Tội chống người thi hành công vụ và dấu hiệu pháp lý của tội này theo bộ luật hình sự 1999

1.1. KHÁI NIỆM TỘI CHỐNG NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ Trong Bộ luật hình đầu tiên của nước ta năm 1985, tội chống người thi hành công vụ được quy định tại chương VIII: Các tội xâm phạm an toàn trật tự công cộng và trật tự quản lý hành chính, mục C, Điều 205 như sau:“Người nào dùng vũ lực hoặc đe doạ dùng vũ lực chống người thi hành công vụ cũng như dùng mọi thủ đoạn ép họ thực hiện những hành vi trái pháp luật, nếu không thuộc trường hợp quy định ở Điều 101 và điều 109, hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác…”

CHƯƠNG I TỘI CHỐNG NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ VÀ DẤU HIỆU PHÁP LÝ

CỦA TỘI NÀY THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ 1999

1.1 KHÁI NIỆM TỘI CHỐNG NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ

Trong Bộ luật hình đầu tiên của nước ta năm 1985, tội chống người thihành công vụ được quy định tại chương VIII: Các tội xâm phạm an toàn trật tựcông cộng và trật tự quản lý hành chính, mục C, Điều 205 như sau:

“Người nào dùng vũ lực hoặc đe doạ dùng vũ lực chống người thi hànhcông vụ cũng như dùng mọi thủ đoạn ép họ thực hiện những hành vi trái phápluật, nếu không thuộc trường hợp quy định ở Điều 101 và điều 109, hoặc gâytổn hại cho sức khoẻ của người khác…”

Trên cơ sở kế thừa tư tưởng của Bộ luật hình sự 1985, Bộ luật hình sự

1999 đã quy định tội chống người thi hành công vụ tại Điều 257, chương XX:Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính Bộ luật hình sự 1999 quy địnhnhóm các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính thành một chương riêng làsửa đổi mang tính tích cực so với Bộ luật hình sự 1985 Việc quy định như vậy

đã cụ thể hơn, rõ ràng hơn, thể hiện đầy đủ tính chất nguy hiểm của các tội phạmnày, từ đó đề ra đường lối xử lý phù hợp hơn, tương ứng với tính chất của nhómtội phạm

Điều 257 Bộ luật hình sự 1999 quy định:

1 “Người nào dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn kháccản trở người thi hành công vụ thực hiện công vụ của họ hoặc ép buộc họ thựchiện hành vi trái pháp luật, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặcphạt tù từ sáu tháng đến ba năm”…

Qua đó, có thể hiểu tội chống người thi hành công vụ là hành vi dùng vũlực, đe doạ dùng vũ lực hoặc dùng các thủ đoạn khác nhằm cản trở người thihành công vụ thực hiện công vụ của họ cũng như ép buộc họ phải thực hiện

hành vi trái pháp luật, gây trở ngại cho hoạt động bình thường của các cơ quannhà nước và tổ chức xã hội.

Từ khi Bộ luật hình sự 1999 được ra đời đến nay chưa có văn bản banhành kèm theo nào hướng dẫn áp dụng tội chống người thi hành công vụ Vìvậy, việc hướng dẫn áp dụng tội phạm này vẫn theo quy định của Nghị quyết 04/HĐTP ngày 29/11/1986 của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao hướngdẫn áp dụng một số quy định trong phần các tội phạm của Bộ luật hình sự 1985

Nội dung của Nghị quyết 04/HĐTP quy định:

“Công vụ là công việc mà cơ quan nhà nước hoặc tổ chức xã hội giao chomột người thực hiện”

“Người thi hành công vụ là người có chức vụ quyền hạn trong cơ quannhà nước, tổ chức xã hội thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình và cũng cóthể là công dân được làm nhiệm vụ tuần tra canh gác… theo kế hoạch của cơquan nhà nước có thẩm quyền phục vụ lợi ích chung của nhà nước và xã hộinhư cán bộ thuế, cảnh sát, đội viên, dân phòng…”

Hướng dẫn của nghị quyết đã chỉ ra dấu hiệu để xác định một người đangthi hành công vụ bao gồm:

- Có chức năng và quyền hạn hoặc do cơ quan nhà nước trao cho quyềnhạn

- Công việc đang thực hiện phải là công việc phục vụ lợi ích chung củanhà nước và xã hội

- Đang thi hành công vụ

Trên thực tế chúng ta có thể nhận biết được một người đang thi hành công

vụ căn cứ vào các dấu hiệu rõ ràng về đồng phục đặc trưng của công vụ, giấy tờhợp pháp, đeo phù hiệu hoặc thẻ nghề nghiệp… trong trường hợp không cónhững dấu hiệu đó thì người đang thi hành công vụ phải được mọi người hoặc ítnhất là người thực hiện hành vi phạm tội hoặc người phạm tội biết rõ tư cáchcủa mình Do vậy nghị quyết còn hướng dẫn “Người đang thi hành công vụ vìnghĩa vụ công dân (như đuổi bắt kẻ phạm tội đang chạy trốn) tuy không phải

người thi hành công vụ nhưng nếu do công vụ mà bị giết thì họ có thể đượchưởng các chính sách xã hội như đối với người thi hành công vụ”.

Nghiên cứu về tội chống người thi hành công vụ, có một vấn đề cần đượcchú ý đến, cần được làm rõ Đó là có những trường hợp hành vi chống người thihành công vụ không cấu thành tội chống người thi hành công vụ mà có thể cấuthành tội khác hoặc chỉ bị xử lý vi phạm hành chính, nhưng cũng có thể không

bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay xử lý về mặt hành chính Ở đây việc làm rõkhi nào hành vi chống người thi hành công vụ không cấu thành tội chống ngườithi hành công vụ có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định đường lối xử lý đốivới người có hành vi này

Trên thực tế, có những trường hợp một người tuy được giao thực hiệncông vụ, có chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn nhất định nhưng đã vượt quágiới hạn được giao dẫn đến việc xâm phạm từ phía người khác Cũng có trườnghợp người thi hành công vụ đã không thực hiện đúng, không thực hiện đầy đủcông việc được giao, thậm chí họ còn làm trái công vụ đó, lợi dụng tính chấtcông quyền của công vụ để sử dụng vào mục đích tư lợi, gây phương hại đếnquyền lợi của người khác, dẫn đến ự phản ứng trở lại từ phía người đó và hậuquả là người được giao nhiệm vụ không hoàn thành được công vụ Trong trườnghợp đó thi thành vi gọi là chống người thi hành công vụ có thể không cấu thànhtội chống người thi hành công vụ theo quy định tại Điều 257 Bộ luật hình sự

1999

1.2 DẤU HIỆU PHÁP LÝ CỦA TỘI CHỐNG NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ 1999

1.2.1 Khách thể của tội chống người thi hành công vụ

Khách thể của tội phạm là những quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ

và bị tội phạm xâm hại

Tội chống người thi hành công vụ là một trong những tội xâm phạm đếnhoạt động bình thường của nhà nước và xã hội trong lĩnh vực quản lý hànhchính nhà nước Do vậy, nhóm các quan hệ xã hội bị hành vi chống người thi

hành công vụ xâm hại là các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực quản lý hànhchính Đó có thể là các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình các cơ quanhành chính nhà nước thực hiện hoạt động chấp hành, điều hành trên các lĩnh vựckhác nhau của đời sống xã hội Nhưng cũng có thể là các quan hệ hình thànhtrong quá trình các cơ quan nhà nước xây dựng và củng cố chức năng, nhiệm vụcủa mình, hay các quan hệ phát sinh trong quá trình các cá nhân và tổ chứcđược nhà nước trao quyền thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nướctrong những trường hợp cụ thể do pháp luật quy định Ví dụ: quan hệ phát sinhtrong lĩnh vực giữ gìn trật tự đường phố trên địa bàn các xã, phường mà nhànước trao cho các đội quản lý trật tự, tổ dân phòng quản lý.

Đối tượng tác động của tội phạm là bộ phận của khách thể bị hành viphạm tội tác động của tội chống người thi hành công vụ là người thi hành công

vụ Trong thực tiễn, tội phạm thường có hành vi chống người thi hành công vụ

là cán bộ thuế vụ, cảnh sát giao thông, đội viên dân phòng, cán bộ công an, kiểmsát, toà án và các cán bộ chính quyền địa phương khác

1.2.2 Mặt khách quan của tội chống người thi hành công vụ

Mặt khách quan của tội phạm bao gồm những biểu hiện của tội phạm diễn

ra hoặc tồn tại bên ngoài thế giới khách quan Thông qua những biểu hiện đó màcon người có thể trực tiếp nhận biết được tội phạm Đó là:

- Hành vi nguy hiểm cho xã hội

- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội và mối quan hệ giữa hành vi và hậu quả

- Các điều kiện bên ngoài của việc thực hiện hành vi phạm tội (Thời gian,địa điểm…) và công cụ, phương tiện, thủ đoạn…

Theo Điều 257 Bộ luật hình sự 1999, hành vi chống người thi hành công

vụ được biểu hiện tập trung ở những dạng hành vi sau:

* Hành vi dùng vũ lực chống người thi hành công vụ

Dùng vũ lực chống người thi hành công vụ là hành vi dùng sức mạnh vậtchất tấn công người đang thi hành công vụ nhằm cản trở người thi hành công vụ.Hành vi dùng vũ lực có thể bằng chân, tay để đấm, đá, trói hoặc cũng có thể

thông qua công cụ, phương tiện để thực hiện hành vi phạm tội như:Con dao, câygậy… Ví dụ:

Khoảng 23 giờ ngày 6/3/2003 Nguyễn Quang Hà, Trần Việt Hùng,Nguyễn Công Hoàng, Vũ Đức Hoài đang tiêm chích ma tuý tại nhà Hoài Thấycông an đẩy cửa xông vào hô bắt Hoàng đã lấy cây gậy ở góc nhà quật vàongười một đồng chí công an rồi đẩy đồng chí này ngã rồi định bỏ chạy nhưng đã

bị đồng chí đó túm chân lại và bị bắt giữ

Qua diễn biến các tình tiết vụ án trên có thể thấy việc truy cứu tráchnhiệm hình sự Hoàng về tội chống người thi hành công vụ là có căn cứ Xem xétnhững biểu hiện chống đối của Hoàng, có thể thấy hành vi của y đã dùng vũ lựcchống lại người đang thi hành công vụ Hoàng biết rõ công an huyện đang thựchiện việc bắt quả tang đối với mình nhưng vẫn có hành vi chống đối: Dùng gậyquật vào người và đẩy ngã một đồng chí công an để chạy trốn

*Hành vi đe doạ dùng vũ lực chống lại người đang thi hành công vụ

“Hành vi đe doạ dùng vũ lực chống lại người thi hành công vụ là việcdùng cử chỉ, lời nói có tính răn đe, uy hiếp tinh thần khiến cho người thi hànhcông vụ sợ hãi phải chấm dứt việc thi hành công vụ….sự đe doạ là thực tế và có

cơ sở để người bị đe doạ tin rằng lời đe doạ sẽ biến thành hiện thực”(1)

Ví dụ: Sáng ngày 3/4/2004, Đỗ Văn Quang sau khi trộm cắp được mộtbọc áo tại 1 quầy hàng bán quần áo tại chợ Sen, Chí Linh, Hải Dương Anh NgôQuân Bình cán bộ quản lý kiêm bảo vệ chợ Sen có mặt tại đó đã đề nghị Quang

về trụ sở công an huyện để giải quyết Quang rút dao ra tiến lại gần anh Bình.Anh Bình bỏ chạy, Quang đuổi theo và doạ sẽ đâm anh Bình nếu còn quay lại.Được sự giúp đỡ của đông đảo mọi người ở chợ, anh Bình không bị Quang đuổitiếp, y đã bị mọi người giữ lại và lấy được con dao(2)

Qua vụ án trên cho thấy việc Quang cầm dao đuổi theo và doạ đâm anhBình khiến anh Bình hoàn toàn có căn cứ để tin rằng việc đe doạ trên sẽ trởthành hiện thực, sự chống đối của Quang mang tính chất quyết liệt khiến cho(1) Giáo trình luật hình sự, trường Đại học Luật Hà Nội, NXB Công an nhân dân 2006.

(2) Bản án số 1210-HSST ngày 20-11-2004 của TAND huyện Chí Linh, Hải Dương

anh Bình đã không thực hiện được nhiệm vụ của mình là bảo vệ trật tự trongchợ.

Trong tội chống người thi hành công vụ, hành vi đe doạ dùng vũ lực cóthể ngay tức khắc (như rút dao dí vào cổ cán bộ chiến sĩ công an và yêu cầu nếumọi người khác không tránh ra cho người đó chạy thì người đó sẽ đâm chiến sĩcông an này) nhưng cũng có thể có khảng cách về mặt thời gian như ví dụ trích

từ bản án số 1210 ngày 20/11/2004 của TAND TP Hải Dương Ở ví dụ này, sứcmãnh liệt của sự đe doạ chưa đến mức làm tê liệt ý chí kháng cự của người bị đedoạ Người bị đe doạ còn có điều kiện để suy nghĩ cân nhắc và quyết định hànhđộng

* Hành vi ép buộc người thi hành công vụ phải thực hiện hành vi trái pháp luật

Ép buộc người thi hành công vụ phải thực hiện hành vi trái pháp luật làhành vi chống chế người thi hành công vụ phải làm những việc trái với chứcnăng, nhiệm vụ, quyền hạn của họ (như: buộc phải trả lại tang vật phạm pháp,huỷ hoá đơn xử phạt) hoặc không làm những việc thuộc chức năng, nhiệm vụ,quyền hạn của họ (như: Để xe chở hàng lậu đi qua trạm gác…)

Trên thực tế, biểu hiện của hành vi ép buộc này thường là sử dụng nhữngthông tin có ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của người thi hành công

vụ như bí mật đời tư hoặc có thể là hành vi vi phạm pháp luật của người đang thihành nhiệm vụ…nếu như người bị đe doạ (người thi hành công vụ) không thoảmãn yêu cầu của người kia đưa ra nhằm giúp cho người đó thực hiện hành vi tráipháp luật như: không thực hiện việc xử lý vi phạm, xử lý các hành vi vi phạm ởmức độ thấp, không thực hiện nghĩa vụ mà người thi hành công vụ phải thựchiện và có điều kiện để thực hiện

Ví dụ: Chiều ngày 2/8/2005 sau khi phát hiện một xe chở gỗ trái phép, haiđồng chí cán bộ kiểm lâm Hải Dương đã kịp thời đuổi theo và ngăn lại, yêu cầuđưa xe về trụ sở cơ quan Kiểm lâm làm việc để kiểm tra và xử lý Chủ hàng làHoàng Văn Tuấn rút tiền ra mua chuộc nhưng không được Sau đó Tuấn rút tiền

trong cặp ra một tấm ảnh trong đó có ảnh hai đồng chí cán bộ kiểm lâm này vàđồng chí cán bộ kiểm lâm khác đang có những hành động không đẹp mắt vớimấy cô tiếp viên trong một nhà hàng Karaoke và nói “nếu không để xe đi thì tậpảnh này sẽ được công bố trên báo của thành phố” Trước lời đe doạ đó, hai đồngchí cán bộ kiểm lâm đã giải quyết cho xe chở gỗ của Tuấn đi và nhận lại tậpảnh.

* Dùng thủ đoạn khác cản trở người thi hành công vụ

Qua nghiên cứu thực tiễn đã chứng minh các dạng hành vi chống ngườithi hành công vụ hết sức phức tạp với nhiều thủ đoạn khác nhau Bởi vậy màmột điều luật trong phạm vi giới hạn của nó không thể liệt kê được đầy đủ tất cảthủ đoạn đó Tuy nhiên, để đảm bảo việc xử lý nghiêm minh mọi vi phạm phápluật, đặc biệt là hành vi phạm tội thì cần phải được quy định trong Bộ luật hình

sự và các văn bản hướng dẫn thi hành Xuất phát từ quan điểm của chủ nghĩaMác – Lênin về sự vận động không ngừng của thế giới vật chất nói chung cũngnhư sự vận động của tội phạm nói riêng, các nhà làm luật đã đưa ra quy địnhchung có thể coi là một dạng của hành vi chống người thi hành công vụ: “Thủđoạn khác cản trở người thi hành công vụ thực hiện công vụ”, để đáp ứng yêucầu xử lý tội phạm trong thực tiễn Đây là điểm mới bổ sung so với Bộ luật hình

sự 1985 về cầu thành tội phạm nhằm mô tả bao quát đầy đủ hơn các dạng hành

vi phạm tội trong thực tế “Dùng thủ đoạn khác như các dạng hành vi đã phântích ở trên nhưng không phải là những hành vi đó Ví dụ như: bôi nhọ, vukhống… (cởi bỏ quần áo trước người đang thi hành công vụ, vu khống cán bộđòi hối lộ hay quan hệ tình dục, tự gây thương tích hoặc giả gây thương tích để

vu khống cho cán bộ hành hung… hoặc sử dụng súc vật để cản trở việc thi hànhcông vụ như việc đuổi chó ra cắn chiến sĩ công an đến bắt người…) Ví dụ:

Khoảng 17 giờ ngày 16/5/2005, sau khi nhận được điện báo có vụ tiêmchích ma tuý tại nhà Nguyễn Thị Mai, xã X huyện Kim thành – Hải Dương,đồng chí Đỗ Văn Long trưởng công an huyện cùng ba đồng chí khác tiến hànhbao vây bắt quả tang Ba đồng chí kia ở ngoài canh trừng cửa trước, cửa sau, còn

đồng chí Long vào trong Thấy vậy, Mai chốt ngay cửa lại, tự cởi bỏ quần áo ômchặt anh Long Thị đã bị anh Long đẩy ngã, lập tức thị giở trò kêu la “có ngườicưỡng bức tôi”… Anh Long hô các chiến sĩ vào vây bắt Nhân lúc đó bọn tiêmchích lẻn qua cửa sau chạy trốn.Nhưng sau khi bị đuổi đến cuối xã thì chúng bịbắt.

Như ví dụ trên, ta có thể thấy rằng hành vi tự cởi bỏ quần áo trước mặtchiến sĩ công an đang thi hành nhiệm vụ (bắt quả tang ổ tiêm chích mà tuý) và

ôm chặt chiến sĩ công an của Nguyễn Thị Mai đã khiến cho việc thi hành công

vụ của các chiến sĩ công an gặp khó khăn

Qua thực tế, chúng ta có thể thấy thủ đoạn mà người thực hiện hành viphạm tội rất phức tạp, đa dạng Tuy nhiên, cần phải lưu ý rằng những thủ đoạn

đó phải thực sự làm cho người thi hành công vụ khó có khả năng thực hiện vàhoàn thành được nhiệm vụ của mình, tránh trường hợp người phạm tội có nhữnghành vi tác động nhưng không đủ khả năng cản trở người thi hành công vụ.Người thi hành công vụ vẫn khắc phục được tình trạng đó để hoàn thành công

vụ Nhưng họ đã lợi dụng sự việc đó để không thi hành đúng công vụ dẫn đếnkhông hoàn thành được nhiệm vụ được giao, thì cần xem xét để xử lý hành vi đócủa người thi hành công vụ Nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng (như thiệt hại vềtài sản hoặc làm cho uy tín của cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội bị giảm sút) cóthể bị xử lý về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 185BLHS)

Tóm lại, các dạng hành vi khách quan của tội chống người thi hành công

vụ biểu hiện rất phức tạp trên thực tế Việc xem xét để đánh giá đúng mức độ

để truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc áp dụng các biện pháp xử lý khác nhiềukhi rất khó khăn Theo quy định tại Điều 257 khoản 1 Bộ luật hình sự tội phạmđược coi là hoàn thành kể từ khi người phạm tội đã thực hiện một trong cáchành vi kể trên

1.2.3 Mặt chủ quan của tội chống người thi hành công vụ

Xét về mặt lý luận thì tội phạm là một thể thống nhất giữa mặt chủ quan

và khách quan Mặt khách quan là biểu hiện bên ngoài của tội phạm mà ta có thểnhận biết được Mặt chủ quan là biểu hiện tâm lý bên trong của người phạm tội.Với ý nghĩa là một mặt của hiện tượng thống nhất, mặt chủ quan của tội phạmkhông tồn tại độc lập mà nó luôn gắn liền với măt khách quan của tội phạm.Thông qua mặt khách quan ta có thể đánh giá nhận biết được thái độ chủ quancủa người phạm tội Những hoạt động tâm lý đó bao gồm các nội dung chủ yếusau:

- Lý trí và ý chí của người phạm tội đối với những biểu hiện bên ngoàicủa tội phạm như thế nào (lỗi)

- Điều gì thúc đẩy người đó thực hiện hành vi phạm tội (động cơ)

- Người phạm tội nhằm đạt được điều gì qua việc thực hiện hành vi gâynguy hiểm cho xã hội (mục đích)

Trong các nội dung biểu hiện của mặt chủ quan thì lỗi là biểu hiện cơ bảnđược phản ánh trong tất cả các cấu thành tội phạm Nó có ý nghĩa quyết địnhtrong việc xác định trách nhiệm hình sự của một người Mục đích và động cơtuy là dấu hiệu của mặt chủ quan nhưng không phải là dấu hiệu của mặt chủquan nhưng không phải luôn có ý nghĩa quyết định đối với tính chất, mức độnguy hiểm cho xã hội của tội phạm ở tội chống người thi hành công vụ, động cơ

và mục đích là dấu hiệu để phân biệt tội phạm này với một số tội phạm khác

*Lỗi của người phạm tội

Lỗi là trạng thái tâm lý của một người đối với hành vi nguy hiểm cho xãhội của mình và hậu quả do hành vi đó gây ra, và được biểu hiện dưới hình thứclỗi cố ý hoặc vô ý

Đối với tội chống người thi hành công vụ, lỗi được xác định trong mătchủ quan của cấu thành tội phạm là cố ý trực tiếp Nghĩa là người phạm tội nhậnthức được đầy đủ hành vi trái pháp luật của mình là đang chống lại người thihành công vụ và mong muốn thực hiện việc chống lại này khiến cho người đangthi hành công vụ không hoàn thành công vụ được giao

Trong trường hợp người phạm tội không biết hoặc có nghi ngờ về tínhhợp pháp của người đang thi hành công vụ thì tuỳ từng trường hợp cụ thể màxác định người đó có lỗi không Tuy nhiên, việc xem xét nhận thức của ngườiphạm tội trong những trường hợp này cần phải cẩn trọng Bởi nhiều trường hợpngười phạm tội tuy nhận thức được rõ ràng là người thi hành công vụ nhưng vẫn

cố tình thể hiện là mình không biết Ví dụ:

Ngày 3/3/2005, sau khi nhận được lệnh bắt Trần Thanh Bình vì tội nhậnhối lộ, ba đồng chí công an huyện Chí Linh tỉnh Hải Dương thi hành lệnh bắt vàmời công an xã chứng kiến Khi đến nhà Bình đồng chí Nguyễn Văn Thịnh giớithiệu thành phần người có mặt thi hành lệnh bắt giam Lúc đó Trương Thị Hải –

vợ Bình chạy ra hô:“Ối làng nước ơi công an bắt người vô cớ” Ngay lúc đó bảyngười hàng xóm chạy sang nhà Bình Em trai Bình là Trần Thanh Trung đòikiểm tra giấy tờ Sau đó trung vò nát tập giấy tờ trong tay và nói “công an bắtngười vô cớ, không có bằng chứng lại còn làm lệnh giả nữa, mọi người tróichúng lại đánh cho một trận”

Qua ví dụ trên, có thể thấy rõ ràng Hải, Trung nhận thức được đó lànhững người đang thi hành công vụ nhưng vấn cố tình giả vờ như không biết vàthực hiện việc cản trở người thi hành công vụ, khiến cho các thời đã gây ra một

dư luận xấu và gây mất trật tự trị an xã hội

*Động cơ và mục đích của người phạm tội

Động cơ của người phạm tội rất phong phú da dạng nhưng thường mangtính chất cá nhân, tư lợi, lợi ích có thể là vật chất cụ thể hoặc uy tín ảnh hưởngcủa cá nhân họ trước một bộ phận quần chúng, có thể cũng qua đó mà có đượclợi ích vật chất

Người thực hiện hành vi phạm tội nhằm chống lại người đang thi hànhcông vụ để cản trở hoặc ép buộc người đó không thực hiện công vụ thì ngườinày có thể không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chống người thi hànhcông vụ mà bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội khác Ví dụ như dùng gậy đậpvào đầu của người đang thi hành công vụ nhằm cướp tài sản, thì bị truy cứu

trách nhiệm hình sự về tội cướp tài sản Hoặc trường hợp người thực hiện tộiphạm có hành vi chống lại nhân viên nhà nước, cán bộ chính quyền đang thihành công vụ nhưng nhằm mục đích chống lại chính quyền nhân dân thì có thểphạm tội khủng bố hoặc tội phá rối an ninh.

Như vậy, trong tội chống người thi hành công vụ, dấu hiệu mục đíchtrong mặt chủ quan của tội phạm là dấu hiệu bắt buộc để phân biệt tội này một

Tội chống người thi hành công vụ quy định tại Điều 257 bộ luật hình sự

có mức cao nhất của khung hình phạt tại khoản 1 là đến 3 năm tù (Tội ít nghiêmtrọng) Như vậy chủ thể của tội chống người thi hành công vụ là người từ đủ 16tuổi trở lên có NLTNHS và đã thực hiện hành vi quy định tại Điều 257 (hành vichống người thi hành công vụ Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi không phải chịutrách nhiệm hình sự về tội này

Theo nguyên tắc lãnh thổ quy định tại Điều 5 BLHS: “Bộ luật hình sự ápdụng đối với mọi hành vi phạm tội trên lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam” Do vậy khi người phạm tội không là công dân Việt Namnhưng đã thực hiện hành vi chống người thi hành công vụ trên lãnh thổ ViệtNam thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo pháp luật hình sự Việt Nam Trongtrường hợp người nước ngoài phạm tội mà họ được hưởng các quyền miễn trừ tưpháp theo luật quốc tế thì vấn đề trách nhiệm hình sự của họ được giải quyếttheo con đường ngoại giao

1.3 NHỮNG TÌNH TIẾT TĂNG NẶNG ĐỊNH KHUNG QUY ĐỊNH TẠI KHOẢN 2 ĐIỀU 257 BLHS

Bộ luật hình sự 1999 Điều 257 đã kế thừa tình tiết tăng nặng định khung

“gây hậu quả nghiêm trọng” của Điều 205 Bộ luật hình sự 1985, đồng thời quyđịnh thêm một số tình tiết tăng nặng định khung: “Phạm tội có tổ chức; phạm tộinhiều lần, xúi dục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội; tái phạm nguyhiểm”, nhằm quy định một cách đầy đủ hơn tính nguy hiểm cho xã hội của hành

vi, từ đó đề ra mức hình phạt tương ứng với mức độ nguy hiểm cho xã hội màngười phạm tội thực hiện

1.3.1 Phạm tội có tổ chức

Phạm tội có tổ chức là trường hợp phạm tội trong đó có sự cấu kết chặtchẽ giữa những người cùng phạm tội Sự cấu kết ở đây thể hiện sự liên kết chặtchẽ về mặt chủ quan, sự phân hoá vai trò về mặt khách quan của những ngườiphạm tội Thậm chí ở đây còn có sự điều khiển chung thống nhất cho phépngười phạm tội có điều kiện chuẩn bị tốt hơn về mọi mặt, có khả năng thực hiệntội phạm liên tục, lâu dài, cản trở triệt để hơn việc thi hành công vụ của ngườiđang thi hành công vụ Ví dụ:

Ngày 16/7/2003, công an thành phố Hải Dương đã truy bắt được mộtnhóm tội phạm gồm 7 tên, do Nguyễn Văn Khang cầm đầu Theo kết quả điềutra của công an thành phố và lời khai của Khang: Nhóm tội phạm này đượcthành lập vào cuối năm 2002, tiến hành cướp tài sản 16 lần trong và ngoài tỉnhHải Dương Trước khi tiến hành cướp, bọn chúng đều vạch kế hoạch chu đáo,chuẩn bị kĩ lưỡng về công cụ, phương tiện phạm tội, thời gian thực hiện tộiphạm, có tới 4 lần bị công an, tổ trưởng tổ dân phố phát hiện kịp thời và tiếnhành đuổi bắt Nhưng do có sự thống nhất của chúng là nếu công an đuổi thì cứphân tán chạy chốn, nếu bị cản thì đâm thẳng, nên lần thứ 4 này mới bị bắt.Trong 3 lần trước, khi bị công an đuổi bắt, chặn đường, chúng đã lao xe thẳngvào 2 đồng chí công an, dùng côn quật 1 đồng chí bị chấn thương sọ não và sau

đó đã chết…

Như vậy, với sự câu kết chặt chẽ, chuẩn bị chu đáo về phương thức chạychốn… Nhóm tội phạm này đã 4 lần tấn công, cản trở người thi hành công vụ,đến lần thứ 4 mới bị bắt.

đủ những dấu hiệu của cấu thành tội phạm

Trở lại với ví dụ phần 1.3.1, ta nhận thấy rằng hành vi chống người thihành công vụ xảy ra 4 lần và mỗi lần đều thoả mãn đầy đủ dấu hiệu của cấuthành tội phạm nhưng chưa bị xét xử lần nào

Như vậy, nhóm tội phạm này đã phạm tội chống người thi hành công vụtheo điểm b khoản 2 Điều 257 Bộ luật Hình sự

1.3.3 Xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội

Khác với trường hợp phạm tội có tổ chức, các vụ án này xảy ra không có

tổ chức, phân công nhiệm vụ phạm tội Những người phạm tội do thiếu hiểubiết, ý thức chấp hành pháp luật còn kém nên đã bị người khác xúi giục, kíchđộng, lôi kéo và đã nảy sinh hành vi chống lại cán bộ và nhân viên thừa hànhnhiệm vụ

Trong trường hợp này người phạm tội đã có những hành vi xúi giục, kíchđộng đến người khác khiến người này phạm tội Người phạm tội có thể xúi giục,nghĩ ra việc phạm tội, thúc đẩy cho tội phạm đó được thực hiện thông qua ngườikhác nhằm thực hiện ý định phạm tội đã có Sự xúi giục này được thực hiệnbằng nhiều thủ đoạn như lôi kéo, kích động, cưỡng ép, lừa dối Việc xúi giục,kích động, lôi kéo có mức độ nghiêm trọng khác, tuỳ thuộc và một hoặc một sốngười nhất định và tuỳ và từng trường hợp

Ví dụ: Nguyễn Việt Thắng là chủ một xưởng gỗ tại xã B, huyện NamSách, Hải Dương Xưởng gỗ đi vào hoạt động hơn 1 năm mà chưa có giấy phéphoạt động Thắng đã thuê những thanh niên trong cùng thôn, xã làm việc chomình Ngày 17.6.2004, hai đồng chí cán bộ công an huyện Nam Sách đến đềnghị Thắng về trụ sở công an giải quyết Thắng cho người gọi hàng xóm, ngườinhà của những người làm việc tại xưởng đến bảo là: “đã nộp đầy đủ thuế rồi màcông an còn đòi tiền thêm, đuổi đánh côn an đi”… Những người này do bị kíchđộng, bị thắng lừa dói là “công an đến đòi tiền vô lý” nên đã đuổi đánh hai đồngchí công an huyện Họ tưởng rằng việc “đòi tiền vô lí đó” nhằm làm cho xưởng

gỗ hoạt động khó khăn, con em họ thất nghiệp, cậy quyền áp bức dân…

Hành vi kích động, lừa dối của Thắng không chỉ xâm hại đến hoạt độngbình thường của cơ quan nhà nước, hoạt động công vụ của các chiến sĩ công annhân dân mà còn xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm của người thi hành công

vụ Hành vi đó đã gây ra dư luận xấu, mất niềm tin vào pháp luật của quầnchúng nhân dân, gây mất trật tự trị an xã hội

1.3.4 Gây hậu quả nghiêm trọng

Nghị quyết 04/HĐTP ngày 29.11.1986 của Hội đồng thẩm phán toà ánnhân dân tối cao hướng dẫn: “Hậu quả nghiêm trọng có thể là người thi hànhcông vụ không hoàn thành được nhiệm vụ, việc chấp hành pháp luật ở địaphương hoặc khu vực trở nên lỏng lẻo, kẻ xấu lợi dụng cơ hội reo rắc dư luậnảnh hưởng xấu”

Ví dụ: Lê Ngọc Duy sau khi trộm cắp tài sản nhà chịNguyễn Thị Thu đã

bị phát hiện và báo công an Khi bị công an huyện Thanh Hà đuổi bắt, Duy đãchốn vào nhà chị gái là Lê Thị Minh Minh mở cổng sau cho Duy chạy thoát vàcòn thả chó ngăn không cho các chiến sĩ công an vây bắt Duy Đến 3 hôm sauDuy đã bị bắt

Như vậy, Minh đã biết hành vi giúp đỡ người phạm tội chạy chốn củamình là trái pháp luật, việc này đã gây ra hậu quả nghiêm trọng là người phạm

tộ (Duy) đã chạy thoát, tới 3 ngày sau mới bị bắt, công an huyện đã không hoànthành được nhiệm vụ của mình Bị cáo Lê Thị Minh bị kết án về tội chống ngườithi hành công vụ theo khoản 2 điểm b Điều 257 Bộ luật Hình sự

1.3.5 Tái phạm nguy hiểm

Điều 49 khoản 2 Bộ luật Hình sự 1999 quy định:

“Những trường hợp sau đây được coi là tái phạm nguy hiểm”

a Đã bị kết án về tội rất nghiêm trọng, tội đặc biệt nghiêm trọng do cố ý,chưa được xoá án tích mà lại phạm tội rất nghiêm trọng, tội đặc biệt nghiêmtrọng do cố ý

b Đã tái phạm, chưa được xoá án tích mà lại phạm tội do ý

Theo qui định Khoản 2 Điều 257 Bộ luật Hình sự thì mức độ cao nhất củakhung hình phạt trong trường hợp này chỉ là 7 năm tù (tội nghiêm trọng) Do đóviệc xem xét có phải là tái phạm nguy hiểm tại điểm a khoản 2 Điều 49 sẽ khôngđặt ra

Như vậy, trường hợp phạm tội chống người thi hành công vụ với tình tiếttái phạm nguy hiểm có nghĩa là người phạm tội đã tái phạm về bất cứ tội gì,chưa được xoá án tích mà lại phạm tội chống người thi hành công vụ.

1.4 PHÂN BIỆT TỘI CHỐNG NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ VỚI MỘT SỐ TỘI KHÁC

Khi nghiên cứu phần các tội phạm trong Bộ luật Hình sự 1999, ta có thểnhận thấy có một số tình tiết tăng nặng định khung ở một số tội có qui định đốitượng tác động của tội phạm là người thi hành công vụ như: Tội giết người(Điều 93), tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của ngườikhác (Điều 104)

Do vậy, ta có thể so sánh tội chống người thi hành công vụ (Điều 257) vớicác tội trên để làm sáng tỏ dấu hiệu pháp lí của những tội này, thấy được vai trò

vô cùng quan trọng của người thi hành công vụ vì lợi ích nhà nước, xã hội, giảiquyết đúng đắn vụ án hình sự

1.4.1 Phân biệt tội chống người thi hành công vụ và tội giết người qui định tại điểm d khoản 1 Điều 93 Bộ luật Hình sự

*Về khái niệm:

Theo nghiên cứu ở mục 1.1 về khái niệm tội chống người thi hành công

vụ, tội chống người thi hành công vụ được hiểu là “hành vi dùng vũ lực, đe doạdùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở người thi hành công vụ thực hiệncông vụ hoặc ép buộc họ thực hiện hành vi trái pháp luật”

Điều 93 Bộ luật Hình sự không mô tả dấu hiệu cụ thể của tội giết người

mà chỉ định danh Tuy nhiên qua nghiên cứu và thực tiễn xét xử có thể địnhnghĩa “giết người là hành vi tước đoạt tính mạng của người khác một cách tráipháp luật” và trong trường hợp được quy định tại khoản 1 điểm d thì đối tượngtác động của tội phạm là người đang thi hành công vụ

*Về dấu hiện pháp lí.

+ Khách thể:

Như đã phân tích ở phần 1.2.1 khách thể của tội chống người thi hànhcông vụ là xâm phạm đến trật tự quản lý hành chính nhà nước Còn khách thể tộigiết người quy định tại Điều 93 Bộ luật Hình sự là xâm phạm đến quyền đượcsống, quyền được tôn trọng và bảo vệ về tính mạng con người Đối tượng của tộiphạm là người đang sống, đang tồn tại trong thể giới khách quan.

Như vậy, khách thể và đối tượng tác động của tội giết người và tội chốngngười thi hành công vụ khác Nhưng cũng có trường hợp người phạm tội khôngchỉ xâm phạm đến trật tự quản lý hành chính nhà nước mà còn xâm phạm đếntính mạng, sức khoẻ của người thi hành công vụ

Như vậy, chỉ với hành vi chống người thi hành công vụ, người phạm tộicùng một lúc đã xâm phạm đến nhiều quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ.Nếu người phạm tội giết người thi hành công vụ nhằm cản trở việc thi hànhcông vụ thì họ sẽ bị xử lí theo qui định tại Điểm d khoản 1 Điều 93 Bộ luật Hình

sự , Vì như vậy mới phản ánh được đầy đủ bản chất và tính nguy hiểm cho xãhội của hành vi phạm tội

Hành vi khách quan của tội giết người là hành vi tước đoạt tính mạng củangười khác một cách trái pháp luật gây ra cái chết cho con người với tư cáchthực thể đang sống, đang tồn tại Hành vi tước đoạt tính mạng có thể là dạnghành động như: đâm, chém, bắn… hoặc không hành động như: bác sĩ đã cố tìnhkhông cho bệnh nhân uống thuốc đã dã đến hậu quả là người bệnh tử vong

Nếu như ở tội chống người thi hành công vụ, hậu quả không phải là dấuhiệu bắt buộc, tức là người thi hành công vụ không hoàn thành công việc mà

mình được giao; thì ở tội giết người, hậu quả chết người là dấu hiện bắt buộc.Trường hợp không gây ra hậu quả chết người thì việc xác định tội danh sẽ tuỳthuộc vào lỗi của người phạm tội trong mặt chủ quan của tội phạm và mức độnghiêm trọng của hậu quả

+ Mặt chủ quan

Ở cả tội giết người và tội chống người thi hành công vụ, người phạm tộiđều có lỗi cố ý Ở tội chống người thi hành công vụ, lỗi được xác định là cố ýtrực tiếp Đối với tội giết người, lỗi cố ý ở đây có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp.Khi hậu quả chết người xảy ra ở tội giết người, việc xác định lỗi cố ý trực tiếphay gián tiếp không có ý nghĩa trong việc định tội Nhưng nếu hậu quả chếtngười chưa xảy ra thì việc xác định lỗi cố ý trực tiếp hay gián tiếp có ý nghĩaquan trọng trong việc định tội Nếu là lỗi cố ý trực tiếp thì người phạm tội phảichịu trách nhiệm hình sự về tội giết người chưa đạt Còn nếu là lỗi cố ý gián tiếpthì người phạm tội chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích(nếu thương tích xảy ra thoả mãn đòi hỏi của cấu thành tội phạm này)

Như vậy, khi người phạm tội giết người thi hành công vụ nhưng hậu quảchết người không xảy ra thì việc xác định lỗi cố ý trực tiếp hay gián tiếp cũngtương tự như trên đã phân tích

+Về chủ thể

Trong tội chống người thi hành công vụ, chủ thể của tội phạm là người cónăng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật định, tức là từ đủ 16 tuổi trởlên.Còn trong tội giết người: chủ thể của tội phạm là người từ đủ 14 tuổi trở lên

Nhìn chung khi so sánh mức hình phạt của tội chống người thi hành công

vụ và tội giết người cho ta thấy rằng mức hình phạt đối với tội giết người caohơn so với tội chống người thi hành công vụ (tội giết người mức cao nhất là tửhình, tội chống người thi hành công vụ mức cao nhất là 7 năm tù) phù hợp vớitính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của từng tội phạm

1.4.2 Phân biệt tội chống người thi hành công vụ và tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại đến sức khoẻ của người khác qui định tại điểm

k khoản 1 Điều 104 Bộ luật Hình sự

* Về khái niệm:

Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác làhành vi cố ý gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác dưới dạng thương tíchhoặc tổn thương khác

Tội chống người thi hành công vụ là hành vi dùng vũ lực, đe doạ dùng vũlực hoặc các thủ đoạn khác nhằm cản trở người thi hành công vụ hoặc ép buộc

họ phải thực hiện hành vi trái pháp luật, gây trở ngại cho hoạt động bình thườngcủa cơ quan nhà nước và tổ chức xã hội

Khách thể của tội chống người thi hành công vụ là trật tự quản lí hànhchính Nhà nước Có thể phân biệt rõ khách thể của hai tội phạm này Tuy nhiên

có trường hợp mỗi tội phạm này không chỉ xâm hại đến một quan hệ xã hội với

tư cách là kháchthể trực tiếp của tội phạm mà còn có thể xâm hại đến nhữngquan hệ xã hội khác Ví dụ: Bằng hành vi chống người thi hành công vụ, ngườiphạm tội đã gây thương tích hoặc tổn hại cho sức khoẻ của người thi hành côngvụ… Người phạm tội đã không chỉ xâm hại đến trật tự quả lí hành chính Nhànước mà còn xâm phạm đến quyền cơ bản của con người

+ Mặt khách quan:

Hành vi khách quan của tội cố ý gây thương tích là hành vi có khả nănggây thương tích hoặc tổn thương khác làm tổn hại đến sức khoẻ của người khác.Người phạm tội có thể sử dụng dao, súng… Khi xâm phạm đến thân thể củangười khác, người phạm tội có thể gây ra những vết thương ở phần mềm, gãyxương hoặc làm mất một phần cơ thể Có trường hợp khi xâm phạm đến thân thểcủa nạn nhân, người phạm tội không gây ra thương tích nhưng để lại tổn hại chosức khoẻ của họ.

Ở tội chống người thi hành công vụ, hành vi khách quan của tội phạmđược thể hiện dưới dạng: Dùng vũ lực chống người thi hành công vụ; Đe doạdùng vũ lực chống người thi hành công vụ; Ép buộc người thi hành công vụ thựchiện hành vi trái pháp luật; Thủ đoạn khác cản trở người thi hành công vụ

Qua nghiên cứu cho thấy hành vi dùng vũ lực trong tội chống người thihành công vụ cũng là một dạng của hành vi khách quan trong tội cố ý gâythương tích, bởi hành vi dùng sức mạnh vật chất tác động đến người thi hànhcông vụ cũng chứa đựng khả năng gây tổn hại cho sức khoẻ của người đó.Trường hợp gây thương tật cho người thi hành công vụ thoả mãn các dấu hiệucủa cấu thành tội phạm quy định tại Điều 104 Bộ luật Hình sự, người phạm tội

sẽ bị xử lí theo tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của ngườikhác

Về mặt hậu quả: Cũng như tội giết người, hậu quả của tội cố ý gây thươngtích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác là dấu hiệu bắt buộc, còntrong tội chống người thi hành công vụ thì hậu quả không phải là dấu hiệu bắtbuộc

+ Mặt chủ quan.

Lỗi của người cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ củangười khác và lỗi của người chống người thi hành công vụ đều được xác định làlỗi cố ý

+ Chủ thể:

Chủ thể của tội phạm là người không thuộc những trường hợp được quyđịnh tại Điều 13 Bộ luật Hình sự, và đạt độ tuổi nhất định.

Chủ thể của tội phạm chống người thi hành công vụ phải là người từ đủ

16 tuổi trở lên Còn chủ thể của tội cố ý gây thương tích phải là người từ đủ 14tuổi trở lên, hoặc từ đủ 16 tuổi trở lên tuỳ thuộc người đó bị áp dụng khung hìnhphạt nào để quyết định hình phạt

1.5 ĐƯỜNG LỐI XỬ LÝ ĐỐI VỚI TỘI CHỐNG NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ

Theo nguyên tắc xử lý tội phạm thì: “mọi hành vi phạm tội phải được pháthiện kịp thời, xử lý nhanh chóng, công minh theo đúng pháp luật” nhằm khôngchỉ trừng trị người phạm tội mà còn giáo dục họ trở thành những công dân cóích cho xã hội Xác định trách nhiệm pháp lí mà người đó “gánh vác” khi thựchiện hành vi nguy hiểm cho xã hội có ý nghĩa quan trọng trong việc đấu tranhphòng và chống tội phạm này, qua đó bảo vệ và duy trì trật tự an toàn xã hội

Điều 257 Bộ luật Hình sự quy định hai khung hình phạt:

- Khung cơ bản với mức hình phạt cải tạo không giam giữ đến ba nămhoặc phạt tù từ 6 tháng đến ba năm

- Khung tăng nặng có mức hình phạt tù từ 2 năm đến 7 năm

Đối chiếu với hai khung hình phạt trên ta nhận thấy ở Điều 205 Bộ luậtHình sự 1985 quy định mức hình phạt đối với tội chống người thi hành công vụ

có sửa đổi rõ ràng Tội chống người thi hành công vụ ở cả hai bộ luật đều quyđịnh hai khung hình phạt nhưng điểm mới cần nói ở đây là:

Thứ nhất, Bộ luật Hình sự 1999 đã nâng mức hình phạt cải tạo không giangiữ (khoản 1 – khung cơ bản) từ 1 năm lên 3 năm để tương xứng với tính chất vàmức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, và nhằm bảo đảm hiệu quả quá trìnhgiáo dục của loại và mức hình phạt này Đồng thời tại khoản 2 đã hạ mức tối đacủa khung hình phạt từ 10 năm xuống còn 7 năm, tương ứng với mức độ thực tếcủa tội phạm

Thứ hai, Bộ luật hình sự 1999 đã bổ sung một số tình tiết định khung tăngnặng ở khoản 2 ngoài tình tiết phạm tội gây hậu quả nghiêm trọng quy địnhtrong Bộ luật Hình sự 1985 Đó là các tình tiết: Phạm tội có tổ chức; phạm tộinhiều lần; xúi giục lôi kéo, kích động người khác phạm tội; tái phạm nguy hiểm.Những tình tiết này thường hay gặp trong các vụ án chống người thi hành công

vụ Bởi vậy, Bộ luật Hình sự 1999 quy định bổ sung thêm các tình tiết này có ýnghĩa tích cực trong việc truy cứu đúng trách nhiệm hình sự người phạm tội,khắc phục những thiếu sót trong Bộ luật Hình sự 1985 về việc quy định tộichống người thi hành công vụ

CHƯƠNG II TÌNH HÌNH, NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TỘI CHỐNG NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG

2.1 TÌNH HÌNH TỘI PHẠM CHỐNG NGƯỜI THI HÀNH CÔNG VỤ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HẢI DƯƠNG

Tình hình phạm tội là hiện tượng xã hội tiêu cực, trái pháp luật hình sự,mang tính giai cấp, thay đổi theo quá trình lịch sử, được thể hiện ở tổng số tộiphạm cụ thể đã xảy ra trong xã hội trong một khoảng thời gian nhất định

Tình hình tội phạm được phản ánh thông qua các chỉ số về định lượng vàđịnh tính biểu thị qua các khái niệm: thực trạng, diễn biến, cơ cấu của tội phạm.Nếu như các chỉ số về định tính phản ánh nội dung của tình hình tội phạm thôngqua cơ cấu, tính chất, thì các chỉ số về định lượng biểu thị thông quan thực trạng

và diễn biến, tức là toàn bộ số tội phạm xảy ra và số đối tượng đó được xem xéttrong sự vận động và biến đổi theo thời gian đối với từng vùng lãnh thổ hànhchính hay trên phạm vi toàn quốc

2.1.1 Thực trạng, diễn biến của tội chống người thi hành công vụ trên địa bàn cả nước

*Về số vụ và số người phạm tội

Trong những năm gần đây, tình hình tội phạm chống người thi hành công

vụ diễn ra thường xuyên, tuy không nhiềulắm so với các nhóm tội phạm khácnhưng loại phạm này xảy ra trên khắp địa bàn các tỉnh trong cả nước Trong 5năm, kể từ năm 2002 đến năm 2006, cả nước xảy ra 2837 vụ với 4731 bị cáo vàngày càng có xu hướng gia tăng cả về số vụ và số người phạm tội

Theo điều tra, nghiên cứu về tội phạm chống người thi hành công vụ trênđịa bàn cả nước (từ 2002 đến 2006) đã tổng hợp được bảng số liệu sau:

Năm số vụKhởi tốbị can Đề nghị truy tốsố vụ bị can số vụTruy tốbị can số vụ bị canXét xử

1100 bị cáo Qua con số này đã chứng minh số vụ phạm tội và số bị cáo phạmtội chống người thi hành công vụ trên phạm vi cả nước cứ năm sau cao hơn nămtrước

Số lượng vụ phạm tội và số lượng người phạm tội chống người thi hànhcông vụ như đã nêu trên mới chỉ là con số cơ bản nhất, qua đó có thể thấy đượctiến trình phát triển của loại tội này dưới góc độ thống kê hình sự Do nhiềunguyên nhân nên số lượng thực tế của loại tội phạm này khó xác định chính xác

Và cũng do nhiều nguyên nhân mà việc xác định loại tội này gặp nhiều khókhăn Đó là các trường hợp chống người thi hành công vụ nhưng bị xử lý bằngbiện pháp hành chính hoặc các biện pháp khác mà thống kê hình sự không thểghi nhận Hoặc cũng có trường hợp chống người thi hành công vụ gây thươngtích cho nạn nhân hoặc chết người, do đó không bị xử lí về tội này mà bị xử lý

về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác, hoặctội giết người Ngoài ra còn có những trường hợp chống người thi hành công vụ

vì nhiều nguyên nhân khác nhau mà không được các cơ quan chức năng thốngkê

* Về nhân thân người phạm tội.

Qua nghiên cứu về nhân thân người phạm tội chống người thi hành công

vụ trên phạm vi cả nước trong 5 năm (2006- 2006) đã cho thấy:

1 Số người phạm tội là nữ giới chỉ chiếm khoảng 8%

2 Độ tuổi phạm tội chủ yếu từ 18 đến 30 tuổi chiếm tỉ lệ khoảng 60%, tỉ

lệ phạm tội từ trên 30 đến 45 tuổi chiếm khoảng gần 40%, còn lại số ngườiphạm tội trên 45 tuổi chiếm tỉ lệ nhỏ nhất, khoảng gần 10%

3 Tội phạm thuộc mọi tầng lớp và lứa tuổi Nhân dân lao động chiếm đa

số, chiếm khoảng 67%, chưa có việc làm ổn định 33%, có những người phạm tội

đã từng là cán bộ lãnh đạo các cơ quan nhà nước, thậm chí một số người là đảngviên

4 Tỉ lệ tái phạm tội chiếm từ 26 đến 32%

5 Trình độ văn hoá: Từ phân tích trong 4731 người phạm tội chống ngườithi hành công vụ trong 2837 vụ phạm tội từ năm 2002 đến năm 2006 trong cảnước cho thấy:

- Số người không biết chữ chiếm: 6%

- Số người có trình độ văn hoá tiểu học: 22%

- Số người có trình độ văn hoá trung học cơ sở: 49%

- Số người có trình độ văn hoá trung học phổ thông: 24%

- Số người có trình độ văn hoá, đại học, cao đẳng, trên đại học: 8%

(Nguồn: Phòng Tổng hợp Toà án nhân dân tối cao).

2.1.2 Thực trạng, diễn biến của tội phạm chống người thi hành công

vụ trên địa bàn tỉnh Hải Dương

* Về số vụ và số người phạm tội:

Nguồn: Toà án nhân dân tỉnh Hải Dương.

Qua số liệu về số vụ và số người phạm tội trong 5 năm (2002- 2006) đãcho thấy, tội chống người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Hải Dương đã có sựtăng giảm không đồng đều cả về số vụ và số người phạm tội Nếu năm 2002 có

6 vụ và 7 bị cáo bị xét xử sơ thẩm về tội này, thì năm 2003 và các năm tiếp theocác con số này thứ tự là 5 vụ và 7 bị cáo; năm 2004: 8 vụ, 11 bị cáo; năm 2005:

3 vụ và 16 bị cáo và năm 2006 là 7 vụ với 11 bị cáo

Khi nghiên cứu về tội chống người thi hành công vụ trong phạm vi cảnước nói chung và trên địa bàn tỉnh Hải Dương nói riêng, có thể nhận thấy rằngtrong tổng số 3074 vụ phạm tội với 5241 bị can (từ năm 2002 đến năm 2006),thì Hải Dương chiếm khoảng 1,17% số vụ phạm tội với 1,37% số bị can bị khởi

tố Mặc dù số vụ phạm tội bị khởi tố và số bị can bị khởi tố chỉ chiếm tỉ lệ nhỏ

so với cả nước nhưng tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của loại tộiphạm này gây ra là không nhỏ cho một địa phương như tỉnh Hải Dương

Khi so sánh giữa tội chống người thi hành công vụ với tổng số các vụphạm tội xảy ra trên địa bàn tỉnh Hải Dương trong 5 năm vừa qua (2002 – 2006)

có thể nhận thấy: Tội chống người thi hành công vụ chiếm tỉ lệ rất nhỏ so vớicác tội phạm khác Cụ thể là chỉ chiếm 0,77% số vụ phạm tội và 1,11% số bị can

bị khởi tố

2.1.3 Cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm chống người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Hải Dương

Thông qua các con số tuyệt đối và hệ số tỉ lệ của nó về số lượng vụ việcphạm tội và số người phạm tội mới chỉ cho chúng ta thấy được phần “lượng”của tình hình tội phạm Để thấy được phần “chất” của tình hình tội phạm thì cầnphải đi vào nghiên cứu ở góc độ cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm, từ

đó có thể đánh giá được đầy đủ tính chất là hiện tượng xã hội tiêu cực của tìnhhình tội phạm

Qua nghiên cứu thực tế các tội phạm chống người thi hành công vụ đãxảy ra trên địa bàn tỉnh Hải Dương, cho thấy các hành vi phạm tội diễn ra ngàycàng mở rộng về quy mô và lĩnh vực chống đối như: Chống người thi hànhcông vụ khi giải quyết các tranh chấp mâu thuẫn trong quần chúng nhân dân,chống người thi hành công vụ tiến hành đấu tranh chống các tội phạm kinh tế,trong khi truy bắt tội phạm hình sự, truy bắt các tên lưu manh, côn đồ hunghãn… Những dạng hành vi này xảy ra khá thường xuyên, trên mọi lĩnh vực từ

đó hình thành nên các “điểm nóng” nơi tập trung cao độ mâu thuẫn, tranh chấpgiữa nội bộ quần chúng nhân dân trong thời kỳ đổi mới về gây rối trật tự cộng,chống người thi hành công vụ

Ở Hải Dương, hành vi chống người thi hành công vụ trong những nămvừa qua xảy ra nhiều nhất trong lĩnh vực tranh chấp đất đai và tập trung chủ yếu

ở các huyện Cẩm Giàng, Nam Sách, Tứ Kỳ, Chí Linh, Thanh Hà… hành vichống người thi hành công vụ này ban đầu thường là một người, một nơi, sau đólôi kéo những người xung quanh hoặc những người từ nơi khác tham gia Nhữngngười tham gia vào vụ phạm tội thường là những người thân thích của ngườiphạm tội ban đầu (bố, mẹ, vợ chồng, con, anh em…) hoặc là những người cócùng quyền lợi và mục đích của người phạm tội Những trường hợp khác thamgia vào vụ chống đối thường là do bị xúi giục, lôi kéo, kích động

Cũng giống như các tội phạm có sử dụng vũ lực khác, tội phạm chốngngười thi hành công vụ trên địa bàn Hải Dương cũng sử dụng các loại vũ khí đểchống trả Thậm chí thủ đoạn chống người thi hành công vụ ngày càng trở nênkhó đối phó hơn Ví dụ như: trường hợp chiến sĩ cảnh sát khi đang truy bắt đối

tượng phạm tội tiêm trích ma tuý có nhiễm HIV, tên này đã dùng kim vừa mới

sử dụng của hắn chọc liên tục vào tay người chiến sĩ ấy hoặc có trường hợpdùng axit để tạt vào mặt cán bộ chiến sĩ thi hành công vụ

*.Nhân thân người phạm tội.

Sau khi nghiên cứu, tổng hợp kết quả điều tra về thân nhân người phạmtội chống người thi hành công vụ trên địa bàn tỉnh Hải Dương cho thấy, ngườithực hiện hành vi phạm tội bao gồm nhiều tầng lớp, lứa tuổi Qua phân tích sốngười phạm tội được lấy từ 36 vụ phạm tội xảy ra từ năm 2002-2006, thì sốngười phạm tội là nhân dân lao động chiếm đa số Điều này phù hợp với tìnhhình chung của cả nước (khoảng 70%) Ở Hải Dương, tội phạm chống người thihành công vụ chủ yếu là nông dân và những người lao động chưa có việc làm ổnđịnh

Về giới tính, trong tổng số 72 người phạm tội trong 5 năm vừa qua, có 14người là nữ Giống như đa số các tội phạm khác, tỉ lệ tội phạm là nữ chiếm sốlượng nhỏ hơn nam giới (chiếm 25% so với tổng số tội phạm chống người thihành công vụ trong 5 năm qua)

Về độ tuổi, cũng như tình hình tội phạm trong cả nước, tội phạm có độtuổi từ 18 đến 30 tuổi chiếm tỉ lệ cao nhất (55,56% tổng số tội phạm) Tội phạm

là người chưa thành niên trong 5 năm vừa qua không có trong thống kê số liệu.Tội phạm từ 30 đến 45 tuổi chiếm 31,9%, tội phạm trên 45 tuổi chiếm số lượng

ít (12,5%)

Về trình độ văn hoá, người phạm tội chống người thi hành công vụ cótrình độ văn hoá trung học cơ sở và trung học phổ thông chiếm tỉ lệ lớn (61,4%)tiếp đó là những người có trình độ trung cấp trở lên Những người phạm tội làlưu manh chuyên nghiệp, người không có nghề nghiệp ổn định chiếm tỉ lệ khácao Số người phạm tội không có nghề nghiệp ổn định chiếm khoảng hơn 40%

Số người phạm tội là công nhân viên chức, học sinh, sinh viên chiếm tỉ lệ nhỏ(7%)

Hiện nay những hành vi chống đối của những người kinh doanh buôn báncũng tương đối phổ biến nhưng không phải mọi trường hợp đều đến mức độnghiêm trọng phải truy cứu trách nhiệm hình sự, có nhiều trường hợp bị xử líhành chính Trong số những người phạm tội chống người thi hành công vụ, cónhiều người đã từng giữ cương vị lãnh đạo, Đảng viên (khoảng 6%) Nhưngngười này khi tham gia vào vụ phạm tội thường giữ vai trò tổ chức, cầm đầu,chủ mưu, lôi kéo, kích động người khác phạm tội.

Tỷ lệ tái phạm tội chiếm khoảng 30% Một đặc điểm nổi bật của tội phạmchống người thi hành công vụ khi xảy ra trên thực tế thường kéo theo hoặc cóliên quan đến một số tội phạm khác Qua nghiên cứu kết luận điều tra, các vụphạm tội chống người thi hành công vụ mà cơ quan cảnh sát điều tra tỉnh HảiDương tiến hành từ năm 2002 đến năm 2006 cho thấy hơn 60% bị cáo bị khởi tố

về hai hành vi trở lên Các tội phạm thường đi kèm tội chống người thi hànhcông vụ là giết người (Điều 93), tội cố ý gây thương tích (Điều 104), tội bắt giữngười trái phép (Điều 123)

*Địa bàn phạm tội:

Tội phạm chủ yếu xảy ra ngay tại nơi người phạm tội cư trú, sinh sốnghay làm việc Thực tế cho thấy khoảng 100% số vụ phạm tội có đông ngườitham gia đều xảy ra tại địa bàn nơi người phạm tội cư trú Bên cạnh đó hành vichống người thi hành công vụ có thể xảy ra ở ngoài nơi cư trú của người phạmtội và thường là chống người thi hành công vụ trong lĩnh vực tuần tra, truy bắttội phạm hình sự, các vi phạm trật tự công cộng, các hành vi buôn lậu hoặc trốnthuế…

* Đối tượng của tội phạm:

Như đã nêu ở trên, hànhvi chống người thi hành công vụ diễn ra hết sứcphức tạp, ở hầu hết các lĩnh vực của đời sống xã hội, với những hành vi khácnhau và nhằm vào các đối tượng khác nhau Trong phạm vi nghiên cứu của đềtài là địa bàn tỉnh Hải Dương với những đặc thù của kinh tế – xã hội và tự nhiên

thì chúng tôi chỉ đề cập đến hành vi chống lại số đối tượng của tội phạm nhưsau:

+ Hành vi chống lại lực lượng công an nhân dân

Công an nhân dân là lực lượng nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ an ninhchính trị, trật tự an toàn xã hội Đồng thời họ phải thường xuyên và trực tiếp giảiquyết các vấn đề trật tự trị an trong phố phường thôn xóm, đến cả từng gia đình,

có liên quan đến quyền lợi thiết thân của từng người hoặc mọi người Vì thế màhành vi chống lại lực lượng này chiếm tỷ lệ khá cao (gần 50%)

Hành vi chống lại lực lượng công an nhân dân thường xảy ra khi lựclượng này đang làm nhiệm vụ truy bắt tội phạm hay khi tham gia vào cưỡng chếhành chính, cưỡng chế thi hành án, giải tỏa các tụ điểm gây rối trật tự côngcộng, đua xe trái phép…

Qua thực tiễn nghiên cứu, trên địa bàn tỉnh Hải Dương hiện đang tồn tạiphổ biến 3 vấn đề liên quan tới hành vi chống người thi hành công vụ gây rahậu quả nghiêm trọng, nảy sinh dư luận bất bình trong quần chúng nhân dân

Thứ nhất, lực lượng cảnh sát thường gặp phải hành vi chống đối truy bắtngười phạm tội có lệnh truy nã, có tiền án tiền sự, người đang thực hiện tộiphạm hoặc đang trên đường tẩu thoát Trong tình huống này, do tính chất côn đồhung hãn và cùng đường, cố tìm mọi cách để trốn thoát những người này thường

sử dụng rất nhiều hình thức chống đối, phổ biến nhất là sử dụng vũ khí, xác định

“mạng đổi mạng”, nên đã làm cho nhiều chiến sĩ công an bị thương hoặc bị thiệthại về tính mạng

Ví dụ : Nguyễn Văn Chí sau khi giết anh Phan Văn Ninh tại cửa hàng bánđiện thoại di động của anh, đã tìm cách lẩn chốn, nhưng đã bị các chiến sĩ công

an tỉnh Hải Dương phát hiện và truy bắt Khi trung uý Nguyễn Văn Nam đuổibắt đến một ngõ cụt, yêu cầu Chí đưa tay ra để còng, Chí đã rút dao găm bênmình ra đâm vào ngực đồng chí Nam khiến đồng chí Nam bị thiệt hại về tínhmạng

Thứ hai, là tình trạng gây rối trật tự công cộng trên địa bàn tỉnh HảiDương, đặc biệt là ở những nơi đông dân cư, những trung tâm buôn bán rộngnhư là ở các chợ, dãy phố bán hàng… Trong đó phổ biến, chủ yếu mâu thuẫn,xung đột dẫn đến đánh đấm, đâm chém nhau do tình trạng “lấn chiếm địa bànbuôn bán” của nhau, do muốn “xưng hùng” trên địa bàn sinh sống của mình.Khi có sự can thiệp của các chiến sĩ công an nhân dân, những người này khôngnhững tỏ ra khó chịu, không cần giải quyết theo kiểu “giang hồ” hay còn gọi là

“luật rừng”

Ví dụ: Vụ gây rối mất trật tự công cộng ở xã X huyện Chí Linh vào thánggiêng vừa qua Tháng giêng hàng năm là mùa lễ hội Côn Sơn huyện Chí Linh,tỉnh Hải Dương Ở đây tập trung rất đông người không chỉ trong huyện, trongtỉnh mà còn có rất nhiều du khách ở nhiều nơi đến Tình trạng gây rối trật tựcông công diễn ra ở đây trong thời gian này là phổ biến Vụ gây rối trật tự côngcộng tại xã X vào tháng giêng vừa qua xuất phát từ việc muốn “xưng hùng” củamột số thanh niên trong xã Khi thấy những thanh niên nơi khác đến, một sốthanh niên này đã tìm cách “xin tiền” Khi gặp phải những người không chịu lép

vế, không chịu bị bắt nạt, những thanh niên này đã đe doạ rồi hất nước vào mặt,khiêu chiến…, chúng đã lôi kéo những người khác tham gia Do “cậy nhà” mà

tỏ ra không sợ gì cả Khi lực lượng công an đến giải quyết, chúng đã chửi bới,đuổi công an đi không được chúng đã ném đá gây ra thương tích cho 2 chiến sĩcông an

Thứ ba, hành vi chống lại các chiến sĩ công an nhân dân thường xảy ra khi

họ tham gia vào cưỡng chế thi hành án dân sự Điển hình là vụ cưỡng chế thihành án dân sự đối với Lê Văn Thành xã X huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương.Khi những người được cử từ cơ quan thi hành án dân sự của tỉnh đến buộcThành chấp hành án là đền bù cho gia đình chị Võ Thị Hà cùng huyện vớiThành 20 triệu đồng do không may cán xe làm chết chồng chị Hà Thành khôngnhững kiên quyết không chấp hành án đã tuyên mà còn chửi bới và đuổi nhữngngười đang thi hành nhiệm vụ về Khi 2 chiến sĩ công an được cử cùng tham gia

vào việc cưỡng chế thi hành án, đã yêu cầu Thành phải chấp hành nếu không sẽmời Thành về cơ quan để giải quyết Thành gọi người nhà tới và nói “bọn nàymuốn cướp của dân đây, trói chúng nó lại, đánh cho chúng một trận” Hai chiến

sĩ công an đã bị thương do bị gậy đập vào vai và lưng…(1)

+ Hành vi chống lại cán bộ thuế, hải quan, quản lý thị trường

Hành vi chống lại cán bộ thuế, hải quan, quản lý thị trường diễn ra trênđịa bàn tỉnh Hải Dương tuy không diễn ra gay gắt và quyết liệt nhưng mang tínhchất thường xuyên, liên tục, gây hậu quả bất ổn cho xã hội

Hành vi chống lại lực lượng này thường diễn ra khi họ tiến hành kiểm tra,kiểm soát hàng hoá được nhập lậu hoặc trốn thuế đã được đưa vào lưu thôngtrên thị trường tỉnh Hải Dương Hải Dương được coi là đầu mối giao thông củanhiều tỉnh, lượng hàng hoá luân chuyển qua đây tương đối lớn, từ các nguồn vàcác địa phương khác nhau Hoạt động kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan cóthẩm quyền gặp nhiều khó khăn Về phía người sản xuất kinh doanh thì họ rấtcoi trọng và tìm mọi cách để đạt lợi nhuận tối đa Trong đó, không ít người đãtìm cách đưa những hàng hoá không rõ nguồn gốc, không đóng thuế để có thểhạn chế tối đa chi phí, tăng nguồn thu Người phạm tội đã không từ một thủđoạn nào để đạt được mục đích đó của mình, từ đưa hối lộ đến đe doạ tính mạngcủa cán bộ thu thuế hoặc gia đình của người thi hành công vụ Có nhiều trườnghợp họ đã dùng số đông áp đảo, chửi bới nhân viên thu thuế, hải quan cũng nhưnhân viên quản lí thị trường hoặc kích động những người khác tham gia vào để

có thể lợi dùng điều đó vận chuyển, tẩu tán tài sản, hàng hoá Thậm chí nhiềukhi có những phản ứng lại rất vô cớ, chỉ bắt nguồn từ việc nhỏ dẫn đến hànhđộng chống lại người thi hành công vụ, gây hậu quả nghiêm trọng

Ví dụ: Vụ tịch thu lô hàng bột ngọt giả: Lực lượng quản lí thị trường tỉnhHải Dương đã phát hiện và tịch thu hơn 200 gói bột ngọt giả nhãn

“AJNOMOTO” đồng thời xử phạt chủ hàng là Nguyễn Thị Liên trú tại huyệnCẩm Giàng, tỉnh Hải Dương Liên cùng 3 người nữa đã tiến hành đập phá cơ

(1) Bản án số 1326 – HSST của Toà án nhân dân tỉnh Hải Dương.

quan quản lí thị trường ngay tối hôm đó và chửi bới là lối “quân ăn cướp” ngaytại cổng cơ quan quản lí.

+Hành vi chống lại cán bộ chính quyền địa phương

Thực tế chứng minh đa số hành vi chống lại cán bộ chính quyền địaphương thường phát sinh do bất đồng với việc giải quyết tranh chấp đất đai,khiếu nại, tố cáo của nhân dân với chính quyền địa phương Ở Hải Dương, vớiđặc thù kinh tế, chính trị, xã hội của mình thì lĩnh vực đất đai là lĩnh vực xảy raphổ biến các vụ tranh chấp, mâu thuẫn và thông thường các vụ đó rất khó giảiquyết Có nhiều vụ tranh chấp chỉ bắt nguồn từ khoảnh đất chỉ đủ đặt vừa mộtcái ghế tựa, ranh giới bức tường… Các bên gửi đơn thư khiếu nại đến gần chụclần mà vẫn không thể giải quyết được Những tranh chấp loại này kéo dài có khiđến vài năm và khi cán bộ chính quyền địa phương đến hoà giải, tìm biện pháp

xử lí, đo đạc địa hình thì có thể bị phản ứng ngược trở lại: không cho đo đạc,chửi bới, dùng vũ lực đối với cán bộ

Những người thực hiện hành vi chống lại người thi hành công vụ thường

là những phần tử cơ hội, bất mãn, đã tập hợp nhiều người, lôi kéo, kích động họtham gia vào vụ chống người thi hành công vụ Ở một số nơi, những phần tử đócòn tập hợp, trang bị vũ khí, đe doạ, bắt giữ cán bộ chính quyền địa phương.Một đặc điểm đáng nói của dạng hành vi này là trong những năm gần đây ngàycàng có đông người tham gia vào vụ chống đối Có nơi, ban đầu chỉ là nhữngtranh chấp mâu thuẫn nhỏ giữa hai hay vài người với chính quyền địa phương,nhưng rồi sau đó những người khác cũng bị lôi kéo vào như vụ gây rồi tại khuvực gần sân golf Chí Linh – Hải Dương, bắt giữ người ở xã X huyện ThanhMiện, Hải Dương… Qua những vụ việc này, cho thấy những phần tử chống đốithể hiện không chỉ mâu thuẫn nội bộ với chính quyền địa phương mà còn thểhiện sự chống đối với cả một chủ chương chính sách của chính quyền địaphương

+ Hành vi chống lại cán bộ Toà án và Viện kiểm sát

Hành vi chống lại cán bộ Toà án và Viện kiểm sát thường hay diễn ra khicán bộ toà án hay kiểm sát viên đang tiến hành hoạt động tố tụng, thi hành lệnhcưỡng chế hoặc xuống cơ sở giải quyết vụ tranh chấp, mâu thuẫn, khiếu nại củanhân dân Người phạm tội trong những trường hợp này thường ít hiểu biết, coithường kỉ cương pháp liật Do không đồng ý với quyết định của hội đồng xét xửhoặc lời buộc tội tại phiên toà Hành vi này thường thể hiện dưới các hình thứcnhư chửi bới, thoá mạ, xông vào đấm đá, thậm chí dùng dao nhọn đâm vào hộiđồng xét xử

Qua tìm hiểu tại toà án nhân dân tỉnh Hải Dương, những vụ việc như vậyxảy ra không phải là ít: Nhiều trường hợp cán bộ toà án khi đi tống đạt công vănthường bị đe doạ, bị cáo vừa được mở còng khoá số 8 đã dùng ngay khoá nàyđập vào mặt vị chủ toạ khi phiên toà vừa kết thúc Cũng có vụ việc mà nhiềungười do quá khích, phản đối kịch liệt, bao vây Hội đồng xét xử trong phongnghị án gần một ngày

Nhìn chung, hành vi này xảy ra trong thực tế thường không gây ra hậuquả hoặc thiệt hại nghiêm trọng tới tính mạng, sức khoẻ cũng như vật chất chongười thi hành công vụ Tuy nhiên, nó lại gây ra ảnh hưởng to lớn đến uy tín củacác cơ quan bảo vệ pháp luật, gây cản trở cho hoạt động của các cơ quan này,đồng thời gây ảnh hưởng xấu tới tình hình chính trị – xã hội, tạo ra dư luậnkhông tốt

* Hậu quả của tội chống người thi hành công vụ:

Để có thể thấy được đầy đủ hơn phần “chất” của tình hình tội chốngngười thi hành công vụ thì vấn đề hậu quả gây ra cho xã hội của tội phạm cũngcần được quan tâm nghiên cứu Trong những năm vừa qua, tội phạm chốngngười thi hành công vụ đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng trong phạm vitoàn quốc nói chung và trên địa bàn tỉnh Hải Dương nói riêng

+ Đối với bản thân người thi hành công vụ:

Hànhvi chống lại người thi hành công vụ của người phạm tội có thể dẫnđến nhiệm vụ mà người thi hành công vụ được giao không hoàn thành hoặc