Bài giảng lý thuyết tài chính nguyễn thu hằng

C ÁC CHƯƠNGCHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNHCHƯƠNG II NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHƯƠNG III TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP CHƯƠNG IV BẢO HIỂM CHƯƠNG V TÍN DỤNG CHƯƠNG VI THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH C

Trang 1

LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH

GIẢNG VIÊN: NGUYỄN THU HẰNG

Trang 2

GIỚI THIỆU MÔN HỌC

- Số tín chỉ: 2 tín chỉ

- Số tiết: 45 tiết

- Số bài kiểm tra trình: 01 bài

- Số bài thi học phần: 01 bài.

Trang 3

TÀI LIỆU MÔN HỌC

- Giáo trình lý thuyết – NXB bản tài chính

- Giáo trình lý thuyết tài chính – NXB Hà Nội

- Trang web: http://www.taichinhvietnam.com

Trang 4

C ÁC CHƯƠNGCHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH

CHƯƠNG II NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

CHƯƠNG III TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP

CHƯƠNG IV BẢO HIỂM

CHƯƠNG V TÍN DỤNG

CHƯƠNG VI THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

CHƯƠNG VII TÀI CHÍNH QUỐC TẾ

Trang 5

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ TÀI CHÍNH

c) Phân loại hệ thống tài chính

d) Chính sách tài chính quốc gia

Trang 6

.

CHƯƠNG I

Tài chính là phạm trù kinh tế, phản ánh các

quan hệ phân phối của cải xã hội dưới hình thức

giá trị Phát sinh trong quá trình hình thành, tạo

lập, phân phối các quỹ tiền tệ của các chủ thể

trong nền kinh tế nhằm đạt mục tiêu của các chủ

thể ở mỗi điều kiện nhất định

a Khái niệm về tài chính

1.1 Những vấn đề chung về tài chính

Trang 7

.

CHƯƠNG I

4

Hãy cho ví dụ về 2 chủ thể kinh tế và phân tích mối quan hệ phân phối về mặt giá trị giữa 2 chủ thể đó?

Trang 8

định hướng tạo điều kiện, tạo hành lang pháp lý và điều tiết sự phát triển của tài chính

CHƯƠNG I

2 Tiền đề

Trang 9

định hướng tạo điều kiện, tạo hành lang pháp lý và điều tiết sự phát triển của tài chính

CHƯƠNG I

2 Tiền đề

Trang 10

.

CHƯƠNG I

c Chức năng của tài chính

 Chức năng phân phối

- Khái niệm: Là chức năng mà nhờ đó các nguồn lực của cải xã hội được đưa vào các quỹ tiền tệ khác nhau để phục vụ cho những mục đích khác nhau, đảm bảo những nhu cầu, lợi ích khác nhau của đời sống xã hội.

- Đối tượng: Là của cải xã hội dưới hình thức giá trị, tổng thể các nguồn tài chính có trong xã hội.

Trang 11

.

CHƯƠNG I

- Chủ thể: Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức

xã hội, hộ gia đình, cá nhân Chủ thể phân phối có thể là:

+ Chủ thể có quyền sở hữu hoặc sử dụng các nguồn lực tài chính

+ Chủ thể có quyền lực chính trị

+ Chủ thể tổ chức quan hệ của các nhóm thành viên trong xã hội.

Trang 12

.

CHƯƠNG I

- Đặc điểm:

+ Là sự phân phối chỉ diễn ra dưới hình thức giá trị,

nó không kèm theo sự thay đổi hình thái giá trị;

+ Là sự phân phối luôn luôn gắn liền với sự hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệ nhất định;

+ Là quá trình phân phối diễn ra một cách thường xuyên, liên tục bao gồm cả phân phối lần đầu và

phân phối lại.

- Kết quả: Là sự hình thành ( tạo lập) hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ ở các chủ thể trong xã hội nhằm mục đích đã định.

Trang 13

.

CHƯƠNG I

 Chức năng giám đốc

- Khái niệm: Là chức năng kiểm tra sự vận

động của các nguồn tài chính trong quá trình tạo

lập và sử dụng các quỹ tiền tệ; kiểm tra và điều

chỉnh quá trình phân phối tổng sản phẩm xã hội

dưới hình thức giá trị một cách phù hợp.

Trang 14

- Chủ thể: Là chủ thể phân phối: Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, hộ gia đình, các nhân.

Trang 15

Trang 16

.

CHƯƠNG I

1.2 Hệ thống tài chính nước ta

a) Quan niệm về hệ thống tài chính và khâu tài chính

Hệ thống tài chính: Là tổng thể các hoạt động tài chính trong các lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế quốc dân, nhưng có quan hệ hữu cơ với nhau về việc hình thành và và sử dụng các quỹ tiền tệ ở các chủ thể kinh tế - xã hội hoạt động trong lĩnh vực đó.

Trang 17

.

CHƯƠNG I

- Khâu tài chính: Là nơi hội tụ của các nguồn tài chính, nơi diễn ra việc tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ gắn liền với việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chủ thể trong lĩnh vực hoạt động.

Trang 18

.

CHƯƠNG I

- Các tiêu thức chủ yếu của một khâu tài chính:

+ Phải là điểm hội tụ của các nguồn tài chính.

+ Các hoạt động tài chính, sự vận động của các nguồn tài chính, việc tạo lập và sử dụng các quỹ tiền

tệ luôn gắn liền với một chủ thể phân phối cụ thể, xác định.

Trang 19

.

CHƯƠNG I

+ Được xếp vào cùng một khâu tài chính nếu các hoạt động tài chính có cùng tính chất, đặc điểm, vai trò, có tính đồng nhất về hình thức các quan hệ tài chính và mục đích của quỹ tiền tệ trong lĩnh vực hoạt động.

Trang 20

CHƯƠNG I

Sơ đồ các khâu tài chính

.

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

Trang 21

tế - xã hội

Giám đốc các khâu tài chính khác và các hoạt động KT – XH gắn với quá trình thu, chi NS.

Trang 22

CHƯƠNG I

b) Nhiệm vụ của các khâu trong hệ thống tài chính

- Tài chính doanh nghiệp

có hiệu quả

Phân phối thu nhập và lợi nhuận của doanh nghiệp theo đúng quy định của Nhà nước

Kiểm tra mọi quá trình vận động của các nguồn tài chính trong DN

và mọi hoạt động SXKD gắn liền với quá trình đó

Trang 23

Vốn nhàn rỗi từ các quỹ bảo hiểm

có thể tham gia vào thị trường tài chính, có thể coi bảo hiểm như một khâu tài chính trung gian

Trang 24

Tín dụng là một dịch vụ tài chính mang tính chất thương mại, vì mục đích kinh doanh lấy lợi nhuận, là cầu nối giữa người có khả năng cung ứng và người có nhu cầu sử dụng tạm thời các nguồn tài chính.

Trang 25

có thể tham gia vào thịtrường tài chính thôngqua các quỹ tín dụnghoặc các hình thức khác

Trang 26

CHƯƠNG I

b) Nhiệm vụ của các khâu trong hệ thống tài chính

- Tài chính hộ gia đình (dân cư)

Trong dân cư các quỹ

tiền tệ được hình thành từ

tiền lương, tiền công, thu

nhập của các thành viên

trong gia đình do lao

động hay sản xuất kinh

doanh, từ nguồn thừa kế

tài sản, lãi tiền gửi…

Quỹ tiền tệ của hộ gia đìnhchủ yếu được sử dụng chomục đích tiêu dùng của giađình, một phần tham gia vàoquỹ Ngân sách NN, thamgia vào quỹ tín dụng, đầu tưvào sản xuất kinh doanhtrong phạm vi hộ gia đình…

Trang 27

CHƯƠNG I

1.2.3 Phân loại hệ thống tài chính

Theo quan hệ sở hữu các nguồn TC

Tài chính Nhà nước

Tài chính phi nhà nước

Theo mục đích

sử dụng

Theo phạm vi Hoạt động TC

Theo tụ điểm

TC

Tài chính Công

Tài chính Tư

Tài chính Nội địa

Tài chính Nhà nước

Trang 28

Trang 29

CHƯƠNG I

b) Nội dung của chính sách tài chính quốc gia

( Sinh viên thảo luận và nghiên cứu)

Trang 30

CHƯƠNG II

2.1 Những vấn đề chung về Ngân sách Nhà nước

2.1.1 Khái niệm Ngân sách Nhà nước

Xét về hình thức: NSNN là một bản dự toán thu – chi tài

chính trong một khoảng thời gian nhất định thường là một năm.

Xét về thực thể: NSNN bao gồm những nguồn thu cụ

thể, những khoản chi cụ thể và định lượng Các nguồn thu đều được nộp vào một quỹ tiền tệ - quỹ NSNN và các khoản chi đều được xuất ra từ quỹ tiền tệ ấy.

Trang 31

CHƯƠNG II

2.1 Những vấn đề chung về Ngân sách Nhà nước

2.1.1 Khái niệm Ngân sách Nhà nước

- Xét về các quan hệ kinh tế chứa đựng trong NSNN: NSNN phản ánh các mối quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền với quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền

tệ tập trung của Nhà nước khi Nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trên cơ sở luật định.

Trang 33

CHƯƠNG II

2.1.3 Vai trò của NSNN

- Là công cụ phân bổ nguồn tài chính quốc gia, định

hướng phát triển sản xuất, hình thành cơ cấu kinh tế mới, thúcđẩy tăng trưởng kinh tế ổn định và bền vững;

- Là công cụ để điều tiết thị trường, bình ổn giá cả vàkiềm chế lạm phát;

- Là công cụ điều tiết thu nhập, giải quyết các vấn đề XH

- Củng cố, tăng cường sức mạnh của bộ máy nhà nước,bảo vệ đất nước, giữ gìn an ninh, quốc phòng;

- Kiểm tra các hoạt động tài chính khác

Trang 36

Gắn chặt vớiphạm trù kinh tế

và sự vận độngcủa các phạm trùnhư giá cả, thunhập, lãi suất…

Trang 37

CHƯƠNG II

2.2.3 Nội dung thu NSNN

Nội dung thu

Trang 38

CHƯƠNG II

2.2.4 Ph ân loại thu NSNN

Có 3 cách phân loại phổ biến

Căn cứ vào phạm

vi phát sinh

Căn cứ vào tính chất phát sinh và nội dung kinh tế

Yêu cầu động viên vốn vào NSNN

Trang 39

CHƯƠNG II

2.2.5 C ác nhân tố ảnh hưởng đến thu NSNN

 Thu nhập GDP bình quân đầu người

Tỷ suất lợi nhuận trong nền kinh tế

 Tiềm năng đất nước về tài nguyên thiên nhiên

 Mức độ trang trải các khoản chi phí của Nhà nước

 Tổ chức bộ máy thu nộp

 Các nhân tố khác …

Trang 40

CHƯƠNG II

2.2.6 C ác nguyên tắc tổ chức hệ thống thu NSNN

 Nguyên tắc ổn định lâu dài

 Nguyên tắc đảm bảo công bằng

 Nguyên tắc rõ ràng, chắc chắn

 Nguyên tắc đơn giản

Trang 41

CHƯƠNG II

2.2.7 M ột số khoản thu chủ yếu của NSNN

 Thuế - Nguồn thu chủ yếu của NSNN

- Khái niệm: Thuế là một khoản đóng góp bắt buộccủa các tổ chức, cá nhân cho Nhà nước theo mức độ và thờihạn pháp luật quy định, không mang tính hoàn trả trực tiếpnhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước

- Đặc điểm:

+ Là hình thức động viên mang tính bắt buộc

+ Là khoản đóng góp không hoàn trả trực tiếp cho người nộp+ Là hình thức đóng góp được quy định trước

Trang 42

CHƯƠNG II

+ Thuế giá trị gia tăng

+ Thuế thu nhập doanh nghiệp

+ Thuế tiêu thụ đặc biệt

+ Thuế xuất khẩu, nhập khẩu

+ Thuế sử dụng đất nông nghiệp

+ Thuế nhà đất

+ Thuế tài nguyên+Thuế thu nhập cá nhân+ Thuế môn bài

+ Ngoài ra còn một số loạithu khác có tính chất nhưthuế như lệ phí trước bạ, lệphí chứng thư, hải quan…

- Hệ thống thuế nước ta:

Hệ thống thuế nước ta bao gồm:

Trang 43

Thuế thu nhập

Thuế tài sản

Thuế tiêu dùng

Trang 44

- Lệ phí: Là khoản thu vừa mang tính bắt buộc vừa mangtính phục vụ cho người nộp lệ phí về việc Nhà nước thựchiện một số thủ tục hành chính nào đó như: Lệ phí tòa án,

lệ phí công chứng…

- Phí: Là khoản thu mang tính chất thuế, bù đắp một phầnchi mà Nhà nước bỏ ra về các dịch vụ công như: Học phí,viện phí, phí cầu đường…

Trang 45

CHƯƠNG II

2.2.8 Bồi dưỡng nguồn thu NSNN

Bồi dưỡng nguồn thu NSNN có ý nghĩa quan trọng trongquá trình phát triển và tăng trưởng kinh tế, một số giảipháp tích cực:

-Vừa khai thác, vừa bồi dưỡng tái tạo tài sản, tài nguyênquốc gia;

- Chính sách thuế vừa huy động được vốn cho Nhà nướcvừa khuyến khích tích tụ vốn của doanh nghiệp và dân cư;

Trang 46

CHƯƠNG II

2.2.8 Bồi dưỡng nguồn thu NSNN

- Chính sách vay dân để bù đắp thiếu hụt NSNN cần đượcđặt trên cơ sở thu nhập và mức sống của dân

- Dùng vốn NSNN để đầu tư vào những doanh nghiệp kinhdoanh những ngành, lĩnh vực then chốt đồng thời chú trọngđầu tư vào con người, nâng cao dân trí, phát triển khoa học,chăm lo sức khỏe người lao động;

- Ban hành những chính sách tiết kiệm, khuyến khích mọingười tiết kiệm tiêu dùng, dành vốn đầu tư phát triển, tinhgiản bộ máy nhà nước sao cho hoạt động hiệu quả, tiết kiệm

Trang 48

CHƯƠNG II

2.3 Chi Ng ân sách Nhà nước 2.3.1 Khái niệm

Là quá trình phân phối và sử dụng quỹ Ngân sáchNhà nước nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước vềmọi mặt theo những nguyên tắc nhất định

2.3.2 Đặc điểm:

- Gắn với bộ máy nhà nước và những nhiệm vụ mà

Nhà nước đảm nhiệm trong từng thời kỳ;

- Gắn với quyền lực của Nhà nước;

Trang 50

CHƯƠNG II

2.2.3 Nội dung chi NSNN

Nội dung chi

Trang 51

CHƯƠNG II

Thời hạn và phương thức quản lý Mục đích chi tiêu

2.2.4 Phân loại chi Ngân sách Nhà nước

Trang 52

CHƯƠNG II

Thời hạn và phương thức quản lý Mục đích chi tiêu

2.2.4 Phân loại thu Ngân sách Nhà nước

Trang 53

CHƯƠNG II

2.2.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến chi NSNN

 Chế độ xã hội

 Sự phát triển của lực lượng sản xuất

 Khả năng tích lũy của nền kinh tế

 Mô hình tổ chức bộ máy của Nhà nước và những nhiệm

vụ kinh tế - xã hội mà Nhà nước đảm nhiệm trong từng

thời kỳ

Trang 55

CHƯƠNG II

2.2.7 Bội chi NSNN và các giải pháp làm xử lý

a) Khái niệm:

Bội chi NSNN là hiện tượng thu NSNN không đủ để

bù đắp các khoản chi NSNN trong một thời kỳ nhất định

b) Các loại bội chi:

- Bội chi cơ cấu: xảy ra do sự thay đổi chính sách thu – chi

của Nhà nước, Nhà nước chủ động phát hành thêm tiền vàolưu thông để chi tiêu nhằm kích thích kinh tế phát triển

- Bội chi chu kỳ: là do sự thay đổi của chu kỳ kinh tế,thường xảy ra trong chu kỳ suy thoái của nền kinh tế

Trang 56

CHƯƠNG II

c) Các giải pháp xử lý bội chi NSNN

 Nhóm giải pháp tăng thu

- Tăng thuế

- Phát hành thêm tiền giấy

 Nhóm giải pháp giảm chi

- Cắt giảm các khoản chi chưa cấp thiết, các khoản chi phi kinh tế

- Thực hành tiết kiệm, chống tham ô, tham nhũng, lãng phí

 Các giải pháp tạo nguồn thu

- Vay nợ trong và ngoài nước

- Nhận viện trợ

Trang 57

Ngân sách Nhà nước

Ngân sách

Trung ương Ngân sách

địa phương

Ngân sách tỉnh và TP trực thuộc TƯ

Ngân sách huyện, quận, thị xã,

TP thuộc tỉnh Ngân sách xã, phường, thị trấn

Trang 58

CHƯƠNG II

b) Phân cấp quản lý Ngân sách Nhà nước

Khái niệm: Phân cấp quản lý NSNN là giải quyết các mốiquan hệ giữa chính quyền Nhà nước Trung ương với các cấpchính quyền địa phương trong việc xử lý các vấn đề của hoạtđộng NSNN

Trang 59

CHƯƠNG II

Nội dung:

- Giải quyết các mối quan hệ quyền lực giữa các cấp chính

quyền trong việc ban hành các chính sách, chế độ thu chi, chế

Trang 61

b) Chu trình quản lý NSNN:

Chu trình

Quyết toán NSNN

L ập NSNN Chấp hành NSNN

Trang 64

T ÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP

CHƯƠNG III

3.1 Những vấn đề chung về tài chính doanh nghiệp 3.1.1 Khái niệm

Tài chính doanh nghiệp là hệ thống các quan hệ kinh

tế trong phân phối các nguồn tài chính gắn liền với quá trìnhtạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ trong quá trình hoạt độngsản xuất, kinh doanh

3.1.2 Đặc điểm của tài chính doanh nghiệp

 Là khâu cơ sở của hệ thống tài chính

 Mọi sự vận động của các nguồn tài chính doanh nghiệpđều nhằm tới mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp

Trang 65

CHƯƠNG III

3.1.3 Vai trò của tài chính doanh nghiệp

 Đảm bảo huy động đầy đủ và kịp thời vốn cho hoạt độngkinh doanh của doanh nghiệp: Xác định nhu cầu vốn cầnthiết, lựa chọn hình thức huy động vốn phù hợp, kịp thời

 Tổ chức sử dụng vốn tiết kiệm và hiệu quả: Đánh giá vàlựa chọn dự án đầu tư, bố trí cơ cấu vốn hợp lý…

 Đòn bảy kích thích và điều tiết kinh doanh: Tạo ra sứcmua hợp lý để thu hút vốn đầu tư, lao động, vật tư, dịch vụ,xác định giá bán hợp lý…

Trang 66

CHƯƠNG III

3.2 Tổ chức quản lý doanh nghiệp

3.2.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức QLDN

 Hình thức pháp lý tổ chức doanh nghiệp

 Đặc điểm kinh tế, kỹ thuật của nghành kinh doanh

 Môi trường kinh doanh

3.2.2 Nguyên tắc tổ chức tài chính doanh nghiệp

Trang 67

CHƯƠNG III

3.3 Những nội dung chủ yếu của hoạt động TCDN

3.3.1 Quản lý sử dụng vốn kinh doanh của doanh nghiệp

a) Vốn kinh doanh và đặc trưng:

Vốn kinh doanh là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản hữu hình và vô hình được đầu tư vào kinh doanh nhằm mục đích sinh lời.

Tiền được coi là vốn nếu thỏa mãn điều kiện:

+ Tiền phải được được đảm bảo bằng một lượng tài sản có thực; + Tiền phải được tích tụ và tập trung đến một lượng nhất định đủ

để đầu tư cho một dự án kinh doanh;

+ Tiền phải được vận động nhằm mục đích sinh lời.

Trang 68

CHƯƠNG III

b) Đầu tư vốn kinh doanh:

Kh ái niệm: Đầu tư vốn là hoạt động chủ quan có cânnhắc, tính toán của nhà đầu tư trong việc bỏ vốn vào mộtmục tiêu kinh doanh nào đó với hi vọng sẽ đưa lại hiệuquả kinh tế cao trong tương lai

Phân loại: 2 Cách phân loại chủ yếu:

- Phân loại theo phạm vi đầu tư:

+ Đầu tư bên trong doanh nghiệp: Gồm đầu tư xâydựng cơ bản và đầu tư vốn lưu động

+ Đầu tư bên ngoài doanh nghiệp: Góp vốn liêndoanh với doanh nghiệp khác, mua cổ phiếu, trái phiếucủa DN khác hoặc của Nhà nước

Định dạng
Số trang	161
Dung lượng	3,15 MB