SKKN áp dụng “ các kỹ thuật dạy học tích cực” là một trong những áp dụng tốt trong dạy học môn toán

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 2 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ÁP DỤNG “CÁC KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC” TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƯỜNG THPT GÓP PHẦN PHÁT HUY TÍNH TÍCH C

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH 2

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ÁP DỤNG “CÁC KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC” TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN Ở TRƯỜNG THPT GÓP PHẦN PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC, CHỦ ĐỘNG,

TƯ DUY ĐỘC LẬP, SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH

Người thực hiện: Lê Khắc Khuyến

Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn

SKKN thuộc môn: Toán

THANH HÓA NĂM 2015

A.ĐẶT VẤN ĐỀ

- Dạy học là một nghệ thuật, “ Nghề cao quý trong những nghề cao quý” như Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng từng nói Do vậy việc đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) là trách nhiệm và lương tâm của nhà giáo

- Trong những năm gần đây, việc áp dụng các PPDH tích cực, thực hiện các dự

án liên kết với các nước trong khu vực và thế giới góp phần nâng cao chất lượng dạy và học của Việt nam

- Trong dạy học nói chung và môn Toán nói riêng, việc phát huy tính tích cực, chủ động, tư duy sáng tạo của học sinh là yêu cầu bắt buộc của các thầy cô giáo nhằm thay đổi nhận thức của người học từ tiếp thu thụ động sang chủ động lĩnh hội tri thức và phát huy sáng tạo các kiến thức đó

- Áp dụng “ Các kỹ thuật dạy học tích cực” là một trong những áp dụng tốt trong dạy học môn Toán của chương trình hợp tác Việt - Bỉ đang được triển khai rộng rãi trong trường phổ thông

- Từ năm học 2014- 2015 Bộ GD&ĐT đã quyết định tổ chức kỳ thi THPT quốc gia, việc đổi mới PPDH nói chung và môn Toán trong trường THPT nói riêng cần phải được quan tâm đặc biệt nhằm giúp học sinh phát huy tối đa khả năng tự học, tự rèn luyện

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ: DẠY VÀ HỌC TÍCH CỰC

1.1 Vì sao cần đổi mới PPDH theo hướng tích cực?

1.1.1 Thực trạng dạy học:

- Ngày nay KHKT phát triển nhanh như vũ bão, đặc biệt là lĩnh vực CNTT Theo đó hệ thống giáo dục trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng cũng phải đặt ra những yêu cầu phải đổi mới Từ việc thi theo kiểu thuộc lòng kiến thức, thuộc nhiều sách ,…được thay thế bằng năng lực giải quyết những vấn đề thực tiễn, mang lại hiệu quả cao trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội

- Trước đòi hỏi của thực tiễn, dưới ánh sáng NQ đại hội lần thứ 11 của Đảng nhanh chóng đưa nước ta thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa Luật giáo dục cũng ghi rõ: “ PPDH phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú cho học sinh” Đổi mới giáo dục đòi hỏi nhà trường không chỉ trang bị những kiến thức sẵn có của nhân loại mà còn phải bồi dưỡng, hình thành ở học sinh tính năng động, tư duy sáng tạo và kỹ năng thực hành, áp dụng, tức là đào tạo những người lao động không chỉ có kiến thức mà phải có năng lực hành đọng thực tiễn, kĩ năng thực hành Để thực hiện các yêu cầu cấp thiết của đất nước và hội nhập quốc tế, chúng ta đã trải qua

nhiều cuộc cải cách, đổi mới với nhiều thành tựu nhưng cũng còn không ít hạn chế, tồn tại bộc lộ cần phải từng bước khắc phục

- NQ 08 khóa 11 của BCH trung ương Đảng năm 2013 về “ Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo” là sự quan tâm, sâu sát của Đảng với sự nghiệp GD&ĐT của nước nhà

- Vấn đề phát huy tính tích cực của học sinh đã được đề ra từ lâu, chúng ta cũng

đã đổi mới chương trình và sách giáo khoa( SGK) cho hệ phổ thông 12 năm nhưng ở nhiều trường phổ thông, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo việc học vẫn là truyền thụ “ một chiều”, “ PP đọc chép”, “ Học để thi”, “ Dạy để thi”, áp lực nặng nề của “Bệnh thành tích” trong giáo dục chưa thuyên giảm Việc dạy học vẫn nặng tính lý thuyết, thiếu kỹ năng thực hành, thiếu tính thực tiễn, chưa quan tâm đến việc hình thành thói quen tự học, tự khám phá kiến thức, phát triển tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh

1.1.2 Sự cần thiết đổi mới:

- Việc đổi mới PPDH xuất phát từ đòi hỏi của sự phát triển kinh tế, đời sống xã

hội

- CNTT phát triển như vũ bão ngoài chức năng cung cấp thông tin còn là công

cụ hỗ trợ tích cực cho dạy và học, là cộng cụ dạy học hiện đại, hiệu quả cao, giúp học sinh tiếp cận tri thức trong nước, toàn cầu qua mạng Intenet

- Nền kinh tế đất nước ta đòi hỏi phải nhanh chóng đưa nước ta trỏ thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2020.Muốn vậy phải có nguồn nhân lực có trình

độ học vấn rộng, thực hiện được nhiều nhiệm vụ, chuyên môn hóa cao, đảm bảo chất lượng và hiệu quả xứng tầm khu vực và thế giới

- Đặc điểm, tâm sinh lý của học sinh: Ngày nay học sinh thu lượm thông tin rất nhanh và chia sẻ thông tin qua mạng với tốc độ chóng mặt, mỗi trẻ em tìm kiếm thông tin theo nhiều cách khác nhau Việc sử dụng CNTT giúp các em xử lí nhiều tình huống khác nhau cùng một lúc Rõ ràng trẻ em Việt Nam ngày nay khác biệt rất xa trẻ em cách đây vài thập kỷ Các nghiên cứu trong khu vực và thế giới gần đây cho thấy mỗi học sinh có cách học riêng theo sở thích hay phong cách học riêng Việc này đòi hỏi dạy học ngày nay phải quan tâm đến phong cách học của học sinh Như vậy nếu học theo kiểu thông báo hàng loạt sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu của học sinh, các em lĩnh hội kiến thức thụ động cũng sẽ gặp khó khăn khi giải quyết các vấn đề gặp trong cuộc sống thực

tế Việc quan tâm đến phong cách học của học sinh là yếu tố thúc đẩy sự phát triển tối đa năng lực học tập của các em

- Bảng đánh giá: Chúng ta nhớ được chừng nào?

Từ hành động và giải thích cho người khác 85%

- Tại sao phải áp dụng dạy và học tích cực

Giải thích Giải thích và

minh họa

Giải thích, minh họa và trải nghiệm

Những gì nhớ

được sau 3 tuần

Những gì nhớ sau

3 tháng

1.1.3 Định hướng đổi mới PP dạy và học theo hướng tích cực:

- Trong đổi mới dạy và học theo hướng tích cực thì PP học của học sinh là mối quan tâm hàng đầu

Để thiết kế và tổ chức dạy học có hiệu quả thì mỗi thầy cô giáo cần phải suy nghĩ và giải quyết các vấn đề sau trong từng tiết học và trong cả quá trình:

- Đâu là mối quan tâm hàng đầu của học sinh trong tiết học, vấn đề, nội dung bài học?

- Học sinh nên học như thế nào thì hiệu quả?

- Điều gì tạo nên động cơ thúc đẩy học sinh học tích cực?

Như vậy vấn đề quan trọng không chỉ là “ Học sinh biết gì?” mà còn phải thêm trong mỗi tiết học thầy cô giáo phải dự kiến được: “ Điều gì xảy ra với học sinh?” khi các em tham gia vào quá trình học tập Khi lấy học sinh làm trung tâm thầy cô giáo cần xác định thế nào là quá trình học tập hiệu quả nhất.Trên cơ

sở đó thầy cô giáo điều chỉnh các hoạt động dạy học phù hợp với năng lực, sở thích và nhu cầu của học sinh Điều này đảm bảo không có học sinh “ Bị bỏ rơi” trong tiết học, bài dạy Nó đòi hỏi thầy cô giáo phải có cách nhìn nhận mới, suy nghĩ mới về quan hệ với học sinh và những vấn đề liên quan

Hai yếu tố cốt lõi của dạy và học tích cực là: Cảm giác thoải mái và sự tham gia

“ Sự tham gia” là cường độ của hoạt động, sự tập trung, sự say mê để học sinh trở nên hăng hái, yêu thích môn học, khám phá và vượt qua giới hạn khả năng của mỗi người Nó là biểu hiện xuất sắc cho sự hoàn thiện quá trình học tập nói riêng và quá trình phát triển nói chung của học sinh

Quá trình dạy và học tích cực thực sự hiệu quả khi thầy cô giáo thực hiện tốt 5 yếu tố sau đây:

a) Không khí học tập và các mối quan hệ trong nhóm, lớp:

- Nội dung, nhiệm vụ, các hoạt động lĩnh hội kiến thức phù hợp với mức độ phát triển của học sinh, gần gũi với thực tế, đa dạng về hình thức, tạo điều kiện cho học sinh được tự do sáng tạo Môi trường học tập thân thiện mang tính kích thích học sinh được thể hiện đa dạng, phong phú: bàn ghế, không gian lớp học,

sự thoải mái về tinh thần, không căng thẳng, không nặng nề, không gây phiền nhiễu, có các hoạt động phụ trợ, giải trí nhẹ nhàng.Ví dụ: Khi dạy về “ Hai quy tắc đếm” ( Đại số và Giải tích lớp 11) để tránh khô cứng thầy cô giáo có thể cho

các em sắp xếp số điện thoại có thể có của một hãng nào đó đang lưu hành hiện tại: Vietel, Vinaphone,…

Hỗ trợ cá nhân một cách tích cực, tạo cơ hội để học sinh giao tiếp, thể hiện quan điểm, giá trị, mơ ước, chia sẻ kinh nghiệm, … và hợp tác trong các hoạt động học tập

b) Phù hợp với mức độ phát triển của học sinh:

Việc giao các nhiệm vụ, tổ chức các hoạt động học tập cần có sự phân hóa, quan tâm đến sự khác nhau về nhịp độ học tập, khả năng tư duy, phát triển của các đối tượng học sinh Có sự thỏa thuận, cam kết rõ ràng về mong đợi, yêu cầu của thầy cô với học sinh và ngược lại Các yêu cầu đối với học sinh cần rõ ràng, tránh mơ hồ, đa nghĩa Tức là việc đặt vấn đề, câu hỏi phải đảm bảo các yếu tố

kĩ thuật đem lại lợi ích cao nhất Phần này tác giả đã viết rõ trong đề tài “ Kỹ thuật đặt câu hỏi…” năm 2013

Thầy cô nên khuyến khích học sinh giúp đỡ lẫn nhau, Quan sát học sinh học tập

để tìm ra phong cách và sở thích của từng học sinh, có sự hỗ trợ kịp thời, yêu cầu học sinh động não, tạo điều kiện để các em trao đổi về nhiệm vụ học tập

c) Gần gũi với thực tế:

Các nội dung và nhiệm vụ học tập nên gắn với các mối quan tâm của học sinh với thế giới bên ngoài Thầy cô cần tận dụng mọi cơ hội để học sinh giao tiếp với các tình huống thực tế, góp phần áp dụng kĩ năng, kiến thức và các tình huống trong đời sống hàng ngày Ví dụ: Thu thập số liệu năng suất lúa của địa phương trường đóng, của huyện, tỉnh khi học thống kê( Đại số lớp 10), trong một số năm: 5 năm, 10 năm, 15 năm, 20 năm gần đây giúp so sánh, đối chiếu và đưa ra kết luận

d) Mức độ và sự đa dạng của hoạt động:

Trong việc tổ chức các hoạt động thầy cô giáo cần hạn chế tối đa thời gian chết

và chờ đợi; cần tạo ra các thời điểm hoạt động và trải nghiệm học tập tích cực Nên tích hợp các hoạt động, tổ chức trò chơi giáo dục, đố vui toán học Tăng cường các trải nghiệm thành công Tăng cường sự tham gia tích cực, đảm bảo

hỗ trợ đúng mức( học sinh hỗ trợ lẫn nhau và từ phía thầy cô), đảm bảo đủ thời gian thực hành Cụ thể trong một tiết Toán thầy cô phải phân phối thời lượng cho từng hoạt động và hoạt động thành phần sao cho học sinh có thể có thời gian thực hành tối đa Phần này tác giả đã trình bày trong đề tài: “ Thiết kế bài dạy và

tổ chức các hoạt động trên lớp…” năm 2012

e) Phạm vi tự do sáng tạo:

Học sinh được tạo điều kiện lựa chọn hoạt động theo sở thích; Học sinh được tham gia xây dựng kế hoạch và đánh giá bài học Học sinh được tạo điều kiện tham gia vào các hoạt động học tập

Dạy học tích cực chỉ thực sự diễn ra khi học sinh có được cảm giác thoải mái: được quan tâm, cảm thấy an toàn, không bị áp lực tâm lý, được thể hiện bản thân Đó là dấu hiệu của phát triển tâm lý tốt; Nó chỉ tồn tại khi học sinh tự tin vào bản thân, có lòng tự tôn cao Biết rõ mình có thể mắc lỗi là yếu tố quan trọng có thể mang lại sự tiến bộ và phát triển, giúp các em có thể đương đầu với

khó khăn tốt hơn Sự hỗ trợ phản hồi tích cực và mong đợi thực tế cần trở thành một phần của cuộc sống trong nhà trường

Để tạo không khí thoải mái trong tiết dạy một trong những yếu tố là tính hài hước, sự vui vẻ, tiếng cười đúng lúc, đúng chỗ

Học sinh học tập hiệu quả nhất khi có cộng đồng học tập gắn kết và có sự quan tâm lẫn nhau Đó là nền tảng tạo nên sự thoải mái cho học sinh Các thầy cô dạy

có hiệu quả sẽ quan tâm đến từng học sinh; biết được sở thích, điều kiện học tập, hoàn cảnh gia đình của các em, nắm bắt được những khó khăn trong học tập của học sinh Để tạo ra môi trường học tập gắn bó, các hoạt động học tập cần liên hệ với những kiến thức đã biết của học sinh

Văn hóa gia đình đóng vai trò quan trọng trong cộng đồng học tập Trên quan điểm đó, ta xem xét nhà trường như là phần mở rộng của gia đình, do vậy cần rút ngắn khoảng cách giữa ở nhà và ở trường Do vậy chúng ta phải tìm hiểu sự khác nhau của về điều kiện của mỗi gia đình học sinh Vì không phải mọi học sinh có hoàn cảnh gia đình ổn định và có cơ hội học tập, điều kiện sống giống nhau Nhà trường cần nỗ lực tạo ra bầu không khí hỗ trợ, gắn bó giữa nhà trường

và gia đình, điều đó khuyến khích sự tham gia của phụ huynh trong quá trình học tập của học sinh Các thầy cô dạy giỏi coi lỗi của học sinh thường mắc phải

là một phần tự nhiên trong quá trình dạy học, khi được hỗ trợ và quan tâm, học sinh có thể thoải mái thể hiện nhận thức của mình mà không sợ bị chế nhạo hay coi thường.Điều này thể hiện rõ ở một số học sinh học ban cơ bản trong trường THPT

Môi trường học tập và cách thức tổ chức học tập phải phù hợp với nhu cầu của học sinh.Cảm giác thoải mái của học sinh thông qua sự cởi mở tiếp thu kiến thức tốt, dễ dàng thích nghi, hòa nhập môi trường, không bị băn khoăn hay chán nản Các em bộc lộ sự nhận thức về bản thân: sự tự tin, khả năng bênh vực cái đúng, bảo vệ lẽ phải, coi trọng bản thân và những người xung quanh Ở mức đọ cao thể hiện sự liên hệ bên trong( ý chí, tình cảm) Các em tự biết cái gì cần cho bản thân, cái gì cần làm, mong ước, suy nghĩ và cảm nhận Các em cần phải cảm thấy an toàn, được tôn trọng trong môi trường học tập thân thiện Bằng cách này

là điều kiện học sinh đạt được mức độ cao và tham gia tích cực vào quá trình học tập.Cảm giac thoải mái và sự tham gia tích cực có thể trở thành tiêu chuẩn

cơ bản để đánh giá chất lượng của quá trình giáo dục Điều đó có nghĩa là các thầy cô giáo cần phải thiết kế những hoạt động học tập nhằm đảm bảo mức độ tham gia cao của học sinh, đem đến cho các em niềm vui và sự hứng thú trong học tập

Những định hướng này sẽ làm thay đổi vai trò của thầy cô giáo và học sinh Trong đó thầy cô giáo chủ yếu giữ vai trò là người tạo môi trường học tập thân thiện, phong phú, đa dạng, là người tư vấn, chỉ dẫn, động viên, kèm cặp, đưa đến những thông tin phản hồi cần thiết, định hướng quá trình lĩnh hội tri thức và cuối cùng là người thể chế hóa kiến thức

1.2 Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực là gì?

1.2.1 Tính tích cực:

Đây là phẩm chất của con người trong đời sống xã hội Hình thành và phát triển tích tích cực là một trong các nhiệm vụ chủ yếu của giáo dục, nhằm đào tạo những con người năng động, thích ứng và góp phần phát triển cộng đồng Tính tích cực là điều kiện, đồng thời là kết quả của sự phát triển nhân cách trong quá trình giáo dục

1.2.2 Tính tích cực học tập:

Đó là những gì diễn ra bên trong người học: Nói đến những hoạt động của chủ thể Về thực chất là tích cực nhận thức, đặc trưng ở khát vọng hiểu biết, cố gắng trí tuệ và nghị lực cao trong quá trình chiếm lĩnh tri thức

Tính tích cực nhằm chuyển biến vị trí của học sinh từ đối tượng tiếp nhận tri thức thụ động sang tìm kiếm tri thức để nâng cao hiệu quả học tập Nó liên qua đến động cơ học tập.Động cơ đúng tạo nên hứng thú học tập là tiền đề của tự giác Hứng thú và tự giác là hai yếu tố tâm lý tạo nên tính tích cực Tính tích cực quan hệ chặt chẽ với tư duy độc lập Suy nghĩ, tư duy độc lập là mầm mống của sáng tạo Ngược lại, học tập độc lập, tích cực, sáng tạo sẽ phát triển tính tự giác, hứng thú và nuôi dưỡng động cơ học tập

Một số đặc điểm cơ bản thể hiện tính tích cực học tập của học sinh:

- Có hứng thú học tập

- Tập trung chú ý tới bài học, nhiệm vụ học tập

- Mức độ tham gia vào xây dựng bài học, trao đổi, thảo luận, ghi chép

- Có sáng tạo trong quá trình học tập

- Thực hiện tốt các nhiệm vụ học tập được giao

- Hiểu bài và có thể trình bày lại theo cách hiểu của mình

- Biết vận dụng những tri thức thu được vào giải quyết các vấn đề thực tiễn

Bảng nguyên nhân những khác biệt trong hiệu quả học tập:

Bản thể Có cảm giác kết nối( được hợp

tác).Tác động tới tâm can, bản thể

Các biểu hiện của học tích cực:

- Tìm tòi, khám phá, tiến hành thí nghiệm,

- So sánh, phân tích, kiểm tra

- Thực hành, xây dựng,…

- Giải thích, trình bày, thể hiện, hướng dẫn,…

- Giúp đỡ, làm việc chung, liên lạc,…

- Thử nghiệm, giải quyết vấn đề, phá bỏ làm lại,…

- Tính toán,…

1.2.3 Phương pháp dạy và học tích cực:

Đề cập đến các hoạt động dạy và học nhằm tích cực hóa các hoạt động học tập

và phát triển tính sáng tạo của học sinh Trong đó các hoạt động học tập được định hướng bởi thầy cô giáo, học sinh không thụ động, chờ đợi mà tự lực, tích cực tham gia vào quá trình tìm kiếm, khám phá, phát hiện tri thức, vận dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn, qua đó lĩnh hội nội dung học tập và phát triển năng lực sáng tạo

PPDH tích cực không phải là một PPDH cụ thể, mà là một khái niệm, bao gồm nhiều phương pháp, hình thức, kỹ thuật cụ thể khác nhau nhằm tích cực hóa, tăng cường sự tham gia của học sinh, tạo điều kiện tối đa cho học sinh phát triển khả năng học tập, năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề

PPDH tích cực mang lại cho học sinh sự hứng thú, niềm vui trong học tập, phù hợp với đặc tính ưa hoạt động của lứa tuổi, khi đã là niềm hạnh phúc sẽ giúp các

em tự khẳng định mình, nuôi dưỡng lòng khát khao sáng tạo Dạy và học tích cực nhấn mạnh đến tính tích cực của hoạt động của học sinh và tính nhân văn của giáo dục

Bản chất của dạy và học tích cực:

- Khai thác động lực học tập của học sinh để phát triển chính các em

- Coi trọng lợi ích, nhu cầu của cá nhân học sinh để chuẩn bị tốt nhất cho các em sau này khi ra trường thích ứng với nhu cầu, đòi hỏi của xã hội

Sơ đồ thể hiện quan hệ của thầy cô giáo và học sinh:

15

Dạy và học tích cực thể hiện điều gì ?

 GS.TS G Kelchtermans

Sinh vi ên /Học sinh

Tạo ra tác động qua lại trong môi trường học tập an toàn

Giảng viên/giáo viên

- Tiêu chí hàng đầu của việc dạy và học là cách học.

- Phẩm chất cần phát huy mạnh mẽ là tính chủ động của học sinh.

- Công cụ cần khai thác triệt để là công nghệ thông tin và đa phương tiện.

1.2.4 Những dấu hiệu đặc trưng của dạy và học tích cực:

* Dạy và học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh và chú trọng rèn luyện phương pháp tự học.

Khuyến khích học sinh tự lực khám phá những điều chưa biết trên cơ sở những điều đã biết Học sinh tham gia trực tiếp vào các tình huống, trực tiếp thảo luận, quan sát, trao đổi, làm thí nghiệm, khuyến khích các em đưa ra những giải pháp riêng, động viên các em trình bày những quan điểm riêng Qua đó không những chiếm lĩnh tri thức mà còn làm chủ cách xây dựng kiến thức, từ đó tính tự chủ

và sáng tạo có cơ hội được bộc lộ, rèn luyện

Tổ chức các hoạt động học tập của học sinh phải trở thành trung tâm của quá trình giáo dục.Thầy cô giáo cần phải biết lập kế hoạch dạy học để hướng dẫn học sinh phát triển các năng lực cần thiết trong cuộc sống, trong và ngoài nhà trường, hiện tại và tương lai

Dạy học cần bám sát các vấn đề của thực tiễn, áp dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề thực tiễn thay cho việc nhồi nhét kiến thức, thông tin Điều đó giúp học sinh nhận thức, thông hiểu, tự biết mình cần phải học gì? Và vì sao phải học chúng? Ví dụ phần Thống kê ( Đại số lớp 10) nếu không phải để giải quyết những vấn đề trước mắt của cuộc sống đòi hỏi thì nó sẽ là những con số khô cứng, không có ý nghĩa gì

Trong quá trình dạy học chúng ta cần rèn luyện cho học sinh phương pháp tự học, sẽ tạo cho các em lòng say mê học tập, khơi dậy nội lực vốn có và kết quả

sẽ được nâng lên

Dạy và học tích cực tập trung vào hoạt động học, tạo ra sự chuyển biến từ học tập thụ động sang chủ động, phát huy khả năng tự học ngay từ nhỏ của học sinh, không chỉ trong giờ học trên lớp mà ở cả hoạt động ngoài giờ lên lớp, ở nhà,… Trong dạy học truyền thống, thường chỉ đơn thuần khuyến khích học sinh ghi nhớ kiến thức trong dạy học tích cực cần khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức vào điều kiện thực tế, giúp các em rèn luyện kỹ năng đã học

Hướng dẫn học sinh tự học, thầy cô giáo cần quan tâm đến những vấn đề sau:

- Học sinh có được tạo điều kiện để sáng tạo không?

- Học sinh có thể hoạt động độc lập không?

- Học sinh có được khuyến khích đưa ra các giải pháp của mình không?

- Học sinh có thể xây dựng con đường học tập cho riêng mình không?

- Học sinh có thể tự mình lựa chọn chủ đề, bài tập khác nhau không?

- Học sinh có thể tự đánh giá không?

- Học sinh có được tự chủ trong các hoạt động học tập không?

* Tăng cường hoạt động của mỗi cá nhân, phối hợp với học hợp tác.

Trong dạy học tích cực, thầy cô giáo cần quan tâm đến sự phân hóa về trình độ nhận thức, cường độ, tiến độ hoàn thành các nhiệm vụ học tập của mỗi học

sinh.Trên cơ sở đó xây dựng các nhiệm vụ, bài tập, mức độ hỗ trợ phù hợp với mỗi cá nhân nhằm phát huy tối đa khả năng của học sinh

Cần đặt học sinh vào mói tương tác giữa thầy – trò, trò – trò Khi đó học sinh không chỉ học qua thầy mà còn học được qua bạn, được chia sẻ kinh nghiệm sẽ kích thích tính tích cực, chủ động của mỗi cá nhân, đồng thời hình thành năng lực tổ chức, điều khiển, lãnh đạo, các kỹ năng hợp tác, giao tiếp, trình bày, giải quyết vấn đề,…và tạo môi trường học tập thân thiện.Để việc này thực hiện có hiệu quả thầy cô giáo cần hình thành cho các em thói quen học tập tự giác, tôn trọng, giúp đỡ lẫn nhau trong nhóm, trong lớp; giao việc phải rõ ràng, cụ thể, các thành viên trong nhóm phải có trách nhiệm hoàn thành nhiệm vụ được giao, tránh tình trạng ỷ lại, thậm chí phá rối, làm cho hoạt động hợp tác kém hiệu quả Ngoài vai trò hoạt động cá nhân học tập hợp tác còn đề cao sự tương tác, ràng buộc lẫn nhau Sự phân chia nhiệm vụ và nhiệm vụ thể hiện mức độ hợp tác Kết quả làm việc phụ thuộc vào “Nguyên liệu” thu được trong nhóm Đề tài “ Khăn phủ bàn” nhằm giải quyết một phần kết quả này.Nó nhằm phát triển ở học sinh những kỹ năng nhận thức, kỹ năng giao tiếp xã hội, tích cực hóa hoạt động học tập và tạo cơ hội bình đẳng trong học tập

* Dạy và học chú trọng đến sự quan tâm và hứng thú của học sinh, nhu cầu

và lợi ích của xã hội:

Theo dấu hiệu này dưới sự hướng dẫn của thầy cô giáo, học sinh được chủ động lựa chọn vấn đề mà mình quan tâm, ham thích, tự lực tiến hành nghiên cứu giải

quyết vấn đề và trình bày kết quả.Đó là đặc trưng lấy học sinh làm trung tâm.

Các chủ đề, nội dung học sinh có thể tự đề xuất ( Vận dụng sáng tạo mức độ cao), hoặc lựa chọn trong số do thầy cô giới thiệu( Vận dụng mức độ thấp) nhưng nó phải gắn với nhu cầu, lợi ích của học sinh và các em phải thấy được giá trị, sự cần thiết của những kiến thức đó

Dạy và học cần chú trọng đến sự quan tâm và hứng thú của học sinh, nhu cầu, lợi ích của xã hội nhằm phát huy cao độ tính tích cực, tự lực, rèn luyện cho học sinh cách làm việc độc lập, phát triển tư duy sáng tạo, kỹ năng tổ chức công việc, trình bày kết quả

Phải đảm bảo nguyên tắc phân hóa trong dạy học, quan tâm đến mọi đối tượng, không có học sinh bị “ Bỏ rơi”

* Dạy và học coi trọng hướng dẫn, tìm tòi:

Giúp học sinh phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và nhấn mạnh rằng học sinh

có thể học thông qua hoạt động.Nó giúp các em khả năng làm việc độc lập, tự giác, tư duy lô gic, khả năng phân tích, tổng hợp, đánh giá