Khắc phục, giảm thiểu tác động tiêu cực nuôi trồng thủy sản đến ô nhiễm môi trường nước tại tỉnh Quảng Bình

Khắc phục, giảm thiểu tác động tiêu cực nuôi trồng thủy sản đến ô nhiễm môi trường nước tại tỉnh Quảng Bình . Khắc phục, giảm thiểu tác động tiêu cực nuôi trồng thủy sản đến ô nhiễm môi trường nước tại tỉnh Quảng Bình. Khắc phục, giảm thiểu tác động tiêu cực nuôi trồng thủy sản đến ô nhiễm môi trường nước tại tỉnh Quảng Bình

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

KHOA THỦY SẢN

DỰ ÁN Khắc phục, giảm thiểu tác động tiêu cực nuôi trồng

thủy sản đến ô nhiễm môi trường nước

tại tỉnh Quảng Bình

Sinh viên thực hiện: Trương Văn Tỉnh Giáo viên hướng dẫn: T.S Ngô Hữu Toàn Lớp: CĐTS 47

Huế, 3/2016

Đưa ra các phương án giảm thiểu các tác động tiêu cực có thể có ảnhhưởng đến môi trường nước và đánh giá các phương án để lựa chọn.

Lập kế hoạch quản lý và bảo vệ môi trường, quan trắc môi trường trong quá trình thực hiện dự án Giám sát, đào tạo và quản lý nhân lực, sử dụng thiết bị Lập kế hoạch chi phí quan trắc, giải pháp giảm thiểu và ký quỹ môi trường

CHƯƠNG 2 MÔ TẢ TÓM TẮT DỰ ÁN

2.1 TÊN DỰ ÁN

- Khắc phục, giảm thiểu tác động tiêu cực nuôi trồng thủy sản đến ô nhiễm môitrường nước tại tỉnh Quảng Bình

2.2 TÍNH CẤP THIẾT CUẢ ĐỀ TÀI

Dọc theo bờ biển, hàng vạn người dân sinh sống với nghề chính là khaithác và chế biến thủy sản Nhiều làng biển ở Quảng Bình đang đối mặt với tìnhtrạng ô nhiễm môi trường do rác và nước thải từ các cơ sở chế biến thủy sản gâynên

Quảng Bình có năm cửa sông, trong đó ở hai cửa sông chính có cảng cá Nhật Lệ

và cảng cá sông Gianh Mỗi ngày, hằng trăm lượt tàu, thuyền ra vào cảng cá đãthải ra sông, biển hàng nghìn tấn chất thải sinh hoạt, nhiên liệu, cặn dầu, nướcrửa tàu lẫn chất thải rắn và các chất tẩy rửa Các chủ tàu thường đổ tất cả cặn bã,tạp chất ra biển sau khi làm vệ sinh trên tàu

Không chỉ ô nhiễm vùng cửa sông, nhiều bãi tắm cũng đang đối mặt với nạn ônhiễm môi trường do việc xả rác thiếu ý thức của một số du khách và người dânđịa phương Ngay dọc bãi biển Nhật Lệ, TP Ðồng Hới, hàng quán tạm bợ vớihàng nghìn thực khách vào mỗi buổi chiều đã chiếm dụng vỉa hè của tuyếnđường đi dạo ven biển Các hộ kinh doanh sau khi dọn dẹp vệ sinh không tập kếtrác vào nơi quy định mà chôn lấp ngay tại bãi biển hoặc đổ thẳng xuống biển.Nhất là các điểm kinh doanh này không có nhà vệ sinh cho nên khi thực khách

có nhu cầu buộc phải xả ra dọc theo tuyến kè biển làm mất vệ sinh và mỹ quannơi đây

Do môi trường ô nhiễm nặng, thời gian qua dịch sốt xuất huyết xảy ra ở nhiều

xã vùng biển như Nhân Trạch, Hải Trạch Sau vài ngày tập trung làm sạch môitrường, dịch bệnh tạm lắng, tình trạng ô nhiễm quay trở lại do thói quen sinhhoạt thiếu ý thức của người dân Dọc bờ biển, chung quanh các khu dân cư lại

tràn ngập rác thải Trong khi việc xử lý rác để hạn chế ô nhiễm môi trường củachính quyền các địa phương chưa được quan tâm Trước thực trạng nói trên, cácngành chức năng tỉnh Quảng Bình cần có các biện pháp chấn chỉnh để bảo vệmôi trường, tạo lập thói quen và nâng cao ý thức người dân trong việc giữ gìnmôi trường Bảo vệ môi trường là bảo vệ cuộc sống của chính người dân.

Vì những thực trạng trên mà chúng tôi quyết định xây dựng dự án: " Khắc phục, giảm thiểu tác động tiêu cực nuôi trồng thủy sản đến ô nhiễm môi trường nước tại tỉnh Quảng Bình " với mong muốn góp phần bảo vệ cuộc sống cho người dân nơi đây .

2.3 MỤC ĐÍCH DỰ ÁN

- Góp phần cải thiện môi trường nước của người dân sống trong khu vực.

- Bảo vệ tài nguyên khoáng sản, khai thác khoáng sản một cách hợp lý

- Góp phần bảo vệ môi trường, tăng chất lượng nuôi trồng thủy sản

2.4 MỤC TIÊU DỰ ÁN

- Giải quyết vấn đề môi trường nước hiện tại của người dân

-

- Góp phần bảo vệ sức khỏe, môi trường sống của người dân nơi đây

CHƯƠNG 3 ĐIỀU KIỆN MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN VÀ KINH TẾ

XÃ HỘI KHU VỰC THỰC HIỆN DỰ ÁN

3.1 VỊ TRÍ ĐỊA LÝ CỦA DỰ ÁN

Tỉnh Quảng Bình nằm ở Bắc Trung Bộ, Việt Nam, với diện tích tự nhiên 8.065

km2, dân số năm 2014 có 868.174 người

Sách Đại Nam nhất thống chí của Quốc sử quán triều Nguyễn chép: tỉnh

Quảng Bình: “ Theo thiên văn thuộc về khu vực sao Dực sao Chẩn, về tinh thứ sau sao Thuần Vĩ Theo sự suy trắc năm Minh Mệnh thứ 18, cực cao 17

độ, 17 phân, 58 giây, lệch về phía tây 53 phân”.

Ứng vào tọa độ địa lý ngày nay, tỉnh Quảng Bình có điểm cực Bắc thuộc huyệnTuyên Hoá ở tọa độ 18 độ 05’ vĩ độ Bắc và 105 độ 52’ kinh độ Đông; điểm cựcNam thuộc huyện Lệ Thuỷ ở tọa độ 17 độ 05’ vĩ độ Bắc và 106 độ 45’ kinh độĐông, điểm cực Đông thuộc huyện Lệ Thuỷ ở tọa độ 106 độ 59’37" kinh độĐông và 17 độ 10’ vĩ độ Bắc; điểm cực Tây thuộc huyện Minh Hoá ở tọa độ 105

độ 36’55" kinh độ Đông và 17 độ 52’ vĩ độ Bắc

Quảng Bình là tỉnh nằm ven biển Bắc Trung Bộ từ Đèo Ngang vào đến VĩnhLinh (Quảng Trị), gắn liền với dải Trường Sơn Bắc ở phía tây và Biển Đông ởphía đông, có chiều ngang hẹp, nơi eo thắt của dải đất miền Trung, có diện tích

tự nhiên trên đất liền là 8.037,6 km2

Vùng đặc quyền lãnh hải Quảng Bình có diện tích 20.000km2, với 5 hòn đảo lớnnhỏ: Hòn La, Hòn Gió, Hòn Cọ, Hòn Nồm và Hòn Chùa

Địa giới Quảng Bình, phía Bắc giáp hai huyện Kỳ Anh và Hương Khê của tỉnh

Hà Tĩnh với dải Hoành Sơn làm ranh giới tự nhiên, phía Đông vượt Đèo Ngang

ở độ cao 253m, phía Tây qua thung lũng Rào Nậy( Sông Gianh), dài khoảng

134km; phía Nam giáp các huyện Vĩnh Linh, Hướng Hoá của tỉnh Quảng Trị,dài khoảng 95 km.

Đường ranh giới phía Tây cũng là biên giới quốc gia với nước Cộng hoà Dânchủ Nhân dân Lào dài 201,87 km Đây là dãy Trường Sơn Bắc, đoạn núi nàycòn có tên là dãy Giăng Màn với đỉnh Phou- Copi cao 2017m ở thượng nguồnsông Gianh, đèo Mụ Dạ cao 418 m nằm trên đường 12, có cửa khẩu Cha Lo sátbiên giới Việt Lào Phía Đông là bờ biển từ Mũi Độc dưới chân Đèo Ngang đếnMũi Lạy (huyện Lệ Thuỷ) dài khoảng 116,04 km

Phần đất liền, tính từ đông sang tây, nơi rộng nhất là 87 km (từ điểm cao 1090thuộc xã Dân Hóa, huyện Minh Hóa đến thôn Hải Đông, xã Quảng Đông, huyệnQuảng Trạch); nơi hẹp nhất là 40,3km (từ cao điểm 1002 thuộc huyện Bố Trạchtrên biên giới Việt Lào đến cửa biển Nhật Lệ, thành phố Đồng Hới)

Quảng Bình là vùng đất nối hai đầu đất nước, nơi giao thoa của những điều kiện

tự nhiên, văn hóa, xã hội của hai đầu Bắc- Nam Quảng Bình có vị trí chiến lượcquan trọng trong quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Trong lịch sử,đây là nơi mở đầu cho công cuộc mở cõi về phương Nam mà dân tộc ta đã theođuổi suốt gần 7 thế kỷ Lịch sử khai thiết vùng đất Quảng Bình là lịch sử đấutranh với thiên nhiên khắc nghiệt để tồn tại và phát triển; là lịch sử của các cuộcđấu tranh xã hội và chiến đấu chống ngoại xâm, bảo vệ độc lập chủ quyền vàvùng lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc

3.2 ĐIỀU KIỆN MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN

3.2.1 Đặc điểm địa hình

- Địa hình Quảng Bình hẹp và dốc từ phía Tây sang phía Đông 85% Tổngdiện tích tự nhiên là đồi núi Toàn bộ diện tích được chia thành vùng sinh thái cơbản: Vùng núi cao, vùng đồi và trung du, vùng đồng bằng, vùng cát ven biển

3.2.3 Đặc điểm thủy văn

- Tỉnh Quảng Bình có địa hình thấp dần từ tây sang đông Phía tây là dãyTrường Sơn hùng vĩ được nâng cao qua các thời kỳ vận động tạo sơn, có nhiềuđỉnh núi cao trên 1000m Càng về phía đông, địa hình thấp dần, do hẹp chiềungang nên độ dốc tương đối lớn Vùng đồi mở rộng với nhiều nhánh núi tiến rasát biển làm thu hẹp một phần đáng kể vùng đồng bằng duyên hải

Địa hình Quảng Bình chia làm 4 vùng địa lý tự nhiên:

- Vùng núi nằm ở phía tây có diện tích khoảng 522.624ha chiếm 65% diện tích

tự nhiên, thấp dần từ tây sang đông và từ bắc vào nam Địa hình vùng núi có độcao dao động từ 250m-1500m, trong đó phần lớn có độ cao 500m- 600m, đỉnhcao nhất là Phou- Copi (2.017m), một số ngọn có độ cao trên 1.000m nhưCotarun (1.624m), Ba rền (1.137m), U Bò (1.009m) Nói về những ngọn núiQuảng Bình, sách Ô Châu cận lục của Tiến sĩ Dương Văn An đời nhà Mạc viết:

Núi Hoành sơn: Núi ở Châu Bố Chính gần xã Sơn Tiêu (thuộc huyện QuảngTrạch ngày nay) Núi này chạy dài từ núi Tổ, thế như rồng cuốn hổ ngồi, trùngtrùng điệp điệp kéo mãi ra tận biển Vách đứng cao vạn nhận nom giống nhưbức trường thành, án ngữ cả một vùng phương Nam

Núi Lỗi Lôi ở Châu Bố Chính gần cửa biển Di Luân ( thuộc huyện Quảng Trạchngày nay) Núi này cùng với vịnh Chùa tả hữu đối nhau, có khe nước rất ngọt.Thuyền bè qua lại thường đậu lại nơi này Leo lên cao phóng tầm mắt nhìn bốnphía chỉ thấy trời nước hoà hợp một màu, tưởng như ngọn núi thần mọc trênbiển vậy

Núi Đâu Mâu ở huyện Khang Lộc, gần xã Viễn Tuy (Quảng Ninh ngày nay),đỉnh núi vươn rất cao và nhọn hoắt như hình mũ Đâu Mâu Tục truyền trên núi

có giếng, trong giếng có giống cá lạ Trên núi có dòng sông lớn, có loài cuangon sinh sống ở đây

Núi Thần Đinh ở xứ Thạch Giang huyện Khang Lộc (Rào Đá, huyện QuảngNinh ngày nay) Núi này có tên Bất Nghĩa, bởi vì các ngọn núi ở đây đều chạytheo cùng một hướng Đoài (hướng Tây), riêng ngọn núi này chạy theo hướngngược lại, nên gọi như vậy

Núi Mã Yên ở đầu nguồn huyện Lệ Thuỷ Thế núi cao lớn, dáng hình uốn lượn,chỗ đứt đoạn chỗ liên tục, chỗ đổ xuống chỗ ngóc lên, trông như hình cái yênngựa, có chỗ như ký mã thong dong, có chỗ như tuấn mã hăm hở Tinh thầnphong phú, khí tượng dồi dào

Núi Liên Sơn ở địa phận huyện Lệ Thuỷ, trong núi có hẻm đèo, có con đườnglớn chạy dọc theo, xen với rừng cây um tùm, phong cảnh kỳ thú Dòng nướctrong chảy vòng róc rách như tiếng ngọc, giọt đổ xuống tính tang nghe tựa tiếngđàn Xuân sang đượm màu xanh ngắt, oanh hót véo von; hè về rợp bóng râm, vekêu ra rả Trăng thu vằng vặc, ngàn cây nhuốm rực màu son; ngày đông tuyếtdày, muôn cành phủ toàn sắc trắng…

Đặc điểm nổi bật của vùng núi Quảng Bình là sự phân bố rộng rãi địa hình caxtơvới những dãy núi đá vôi đồ sộ ở Khe Ngang và Kẻ Bàng liên kết với dãy HinNậm Nô (Khâm Muộn-Lào) tạo nên một vùng núi đá vôi rộng lớn ở Đông Nam

Á Sự kiến tạo của hệ thống núi đá vôi đã tạo nên hệ thống sông ngầm với

những hang động dài và đẹp, đặc biệt là hệ thống hang động Phong Nha- KẻBàng Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, nơi có cấu tạo địa tầng, địa chất, địamạo ghi dấu sự kiến tạo của lịch sử vỏ trái đất, được UNESCO công nhận là disản thiên nhiên Thế giới năm 2003.

Vùng núi Quảng bình là nơi lưu giữ nhiều nguồn gen động thực vật quý hiếmtạo nên sự phong phú về đa dạng sinh học của rừng nhiệt đới Sản vật của núirừng Quảng Bình đã được người xưa biết đến Sách Phủ biên tạp lục của Lê QuýĐôn năm 1776 viết:

Châu Bắc Bố Chính sản xuất nhân sâm, mật ong, sáp ong, sừng tê, ngà voi, sừng

bò tót, diêm tiêu, giáng hương, trầm hương, tốc hương, song, mây, gỗ lim, gỗhoa hèo, gỗ hoa nu, gỗ kiền kiền Đầu nguồn châu Bắc Bố Chính có gỗ ngật,cũng gọi là gỗ dầu, sắc trắng mà chất mềm mịn, để lâu thì vàng dần Uốn congkhông gãy, có thể làm cánh nỏ được Châu Bắc Bố Chính có cao mật dâu Nhânsâm sản xuất ở xã Phù Lưu, Tiên Lễ Rừng núi hai chỗ nguồn Trạm và nguồnCộc thuộc huyện Khang Lộc có nhiều gỗ tốt; gỗ táu đen bền như sắt gỗ kiềnkiền thớ gỗ nhỏ mịn, cứng bền lâu hỏng, chôn sâu dưới đất mấy thước trăm nămkhông hư…

Vùng gò đồi có diện tích 161.775 ha chiếm khoảng 20% diện tích tự nhiên, có

độ cao trung bình từ 50- 250m, độ dốc trung bình 3-8 độ, phân bố hầu hết cáchuyện trong tỉnh Vùng gò đồi chạy dọc theo các thung lũng sông suối là vùngchuyển tiếp giữa các vùng núi thấp với dải đồng bằng ven biển Được cấu tạobởi đá trầm tích lục nguyên, chịu tác động mạnh bởi quá trình bóc mòn, rửa trôi,biến chất nên địa hình vùng gò đồi có dạng mền mại, thường là những dãy đồithấp, dạng hành lang và những quả đồi đứng độc lập

Vùng đồng bằng ven biển có độ cao từ 15m trở xuống với khoảng 88.561 hachiếm 11% diện tích tự nhiên Đây là các đồng bằng có nguồn gốc mài mòn, bồi

tụ, phân bổ chủ yếu ở các huyện Quảng Trạch, Bố Trạch, Quảng Ninh, Lệ Thuỷ

và Thành phố Đồng Hới Đây là vùng trồng cây lương thực nhất là lúa và là mơi

Vùng cồn cát ven biển chạy dọc theo đường bờ biển từ chân Đèo Ngang (QuảngTrạch) đến Mũi Lạy (Lệ Thuỷ) có chiều dài 126 km Diện tích vùng cát khoảng32.140 ha chiếm 4% diện tích tự nhiên Dải cồn cát này có độ cao từ 2-3m đến30-40m, nơi rộng nhất đến 7km, có độ dốc lớn, chịu tác động mạnh bởi quá trìnhhoạt động của gió và nước dẫn đến hiện tượng cát bay, cát lấp vùng đồng bằngven biển

Bờ biển Quảng Bình chủ yếu là kiểu bờ biển mài mòn, bồi tụ xen kẻ với nhau.Ngoài khơi có 5 đảo nhỏ: Hòn La, Hòn Gió, Hòn Nấm, Hòn Cọ, Hòn Chùa Bờbiển và vùng biển Quảng Bình có nhiều loại hải sản quý

Cấu tạo địa hình với những sản vật phong phú là điều kiện cho sự sinh tồn củanhững cư dân Quảng Bình ngay trong buổi bình minh của lịch sử.

Sông ngòi: Quảng Bình có mạng lưới sông ngòi khá phong phú, mật độ đạtkhoảng 0,6-1,85km/ km2 nhưng phân bố khồng đều, ở miền núi là 1km/1km2, ởven biển chỉ đạt 0,4- 0,5km/km2 Có 5 lưu vực sông chính đều đổ ra biển đông,

từ Bắc vào Nam có: sông Ròn, sông Gianh, sông Bố Trạch, sông Dinh và sôngKiến Giang- Nhật Lệ Tổng số có 85 sông lớn nhỏ, gồm 30 sông phụ lưu cấp I;

24 sông phụ lưu cấp II; 9 sông phụ lưu cấp III và nhiều con suối khác

- Sông Ròn có chiều dài 30 km, diện tích lưu vực nước là 261km2 có cửa biểnRòn xưa gọi là cửa biển Di Luân

Sách Ô Châu cận lục của Dương Văn An chép: " Cửa ở châu Bố Chính Phía xa

có núi Hoành sơn chắn phía Tây; núi Ngỗi Sơn chắn ở phía Bắc; gần thì thônchài ở đông đúc hai ven bờ Bắc Nam Mắm muối cá ướp ở đây là ngon nhất"

- Sông Gianh, trước đây có tên là Linh Giang, Thọ Linh (chảy qua huyện ThọLinh xưa), tên dân gian gọi là Rào Nậy có chiều dài 160 km, diện tích lưu vựcnước là 4680 km2

Sông Gianh có lưu vực lớn nhất với hơn 30 sông, suối phụ lưu lớn, nhỏ SôngGianh bắt nguồn từ đỉnh núi Phou- Copi ( 2017m) thuộc dãy Giăng Màn(Trường Sơn) chảy qua Bãi Dinh, Thanh Lạng, Khe Nét, Tuyên Hoá, Ba Đồn và

đổ ra cửa Gianh

- Sông Bố Trạch còn gọi là sông Lý Hoà, xưa còn có tên là sông Bố Chính (chảyqua địa phận châu Bố Chính), tên dân gian gọi là Rào Cày dài khoảng 22km.Sông Bố Trạch bắt nguồn từ các ngọn đồi ở phía tây huyện Bố Trạch, cửa sôngnằm giữa làng Lý Hoà và làng Quy Đức (Đức Trạch ngày nay)

- Sông Dinh dài khoảng 37 km bắt nguồn từ núi Ba Rền, chảy qua các ngọn đồi

ở Bố Trạch theo hướng tây nam- đông bắc và đổ ra biển giữa hai làng Lý NhânBắc và Lý Nhân Nam Cửa sông được đặt tên là Cửa Nón Sông Dinh vào mùa

hè hầu như khô cạn nhưng đến mùa mưa thì nước dâng đầy, chảy xiết

- Sông Kiến Giang- Long Đại- Nhật Lệ.Sông Kiến Giang (nguồn Đợi) bắt nguồn

từ dãy Trường Sơn chảy theo hướng tây bắc- đông nam qua núi Thần Đinh hợplong với dòng Long Đại (nguồn Côộc) Đoạn Kiến Giang và Long Đại nhập lại

ở phía bắc làng Cổ Hiền (còn gọi là làng Côộc) chảy ra biển gọi là sông NhậtLệ

3.2.4 Đặc điểm khí hậu, khí tượng thủy văn

Khái quát chung về khí hậu Quảng Bình

Quảng Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, luôn bị tácđộng bởi khí hậu của phía Bắc, phía Nam và được chia làm hai mùa rõ rệt.Mùa mưa từ tháng IX đến tháng III năm sau Lượng mưa trung bình từ1.600 - 2.800 mm/năm, thời gian mưa tập trung vào các tháng IX, X, XI.Mùa khô từ tháng IV đến tháng VIII với nhiệt độ trung bình 24 - 250C, batháng có nhiệt độ cao nhất là các tháng VI, VII, VIII Nhiệt độ tối cao nhấttuyệt đối lên đến 41,60C (trạm Tuyên Hóa, V/1992), 40,60C (trạm Ba Đồn,VII/1998), 40,70C (trạm Đồng Hới, IV/1980); nhiệt độ thấp nhất tuyệt đối

là 5,00C (trạm Tuyên Hóa, XII/1999), 7,60C (trạm Ba Đồn, XII/1975) và7,80C (trạm Đồng Hới, XII/1975)

Nhiệt độ trung bình năm của Quảng Bình tăng dần từ Bắc vào Nam, từTây sang Đông Cân bằng bức xạ đạt 70 - 80 kcal/cm2 Số giờ nắng bìnhquân năm khoảng 1.700 - 2.000 giờ

Đặc điểm khí hậu tỉnh Quảng Bình 50 năm qua được trình bày cụ thểtrong các chương tiếp theo

Chế độ mưa

Mưa là một trong những yếu tố cơ bản nhất của khí hậu, nó có liên quan đến mọi hoạt động của xã hội, sự phát triển của nền kinh tế, an ninh, quốc phòng, sinh thái và môi trường

Tổng lượng mưa trung bình năm ở Quảng Bình phổ biến từ 1.800 - 2.600mm, là địa phương có lượng mưa thuộc loại trung bình so với trong khu vực cũng như trong toàn quốc

Lượng mưa không những biến đổi theo không gian mà còn thay đổi theo thời gian một cách rõ rệt Trong năm, có những thời kỳ ít mưa và thời kỳ mưanhiều Thời kỳ mưa nhiều gắn liền với mùa hoạt động của bão, áp thấp nhiệt đới, gió mùa Đông Bắc và các hình thế khác kết hợp Còn thời kỳ ít mưa thì gắn với hoạt động của gió mùa Tây Nam, áp thấp nóng phía Tây.Mùa mưa kéo dài trong 3 đến 4 tháng từ tháng VIII, IX đến tháng XI, XII Tuy vậy, phân bố mưa của từng tháng hoàn toàn khác nhau Nhìn chung thời kỳ mưa lớn trên toàn tỉnh Quảng Bình tập trung chủ yếu vào 3 tháng IX, X và XI Tổng lượng mưa 3 tháng nói trên chiếm 56 - 65% tổng lượng mưa năm và tháng X thường là tháng có lượng mưa lớn nhất

Độ ẩm của không khí

Độ ẩm của lớp không khí sát mặt đất được đánh giá qua độ ẩm tuyệt đối

và độ ẩm tương đối Trong thực tế, độ ẩm tuyệt đối chịu ảnh hưởng sâu sắc của nhiệt độ và khí áp

Độ ẩm tuyệt đối trung bình năm của toàn tỉnh Quảng Bình là 25,4 - 26,2mb Độ ẩm tuyệt đối lớn nhất trong các tháng mùa hè (tháng V đến tháng IX) đạt từ 29 đến trên 30mb; trái lại độ ẩm tuyệt đối thấp nhất trong các thángchính đông (tháng XII đến tháng II năm sau) đạt 19 - 20mb Chênh lệch độ

ẩm tuyệt đối giữa các vùng trong tỉnh không rõ rệt.

Độ ẩm tương đối của không khí biến đổi theo thời gian rõ rệt hơn không gian, độ ẩm tương đối vừa biến đổi theo tuần hoàn ngày, tuần hoàn năm và biến đổi từ năm này sang năm khác Biến trình ngày của độ ẩm có xu hướng ngược lại với nhiệt độ Ban đêm thường ẩm, ẩm nhất vào sáng sớm, tương đốikhô vào trưa chiều Biến trình năm của độ ẩm tương đối vừa chịu ảnh hưởng của nền nhiệt độ vừa chịu tác động của mùa mưa

Biến trình ẩm của khu vực Trung Trung Bộ nói chung và Quảng Bình nói riêng ngược lại với Bắc Bộ về thời kỳ khô và ẩm

Ở Bắc Bộ, mùa khô hanh trùng với thời kỳ hoạt động của không khí lạnhcực đới mùa đông, mùa mưa ẩm trùng với thời kỳ hoạt động của gió mùa Tây Nam hoạt động trong mùa hè

Ở Quảng Bình, mùa khô trùng với thời kỳ hoạt động của gió mùa Tây Nam trong mùa hè, mùa mưa ẩm trùng với thời kỳ hoạt động của gió mùa Đông Bắc trong mùa đông

Bốc hơi

Bốc hơi là một trong những nguyên nhân làm hao hụt lượng nước, vì vậy

nó được xem là một thành phần quan trọng của cán cân cân bằng nước

Ở Quảng Bình, lượng bốc hơi trung bình hàng năm ở vùng đồng bằng ven biển từ 960 - 1.200mm, vùng núi thấp hơn từ 800 - 1.000mm Bốc hơi có

xu hướng giảm dần theo hướng Đông - Tây, tương tự với xu hướng nhiệt độ.Tổng lượng bốc hơi trong các tháng mùa hè lớn hơn mùa đông Tổng lượng bốc hơi trong mùa hè từ tính từ tháng V đến tháng VIII (4 tháng) là 543

- 667mm, chiếm khoảng 55 - 60% lượng bốc hơi năm Các tháng còn lại (8 tháng) có tổng lượng bốc hơi từ 411 - 544mm, chiếm khoảng 40 - 45% tổng lượng bốc hơi năm Trong mùa đông lượng bốc hơi thấp và tương đối đồng

đều, lượng bốc hơi biến đổi theo địa hình từ đồng bằng lên miền núi rõ rệt hơn trong các tháng mùa hè

3.3 ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI

3.3.1 Dân số

Dân số Quảng Bình năm 2014 có 868.174 người Phần lớn cư dân địaphương là người Kinh Dân tộc ít người thuộc hai nhóm chính là Chứt và Bru-Vân Kiều gồm những tộc người chính là: Khùa, Mã Liềng, Rục, Sách, VânKiều, Mày, Arem, v.v sống tập trung ở hai huyện miền núi Tuyên Hoá vàMinh Hoá và một số xã miền Tây Bố Trạch, Quảng Ninh, Lệ Thuỷ Dân cưphân bố không đều, 80,47% sống ở vùng nông thôn và 19,53% sống ở thành thị

- 3.2.2 Kinh tế

- Tài nguyên đất: Tài nguyên đất được chia thành hai hệ chính: Đất phù sa ở

vùng đồng bằng và hệ pheralit ở vùng đồi và núi với 15 loại và các nhóm chínhnhư sau: nhóm đất cát, đất phù sa và nhóm đất đỏ vàng Trong đó nhóm đất đỏvàng chiếm hơn 80% diện tích tự nhiên, chủ yếu ở địa hình đồi núi phía Tây, đấtcát chiếm 5,9% và đất phù sa chiếm 2,8% diện tích

Tài nguyên động, thực vật: Quảng Bình nằm trong khu vực đa dạng sinh học

Bắc Trường Sơn - nơi có khu hệ thực vật, động vật đa dạng, độc đáo với nhiềunguồn gen quý hiếm Đặc trưng cho đa dạng sinh học ở Quảng Bình là vùngKarst Phong Nha - Kẻ Bàng

Về động vật có: 493 loài, 67 loài thú, 48 loài bò sát, 297 loài chim, 61 loài cá

có nhiều loài quý hiếm như Voọc Hà Tĩnh, Gấu, Hổ, Sao La, Mang Lớn, Gà Lôilam đuôi trắng, Gà Lôi lam mào đen, Trĩ

Về đa dạng thực vật: Với diện tích rừng 486.688 ha, trong đó rừng tự nhiên

447.837 ha, rừng trồng 38.851ha, trong đó có 17.397 ha rừng thông, diện tíchkhông có rừng 146.386 ha Thực vật ở Quảng Bình đa dạng về giống loài: có

138 họ, 401 chi, 640 loài khác nhau Rừng Quảng Bình có nhiều loại gỗ quý nhưlim, gụ, mun, huỵnh, thông và nhiều loại mây tre, lâm sản quý khác QuảngBình là một trong những tỉnh có trữ lượng gỗ cao trong toàn quốc Hiện nay trữlượng gỗ là 31triệu m3

Tài nguyên biển và ven biển: Quảng Bình có bờ biển dài 116,04 km với 5 cửa

sông, trong đó có hai cửa sông lớn, có cảng Nhật Lệ, cảng Gianh, cảng Hòn La,Vịnh Hòn La có diện tích mặt nước 4 km2, có độ sâu trên 15 mét và xung quanh

có các đảo che chắn: Hòn La, Hòn Cọ, Hòn Chùa có thể cho phép tàu 3-5 vạntấn vào cảng mà không cần nạo vét Trên đất liền có diện tích khá rộng (trên 400ha) thuận lợi cho việc xây dựng khu công nghiệp gắn với cảng biển nước sâu

Bờ biển có nhiều thắng cảnh đẹp, cùng với thềm lục địa rộng gấp 2,6 lần diệntích đất liền tạo cho Quảng Bình có một ngư trường rộng lớn với trữ lượngkhoảng 10 vạn tấn và phong phú về loài (1650 loài), trong đó có những loại quýhiếm như tôm hùm, tôm sú, mực ống, mực nang, san hô Phía Bắc Quảng Bình

có bãi san hô trắng với diện tích hàng chục ha, đó là nguồn nguyên liệu quý chosản xuất hàng mỹ nghệ và tạo ra vùng sinh thái của hệ san hô Điều đó cho phépphát triển nền kinh tế tổng hợp vùng ven biển

Mặt nước nuôi trồng thuỷ sản: Với 5 cửa sông, Quảng Bình có vùng mặt nước

có khả năng nuôi trồng thuỷ sản khá lớn Tổng diện tích 15.000 ha Độ mặn ởvùng mặt nước từ cửa sông vào sâu khoảng 10-15km giao động từ 8-30%o và độ

pH từ 6,5- 8 rất thuận lợi cho nuôi tôm cua xuất khẩu Chế độ bán nhật triềuvùng ven biển thuận lợi cho việc cấp thoát nước cho các ao nuôi tôm cua

Tài nguyên nước: Quảng Bình có hệ thống sông suối khá lớn với mật độ 0,8

-1,1 km/km2 Có năm sông chính là sông Roòn, sông Gianh, sông Lý Hoà, sôngDinh và sông Nhật Lệ Có khoảng 160 hồ tự nhiên và nhân tạo với dung tíchước tính 243,3 triệu m3

Tài nguyên khoáng sản: Quảng Bình có nhiều loại khoáng sản như vàng, sắt,

titan, pyrit, chì, kẽm và một số khoáng sản phi kim loại như cao lanh, cát thạchanh, đá vôi, đá mable, đá granit Trong đó, đá vôi và cao lanh có trữ lượng lớn,

đủ điều kiện để phát triển công nghiệp xi măng và vật liệu xây dựng với quy môlớn Có suối nước khoáng nóng 105oC Trữ lượng vàng tại Quảng Bình có khảnăng để phát triển công nghiệp khai thác và chế tác vàng

3.3.3 Lao động

- Dân số Quảng Bình năm 2014 có 868.174 người Phần lớn cư dân địaphương là người Kinh Dân tộc ít người thuộc hai nhóm chính là Chứt và Bru-Vân Kiều gồm những tộc người chính là: Khùa, Mã Liềng, Rục, Sách, VânKiều, Mày, Arem, v.v sống tập trung ở hai huyện miền núi Tuyên Hoá vàMinh Hoá và một số xã miền Tây Bố Trạch, Quảng Ninh, Lệ Thuỷ Dân cưphân bố không đều, 80,47% sống ở vùng nông thôn và 19,53% sống ở thành thị

3.3.4 Xã hội

Dãi đất Quảng Bình như một bức tranh hoành tráng, có rừng, có biển với nhiềucảnh quan thiên nhiên đẹp, thắng cảnh nổi tiếng: đèo Ngang, đèo Lý Hoà, cửabiển Nhật Lệ, phá Hạc Hải, Cổng Trời… và Vườn quốc gia Phong Nha - KẻBàng được công nhận là Di sản Thiên nhiên thế giới

Quảng Bình là vùng đất văn vật, có di chỉ văn hoá Bàu Tró, các di chỉ thuộc nềnvăn hoá Hoà Bình và Đông Sơn, nhiều di tích lịch sử như: Quảng Bình Quan,Luỹ Thầy, Rào Sen, Thành Nhà Ngo, thành quách của thời Trịnh - Nguyễn,nhiều địa danh nổi tiếng trong hai cuộc kháng chiến chống xâm lược của dân tộc

như Cự Nẫm, Cảnh Dương, Cha Lo, Cổng Trời, Xuân Sơn, Long Đại, đường HồChí Minh v.v Trong quá trình lịch sử, đã hình thành nhiều làng văn hoá nổitiếng và được truyền tụng từ đời này sang đời khác như “Bát danh hương”:

“Sơn- Hà- Cảnh - Thổ- Văn- Võ- Cổ - Kim” Nhiều danh nhân tiền bối họcrộng, đỗ cao và nổi tiếng xưa và nay trên nhiều lĩnh vực quân sự, văn hoă - xãhội như Dương Văn An, Nguyễn Hữu Cảnh, Nguyễn Hàm Ninh, Hoàng KếViêm, Võ Nguyên Giáp

CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA VIỆC NUÔI TRỒNG THỦY SẢN ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG

4.1 Ảnh hưởng của môi trường đến nuôi trồng thủy sản ven biển

Nhiều hệ sinh thái đất ngập mặn vùng biển, đảo đang bị phá hủy do pháttriển kinh tế, dẫn đến mất nơi cư trú, sinh dưỡng, sinh sản của nhiều loại độngvật thủy sinh Nguồn giống tự nhiên đang bị suy giảm nghiêm trọng, nhiều loài

Môi trường nước ở vùng mặn hóa ven biển hàm lượng sắt (phèn hóa) trongnước do quá trình phèn hóa mạnh mẽ, N-NH3, Coliforms gây ảnh hưởng đến

Nuôi trồng thủy sản phải gánh chịu các rủi ro từ những hoạt động bất khả khángbên ngoài như bão lũ, từ các nguồn gây ô nhiễm của các ngành sản xuất khác:chất thải từ nông nghiệp (thuốc trừ sâu, diệt cỏ); chất thải công nghiệp (hóa chất,kim loại nặng); giao thông, du lịch, khai thác dầu khí… Ngoài ra, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, thời tiết bất thường cũng gây ratác động bất lợi đối với hoạt động nuôi trồng thủy sản Do vậy, vấn đề đặt ra chocác cấp chính quyền và người dân là phải quản lý môi trường nuôi trồng thủysản, để hạn chế các tác động bất lợi đối với thủy sản nuôi Trong xu hướng pháttriển nuôi thâm canh, đặc biệt là nuôi công nghiệp thì cần nâng cao vai trò quản

Ảnh hưởng của việc nuôi trồng thủy sản ven biển đến môi trường

Quá trình chuyển dịch từ trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản đang diễn ravới quy mô lớn ở vùng mặn hóa ven biển làm gia tăng xâm nhập mặn ở cácvùng ven biển Tác động làm suy giảm rừng ngập mặn ven biển, ảnh hưởng đếncác hệ sinh thái rừng ngập mặn Nuôi cá lồng bè trên sông, nuôi thâm canh thủysản vùng ngọt hóa đã gây nên các tác động đến chất lượng môi trường nước ởđây

Chất thải trong nuôi trồng thủy sản là bùn thải chứa phân của các loài thủy

sản tôm cá, các nguồn thức ăn dư thừa thối rữa bị phân hủy, các chất tồn dư củacác loại vật tư sử dụng trong nuôi trồng như: hóa chất, vôi và các loại khoángchất Diatomit, Dolomit, lưu huỳnh lắng đọng, các chất độc hại có trong đất phèn

Fe, Fe3+, Al3+, SO42-, các thành phần chứa H2S, NH3, là sản phẩm của quátrình phân hủy yếm khí ngập nước tạo thành, nguồn bùn phù sa lắng đọng trongcác ao nuôi trồng thủy sản thải ra hàng năm trong quá trình vệ sinh và nạo vét aonuôi Đặc biệt, với các mô hình nuôi kỹ thuật cao, mật độ nuôi lớn như nuôithâm canh, nuôi công nghiệp thì nguồn thải càng lớn và tác động gây ô nhiễm

Một số kết quả nghiên cứu cho thấy, chỉ có 17% trọng lượng khô của thức

ăn cung cấp cho ao nuôi được chuyển thành sinh khối, phần còn lại được thải ramôi trường dưới dạng phân và chất hữu cơ dư thừa thối rữa vào môi trường Đốivới các ao nuôi công nghiệp chất thải trong ao có thể chứa đến trên 45%Nitrogen và 22% là các chất hữu cơ khác Các loại chất thải chứa Nitơ vàPhốtpho ở hàm lượng cao gây nên hiện tượng phú dưỡng môi trường nước phátsinh tảo độc trong môi trường nuôi trồng thủy sản Đặc biệt, nguồn chất thải nàylan truyền rất nhanh đối với hệ thống nuôi cá bè trên sông, nuôi cá trong cácđầm trũng ngập nước cùng với lượng phù sa lan truyền có thể gây ô nhiễmmôi trường và dịch bệnh thủy sản phát sinh trong môi trường nước Đối với nuôi tôm vùng ven biển Nam bộ nơi có hàm lượng phù sa trongnước biển lấy vào ao nuôi rất lớn từ 200-888mg/L, lượng chất rắn này lắngxuống ao nuôi tôm tạo thành lớp bùn hàng năm rất dày Vấn đề quản lý bùn thảinuôi tôm là hết sức bức xúc cần phải được quản lý để xử lý triệt để ở khu vựcnuôi trồng thủy sản nước mặn vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) Nuôi trồng thủy sản ở nước ta đang đặt ra nhiều khó khăn, thách thức trongviệc thực hiện quản lý môi trường Những khó khăn chính là về thể chế chínhsách, cơ chế phối hợp giữa các ngành, trình độ và khả năng quản lý của cán bộ,trình độ khoa học kỹ thuật, ý thức bảo vệ môi trường và khả năng áp dụng côngnghệ của người nuôi Những khó khăn này không tác động đến hiệu quả củaviệc quản lý môi trường một cách riêng lẻ mà chúng tương tác với nhau Tài nguyên nước vùng biển do rất nhiều ngành sử dụng và quản lý Mỗingành, mỗi cấp có những chính sách quản lý khác nhau, sự phối hợp giữa cácngành trong việc sử dụng và quản lý tài nguyên nước Mặt khác, các hoạt độngkinh tế - xã hội thường độc lập với các hoạt động bảo vệ môi trường, do vậy các

dự án thường chỉ nhằm phục vụ mục tiêu trước mắt mà chưa tính đến tính bềnvững của các hoạt động phát triển vùng biển Trong nuôi trồng thủy sản ven

biển, vấn đề quy hoạch là một trong những hoạt động có ảnh hưởng đến quản lýmôi trường Trong những năm qua, nhiều dự án nuôi trồng thủy sản vùng venbiển đã được triển khai rộng khắp trên cả nước Tuy nhiên, một số vùng đã cóquy hoạch nuôi trồng thủy sản, nhưng do thiếu vốn nên dự án quy hoạch chậmtriển khai, dẫn đến phát triển tự phát.

4.4 CÁC TÁC ĐỘNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG SINH THÁI

4.4.1 BẢN CHẤT CỦA CÁC TÁC ĐỘNG

Các tác động nghiêm trọng đến sinh thái có thể xảy ra do không kiểm soátđược quá trình thải nước thải mỏ hay nước thải đi kèm với quặng thải hay chấtthải rắn ra môi trường tiếp nhận

Hệ sinh thái sẽ bị tác động nếu nước trong đập bị cạn và quặng thải bị ô xihóa, nếu nước nhiều hơn dự báo sẽ dẫn đến khả năng không khống chế đượcnước xả Sự ô nhiễm vượt các tiêu chuẩn cho phép có thể gây ra những thay đổimạnh mẽ hệ sinh thái dưới nước và trên cạn

Các tác động sinh học tiềm tàng từ việc triển khai dự án có thể nhóm thànhbốn (4) vấn đề chính

· Ảnh hưởng của độc tố cấp tính từ thải mỏ;

· Ảnh hưởng của độc tố thường xuyên từ thải mỏ;

· Tổn thất môi trường sống và đa dạng sinh học; và

· Sức khỏe và an toàn cộng đồng

4.4.2 ĐỘC TỐ

Nếu nước bị nhiễm bẩn vô tình chảy từ khu dự án vào thuỷ vực hạ nguồnthì có khả năng ảnh hưởng độc tố cấp tính và lâu dài đến sinh vật, bao gồm cảcon người Mặt nước hở của các đầm chứa thải dung dịch xử lý (như đập chứathải) có thể thu hút các loại chim, động vật hoang dã và có thể cả các động vậtnuôi; sựcó mặt của kim loại và xyanua trong đập chứa thải có thể là nguyênnhân tiềm tàng dẫn đến tử vong của động vật hoang dã và vật nuôi Tác động bổsung gây độc hàng ngày đến cơ thể có thể xảy ra do tăng lượng chất ô nhiễm(như bụi, khí thoát ra và nước thải) thải ra môi trường

Trong môi trường tự nhiên, một số chất gây ô nhiễm như arsen, cadmi,xyanua, chì và thủy ngân có nồng độ tự nhiên tăng cao, và cũng có thể đượctăng cao do các hoạt động khai thác mỏ trước đây gây nên Nồng độ của cácnguyên tố này tăng lên cũng gây tác động đến các sinh vật thủy sinh Vì vậy, cácsinh vật thủy sinh bao gồm cả cá cũng có thể có những sự thay đổi để thích nghivới những chất ô nhiễm tự nhiên Các loại kim loại gây độc hại chủ yếu là thủyngân, acsen và chì Các chất hóa học này có thể được tích lũy sinh học, do đó cókhả năng gây nguy hiểm cho sức khỏe con người nếu như sự tích lũy này tậptrung ở các cây lương thực và động vật

Khai thác vàng sẽ phải xử lý đá quặng chứa nhiều nguyên tố gây ô nhiễmmôi trường (như những nguyên tố đã liệt kê ở trên) Tuy nhiên, do có sự kiểmsoát và không xả thải bừa bãi ra môi trường như hoạt động khai thác vàng tráiphép, nên rất ít khả năng xảy ra tác động đáng kể

4.4.3 MẤT MÁT NƠI CƯ TRÚ VÀ ĐA DẠNG SINH HỌC

Sẽ xảy ra mất nơi cư trú của động vật hoang dã trong khu vực do phát triển

mỏ, gồm khu nhà máy, các bãi đổ đá thải và khu chứa thải

Có thể sẽ có sự di cư của động vật hoang dã ra khỏi khu dự án do tiếng ồn từcác hoạt động mỏ gây ra Nếu các tác động này xảy đến với những loài cư trú baoquanh khu vực mỏ hay các khu vực mà nơi cư trú của chúng bị phá vỡ thì tác độngcủa nó sẽ là rất nghiêm trọng Hiện vẫn chưa đánh giá được hết mức độ tác độngcủa các hoạt động khai thác khoáng sản và khai thác rừng bừa bãi trước đây

Những loài có nguy cơ cao bị mất nơi cư trú, nếu chúng sinh sống gần khuvực mỏ, có thể sẽ không thể tìm được nơi cư trú mới hay không thể sống sótđược trong môi trường đã bị thay đổi Tuy nhiên hầu như không có loài động vật

quý hiếm hay đang gặp nguy hiểm nào xuất hiện trong khu vực mỏ.

Ở gần khu vực mỏ, sự mất đi nơi cư trú sẽ là lâu dài, suốt giai đoạn xâydựng và khai thác mỏ, rồi sẽ trở lại ở dạng đã thay đổi sau khi môi trường đượcphục hồi Có thể mất 5 đến 20 năm sau khi đóng cửa mỏ để thiết lập một hệ sinhthái mới trên đất đã cải tạo

4.5 TÁC ĐỘNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG KINH TẾ - XÃ HỘI

4.5.1 TÁC ĐỘNG ĐẾN SỨC KHỎE CỘNG ĐỒNG

Xảy ra các rủi ro cho sức khoẻ con người trước mắt cũng như lâu dài trongkhu vực dự án và gây hại cho sản xuất nông nghiệp ở khu vực hạ lưu, nếu cácdung dịch ô nhiễm bất ngờ thoát ra từ khu dự án hoặc qua đường nước ngầm,nhiễm bẩn nước mặt hay thoát ra không khí

Một trong những tác động đáng kể đến sức khỏe của con người có thể liênquan đến hoạt động của các các phương tiện giao thông của mỏ và sự gia tăng

áp lực chung lên các khu vực có mật độ dân cư dày như thôn 5 và thôn 6 Tuynhiên đường nhựa 2 làn xe hiện đang được xây dựng ở khu Bồng Miêu sẽ làmgiảm được áp lực này Sau khi kết thúc giai đoạn xây dựng mỏ, dự kiến hoạtđộng giao thông phục vụ mỏ đi từ Bồng Miêu đến Tam Lãnh sẽ khoảng 10 lượt/ngày

· Kích thích phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ mới

· Đóng góp vào ngân sách nhà nước và của tỉnh bằng các loại thuế

· Tạo công ăn việc làm cho nhân dân trong vùng và các chuyên gia khaithác của Việt Nam dẫn đến nâng cao mức sông của mọi người

· Tạo cơ hội học hành cho nhân dân trong vùng

Các tác động tiêu cực có thể có từ dự án bao gồm:

· Phải di dời tái định cư những người dân đang sống trong khu vực dự án

· Tổn thất về thu nhập/ tài nguyên cho dân địa phương do rừng bị xáo trộnbởi các hoạt động khai thác mỏ

· Áp lực về dân số từ các dòng nhân công nhập cư có thể làm tăng áp lực

về nhà cửa, các dịch vụ công cộng địa phương ở trong vùng dự án

· Tăng mật độ giao thông và nhu cầu năng lượng cho mỏ có thể gây ranhững tác động kéo dài suốt thời gian mỏ hoạt động

· Mất nguồn tài nguyên khoáng sản đối với những người khai thác vàngthủ công/trái phép hiện nay

· Tổn hại đến tài nguyên nước

· Tác động đến những khu vực có tầm quan trọng về văn hóa đối vớingười dân địa phương

4.5.2.2 Các tác động tích cực đến kinh tế xã hội

Dự án Hố Gần sẽ đóng góp tích cực vào nền kinh tế quốc dân, tăng nguồnthu ngân sách cho các ngành và tỉnh, khuyến khích đầu tư vào Việt Nam, khắcphục các tác động môi trường tồn tại trước đó (do khai thác vàng trái phép đểlại), cải thiện dịch vụ xã hội, nâng cao năng lực lâu dài cho ngành quản lý môitrường

Việc cung cấp hàng hoá và dịch vụ cho dự án sẽ tạo việc làm mới và tăngtrưởng kinh tế trong các ngành phục vụ Theo ảnh hưởng tăng theo cấp số nhân,lượng tiền đầu tư vào nền kinh tế khu vực và địa phương thường đi kèm với nhucầu lớn hơn về hàng hoá và dịch vụ Điều đó sẽ tạo ra các cơ hội cho kinh doanh

và việc làm mới Nhân dân địa phương sẽ được hưởng lợi từ các dịch vụ đượccải thiện và các chương trình quản lý môi trường xã hội

Cộng đồng địa phương và trong vùng

· Cải thiện cơ sở hạ tầng môi trường bằng việc hỗ trợ chương trình xâydựng tiềm năng cho các ban ngành trong tỉnh (như các cơ quan chức năng quản

lý môi trường tỉnh).

· Cải thiện đường sá, sức khỏe, giáo dục, đào tạo, điện năng và thông tin

từ việc triển khai các đề án cơ bản

· Ưu tiên tuyển dụng lao động và dịch vụ cung cấp ở địa phương cho dự

án nếu đáp ứng được yêu cầu Điều này sẽ tạo ảnh hưởng tích cực đến nền kinh

tế của địa phương

· Tạo cơ hội học hành ở mức địa phương và quốc gia (như hỗ trợ các điềukiện trường học/ nguồn vốn, học bổng cho người lao động và gia đình của họ)

· Tài trợ cho các chương trình văn hoá, xã hội (đặc biệt cho nhóm ngườiyếu thế như phụ nữ, người dân tộc thiểu số, trẻ em)

4.5.2.3 Các tác động tiêu cực có thể có từ dự án

Các tác động do tái định cư

Kết quả khảo sát vào tháng 3/2003 cho thấy không có hộ dân nào đangsống hợp pháp ở trong khu vực dự kiến xây dựng nhà máy tuyển và đập chứathải Hiện tại chỉ có một vài căn lều của một số người dân làm nương rẫy trongthung lũng suối Lò Tuy nhiên, Công ty khai thác vàng Bồng Miêu và Ủy banNhân dân xã Tam Lãnh đã thỏa thuận với nhau rằng các lều này chỉ dựng lêntạm thời và sẽ phải di dời khi có yêu cầu của Công ty Do đó sẽ không xảy ravấn đề di dời dân, tái định cư

Ảnh hưởng đến nguồn tài nguyên rừng

Diện tích khai thác mỏ là rất nhỏ, chiếm 0.84% đất rừng của xã Tam Lãnh.Sản phẩm rừng có thể hái lượm phân bố khá rộng khắp, và những cây gỗ có giátrị kinh tế trong khu vực mỏ Hố Gần đã được khai thác tận thu hết Các khu vực

bị xáo trộn trong quá trình khai thác sẽ được phục hồi lại môi trường bằng việctrồng rừng trở lại

Áp lực dân số

Sự phát triển mỏ sẽ kéo theo đầu tư đáng kể vào cơ sở hạ tầng nhằm xâydựng công sở, nhà ở cho người lao động, truyền thông và cải tạo đường xá, cầucống hiện có Công nhân xây dựng sẽ ở tại Bồng Miêu và công nhân mỏ sẽ ở tạikhu nhà cho công nhân được xây dựng gần mỏ Nhân viên mỏ ở và làm việc tạivăn phòng mỏ Bồng Miêu hiện nay Các dịch vụ ăn uống sẽ được mang đến từBồng Miêu và Tam Lãnh và các vùng lân cận Dự án sẽ tiếp tục dựa vào cộng

Dự án sẽ được triển khai thành hai giai đoạn: phát triển mỏ (xây dựng) vàsản xuất Giai đoạn phát triển và sản xuất dự kiến sẽ kéo dài trong 7 năm dựatrên trữ lượng khoáng sản đã biết hiện nay.

Trong quá trình xây dựng và sản xuất, một dòng công nhân và kỹ thuậtviên đổ về khu vực sẽ có khả năng gây tác động đối với cộng đồng địa phương.Những người mới đến sẽ làm tăng áp lực đối với các phương tiện y tế và giáodục, nhà ở và cơ sở hạ tầng Các khu vực xung quanh có thể phải chịu việc giatăng dân số do di dân của các bộ phận khai thác, những người công nhân và giađình của họ Các tác động kinh tế xã hội cụ thể bao gồm:

· Bộc lộ mức độ mới và /hoặc cao hơn về các rủi ro an toàn và sức khoẻ

· Làm tăng tính cạnh tranh đối với các nguồn lực địa phương dẫn đến tìnhtrạng khó khăn về kinh tế và giá cả tăng

· Sự căng thẳng xã hội và các vấn đề liên quan đến việc nhập cư của ngườicông nhân (mại dâm, cờ bạc, nghiện hút)

· Tăng cường khả năng thất thế của người dân tộc thiểu số và nhóm người

ít khả năng cạnh tranh

Tác động đến giao thông vận tải

Do mật độ giao thông và việc vận chuyển bằng xe tải trong vùng tăng trongquá trình xây dựng và sản xuất của dự án sẽ ảnh hưởng đến vệ sinh công cộngnhư bụi và tiếng ồn Mật độ giao thông trong khu vực tăng cũng sẽ làm ảnhhưởng đến sự an toàn và cản trở các hoạt động của nhân dân địa phương Tuyvậy, sự phát triển của dự án cũng góp phần cải thiện hệ thống đường xá cũngnhư thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế xã hội trong khu vực

Tác động đến nguồn tài nguyên khoáng sản.

Các hoạt động khai thác vàng đang diễn ra hiện nay trong khu vực dự án là

bất hợp pháp Dự án Hố Gần sẽ là dự án khai thác vàng quy mô công nghiệp đầutiên ở địa phương Dự án sẽ tận thu được nguồn tài nguyên với hiệu quả caonhất và tỉ lệ thu hồi đạt tối ưu, bảo vệ được môi trường và đóng đầy đủ các loạithuế cho nhà nước, không như hoạt động khai thác vàng trái phép trong thờigian qua.

Tác động đến các công trình văn hóa lịch sử

Trong khu vực dự án, không có khu nào có ý nghĩa văn hóa và lịch sử cụthể Do vậy sẽ không có tác động bất lợi nào mà dự án có thể gây ra cho nhữngkhu vực có ý nghĩa văn hóa và lịch sử ở địa phương cũng như quốc gia Tuynhiên, dự án sẽ làm thay đổi ít nhiều cách sống ở các làng xung quanh, ít nhất làtrong thời gian hoạt động mỏ Sẽ có những tác động văn hoá đến cư dân, có thểtiêu cực đối với người này nhưng lại tích cực với số người khác

CHƯƠNG 5

DỰ ÁN KHẮC PHỤC, GIẢM THIỂU CÁC TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA VẤN ĐỀ KHAI THÁC

ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG 5.1 KHÁI QUÁT

Trong suốt giai đoạn lập kế hoạch và phát triển dự án, nhiều phương ánkhai thác, chế biến quặng, vị trí xây dựng nhà máy, khử độc xyanua, khu chứathải, vị trí cơ sở hạ tầng đều được xem xét và cân nhắc kỹ lưỡng

Việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn và giảm thiểu ô nhiễm trong quátrình mỏ hoạt động và sau khi đóng cửa mỏ có ý nghĩa quan trọng và phù hợpvới phương pháp khai thác chế biến tốt nhất theo tiêu chuẩn quốc tế Các biệnpháp này được thực hiện theo các định hướng sau

5.2 DỰ ÁN NGĂN NGỪA Ô NHIỄM VÀ SỰ CỐ

5.2.1 VẤN ĐỀ KHAI THÁC

Căn cứ theo bản chất vật lý của thân quặng lộ trên mặt hoặc nằm gần trênmặt, phương pháp khai thác lộ thiên được lựa chọn để khai thác hiệu quả và antoàn nguồn tài nguyên khoáng sản Khai thác lộ thiên sẽ mang lại hiệu quả cao.Phương pháp này hiện đang được áp dụng ở Việt Nam và là công nghệ đã đượckiểm nghiệm