Luận văn thạc sĩ Xây dựng đảng và chính quyền nhà nước Nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính nhà nước ở tỉnh bắc giang hiện nay

1.Lý do chọn đề tàiTrong công cuộc đổi mới, Đảng ta xác định Nhà nước Công hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được xây dựng, tổ chức và vận hành theo thể chế Nhà nước pháp quyền XHCN. Hiến pháp năm 2013 đã xác định Nhà nước ta là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, tất cả quyền lực Nhà nước đều thuộc về nhân dân. Nhà nước được tổ chức và hoạt động trên cơ sở hiến pháp, pháp luật. Nhà nước tôn trọng và bảo đảm quyền con người, quyền công dân, nâng cao trách nhiệm pháp lý giữa Nhà nước và công dân, thực hành dân chủ, tăng cường kỷ cương, kỷ luật. Để đạt được điều đó, những người làm ở các cơ quan Nhà nước chính là nhân tố để đảm bảo thực hiện những chủ chương, chính sách của Đảng, Nhà nước, đồng thời cũng chính là yếu tố quyết định sự phát triển kinh tế xã hội.

NÂNG CAO TÍNH CHUYÊN NGHIỆP CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CÔNG CHỨC TRONG BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Ở TỈNH BẮC GIANG HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

HÀ NỘI - 2014

NÂNG CAO TÍNH CHUYÊN NGHIỆP CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CÔNG CHỨC TRONG BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Ở TỈNH BẮC GIANG HIỆN NAY

Chuyên ngành : Xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước

LUẬN VĂN THẠC SĨ XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS

HÀ NỘI - 2014

NGHIỆP CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CÔNG CHỨC TRONG BỘ MÁY

HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC 8

1.1 Tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước - quan niệm, vị trí, đặc điểm 8

1.2 Sự cần thiết nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy chính Nhà nước hiện nay 21

1.3 Những tiêu chí đánh giá về tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước 30

Chương 2: NÂNG CAO TÍNH CHUYÊN NGHIỆP CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CÔNG CHỨC TRONG BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở TỈNH BẮC GIANG - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA 8

2.1 Các nhân tố tác động đến tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước ở tỉnh Bắc Giang 42

2.2 Thực trạng tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước ở tỉnh Bắc Giang 45

2.3 Đánh giá tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước ở tỉnh Bắc Giang 53

Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO TÍNH CHUYÊN NGHIỆP CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CÔNG CHỨC TRONG BỘ MÁY HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC Ở TỈNH BẮC GIANG 59

3.1 Định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Giang 59

3.2 Phương hướng xây dựng đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước ở tỉnh Bắc Giang 62

3.3 Giải pháp nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước ở tỉnh Bắc Giang 64

KẾT LUẬN 83

TÀI LIỆU THAM KHẢO 85

PHỤ LỤC 92

Giang 45 Bảng 2.2: Đội ngũ cán bộ, công chức tỉnh Bắc Giang theo độ tuổi 47 Bảng 2.3: Trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ, công chức trên

địa bàn tỉnh Bắc Giang 48 Bảng 2.4: Trình độ lý luận chính trị của đội ngũ công chức trên địa

bàn tỉnh Bắc Giang 50 Biểu đồ 2.1: Cơ cấu trình độ chuyên môn của đội ngũ công chức,

viên chức ngành Tài nguyên và Môi trường trên địa bàn

tỉnh Bắc Giang năm 2009 49

Biểu đồ 2.2: Cơ cấu cán bộ, công chức trên địa bàn tỉnh Bắc Giang

phân theo ngạch 51

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong công cuộc đổi mới, Đảng ta xác định Nhà nước Công hòa xã hộichủ nghĩa Việt Nam được xây dựng, tổ chức và vận hành theo thể chế Nhànước pháp quyền XHCN Hiến pháp năm 2013 đã xác định Nhà nước ta làNhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, tất cả quyền lực Nhànước đều thuộc về nhân dân Nhà nước được tổ chức và hoạt động trên cơ sởhiến pháp, pháp luật Nhà nước tôn trọng và bảo đảm quyền con người, quyềncông dân, nâng cao trách nhiệm pháp lý giữa Nhà nước và công dân, thựchành dân chủ, tăng cường kỷ cương, kỷ luật Để đạt được điều đó, nhữngngười làm ở các cơ quan Nhà nước chính là nhân tố để đảm bảo thực hiệnnhững chủ chương, chính sách của Đảng, Nhà nước, đồng thời cũng chính làyếu tố quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội

Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, Đảng ta phải đối mặt với rất nhiềukhó khăn thách thức, vừa phải lãnh đạo xây dựng đất nước theo nền kinh tếthị trường định hướng XHCN, hội nhập toàn diện, vừa phải đấu tranh chốngthù trong, giặc ngoài bảo vệ sự hưng thịnh của đất nước đòi hỏi phải có nguồnnhân lực thích ứng Để tháo gỡ được những khó khăn đó, đội ngũ cán bộ,công chức ở các cơ quan hành chính Nhà nước là một trong những yếu tố

quan trọng Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc - công việc thành công hay

thất bại đều do cán bộ tốt hay kém, có cán bộ tốt thì việc gì cũng xong” Cán

bộ công chức trong cơ quan hành chính Nhà nước là những người được sửdụng quyền lực Nhà nước để thực thi quyền hành pháp, hoàn thành các chứcnăng, nhiệm vụ của bộ máy hành chính bằng chính phẩm chất, năng lực vàhiệu quả công tác của đội ngũ cán bộ, công chức Đội ngũ cán bộ, công chứctrong các cơ quan hành chính Nhà nước đã và đang góp phần đáng kể vào

công cuộc cải cách hành chính của Nhà nước ta với mục tiêu: Xây dựng nềnhành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh, hiện đại, hoạt động có hiệu lực,hiệu quả Trong tất cả các mục tiêu đó, tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộcông chức trong bộ máy hành chính Nhà nước là một trong những mục tiêurất quan trọng Điều này đã được khẳng định trong chiến lược phát triển KT-

XH giai đoạn 2011 -2020: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức

có phẩm chất đạo đức, có bản lĩnh chính trị, có năng lực, có tính chuyên nghiệp cao, tận tụy phục vụ nhân dân” Việc xây dựng tính chuyên nghiệp

cho cán bộ, công chức là một giải pháp quan trọng trong hoàn thiện bộ máyNhà nước, tạo bước chuyển mạnh mẽ về cải cách hành chính Tính chuyênnghiệp của cán bộ, công chức trong cơ quan hành chính Nhà nước thể hiệnchủ yếu trong chuyên môn và các quy trình chuyên môn hóa thực hiện hànhchính Nhà nước Vì vậy việc xây dựng, nâng cao tính chuyên nghiệp của độingũ CBCCVC “vừa hồng, vừa chuyên” chính là chìa khóa để thực hiện thắnglợi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước

Bắc Giang là một tình trung du miền núi, trình độ kinh tế - xã hội cònchưa thực sự phát triển, nguồn nhân lực nói chung và nguồn nhân lực là cánbộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước của tỉnh còn nhiều hạn chế.Chất lượng của đội ngũ cán bộ công chức còn thấp, không tương xứng với vaitrò, vị trí của họ cũng như chức trách của các chức danh do Nhà nước quyđịnh Điều này đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu lực, hiệu quả hoạt độngcủa bộ máy hành chính tỉnh Bắc Giang nói riêng và của Đảng và Nhà nướcnói chung

Để nâng cao hiệu quả, hiệu lực của bộ máy hành chính trên địa bàn tỉnh,tăng uy tín của Đảng và Nhà nước với nhân dân đáp ứng yêu cầu thực tiễn,Đảng bộ, Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Giang đã đưa ra một định hướng xâydựng đội ngũ cán bộ, công chức đảm bảo chất lượng, phát huy được chuyên

môn nghiệp vụ, có năng lực và phẩm chất đạo đức, có lập trường chính trị vữngvàng, hết lòng phục sự nhân dân, đáp ứng các yêu cầu và nhiệm vụ đặt ra.

Trên tình hình đó, việc nghiên cứu khoa học nhằm: “Nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính nhà nước ở tỉnh Bắc Giang hiện nay” có ý nghĩa thiết thực đối với tiến trình

phát triển của tỉnh Bắc Giang trong gia đoạn hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Công chức, chất lượng công chức là vấn đề được sự quan tâm củanhiều nhà nghiên cứu, là đề tài được hội thảo tại nhiều hội nghị trongnước và quốc tế đề cập

Cụ thể đã có nhiều cuốn sách như:

- “Phát triển nguồn nhân lực, kinh nghiệm thế giới và kinh nghiệm nước

ta” của PGS.Trần Văn Tùng, Lê Ái Lâm, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996.

- “Công chức, và vấn đề xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức hiện

nay” của Tô Hữu Hạ, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, năm 1998 Trong cuốn

sách này, tác giả đã tập trung phân tích, lý giải làm rõ khái niệm cán bộ,công chức nhà nước; vai trò của cán bộ, công chức trong xây dựng nền hànhchính quốc gia, định hướng trong xây dựng đội ngũ công chức Nhà nướcViệt Nam

- “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của

CNH-HĐH đất nước”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999.

- “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ,

công chức thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước” của PGS.TS Nguyễn Phú

Trọng và PGS.TS Trần Xuân Sầm, Nxb chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2001.Tác phẩm này đã phân tích, xây dựng luận cứ khoa học và nội dung củaCNH- HĐH đất nước, yêu cầu của CNH-HĐH với việc nâng cao chất lượngcán bộ, công chức nói chung

- “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi của Nhà nước

pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân” của TS.Thang Văn

Phúc và TS.Nguyễn Minh Phương, 2004

- “Hệ thống công vụ và xu hướng cải cách của một số nước trên thế

giới” của TS Thang Văn Phúc làm chủ biên, Nxb chính trị Quốc Gia, 2004.

- “Về chế độ công vụ Việt Nam” do PGS.TS Nguyễn Trọng Điều chủ

biên, Nxb Chính trị quốc gia, 2007 Đây là công trình nghiên cứu sâu về công

chức, công vụ và các cơ sở khoa học để hoàn thiện chế độ công vụ ở ViệtNam hiện nay

Vấn đề tính chuyên nghiệp cũng đã đươc nhiều nhà khoa học viết trêncác tạp chí, website như:

- “Xây dựng tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức” của

TS Ngô Thành Can đăng trên w.w.w.hanhchinh.com.vn

- “Chuyên nghiệp hóa công chức” của sở nội vụ Đà Nẵng đăng trên

- “Phát huy nhân tố con người trong sự nghiệp đổi mới hiện nay” của

Đinh Lục, Luận văn thạc sĩ Triết học, 1993;

- “Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong sự nghiệp công

nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Quảng Ninh” của tác giả Vũ Thị Phương

Mai, Luận văn Thạc sĩ, 2004;

- Luận văn Thạc sĩ “Phát triển nguồn nhân lực con người trong sự

nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Bến Tre” của Lê Thị Mai (2005).

- Luận văn Thạc sĩ: “Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt của

hệ thống chính trị cấp tỉnh, thành phố (Qua kinh nghiệm của Hà Nội)” của

Cao Khoa Bảng (2008)

Ngoài ra, trong các hội thảo ở trong nước và quốc tế tại Việt Nam, cáctạp chí chuyên ngành có nhiều bài viết trao đổi về cán bộ, công chức, đã cónhững đánh giá về chất lượng và số lượng công chức đưa ra nhiều giải phápnâng cao chất lượng công chức trong đó chủ yếu bàn luận tới các biện pháp

về tuyển dụng và đào tạo công chức, về chế độ chính sách tiền lương đối vớicông chức Cụ thể như:

Tất cả các công trình nghiên cứu trên đều đề cập tới 2 nội dung chủ yếulà: công vụ và chất lượng, trình độ, năng lực, phẩm chất của đội ngũ CB, CC,

VC đáp ứng cho sự phát triển của đất nước… nhưng chưa đi sâu vào làm sáng

tỏ tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính

Nhà nước Bởi vậy, tác giả luận văn chọn đề tài “Nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước ở tỉnh Bắc Giang hiện nay” để tập trung đi sâu vào việc khai thác một khía

cạnh của cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước, đó là tínhchuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhànước Đây là một yếu tố đảm bảo cho sự phát triển đúng định hướng củaĐảng và Nhà nước trong xu hướng cải cách hành chính hiện nay nói chung vàcủa tỉnh Bắc Giang nói riêng Luận văn sẽ là một phần cơ sở cho việc nghiêncứu và sự phát triển tính chuyên nghiệp của cán bộ công chức trong bộ máyhành chính Nhà nước

3 Mục đích và nhiệm vụ của Luận văn

Mục đích: Xây dựng lý luận về tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ

công chức trong bộ máy hành chính nhà nước và đưa ra những giải pháp cụthể để nâng cao tính chuyên nghiệp của cán bộ công chức trong bộ máy hànhchính Nhà nước ở tỉnh Bắc Giang

Nhiệm vụ: Luận văn làm rõ cơ sở lý luận về tính chuyên nghiệp của đội

ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước Trên cơ sở đó đưa

ra những tiêu chí tính chuyên nghiệp của cán bộ công chức trong bộ máyhành chính Nhà nước, đánh giá thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ, côngchức trong bộ máy hành chính Nhà nước của tỉnh Bắc Giang, tìm ra nguyênnhân dẫn tới những hạn chế về tính chuyên nghiệp của đội ngũ công chức từ

đó đề xuất những quan điểm, phương hướng và một số giải pháp góp phầnnâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong

cơ quan hành chính Nhà nước ở tỉnh Bắc Giang

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công

chức trong bộ máy hành chính Nhà nước ở tỉnh Bắc Giang hiện nay

Phạm vi nghiên cứu: Từ góc độ chính trị - xã hội đề tài nghiên cứu quá

trình nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong cơquan hành chính Nhà nước ở tỉnh Bắc Giang từ khi đẩy mạnh công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước đến này

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Luận văn được luận giải dựa trên quan điểm của chủ

nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm cơ bản của Đảng vàNhà nước ta; những chương trình tổng thể cải cách hành chính quốc gia;những chủ trương, chính sách của Đảng bộ, Hội đồng nhân dân và ủy bannhân dân tỉnh Bắc Giang về các vấn đề liên quan đến đề tài

Ngoài ra, luận văn kế thừa và phát triển về mặt lý luận đã được khẳngđịnh trong những công trình nghiên cứu gần đây về vấn đề này

Phương pháp nghiên cứu:

+ Phương pháp luận: Luận văn sử dụng phương pháp duy vật lịch sử,duy vật biện chứng, lôgíc lịch sử

+ Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phương pháp phân tích, thống kê,điều tra xã hội học, tổng hợp, so sánh để nghiên cứu tính chuyên nghiệp củađội ngũ CB, CC trong bộ máy hành chính Nhà nước.

6 Những đóng góp mới và ý nghĩa thực tiễn của luận văn

Đóng góp của luận văn: Luận văn góp phần làm rõ lý luận về tính

chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhànước nói chung và của tỉnh Bắc Giang nói riêng

Trên cơ sở lý luận, xây dựng những tiêu chí đánh giá tính chuyênnghiệp của cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước, từ đó đưa

ra những định hướng nâng cao tính chuyên nghiệp của cán bộ công chứctrong bộ máy hành chính Nhà nước nhằm mục tiêu đạt hiệu lực, hiệu quảtrong công việc đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH và phát triển bền vững của địaphương trong thời gian tới

Ý nghĩa thực tiễn của luận văn:

Những kết quả đạt được của luận văn có thể là cơ sở thực tiễn đáng tincậy để các cấp lãnh đạo, các ngành của tỉnh tham khảo trong quá trình hoạchđịnh chính sách phát triển nguồn nhân lực trong sự nghiệp công nghiệp hóa,hiện đại hóa của tỉnh Bắc Giang nói chung và nâng cao chất lượng của độingũ cán bộ, công chức trong cơ quan hành chính Nhà nước của tỉnh nói riêng

Ở những mức độ nhất định những kết quả nghiên cứu của luận văn cóthể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và giảng dạymột số vấn đề của chủ nghĩa xã hội, như vấn đề nguồn nhân lực, vấn đề chấtlượng của độ ngũ cán bộ công chức, viên chức, v.v

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,luận văn gồm 3 chương 9 tiết

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO TÍNH CHUYÊN NGHIỆP CỦA ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CÔNG CHỨC TRONG BỘ MÁY

HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC 1.1 Tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước - quan niệm, vị trí, đặc điểm

1.1.1 Khái niệm cán bộ, công chức, tính chuyên nghiệp của cán bộ công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước

1.1.1.1 Khái niệm cán bộ

Khái niệm cán bộ được sử dụng khá lâu tại các nước xã hội chủ nghĩavà bao hàm một diện rất rộng các loại nhân sự thuộc khu vực nhà nước và các

tổ chức chính trị, tổ chức chính trị -xã hội

Ở nước ta, từ cán bộ được du nhập từ Trung Quốc và được dùng phổbiến trong thời kháng chiến chống Pháp Ban đầu, từ này được dung nhiềutrong quân đội để phân biệt chiến sĩ và cán bộ, chỉ những người làm nhiệm vụchỉ huy tiểu đội phó trở lên Dần dần từ cán bộ được dùng để chỉ tất cả nhữngngười hoạt động kháng chiến thoát ly, để phân biệt với nhân dân

Sau đó, khái niệm cán bộ dùng để chỉ những người biên chế vào làmviệc trong bộ máy chính quyền, đảng, đoàn thể, doanh nghiệp nhà nước và sĩquan trong lực lượng vũ trang Ngoài ra, cán bộ được coi là những người cóchức vụ, vai trò nòng cốt trong cơ quan, tổ chức, có tác động ảnh hưởng đếnhoạt động của cơ quan, tổ chức và liên quan đến vị trí lãnh đạo, chỉ huy, quản

lý, điều hành, góp phần quyết định đến xu hướng phát triển của cơ quan, tổchức đó

Tuy nhiên, do điều kiện lịch sử, mà trong suốt một thời gian dài kháiniệm “cán bộ” vẫn chưa được phân biệt rạch ròi với khái niệm công nhân,viên chức Mặc dù pháp lệnh Cán bộ, công chức năm 1998 (sửa đổi bổ sung

năm 2000, 2003) đã đề cập tới ba đối tượng cán bộ, công chức, viên chứcnhưng không thể hiện rõ ai là cán bộ, ai là công chức, viên chức mà chỉ quyđịnh chung các đối tượng cán bộ, công chức là công dân Việt Nam.

Cho đến năm 2003, để cụ thể hóa Pháp lệnh Cán bộ, công chức, Chínhphủ đã ban hành các nghị định số 114/2003/NĐ-CP về cán bộ, công chức xã,phường, thị trấn; Nghị định số 115/2003/NĐ-CP về chế độ công chức dự bị;Nghị định 116/2003/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng và quản lý cán bộ, côngchức trong các đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chứcchính trị- xã hội; Nghị định số 117/2003/CĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng vàquản lý cán bộ, công chức trong các cơ quan nhà nước, chúng ta có thể hiểu

“Cán bộ” là những người do bầu cử để đảm nhiệm chức vụ theo nhiệm kỳtrong các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị xã hội ở trungương, ở cấp tỉnh và cấp huyện

Trong công cuộc cải cách hành chính ngày nay, Luật cán bộ công chứcđược Quốc hội ban hành tháng 11/2008, có hiệu lực từ 01/01/2010 đã có quyđịnh cụ thể về cán bộ Đó là “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phêchuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan củaĐảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương,tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, ở huyện, quận, thị xã, thành phố trựcthuộc tỉnh, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”.[37]

Như vậy, chúng ta có thể hiểu cán bộ là những người giữ chức vụ, chứcdanh theo nhiệm kỳ trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị Việt Nam, từtrung ương đến cấp huyện, quận và tương đương Tùy từng mục tiêu xem xét

có thể phân biệt đội ngũ cán bộ thành những nhóm khác nhau:

- Xét về loại hình có hể, có thể phân thành: Cán bộ đảng, đoàn thể; cánbộ nhà nước, cán bộ kinh tế và quản lý kinh tế; cán bộ khoa học , kỹ thuật

- Theo tính chất và chức năng, nhiệm vụ có thể phân thành; nhóm chínhkhách; nhóm lãnh đạo, quản lý; nhóm chuyên gia; nhóm công chức viên chức

+ Nhóm chính khách: chính là những cán bộ lãnh đạo ở tầm vĩ mô củađất nước Hay rõ hơn là những nhà lãnh đạo chính trị cấp quốc gia Họ có thểlà các nhà chính trị chuyên nghiệp, không chuyên nghiệp; nhà chính trị thamgia bộ máy nhà nước và nhà chính trị không tham gia bộ máy nhà nước Họkhông thuộc đội ngũ công chức nhà nước và ở mức độ nhất định, họ có vị tríđộc lập trong mối quan hệ với nền hành chính nhà nước Nhưng vấn đề chấtlượng, của đội ngũ cán bộ công chức và đặc biệt là đội ngũ cán bộ lãnh đạochính trị quốc gia có tầm quan trong đặc biệt đối với công cuộc đổi mới vàxây dựng đát nước Họ là những người thực hiện vai trò, sứ mệnh của mìnhgóp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chức nhà nước và thúcđẩy đưa đội ngũ cán bộ công chức nên một tầm cao của tính chuyên nghiệptrong bộ máy hành chính nhà nước.

+ Nhóm cán bộ lãnh đạo, quản lý: Bao gồm những người giữ chức vụ vàtrách nhiệm điều hành trong một cơ quan, tổ chức, đơn vị, có ảnh hưởng lớnđến hoạt động tổ chức, có vai trò quyết định và định hướng, điều khiển hoạtđộng của cả bộ máy Họ là những người giỏi chuyên môn, nghiệp vụ, có đủnăng lặc và phẩm chất để định hướng, tổ chức công việc và đoàn kết tập thể

+ Nhóm chuyên gia: Gồm nhưng người giỏi một nghề, một ngành, cótrình độ lý thuyết cao và năng lực hành động thực tiện, năng lực nghiêm cứu,sang tạo, giải quyết một vấn đề lý luận hay thực tiễn Đây là nhóm nhân lựcbậc cao của xã hội, có vai trò như một bộ phận, mũi nhọn của sự phát triển

Do đó, nếu có đội ngũ chuyên gia chuyên nghiệp thì ở bất cứ lĩnh vực nàocũng có thể phát triển mạnh mẽ

+Nhóm công chức, viên chức: bao gồm những người được tuyển dụng

để trực tiếp thực thi các công việc hàng ngày của cơ quan, tổ chức, đượchưởng lương theo ngạch bâc, trình độ và chức vụ, Đây là nhóm có số lượngđông đảo trong toàn bộ đội ngũ cán bộ, côn chức Do đó, việc nâng cao tính

chuyên nghiệp của đội ngũ này sẽ giúp cho chất lượng công việc sẽ đượchoàn thành một cách nhanh chóng, thúc đẩy sự đi lên của đất nước.

1.1.1.2 Khái niệm công chức

Công chức là một khái niệm được sử sụng phổ biến ở nhiều quốc gia trênthế giới để chỉ những công dân được tuyển dụng vào làm việc thường xuyêntrong các cơ quan Nhà nước, do ngân sách nhà nước trả lương Nhưng do tínhđặc thù của từng quốc qia mà quan niệm công chức ở các nước khác nhau

Theo luật Công chức của Cộng hoà Pháp, công chức nhà nước đượcđịnh nghĩa như sau: Công chức là những người được tuyển dụng, bổ nhiệmvào làm việc trong các công sở gồm các cơ quan hành chính công quyền vàcác tổ chức dịch vụ công cộng do nhà nước tổ chức, bao gồm cả trung ươngvà địa phương nhưng không kể đến các công chức địa phương thuộc các hộiđồng địa phương quản lý [13, tr 15]

Luật công chức của Vương quốc Anh, ngay từ năm 1859, đã quy địnhcông chức nhà nước bao gồm hai bộ phận: Bộ phận thứ nhất là những người

do nhà Vua Anh trực tiếp bổ nhiệm hoặc được Uỷ ban dân sự cấp giấy chứngnhận hợp lệ cho phép tham gia công tác ở cơ quan dân sự Bộ phận thứ hai lànhững người mà toàn bộ tiền lương được cấp từ ngân sách thống nhất củaVương quốc liên hiệp hoặc từ các khoản được Quốc hội thông qua [13, tr 16]

Luật công chức của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ cho rằng: “Những nhân viên trong ngành hành chính của chính phủ được gọi chung là công chức”

[13, tr 16]

Luật công chức Liên bang của Cộng hoà Liên bang Đức quy định cụthể về công chức nhà nước như sau: Những người chịu sự chỉ huy, kiểm tratrực tiếp của Liên bang là công chức Liên bang, những người phục vụ ở cácđoàn thể xã hội, đoàn thể xây dựng vật chất và tài chính theo luật chung, trựctiếp lệ thuộc Chính phủ Liên bang là công chức gián tiếp Tất cả các thànhphần trên đây đều gọi là công chức Ngoài các thành phần thuộc phạm vi trên,

công chức trong quốc hội Liên bang, Thượng viện Liên bang, Toà án Liênbang cũng thuộc phạm vi điều chỉnh của luật công chức [13, tr 17].

Theo luật công chức của Nhật Bản, công chức được phân thành hai loạichính gồm công chức nhà nước và công chức địa phương: Công chức nhànước gồm những người được nhậm chức trong bộ máy của chính phủ Trungương, ngành tư pháp, quốc hội, quân đội, trường công và bệnh viện quốc lập,

xí nghiệp và đơn vị sự nghiệp quốc doanh, được lĩnh lương của ngân sáchnhà nước Công chức địa phương gồm những người làm việc và lĩnh lương từtài chính địa phương [13, tr 17]

Theo Luật của Vương quốc Thái Lan: “Công chức là những ngườiđược phân công và được bổ nhiệm một công việc của Chính phủ và nhận

lương phù hợp ở một bộ, cơ quan nhà nước hay cơ quan thuộc Chính phủ” [20, tr 83].

Từ những cách quan niệm về công chức của một số quốc gia nêu trên,chúng ta có thể thấy rằng Công chức là một bộ phận quan trọng trong bộ máyquản lý nhà nước, là lực lượng lao động chủ yếu thực hiện các chức năng,nhiệm vụ của bộ máy hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương.Hiệu lực của hệ thống chính trị nói chung và của bộ máy hành chính Nhànước nói riêng, xét cho cùng được quyết định bởi phẩm chất, năng lực và hiệuquả của đội ngũ cán bộ, công chức

Công chức là danh từ dùng để chỉ những người thừa hành các quyềnlực nhà nước, chấp hành các công vụ của nhà nước Sự ra đời của chế độ côngchức là một bước phát triển quan trọng trong lịch sử phát triển và hoàn thiệncủa các tổ chức nhà nước, là mốc son đánh dấu của sự văn minh trong hoạtđộng quản lý nhà nước trên lĩnh vực kinh tế-xã hội Xã hội càng phát triểnhiện đại, càng cần một chế độ công chức tiên tiến để bảo đảm quản lý và thúcđẩy xã hội phát triển một cách đồng bộ

Ở Việt Nam, khái niệm công chức được hình thành, gắn liền với sựphát triển của nền hành chính nhà nước Văn bản có tính pháp lý đầu tiên quyđịnh về công chức là Sắc lệnh số số 76/SL ngày 20/5/1950 của Chủ tịch nướcViệt Nam dân chủ cộng hòa, quy định: “Những công dân Việt Nam, đượcchính quyền nhân dân tuyển dụng để giữ một vị trí thường xuyên trong các cơquan của Chính phủ, ở trong hay ngoài nước, đều là công chức theo quy chếnày, trừ trường hợp riêng biệt do Chính phủ định” [13, tr 217]

Thực hiện công cuộc đổi mới,trước yêu cầu khách quan của tiến trình cảicách hành chính nhà nước và đòi hỏi chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, công chức nhànước, thuật ngũ công chức được sử dụng lại Tại nghị định số 169/HĐBT ngày25/5/1991 của Hội đồng Bộ trưởng, tiếp đó là Nghị định số 95/1988/NĐ-CPngày 17/11/1998 của chính phủ về tuyển dụng, sử dụng và quản lý cán bộ,công chức trong các cơ quan nhà nước, khái niệm công chức được đề cập mộtcách rõ ràng, cụ thể, xong vẫn chưa phân biệt được công chức hành chính vớicông chức sự nghiệp

Đến nay, trước yêu cầu của sự phát triển kinh tế-xã hội, sự phát triểncủa đời sống chính trị pháp lý Luật Cán bộ, công chức được Quốc hội nướcCHXHCN Việt Nam khóa XII thông qua ngày 13/11/2008 có hiệu lực từngày 01/01/2010 quy định rõ:

Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vàongạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhànước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện, trong cơquan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải sĩ quan, quân nhânchuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công annhân dân mà không là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnhđạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam,Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, trong biên chế và hưởng lương từ ngânsách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị

sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sựnghiệp công lập theo quy định của pháp luật [37].

Như vậy, chúng ta thấy công chức theo quy định của pháp luật ViệtNam có nhiều điểm khác biệt với các nước, đó là công chức không chỉ baogồm những người làm việc trong hệ thống cơ quan hành chính nhà nước, màcòn bao gồm cả những người làm việc cho các tổ chức chính trị - xã hội như:các Ban tham mưu của Đảng, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Hội liên hiệp Phụ nữ,Hội Nông dân, Công đoàn Việt Nam, các cơ quan, đơn vị thược Quân độinhân dân, Công an nhân dân Đây là một trong những đặc trưng cơ bản nhấtcủa công chức nước ta

Xuất phát từ đặc thù của thể chế chính trị và tổ chức bộ máy nhà nước,đảng, đoàn thể của nước ta, trong hoạt động cộng vụ của Nhà nước, có thểphân loại công chức theo các cách khác nhau:

● Theo đặc thù và tính chất công việc

Theo đặc thù và tính chất công việc người ta có thể phân công chứcthành 4 loại:

- Công chức lãnh đạo: là những công chức giữ cương vị chỉ huy trongđiều hành công việc Tùy theo tính chất công việc ở các vị trí khác nhau màphân ra công chức lãnh đạo ở các cấp độ cao thấp khác nhau Công chức lãnhđạo là những người được quyền ra các quyết định quản lý, tổ chức và điềuhành những người dưới quyền thực hiện công việc Công chức lãnh đạo đượcgiao những thẩm quyền, trách nhiệm nhất định Thẩm quyền và trách nhiệm

đó gắn với chức vụ người lãnh đạo đảm nhiệm, thẩm quyền càng cao thì tráchnhiệm càng nặng nề

- Công chức chuyên gia: là những người có trình độ chuyên môn kỹthuật, có khả năng nghiên cứu, đề xuất những phương hướng, quan điểm vàthực thi công việc chuyên môn phức tạo, Họ là những người tư vấn cho lãnh

đạo, đồng thời cũng là những nhà chuyên môn tác nghiệp những công việcđòi hỏi phải có trình độ chuyên môn nhất định.

- Công chức chuyên môn, nghiệp vụ: là những người được giao thẩmquyền nhất định trong phạm vi công tác của mình để thừa hành công việc, thihành công vụ nhân danh quyền lực nhà nước Trên cơ sở chuyên môn nghiệp

vụ và nhiệm vụ được giao, họ tham mưu cho lãnh đạo ra các quyết định quản

lý hành chính và có thể họ là người trực tiếp thực hiện các quyết định hànhchính đó

- Công chức là nhân viên hành chính: là những người thừa hành nhiệm

vụ do công chức lãnh đạo giao phó Họ là những người có trình độ chuyên môn

kỹ thuật ở mức thấp nên chủ yếu làm công tác phục vụ trong bộ máy nhà nước

● Theo trình độ đào tạo

Phân loại công chức theo trình độ đào tạo thì có ba loại:

- Công chức loại A là những người được bổ nhiệm vào ngạch yêu cầuđào tạo chuyên môn giáo dục đại học và sau đại học

- Công chức loại B là những người được bổ nhiệm vào ngạch yêu cầutrình độ đào tạo chuyên môn giáo dục chuyên nghiệp

- Công chức loại C là những người được bổ nhiệm vào ngạch yêu cầutrình độ đào tạo chuyên môn dưới giáo dục nghề nghiệp

Cách phân loại này sẽ giúp cho việc khuyến khích công chức phấn đấuhọc tập, nâng cao trình độ, thăng tiến theo chức nghiệp

● Theo ngạch công chức

Ngạch công chức là một khái niệm chỉ trình độ, năng lực, khả năngchuyên môn và ngành nghề của công chức Mỗi ngạch thể hiệm một cấp độ

về trình độ chuyên môn nghiệp vụ và có tiêu chuẩn riêng, bao gồm 5 loại:

- Công chức ngạch chuyên viên cao cấp và tương đương trở lên

- Công chức ngạch chuyên viên chính và tương đương

- Công chức ngạch chuyên viên và tương đương

- Công chức ngạch cán sự và tương đương.

- Công chức ngạch nhân viên và tương đương

1.1.1.3 Khái niệm về tính chuyên nghiệp

Tính chuyên nghiệp

Theo khía cạnh ngôn ngữ, chuyên nghiệp là chỉ loại hình nghề nghiệphướng tới kiến thức sâu rộng có chuyên môn, có tác phong, có điểm đầu vàđiểm kết thúc, các công việc được tổ chức một cách khoa học

Theo từ điển Việt Nam (viện ngôn ngữ học, Nxb Đà Nẵng, 2006) vềmặt tính từ, chuyên nghiệp nghĩa là: chuyên là một nghề, lấy một việc, mộthoạt động nào đó làm nghề chuyên môn; phân biệt với nghiệp dư Theo từđiển Anh - Anh - Việt (Nxb Văn hóa thông tin, 1999) professional (chuyênnghiệp): doing as a jod sth which others do only as an interest or a hobby (tạmdịch: là một việc gì đó như một công việc mà người khác làm chỉ vì hứng thúhoặc sở thích)

Như vậy, chuyên nghiệp có thể hiểu theo nghĩa đơn giản nhất, là chuyêntâm vào nghề nghiệp, công việc Ai chuyên tâm và tận lực với nghề nghiệp, côngviệc của mình; chất lượng và hiệu quả làm việc của họ thường rất cao Tínhchuyên nghiệp không chỉ có trong các công việc có quy mô lớn, mức độ phứctạp cao mà phải thể hiện ngay trong từng công việc nhỏ, hàng ngày

Mục đích của sự chuyên nghiệp là nhằm tạo ra sự hoàn chỉnh, chất lượng,hiệu quả và tin cậy, những điều đó chỉ có được khi tất cả các chi tiết dù là nhỏnhất đều phải được thiết lập đồng bộ, nhất quán, hợp lý Tính chuyên nghiệpkhông phải cái gì đó phức tạp, khó thực hiện, mà ngược lại nó được thể hiện,đánh giá ở những việc đơn giản thường ngày Chẳng hạn như: không để điệnthoại đổ chuông quá 3 tiếng mà không nhấc máy; không để chuông điện thoạikêu trong phòng họp; đi làm đúng giờ; không được trễ hẹn, nếu trễ thì phải báo;không được đi dép lê, guốc, mặc áo thun trong công sở Đối với ngành nghề,công việc khác nhau, tính chuyên nghiệp có những yêu cầu khác nhau

Để đạt tới tính chuyên nghiệp của cả một tập thể, một tổ chức thì mỗi

vị trí công việc cần phải được xác định rõ từng nhiệm vụ và mỗi các nhânphải hiểu rõ, đồng thời có khả năng thực hiện chuyên nghiệp

Tính chuyên nghiệp của cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính nhà nước.

Khi đất nước bước vào thời kỳ công nghiệp hoá-hiện đại hoá, hội nhậpvà mở cửa, đòi hỏi phải có một bộ máy nhà nước chuyên nghiệp mà ở đó baogồm những công chức vững về chuyên môn, năng động và có phẩm chất đạođức tốt…

Nói rộng ra, đó phải là những công chức chuyên nghiệp, hiện đại trongcông việc, trong cách tư duy mà vẫn thể hiện được bản chất nhân văn, truyềnthống văn hoá của con người Việt Nam Tất nhiên, để có được những conngười toàn diện như vậy, không phải là chuyện ngày một ngày hai, mà là mộtquá trình tu dưỡng, rèn luyện lâu dài Ở thời điểm hiện nay, người công chứccủa chúng ta có thể chưa đạt “chuẩn” của một công chức chuyên nghiệp nhưở các nước phát triển nhưng dù sao, bộ máy nhà nước của chúng ta vẫn cần cónhững con người đáp ứng các tiêu chuẩn tối thiểu của người công chức ViệtNam thời kỳ hội nhập hay chính là phải đạt Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) vềchất lượng công chức, vấn đề mà hiện nay vẫn còn nhiều điều phải bàn đến

Như vậy, về mặt lý thuyết, công chức chuyên nghiệp phải được đào tạoqua trường lớp Họ là những người chuyên nghiệp trong quản lý, trong lãnhđạo cũng như trong công việc hàng ngày Tuy chưa được như vậy nhưng việctiếp cận khái niệm công chức qua các khoá học về quản lý nhà nước, lý luậnchính trị và ít nhiều trong môi trường đại học, trung cấp chuyên nghiệp v.v cũng đã truyền thụ cho nhiều người những cái mà một công chức cần có khilàm trong bộ máy nhà nước

1.1.2 Đặc điểm của cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính nhà nước

Như chúng ta biết rằng, mọi hoạt động quản lý hành chính nhà nướcchủ yếu được vận hành thông qua nền công vụ và đội ngũ công chức hànhchính Đội ngũ cán bộ công chức hành chính nhà nước chính là lực lượng trựctiếp thi hành các chức năng hành pháp của nhà nước theo pháp luật và làmcho đát nước phát triển trên cơ sở đảm bảo kỷ cương, trật tự xã hội, Do vậy,cán bộ công chức nhà nước có những đặc điểm cơ bản sau:

Thứ nhất, cán bộ, công chức nhà nước là những người được tuyển dụng

vào làm việc trong các cơ quan, đơn vị nhà nước; thực hiện các chức năng,nhiệm vụ mà nhà nước giao phó và được nhà nước đảm bảo các điều kiện cầnthiết, quyền lợi chính đáng để có khả năng và yên tâm thực thi công vụ

Để vận hành các hoạt động quản lý đất nước, nhà nước ta đã tuyểndụng một đội ngũ cán bộ, công chức hành chính nhà nước có năng lực, cótrình độ và phẩm chất đạo đức vào giúp việc trong bộ máy quản lý và thực thipháp luật, thi hành công vụ nhằm phục vụ cho lợi ích chung của toàn xã hội,Đội ngũ cán bộ, công chức này chính là hạt nhân cơ bản của nền công vụ làchủ thể thực sự tiến hành các công vụ cụ thể và cũng chính là yếu tố đảm bảocho nền công vụ hoạt động, vận hành có hiệu quả

Để thực hiện công vụ, người công chức được Nhà nước cung cấp cácđiều kiện cần thiết để tiến hành thực thi công vụ như: trụ sở, phương tiện,điều kiện làm việc… Họ được đảm bảo các quyền lợi vất chất và tinh thầnnhư: hưởng lương từ ngân sách nhà nước, nhận các loại trợ cấp, phụ cấp bằngtiền hoặc hiện vật và hưởng lương hưu khi đủ thời gian công hiến cho đấtnước, được khen thưởng theo đúng quy định của nhà nước Đồng thời họ cóbổn phận phục vụ xã hội, công dân và chịu những rằng buộc nhất định do liênquan đến chức trách đang đảm nhiệm Họ có thể phải từ chức, bị truy cứu

trách nhiệm hoặc bồi thường thiệt hại nếu không hoàn thành nhiệm vụ, viphạm kỷ cương, pháp luật làm ảnh hưởng tới lợi ịch của công dân, tổ chức.

Thứ hai, cán bộ, công chức hành chính nhà nước là một đội ngũ lao

động chuyên nghiệp, có tính chuyên môn cao

Bộ máy nhà nước được lập ra như một công cụ của giai cấp cầm quyền

để thực hiện chức năng quản lý, điều hành mọi mặt của đời sống xã hội, đảmbảo cho xã hội ổn định và phát triển theo đúng ý chí của giai cấp cầm quyền.Trong khi đó, các vấn đề kinh tế - xã hội không ngừng biến đổi từng ngày,từng giờ, với mức độ phức tạp ngày càng lớn; điều đó đòi hỏi nhà nước phảiduy trì hoạt động quản lý của mình một cách thường xuyên và liên tục Hơnnữa, chức năng cơ bản của cán bộ, công chức hành chính là thực thi công vụ,thực thi quyền lực nhà nước, thực thi pháp luật nên không cho phép họ có saisót, vi phạm Đồng thời, qua hoạt động thực tiễn, chính họ là những ngườitham mưa, sáng tạo, đề xuất những chủ trương, chính sách quản lý và pháttriển xã hội, đất nước Với tính chất công việc như vậy, đội ngũ cán bộ, côngchức cũng phải là những người làm việc chuyên nghiệp, thường xuyên và ổnđịnh trong bộ máy nhà nước

Tính chuyên nghiệp của công chức hành chính được quy định bởi địa vịpháp lý và được thể hiện qua hai yếu tố: thời gian, thâm niên công tác và trìnhđộ năng lực, chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ hành chính

Chính vì vậy, ngay khi tuyển dụng, cơ quan nhà nước đã yêu cầu phảituyển những người có chuyên môn, có đủ điều kiện về độ tuổi, phẩm chất,chính trị, đạo đức…

Trong điều kiện hiện nay, đội ngũ cán bộ, công chức yêu cầu phải cótrình độ chuyên môn hóa cao, được đào tạo một cách chính quy và hệ thống,đông thời phải luôn luôn được bồi dưỡng, đào tạo một cách bài bản, có hệthống, cập nhật tri thức, khoa học nhân loại Vì vậy, không thể xây dựng được

nền công vụ và nền hành chính nhà nước nói chung, chính quy hiện đại, phục

vụ đắc lực nhân dân nếu không có đội ngũ cán bộ, công chức chưa được quản

lý, đào tạo cơ bản theo hướng chuyên mộn hóa, chuyên nghiệp cao

Thứ 3, đội ngũ cán bộ, công chức hành chính nhà nước tương đối ổn

định, ít chịu nhiều biền động, họ được bảo hộ bằng “biên chế nhà nước” Tuynhiên, dù được bảo đảm bằng biên chế cho đến khi nghỉ hưu nhưng trướcnhững đòi hỏi của thực tế khách quan, xã hội không ngừng phát triển do đó đòihỏi cán bộ, công chức hành chính phải luôn được đào tạo, bồi dưỡng, nâng caotrình độ, tăng cường nâng cao tính chuyên nghiệp, hạn chế những sai lầm nhấtlà khâu đào tạo và tuyển dụng mới cán bộ, công chức hiện nay

Thứ 4, cán bộ, công chức hành chính là người am hiểu pháp luật Nhất là

trong điều kiện hội nhập quốc tế hiện nay, Nhà nước ta phải giải quyết nhiềuvấn đề liên quan đến các quan hệ pháp lý mang yếu tố quốc tế, đồng thời phải

ký kết và thực hiệ các công ước quốc tế, các tập quán và thông lệ quốc tế trongtất cả các lĩnh vực Để thực hiện tốt nhiệm vụ này, đội ngũ cán bộ, công chứchành chính phải có trí thức, am hiểu và tôn trọng pháp luật và thông lệ quốc tế.Muốn vậy trước hết họ phải có kiến thức pháp luật và trình độ ngoại ngữ nhấtđịnh Do vậy nhà nước luôn phải chú trọng đến công tác đào tạo, bồi dưỡng độingũ cán bộ, công chức có đầy đủ phẩm chất và năng lực, am hiểu và có khảnăng thực sự giải quyết tốt các quan hệ có yếu tố nước ngoài

Thứ 5, đội ngũ cán bộ công chức hành chính nhà nước luôn trung thành

với Đảng, với Chính phủ, với tổ quốc và nhân dân Đây là một đặc trưng cơbản của đội ngũ cán bộ công chức Việt Nam Bởi lẽ, nhà nước ta tồn tại là đểphục vụ lợi ích của nhân dân, đảm bảo các quyền tự do dân chủ của công dân

Do đó, trong hoạt động các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức phải tôntrọng nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân, liên hê chặt chẽ với nhân dân, lắngnghe và chịu sự giám sát của nhân dân

Trong bối cảnh mở cửa hội nhập với khu vực và quốc tế, hội nhập nềnkinh tế thị trường càng đặt ra yêu cầu cán bộ, công chức phải có bản lĩnhchính trị vững vàng, rèn luyện phẩm chất đạo đức và lối sống lành mạnh, tậntâm, tận trí phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc.

1.2 Sự cần thiết nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước hiện nay

1.2.1 Vai trò của cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính nhà nước

Như chúng ta đã biết, hiệu lực hiệu quả của bộ máy nhà nước nói riêngvà toàn bộ hệ thống chính trị nói chung được quyết định bởi phẩm chất, nănglực và hiệu quả công tác của chính đội ngũ cán bộ, công chức Ngày nay,trong công cuộc cải cách hành chính, để có một nền hành chính đạt được tiêuchí của xã hội nhằm phục vụ nhân dân, thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng caodân trí, thực hiện công bằng, dân chủ thì không thể không coi trọng đến chấtlượng, trình độ, tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức

Vai trò của cán bộ, công chức hành chính thể hiện qua bốn mối quan

hệ Một là, quan hệ với đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhànước; hai là với bộ máy tổ chức lãnh đạo quản lý; ba là với công việc; bốn làvới quần chúng nhân dân

Trong công cuộc đổi mới đất nước, những cán bộ, công chức đóng vainòng cốt trong việc quản lý, tổ chức công việc của nhà nước Họ chính lànhững người đã trực tiếp tham gia đóng góp vào quá trình xây dựng các chủtrương, chính sách của Đảng cũng như thực thi công vụ, thực thi pháp luật,thực thi quyền lực nhà nước Hay nói rõ hơn, họ chính là lực lượng đem chínhsách của Đảng, pháp luật của nhà nước giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thihành Đồng thời nắm tình hình triển khai thực hiện chủ trương, đường lối,chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước phản ảnh lại cho Đảng và Nhànước để có sự điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung cho đúng và phù hợp với thực tiễn

Vì vậy, chỉ có đội ngũ cán bộ, công chức hành chính có phẩm chất,năng lực và chuyên nghiệp mới có thể đề ra đường lối đúng, mới có thể cụ thểhóa, bổ sung hoàn chỉnh đường lối và thực hiện đường lối Không có đội ngũcán bộ, công chức vững mạnh thì dù cho có đường lối chính trị đúng đắn cũngkhó có thể biến thành hiện thực Cán bộ, công chức chính là nhân tố quyếtđịnh sự thành bại của đường lối và nhiệm vụ chính trị của Đảng và Nhà nước.

Cán bộ, công chức là nhân tố chủ yếu, hàng đầu của tổ chức Cán bộ,công chức là người lập ra tổ chức và điều hành bộ máy tổ chức, song chính họlại chịu sự chi phối, rằng buộc của tổ chức Tổ chức buộc cán bộ, công chứcphải hành động theo những nguyên tắc và khuôn khổ nhất định Tổ chức bộmáy khoa học, hợp lý sẽ nhân sức mạnh của cán bộ, công chức lên gấp bội.Cán bộ, công chức chỉ có sức mạnh khi gắn với tổ chức và nhân dân Tách rờikhỏi tổ chức thì cán bộ, công chức mất sức mạnh quyền lực và hiệu lực do tậpthể tạo ra

Đội ngũ cán bộ, công chức chính là “công bộc” của nhân dân, có vai tròquan trọng trong bảo đảm kỷ cương phép nước, bảo vệ luật pháp và công lý,bảo vệ các quyền tự do dân chủ, quyền con người, quyền và lợi ích hợp phápcủa công dân, bảo đảm trật tự xã hội, chống lại các hành vi xâm hại pháp luật

Họ cũng là người đóng vai trò tiên phong, đi đầu trong công cuộc đấu tranhvới các hiện tượng quan liêu, hành vi tham nhũng và các tiêu cực khác đểgiúp cho bộ máy hành chính Nhà nước trong sạch, vững mạnh, hoạt động cóhiệu lực, hiệu quả

1.2.2 Yêu cầu nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính nhà nước

Cải cách nền hành chính nhà nước là một bộ phận quan trọng trongđường lối đổi mới toàn diện của Đảng, nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả

quản lý của nhà nước, đáp ứng nguyện vọng của quần chúng nhân dân Việcxây dựng, phát triển đội ngũ cán bộ, công chức hành chính không chỉ đáp ứngyêu cầu, đòi hỏi bức xúc nội tại của nguồn nhân lực nhà nước, mà còn là nhân

tố có tính quyết định trong việc thực hiện chương trình tổng thể cải cách nềnhành chính nhà nước

Trong những năm qua công cuộc cải cách hành chính đã đạt đượcnhững thành tựu quan trọng, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triểnvà ổn định kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và trật tự xã hội Cảicách hành chính đã được triển khai đồng bộ trên 4 lĩnh vực chủ yếu: thể chế,

tổ chức bộ máy, xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức và cải cáchtài chính công, từng bước đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của bộmáy hành chính, hỗ trợ tích cực và thúc đẩy quá trình cải cách, đổi mới toàndiện của đất nước Tuy nhiên, so với yêu cầu của công cuộc đổi mới, pháttriển kinh tế - xã hội và chủ động hội nhập quốc tế thì cải cách hành chính cònchậm, hiệu quả thấp; công tác xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ,công chức hành chính nhà nước còn nhiều hạn chế:

Đội ngũ cán bộ, công chức hành chính chưa ổn định, chuyên nghiệp.Trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức tuy đã được nâng lên mộtmức nhưng chưa ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ, còn nhiều bất cập, hạn chế

về một số mặt: tri thức và năng lực quản lý nhà nước về xã hội, kinh tế thịtrường, pháp luật, hành chính, kỹ năng thực thi công vụ cũng như khả năngvận dụng khoa học công nghệ hiện đại trong công tác quản lý

Tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật của một bộ phận cán bộ,công chức còn yếu, phong cách làm việc chậm đổi mới; tinh thần phục vụnhân dân chưa cao; tệ quan liêu tham nhũng, lãng phí, sách nhiễu chưa đượcngăn chặn gây nên sự trì trệ, trở ngại lớn cho công cuộc cải cách, làm giảmhiệu lực của bộ máy nhà nước

Số lượng, cơ cấu đội ngũ cán bộ, công chức chưa đáp ứng được yêucầu trước mắt và lâu dài; tình trạng hẫng hụt các thế hệ cán bộ, công chứctrong mỗi cơ quan, đơn vị còn phổ biến; thiếu đội ngũ cán bộ, công chức nòngcốt kế cận có trình độ chuyên môn cao và các chuyên gia hoạch định chínhsách ở các cấp Đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa và miền núi, hải đảo, đại bộphận cán bộ, công chức yếu về năng lực, trình độ chuyên môn, thiếu nguồnnhân lực bổ sung vào bộ máy hành chính nhà nước [12].

Những hạn chế nêu trên đặt ra yêu cầu phải xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức hành chính nhà nước có số lượng, chất lượng, cơ cấu ngạch, bậc, lứa tuổi, vùng miền, giới tính, thành phần dân tộc hợp lý, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ mới của nền công vụ chuyên nghiệp, hiện đại hóa.

- Về số lượng: trên cơ sở phân định rõ đối tượng cán bộ, công chức

hành chính với các loại cán bộ, công chức khác để xác định số lượng công chức hành chính nhà nước một cách hợp lý so với dân số và trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

- Về cơ cấu: xác định rõ chức năng, nhiệm vụ của bộ máy hành chính

nhà nước cũng như của từng cấp hành chính, từng cơ quan, tổ chức hành chính trong những điều kiện mới để xây dựng cơ cấu công chức khoa học, hợp lý về trình độ, ngạch bậc, lứa tuổi, giới tính, dân tộc… trong cả đội ngũ

và trong mỗi cơ quan, đơn vị.

- Về chất lượng: công chức hành chính nhà nước phải trung thành với

Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, biết bảo vệ danh dự và lợi ích quốc gia, có lối sống trong sạch, không tham nhũng và tích cực đấu tranh chống tham nhũng, tôn trọng và tận tụy phục vụ nhân dân Công chức hành chính nhà nước phải

có trình độ chính trị, pháp luật, chuyên môn nghiệp vụ, kiến thức, kỹ năng hành chính, đảm bảo tiêu chuẩn chức danh ngạch, bậc tương ứng với nhiệm

vụ, yêu cầu công việc; đủ năng lực xây dựng chính sách, tổ chức điều hành và thực thi công vụ theo chức trách, nhiệm vụ một cách khoa học và hiệu quả; có đạo đức công vụ, văn hóa công vụ và phong cách làm việc văn minh, lịch sự đối với cấp trên, cấp dưới, đồng nghiệp, đối tác nước ngoài và với nhân dân.

Cụ thể:

+ Yêu cầu về phẩm chất chính trị, đạo đức:

Trong mọi giai đoạn cách mạng, phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trịlà yêu cầu quan trọng cơ bản nhất đối với đội ngũ cán bộ, công chức hànhchính Nhất là trong bối cảnh mở cửa hội nhập quốc tế và khu vực, phát triểnnền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, các quan hệ xã hội mớiphức tạp nảy sinh, mặt trái của cơ chế thị trường cùng các tác động tiêu cựcnảy sinh hàng ngày càng đặt ra yêu cầu đội ngũ cán bộ, công chức hành chínhphải tuyệt đối trung thành với Đảng, Nhà nước, Tổ quốc và nhân dân; có bảnlĩnh chính trị vững vàng, kiên định với mục tiêu và con đường xã hội chủnghĩa mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn; nhiệt tình cách mạng, gương mẫutận tụy với nhân dân, có tinh thần và ý thức trách nhiệm cao với công việc,hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân

Phẩm chất chính trị là lòng nhiệt tình cách mạng, lòng trung thành tuyệtđối với lý tưởng của đảng, với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,tinh thần tận tụy với công việc, hết lòng hết sức vì sự nghiệp của nhân dân, làbản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định với mục tiêu và con đường đi lên chủnghĩa xã hội

Đạo đức công vụ của người cán bộ, công chức hành chính gồm: đạo đứccách mạng, đạo đức cá nhân và đạo đức nghề nghiệp; trong đó đạo đức cáchmạng là nền tảng, là gốc, là sức mạnh của người cán bộ, công chức hành chính

Đạo đức cách mạng của người cán bộ theo Chủ tịch Hồ Chí Minh baogồm: nhân, trí, dũng, liêm Đi kèm với các phẩm chất là các đức: Cần, kiệm,

liêm, chính mà "thiếu một đức thì không thành người" Đạo đức cách mạngthể hiện ở: Tinh thần yêu nước nồng nàn, tận tụy phục vụ nhân dân, kiên địnhmục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, phấn đấu thực hiện có kết quảđường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước Cần kiệm, liêmchính, chí công, vô tư Không tham nhũng và kiên quyết đấu tranh chốngtham nhũng Có ý thức tổ chức kỷ luật Trung thực, không cơ hội, gắn bó mậtthiết với nhân dân, được nhân dân tín nhiệm.

Đạo đức cá nhân của người cán bộ, công chức hành chính trước hết thểhiện ở ý thức, niềm tin vào định hướng xã hội chủ nghĩa, quyết tâm thực hiệnmục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Phẩmchất đạo đức của người cán bộ, công chức còn thể hiện ở tinh thần và ý thứcbiết tôn trọng, giữ gìn kỷ luật, kỷ cương, sống và làm việc theo pháp luật, cólối sống lành mạnh, không tham ô, lãng phí, có trách nhiệm cao trong thi hànhcông vụ, có lòng nhân ái vị tha, ứng xử đúng đắn trong quan hệ gia đình, bèbạn và trong xã hội, có tinh thần hướng thiện, hiếu học

Xã hội càng dân chủ càng đòi hỏi đạo đức cá nhân của người cán bộ,công chức phải được hoàn thiện, mẫu mực vì chính đội ngũ cán bộ, công chứchành chính là những người cầm cân nảy mực, giải quyết quyền lợi, nghĩa vụcủa công dân, giữ gìn kỷ cương phép nước Địa vị pháp lý của họ buộc họphải luôn tự rèn luyện nâng cao phẩm chất đạo đức, tu dưỡng bản thân đểkhông mắc phải các hiện tượng tiêu cực trong xã hội

Đạo đức nghề nghiệp của người cán bộ, công chức hành chính thể hiệntrước hết ở lòng say mê, cần mẫn, tinh thần trách nhiệm và đề cao kỷ luậttrong thi hành công vụ Đó là ý thức luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ, công

vụ được giao, kể cả khi gặp những điều kiện khó khăn phức tạp Nhờ đó màcán bộ, công chức hành chính luôn cố gắng tìm kiếm những phương tiện, giảipháp, sáng kiến khác nhau để hoàn thành nhiệm vụ, công vụ Đạo đức nghề

nghiệp đòi hỏi người cán bộ, công chức phải biết tiết kiệm, không chỉ cho bảnthân mình, mà quan trọng hơn là tiết kiệm thời gian, tiền của của nhân dân,tiết kiệm công sản, công quỹ, tiết kiệm tài nguyên của đất nước, chống lãngphí trong cơ quan nhà nước.

Người cán bộ, công chức còn phải xử sự và hoạt động công vụ côngbằng, chính trực và công tâm, chỉ thực thi công vụ theo pháp luật Dù ở bất cứ

vị trí nào trong bộ máy nhà nước, người cán bộ, công chức phải luôn đề caođạo đức cá nhân và đạo đức nghề nghiệp

+ Yêu cầu về văn hóa

Văn hóa của người cán bộ, công chức hành chính là sự ứng xử vănminh, khoa học, nhân ái và dân chủ trong mọi mối quan hệ Văn hóa là cơ sở

để hình thành tác phong, phong cách và lối sống của người cán bộ, công chức;văn hóa là nền tảng tạo nên tư chất, cốt cách của người cán bộ, công chức.Nhờ có văn hóa người cán bộ, công chức biết cư xử đúng mực, dân chủ vàvăn minh hơn trong thực thi công vụ; đấu tranh chống lại các hiện tượngchuyên quyền độc đoán, máy móc trong giải quyết công việc và thực thi công

vụ Luật Cán bộ, công chức năm 2008 có riêng một mục về đạo đức, văn hóagiao tiếp của cán bộ, công chức, quy định rõ: cán bộ, công chức phải có tháiđộ lịch sự, tôn trọng đồng nghiệp; ngôn ngữ giao tiếp phải chuẩn mực rõ ràng,mạch lạc; cán bộ, công chức phải lắng nghe ý kiến của đồng nghiệp; côngbằng, vô tư khách quan khi nhận xét, đánh giá; thực hiện dân chủ và đoàn kếtnội bộ Khi thi hành công vụ có tác phong lịch sự, giữ gìn uy tín, danh dự cho

cơ quan, tổ chức, đơn vị và đồng nghiệp Cán bộ, công chức phải gần gũi vớinhân dân; nghiêm túc, khiêm tốn; không được hách dịch, cửa quyền, gây khókhăn, phiền hà cho nhân dân khi thi hành công vụ [37, Điều 16, 17]

Việc nâng tầm văn hóa lãnh đạo và quản lý của đội ngũ cán bộ, côngchức gắn liền với đề cao kỷ luật thực thi công vụ, là yếu tố quyết định để cải

cách nền hành chính nhà nước, xây dựng chính quyền thực sự là của dân.Đồng thời, góp phần nêu gương tốt và vun đắp nền tảng văn hóa trong mọilĩnh vực của đời sống xã hội.

Do vậy, cán bộ, công chức hành chính không chỉ cần trang bị cho mìnhnhững kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng hành chính, mà còn phảitrang bị cho mình những tri thức văn hóa, văn minh nhân loại, có hiểu biết sâusắc về lịch sử và truyền thống văn hiến dân tộc, và quan trọng hơn là biết tựrèn luyện đạo đức, tu dưỡng bản thân

+ Yêu cầu về trí tuệ:

Trong điều kiện mặt bằng dân trí của xã hội ngày càng được nâng cao,tri thức khoa học - công nghệ của thế giới đang tăng lên nhanh chóng và ngàycàng phong phú, đa dạng đòi hỏi cán bộ, công chức phải có trình độ, kiếnthức và năng lực tư duy khoa học, sáng tạo, nhạy bén, độc lập, trí tuệ Trìnhđộ học vấn phải cao hơn mức trung bình của xã hội và tỷ lệ những người cótrình độ đại học, trên đại học càng phải nhiều hơn Ở một số ngành lĩnh vựcvà đối với ngạch chuyên viên trở lên thì trình độ đại học là bắt buộc và tốithiểu Ngoài ra, trong thời đại công nghệ thông tin, hội nhập kinh tế quốc tếhiện nay người cán bộ, công chức hành chính còn phải có trình độ ngoại ngữ,tin học nhất định để có thể tìm hiểu, cập nhật kiến thức, giải quyết các côngviệc thường xuyên của lĩnh vực quản lý hành chính

Yêu cầu trí tuệ hóa đội ngũ cán bộ, công chức buộc người cán bộ, côngchức hành chính phải không ngừng học tập để nâng cao trình độ kiến thức.Đồng thời Nhà nước cần phải có chế độ, chính sách và tạo điều kiện để ngườicán bộ, công chức được đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng bổ sung những trithức mới của khoa học, công nghệ hiện đại để thực thi công vụ hiệu quả nhất

+ Yêu cầu chuyên môn hóa, hiện đại hóa đội ngũ cán bộ, công chức hành chính:

Mục tiêu xây dựng nền hành chính chính quy, hiện đại đặt ra yêu cầuphải chuyên môn hóa, hiện đại hóa đội ngũ cán bộ, công chức hành chính với

tư cách là nòng cốt của nền hành chính

Các hoạt động trong nền hành chính nhà nước có nội dung phức tạp, đadạng cho nên cán bộ, công chức hành chính phải có kiến thức xã hội, chuyênmôn sâu rộng Chuyên môn hóa, hiện đại hóa là cán bộ, công chức hành chínhkhông chỉ có trình độ chuyên môn nghiệp vụ ban đầu, đáp ứng yêu cầu dựtuyển của cơ quan, đơn vị; mà trong quá trình làm việc, người cán bộ, côngchức hành chính phải được đào tạo lại, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng và trìnhđộ chuyên môn giỏi; chuyên môn hóa phải đi đôi với trí tuệ hóa, làm cho mỗicán bộ, công chức phải có trình độ cao, có kiến thức, vừa có năng lực vàchuyên môn sâu Theo tác giả, đáp ứng yêu cầu chuyên môn hóa, hiện đại hóangười cán bộ, công chức hành chính phải có các yếu tố sau:

Thứ nhất, trong hoạt động hành chính, tiêu chuẩn hàng đầu đối với cán

bộ, công chức là năng lực chuyên môn và năng lực về quản lý nhà nước,ngoài tiêu chuẩn chính trị

Thứ hai, để đáp ứng yêu cầu của cải cách hành chính, thực hiện tốt

nhiệm vụ thực thi công vụ, cán bộ, công chức hành chính cần phải có kiếnthức cơ bản về quản lý hành chính, về pháp luật từ đó có ý thức tuân thủ phápluật, áp dụng pháp luật khi thi hành công vụ, có sự chủ động, linh hoạt xử lýcác vấn đề trên cơ sở pháp luật

Thứ ba, kỹ năng hành chính đòi hỏi cán bộ, công chức hành chính phải

có độ nhuần nhuyễn, nhanh chóng xử lý tình huống, giải quyết công việc Đốivới từng vị trí, chức danh cần phải thực thi nhiệm vụ như thế nào? giải quyếtcông việc theo tình huống, thực hành các công việc hành chính

Thứ tư, cán bộ, công chức hành chính phải có bản lĩnh nghề nghiệp,

dám làm, dám chịu trách nhiệm về hành vi công vụ của mình Có chính kiến,

phát kiến tham mưu đề xuất với lãnh đạo trong lĩnh vực được giao Chủ độngxây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ, không thụ động trông chờ, ỷ lại vàolãnh đạo Chịu trách nhiệm về những quyết định do mình soạn thảo, ban hànhvà chịu trách nhiệm về tình trạng quyết định đó không được thi hành, kể cảtrường hợp không thuộc bổn phận mình Đồng thời nhà nước, cơ quan, tổchức cần xây dựng chế độ chịu trách nhiệm pháp lý trong hoạt động công vụ,

từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ, công chức hành chính tronghoạt động phục vụ nhân dân

Hiệu lực của nền hành chính tùy thuộc phần lớn vào nhận thức và khảnăng thực hiện luật pháp và công vụ, cũng như năng lực chuyên môn và phẩmchất đạo đức của đội ngũ công chức hành chính Trong giai đoạn hiện nay,yêu cầu về phẩm chất chính trị, đạo đức cá nhân, đạo đức nghề nghiệp, về trítuệ, văn hóa, trình độ và năng lực chuyên môn của người cán bộ, công chứchành chính rất cao Muốn hoàn thành được sứ mệnh lịch sử của mình, họ phảikhông ngừng phấn đấu, học tập và rèn luyện vươn lên Đồng thời, Đảng vàNhà nước cần tạo mọi điều kiện thuận lợi để đội ngũ cán bộ, công chức hànhchính phát huy khả năng phục vụ, cống hiến nhiều nhất cho đất nước

1.3 Những tiêu chí đánh giá về tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính Nhà nước

Tính chuyên nghiệp của đội ngũ công chức được thể hiện qua các mặtnhư: bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, tác phong làm việc, lối sống, trìnhđộ nhận thức, kiến thức chuyên môn được đào tạo, năng lực công tác trong thựctiễn, tuổi tác, tình trạng sức khoẻ, Dựa vào các yếu tố này, người ta đã đưa rađược một số chỉ tiêu đánh giá tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chứcnhà nước Xét một cách chung nhất các tiêu chí đánh giá tính chuyên nghiệpcủa đội ngũ cán bộ công chức nhà nước là những quy định, những yêu cầu cụthể đối với những công chức trong hệ thống hành chính nhà nước

1.3.1 Nhóm tiêu chí đánh giá năng lực trình độ của cán bộ, công chức hành chính nhà nước

Nhóm tiêu chí đánh giá năng lực trình độ của cán bộ, công chức lànhóm chỉ tiêu quan trọng đánh giá tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ,công chức nhà nước, bao gồm các chỉ tiêu như trình độ văn hoá, trình độchuyên môn nghiệp vụ được đào tạo, kỹ năng nghề nghiệp, thâm niên, kinhnghiệm công tác và sức khoẻ của công chức

- Tiêu chí về trình độ học vấn: Trình độ học vấn là mức độ tri thức củacông chức đạt được thông qua giáo dục Hiện nay trình độ học vấn của côngchức Việt Nam được phân thành 3 nhóm với các mức độ khác nhau từ thấpđến cao: tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông Theo trình độ phổcập giáo dục ở Việt Nam hiện nay và theo yêu cầu nâng cao chất lượng côngchức đòi hỏi 100% công chức quản lý nhà nước Việt Nam phải có trình độhọc vấn trung học phổ thông

- Tiêu chí về trình độ chuyên môn: Trình độ chuyên môn nghiệp vụcủa công chức là trình độ về chuyên môn được đào tạo qua các trường lớp vớivăn bằng chuyên môn phù hợp yêu cầu của công việc Trình độ chuyên mônđào tạo ứng với hệ thống văn bằng hiện nay chia thành các trình độ như: sơcấp, trung cấp, đại học và trên đại học Tuy nhiên khi xem xét về trình độchuyên môn của công chức cần phải lưu ý về sự phù hợp giữa chuyên mônđào tạo với yêu cầu thực tế của công việc và kết quả làm việc của họ

Có ba loại kiến thức mà cán bộ, công chức cần phải tích lũy trongsuốt thời gian làm việc là: kiến thức cơ bản, kiến thức chuyên môn hẹp vàkiến thức cần thiết để xử lý các tình huống xảy ra Kiến thức cơ bản làmnền tảng cho chuyên môn của cán bộ, công chức Kiến thức chuyên mônhẹp là những kiến thức cần thiết phải có để thực hiện công việc, nếu không

có đầy đủ kiến thức chuyên môn hẹp thì cán bộ, công chức khó có thể thực

hiện tốt công việc của mình Những kiến thức cần thiết để cán bộ, côngchức xử lý các tình huống xảy ra là kiến thức cần phải có liên quan đếncông việc mà cán bộ, công chức đang đảm nhận để xử lý tình huống mộtcách tốt đẹp, có tình, có lý.

Hay nói rõ hơn là người làm việc chuyên nghiệp phải có trình độ hiểubiết sâu sắc về nghề nghiệp, hiểu và nắm vững các cấp độ công việc, kỹ năngtrong phạm vi nghề nghiệp Cán bộ, công chức chuyên nghiệp có thể giảiquyết một số vấn đề xem ra rất phức tạp trở nên đơn giản, nguyên nhân chínhlà họ đã nắm bắt được nguyên tắc làm việc cơ bản, hơn nữa xã hội phát triểnkhông ngừng, nhất là trong thời đại khoa học, công nghệ cao ngày nay xuấthiện ngày càng nhiều những tiến bộ khoa học, kỹ thuật mới, nhiều ngànhnghề mới, công việc phức tạp, đa dạng hơn Điều đó, đòi hỏi người làm việcchuyên nghiệp phải không ngừng học tập, rèn luyện cho tinh thông nghềnghiệp để có thể thích ứng và đối mặt với những tri thức mới đặc tính chuyêntâm với công việc của sự chuyên nghiệp cũng luôn đặt ra yêu cầu phải khôngngừng trau dồi, cập nhật kiến thức phù hợp với công việc đối với người làmviệc chuyên nghiệp thì học tập cũng là chuyên nghiệp, là công cụ để làm việc;đối với họ học tập là suốt đời

Ví dụ, một người làm công tác tổ chức cán bộ của một cơ quan thuộcngành giáo dục cần có kiến thức rộng, cơ bản về quản lý nguồn nhân lực, về

tổ chức bộ máy hành chính, về quản trị nhân sự và cũng rất cần phải cónhững kiến thức cần thiết về công tác tổ chức cán bộ của ngành giáo dục vớinhững đặc thù riêng của ngành Đồng thời, cũng phải trang bị cho mìnhnhững kiến thức về quan hệ, giao tiếp, văn hóa, về đặc điểm tổ chức của địaphương nơi họ công tác Có như thế cán bộ, công chức mới vững tâm, tựtin thực hiện công việc và xử lý các tình huống xảy ra một cách hiệu quả

Kiến thức cơ bản có được qua các khóa đào tạo, qua thu nhận từ sách vở và

từ thực tiễn cuộc sống sinh động

- Tiêu chí về kỹ năng nghề nghiệp: Đây là một trong những tiêu chíquan trọng đánh giá tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chức nhànước Nó phản ánh tính chuyên nghiệp của công chức khi thực thi nhiệm vụ

Nếu kiến thức là sự hiểu biết về công việc thì kỹ năng chính là cáchthức làm việc, là tổ chức triển khai công việc, là trả lời câu hỏi: làm công việc

đó như thế nào? Người có kỹ năng làm việc là người tổ chức tốt công việc,làm việc một cách thành thục, trôi chảy có kết quả tốt Người chưa có kỹ nănglàm việc thường vụng về Không biết phải triển khai công việc như thế nào,làm việc hay gặp trục trặc và kết quả làm việc thường không cao Kỹ nănglàm việc do tập rèn mất nhiều thời gian mới có được Công chức cần cónhững kỹ năng quản lý tương xứng để thực hiện vai trò, nhiệm vụ của côngchức Người ta đã nói đến rất nhiều kỹ năng khác nhau Nếu dựa vào kết quảmà các kỹ năng hướng đến, có thể chia làm ba nhóm kỹ năng chính:

+ Kỹ năng kỹ thuật - liên quan đến khả năng nắm vững các phươngpháp, sử dụng các phương tiện, công cụ cũng như kiến thức về một lĩnh vực

cụ thể nào đó

+ Các kỹ năng quan hệ - liên quan đến khả năng trong giao tiếp, phốihợp, chia sẻ và động viên, thu hút người khác với tư cách cá nhân hoặcnhóm

+ Kỹ năng tổng hợp, tư duy chiến lược - khả năng tổng hoà tất cả cácmối quan tâm cũng như các hoạt động của tổ chức Điều này liên quan đếnkhả năng nhìn nhận tổ chức như một thực thể thống nhất, hiểu được mối liên

hệ phụ thuộc giữa các bộ phận của tổ chức với nhau, dự đoán được nhữngthay đổi trong bộ phận này sẽ ảnh hưởng tới bộ phận khác ra sao

Tất cả các kỹ năng này đều cần đến các khả năng cá nhân, như khảnăng tự nhìn nhận đánh giá, khả năng quản lý, kiềm chế mọi sự căng thẳng(mà chủ yếu là khả năng tổ chức công việc một cách có kế hoạch), khả nănggiải quyết vấn đề một cách tự tin, tỉnh táo và sáng tạo

- Tiêu chí xây dựng quy trình công việc Công việc cần được chiathành các phần việc nhỏ khác nhau và được sắp xếp tiến hành theo trình tựcần thiết nhất định Khi thực hiện các thao tác để hoàn thành từng phần việcnhỏ, thì từng bước, cán bộ, công chức đã thực hiện hoàn thành các phần việctheo trình tự được sắp xếp theo quy định và kết quả là công việc được hoànthành theo những chuẩn mực đã đề ra từ trước

Hay nói rõ hơn là làm việc phải có kế hoạch Đây là phẩm chất đầu tiên

dễ thấy của những người làm việc có tính chuyên nghiệp Lập kế hoạch nhằmxác định mục tiêu và trình tự các bước công việc phải thực hiện, cũng nhưthời gian hoàn thành mỗi bước, mỗi nội dung công việc để đạt được mục tiêu.Việc lập kế hoạch và dự tính thời gian hoàn thành thể hiện tính chủ động, cótrách nhiệm với công việc và sẽ tạo điều kiện cho các công việc được tiếnhành đồng bộ, ăn khớp và hiệu quả; đồng thời để sắp xếp và quản lý tiến độcông việc Những cán bộ, công chức chuyên nghiệp đến nơi làm việc đều biết

rõ công việc của họ phải làm, phải hoàn thành trong ngày và công việc gì phảilàm trước, công việc gì phải làm sau Làm việc theo hứng thú, chờ việc là tháiđộ làm việc thiếu chuyên nghiệp

- Tiêu chí về kinh nghiệm công tác: Kinh nghiệm công tác là tiêu chíquan trọng đánh giá tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức nhànước Kinh nghiệm là những vốn sống thực tế mà công chức tích luỹ đượctrong thực tiễn công tác Chính kinh nghiệm này cũng góp phần cho việchìnhthành năng lực thực tiễn của công chức và tăng hiệu quả công vụ mà côngchức đảm nhiệm Kinh nghiệm phụ thuộc vào thời gian công tác của côngchức nói chung và thời gian công tác ở một công việc cụ thể nào đó của công

chức Vì vậy, kinh nghiệm công tác được xem xét đánh giá qua thâm niêncông tác của công chức Tuy nhiên giữa kinh nghiệm và thâm niên công táckhông phải hoàn toàn theo quan hệ tỷ lệ thuận Thời gian công tác chỉ là điềukiện cần cho tích luỹ kinh nghiệm Điều kiện đủ để hình thành kinh nghiệmtrong công tác của công chức phụ thuộc vào chính khả năng nhận thức, phântích, tổng hợp, tích lũy và ghi nhớ của bản thân từng người công chức

- Tiêu chí về sức khoẻ: Sức khoẻ là trạng thái thoải mái về thể chất,tinh thần và xã hội chứ không đơn thuần là không có bệnh tật Sức khoẻ là tổnghoà nhiều yếu tố tạo nên giữa bên trong và bên ngoài, giữa thể chất và tinhthần Có nhiều chỉ tiêu biểu hiện trạng thái sức khoẻ của người lao động Bộ Y

tế Việt Nam quy định 3 trạng thái sức khoẻ là: Loại A: thể lực tốt, không cóbệnh tật; Loại B: trung bình; Loại C: yếu, không có khả năng lao động

Tiêu chí sức khoẻ đối với công chức không những là một tiêu chuẩnchung, phổ thông cần thiết cho mọi nhóm cán bộ, công chức nhà nước, màtuỳ theo những hoạt động đặc thù của từng loại công chức còn có những yêucầu tiêu chuẩn riêng Vì vậy, việc xây dựng chỉ tiêu phản ánh tình trạng sứckhoẻ công chức nhà nước cần xuất phát từ yêu cầu cụ thể đối với hoạt động

có tính đặc thù của từng loại công chức Yêu cầu về sức khoẻ không chỉ làmột quy định bắt buộc khi tuyển chọn công chức, mà còn phải là yêu cầuđược duy trì trong suốt quá trình thực hiện cuộc đời công vụ của người côngchức Công chức được đảm bảo về mặt sức khoẻ mới có thể duy trì công việcđược liên tục

1.3.2 Nhóm tiêu chí đánh giá mức độ đảm nhận công việc của cán bộ, công chức nhà nước

Đây là nhóm tiêu chí đánh giá năng lực thực thi nhiệm vụ thực tế củacông chức

Phản ánh mức độ hoàn thành nhiệm vụ của công chức và mức độ đảmnhận chức trách nhiệm vụ của công chức Để đánh giá công chức theo tiêu chínày cần dựa vào đánh giá thực hiện công việc của công chức

Đánh giá thực hiện công việc là phương pháp, nội dung của quản trịnguồn nhân lực trong các tổ chức bao gồm cả tổ chức hành chính nhà nước.Đánh giá thực hiện công việc thực chất là xem xét so sánh giữa thực hiệnnhiệm vụ cụ thể của công chức với những tiêu chuẩn đã được xác định trongbản mô tả công việc Kết quả đánh giá thực hiện công việc cho phép phântích và đánh giá về tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức nhànước trên thực tế Nếu như công chức liên tục không hoàn thành nhiệm vụ màkhông phải lỗi của tổ chức, của những yếu tố khách quan thì có nghĩa là côngchức đó không đáp ứng được yêu cầu của công việc Trong trường hợp này cóthể kết luận là tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ công chức nhà nướccông chức thấp, không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ được giao ngay cả khicông chức có trình độ chuyên môn đào tạo cao hơn yêu cầu của công việc

Để đánh giá được chính xác về thực hiện công việc của công chức đòihỏi trong các cơ quan hành chính nhà nước phải tiến hành phân tích công việcmột cách khoa học, xây dựng được bản mô tả công việc, bản tiêu chuẩn chứcdanh nghiệp vụ thực thi công việc và bản tiêu chuẩn hoàn thành công việc.Khi phân tích đánh giá về tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ, công chứcnhà nước trên cơ sở tiêu chí này cần phải phân tích làm rõ các nguyên nhâncủa việc công chức không hoàn thành nhiệm vụ, bao gồm cả nguyên nhânkhách quan và chủ quan

1.3.3 Nhóm tiêu chí đánh giá về khả năng nhận thức và mức độ sẵn sàng đáp ứng về sự thay đổi công việc theo yêu cầu của sự phát triển xã hội

Đây là nhóm tiêu chí đánh giá tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộcông chức nhà nước trên cơ sở đáp ứng sự thay đổi của công việc trong tươnglai Hầu hết các phân tích đánh giá về tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ,