng dugc nhai d mipng,
nen chinh cdc vien sdi nay
da gdp phin lam v0 cac hat
thlie an ciing Uong da day
Cac vien sdi nhd khSng bi
nghidn vd vi nd ciing, hon
niJa thiic an cua ga da dugc
ngShi dich d didu eho mdm
trudc khi dugc dua xudng
da day
- GV yeu cin HS
+ Quan sat tranh he tieu
hoa cua bd, thd, chim
+ Hoan thanh cac npi dung
trong phi^u hgc tap sd 2
"Tieu hoa d eac nhom
ddng vat"
- Ca nhan nghien ciiu tranh
hinh, thdng tin SGK —> ghi
nhd kie'n thdc
- Trao ddi trong nhom thdng nha't y kien Ghi phieu hpc tap
•Bie'n dd'i hod hoc vd bie'n ddi sinh hoc
163
Trang 37- GV chieu mpt vai phieu
hgc tap cua nhdm, ldp
nhan xet
- GV danh gia hoat ddng
nhom
- GV giang giai bd sung
kien thlie d muc thong tin
- GV thong bao dap an
diing
- Dai dipn nhdm uinh bay dap an phi^u hoc tap, ldp gdp y, bd sung
- Cac nhdm tu sira chiia
Dap an phieu hpc tap sd 2
DAP AN PHIEU HOC TAP SO 2
Bidn ddi hoa hpc
Bien ddi sinh hpc
Dpng vat nhai lai (Bo de )
- Di§n ra tai da cd
Xeniulozcf (enzim & vi sinh vat) -> tdng hgp thanh prdtein, lipit cung cap cho vat chO
+ Vi sinh vat pha mang xenluldzo
nghien nat thdc an
de thu'c an ngam deu dicR tieu hoa
+ Enzim cua vi sinh vat phan giai va tdng hgp cac chat (dSc biet san pham NH3, vl sinh vat dung de tdng hop prdtein cho chung)
- Dien ra d da mOi khe
- Trong djch vj cCia
da mui khe co cac enzim bien ddi hoa hoc nhu da day don
Dpng vat co da day ddn (Tho, ngua )
- Diin ra tai manh trang
Xenluldzo (enzim & vi sinh vat)
Chim an hat va gia
d m Don gian
'
- Diin ra tai da day tuyen va rudt
- Thifc an dupe bien ddi nhd cac enzim trong cac djch cjja cac luyen tieu hoa
Trang 38+ Su bie'n ddi sinh hpc
khac vdi bi^n ddi hoa hpc
d dac didm nao?
+ Giai thich cau ndi "I6i
thai nhu ca trOi Idi rudt"
+ Tai sao nhung loai ca an
thuc vat rupt thudng dai?
* Cling cd: Che dp an da
anh hudng tdi dn tao co
quan tieu hoa d cac nhdm
dpng vat Bien ddi sinh hpc
d dpng vat an thuc vat la
ra't quan trong
Hoqt dpng cua HS
- HS thao luan nhdm sir
dung kieh thiic d phie'u hgc tap va kie'n thiic thuc te dd
ua Idi
- Yeu c^u neu dugc:
+ Bien ddi sinh hgc la bieh ddi nhd hoat dpng cua cac
vi sinh vat
+ Bie'n ddi sinh hpc thi enzim do vl sinh vat tiet ra
dd tieu hoa xenlulOzo
+ Ca trdi an thuc vat nen rupt rat dai, khi md rupt sd
ra mpt md, khac vdi ca an tap
+ Thiic an, thue vat ngheo dinh dudng va khd tieu nen thdi gian tieu hoa dai
Ndi dung
* Ke't luan chung: HS dpc
kit luan SGK trang 65
IV KlilVJTRADANHGIA
- GV yeu ciu HS tra Idi cau hdi
+ Su khac nhau ca ban trong tieu hoa thiic an ciia dpng vat an thuc vat so vdi dpng vat an thit va an tap la gi?
+ Tai sao trau bd chi an cd nhung van phat trien binh thudng?
V DAN DO
- Hpc bai tra Idi cau hdi SGK trang 65
- 6n tap vd hoat dpng hd ha'p d cac nhdm dpng vat
165
Trang 39- Hoat dpng ca nhan, hoat dpng nhdm
II THIET B! DAY-HOC
- Tranh hinh SGK phdng to
- Tranh trung khu didu hoa hd h^p (Tham khdo sdch sinh li dpng vat vd ngudi
trang 182)
- Tranh so dd didu hoa hd ha'p (Sdch sinh li ddng vat vd ngudi trang 183)
- Thdng tin bd sung:
+ Qua trinh tie'n hoa d dpng vat cd su lien quan de'n tieh hoa cita he ho hap, su
tie'n hoa nay giup eho dpng vat cd dieu kien l^y dugc khi oxi tit mdi trudng
sdng va thai khi cacbonic t^ co the ra ben ngoai ngay cang hoan thien, thieh nghi ngay cang cao va cd hieu qua Su tie'n hoa cua he hd hap dugc thd hien qua cac hinh thdc hd ha'p til dcfn gian ddn phu:c tap, tii chua cd co quan chuyen hoa de'n cd co quan chuyen hoa
+ Trong the' gidi dpng vat da cd cdc hinh thiic ho ha'p khac nhau
* Hd ha'p bang khue'ch tan qua mang te' bao: su khue'ch tan nay die'n ra lien
tuc cho tdi khi ndng dp trong te bao cua co the can bang vdi ndng dp ngoai
moi trudng Nhung do ca thd ludn phai tidu thu dxi n6n su can bang da khdng bao gid dat de'n dugc va vi the' su hd hap la lien tuc xay ra Trong qua trinh tie'n hoa, dpng vat ngay cang cd kich thudc Idn Idn Tuy nhien do
be mat hd hSip chi tang theo ca'p sd 2, trong khi dd khdi lugng ca thd lai
Trang 40tang theo ca'p sd 3, nen dd tang bd mat hd ha'p ddi hdi phai cd cac hinh thiic
hd hap khac thicii nghi hon
* Hd hap qua be mat ca the: d mpt sd dpng vat da bao cd da mong sdng trong mdi trudng ludn ^m udt, hoat dpng hd ha'p dugc thuc hipn hoan toan qua bd mat cua da
Trong qua trinh tidn hoa, tat ea cac dpng vat phat tridn ban vd sau kd ca eon ngudi, mac dii da cd nhiing co quan hd ha'p rieng bipt nhung vln khong ma't
di kha nang hd ha'p bang da (triT riia, cua ) O ngudi toan bd be mat ca thd ddu cd kha nang tham gia vao qua trinh hd hStp, trong dd da 6 lung, nguc, bung la hd h^p ra't manh vdi cudng dp Idn hon phdi r^t nhieu Tren ciing mpt don vi dipn tich, da h^p thu khi dxi han phdi tdi 28%, thai khi cacbonic ban phdi tdi 54% Tuy nhien do tdng dien tich ciia da ngudi chi bang 2m^' trong khi dd tdng dien tich cua 700 tripu phe' nang trong phdi len tdi 90 - lOOm^ (ga'p 45- 50 Idn da) do vay su ho ha'p qua da la ra't nhd so vdi phdi
* Da sd cac sau bg d can, trong qua trinh tieh hoa chting di cu xudng nudc, khi do khi quan chiia trong mpt bao kin cd 16 thdng vdi mat nudc vi du nhu con cung quang Vi vay dd tieu dipt bp gay chdng sdt ret cd thd^ dd mpt ldp
diu mong len trdn mat nudc nai chiing cu trii
Phieu hoc tap so 1 TIM HIEU HO HAP 6 CAC DONG VAT NUdC
Co quan thiic hien
Cuf dpng ho hap
Hoat dpng trao ddi
khi
Trao doi khi cua dong vat d nUdc
Phieu hoc tap so 2 TIM HIEU HO HAP 6 DONG VAT CAN
Co quan thUc hien
CCr ddng ho hap
Hoat dpng trao ddi
khf
Trao doi khi 6 sau
bo Trao doi khi d chim
Trao doi khi d dpng vat can
167