PHẦN I:ĐẶT VẤN ĐỀ Mỗi một con người từ lúc sinh ra,lớn lên đến lúc trưởng thành luôn tham gia vào hành trình của cuộc sống.Con người luôn chịu sự tác động của môi trường sống,hoàn cảnh x
Trang 1“ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH BẰNG NHỮNG THÔNG TIN
CÓ TÍNH CẬP NHẬT TRONG ĐỜI SỐNG
XÃ HỘI.”
Trang 2
PHẦN I:ĐẶT VẤN ĐỀ
Mỗi một con người từ lúc sinh ra,lớn lên đến lúc trưởng thành luôn tham gia vào hành trình của cuộc sống.Con người luôn chịu sự tác động của môi trường sống,hoàn cảnh xã hội,trong đó có những sự kiện nổi bật về văn hóa,kinh tế,chính trị.Nếu được nuôi dưỡng chu đáo,chủ động chuẩn bị những điều kiện tốt về sức khỏe,năng lực,trí tuệ,tâm hồn trước tham gia vào dòng chảy của xã hội thì tất yếu mỗi người sẽ làm chủ được cuộc sống của bản thân,gặt hái được những thành công trên con đường đời
Hiện nay,đất nước ta đang trên đà phát triển,hội nhập với thế giới.Thời
điểm hiện tại cũng như tương lai,xã hội luôn cần một nguồn nhân lực dồi dào.Bộ phận học sinh sẽ trở thành một nguồn nhân lực có chất lượng nhất,sẽ đóng góp đáng kể vào sự phát triển của đấ nước,nếu như khi rời ghế nhà trường các em đã tự tích luỹ cho mình vốn kiến thức về khoa học tự nhiên và khoa học
xã hội,hoàn thiện về nhân cách,kỹ năng sống qua sự giáo dục của thầy cô và qua
sự tự thân vận động
Nhìn thẳng vào sự đời sống của xã hội ngày nay có thể nhận thấy thật rõ ràng: một bộ phận học sinh “chủ nhân tương lai của đất nước” ngày càng thích sống hưởng thụ,sống ích kỷ vô tâm,khép mình,dễ mắc vào các tệ nạn xã hội…,dù đời sống vật chất của các em rất đầy đủ.Đặc biệt kỹ năng ứng xử,kỷ
Trang 3năng giải quyết vấn đề,thực hành,giao tiếp của các em kém,thiếu sự linh hoạt,tất yếu dẫn đến sự phát triển lệch chuẩn.Và bản thân các em phải gánh những hậu quả thật đáng tiếc cho cuộc đời mình.Vì vậy,đối với giáo viên được đứng trên mục giảng thì công tác chủ nhiệm và việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
có ý nghĩa rất quan trọng.Từ xưa tới nay,sứ mệnh của người thầy không chỉ truyền dạy tri thức của nhân loại bằng phương pháp dạy học chuẩn mực của thời đại mà đồng hành với quá trình đó,mỗi một giáo viên có nhiệm vụ lớn lao là dày công giáo dục đạo đức cho học sinh góp phần hình thành và phát huy ở học sinh nhân cách và phẩm chất tốt đẹp,bao gồm cả phẩm chất truyền thống,đậm bản sắc dân tộc và phẩm chất của con người mới nhằm đáp ứng những đòi hỏi của
xã hội hiện đại như:năng động ,sáng tạo,tự chủ linh hoạt.Trong thời đại hội nhập ngày nay,cùng với quá trình hình thành những phẩm chất mới,học sinh luôn có nhu cầu được cập nhật những thông tin mới mẻ về mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.Những thông tin về văn hóa,kinh tế,chính trị ,giáo dục nổi bật được phản ánh qua phương tiện như:truyền hình,đài phát thanh,báo chí có sức hút đặc biệt đối với thế hệ trẻ.Nhưng phần lớn học sinh trung học thường tiếp nhận những thông tin ấy theo trào lưu.Nhiều người đã biết đến, mình cũng cần phải biết.Vì vậy mà các em chưa thật sự đúc rút được những điều bổ ích từ việc tiếp nhận và trải nghiệm những thông tin, sự kiện ấy
Với lý do trên,tôi mạnh dạn lựa chon sáng kiến kinh nghiệm:Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh bằng những sự kiện nổi bật có tính cập nhật của đời sống xã hội
Trang 4PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ A.CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Học sinh rất cần nhận thức về tầm quan trọng của việc lĩnh hội ,trang bị kỹ năng sống và vận dụng trong những tình huống cụ thể với những mối quan hệ thiết thực ở nhà trường,trong gia đình và ngoài xã hội
Theo WHO (1993) : Năng lực tâm lí xã hội là khả năng ứng phó có hiệu
quả với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống.Đó cũng là khả năng của một
cá nhân để duy trì một trạng thái khoẻ mạnh về tinh thần ,biểu hiện qua những hành
vi phù hợp và tích cực khi tương tác với người khác,với nền văn hoá và môi trường xung quanh.Năng lực tâm lý có vai trò quan trọng trong việc phát huy sức khoẻ theo nghĩa rộng nhất về thể chất,tinh thần và xã hội.Kỹ năng sống là hành vi thể hiện, thực thi năng lực tâm lý này
Theo UNICEF, giáo dục dựa trên Kỹ năng sống cơ bản là sự thay đổi trong
hành vi hay một sự phát triển hành vi nhằm tạo sự cân bằng giữa kiến thức, thái độ, hành vi Ngắn gọn nhất đó là khả năng chuyển đổi kiến thức (phải làm gì?)và thái
độ (ta đang nghĩ gì, cảm xúc như thế nào, hay tin tưởng vào giá trị nào)thành hành động (làm gì, và làm như thế nào?).Từ hai định nghĩa nêu trên hiểu theo nghĩa cơ bản nhất thì kỹ năng sống là năng lực của mỗi người giúp giải quyết những đòi hỏi
và thách thức của cuộc sống một cách hiệu quả,hình thành một cách sống tích cực
Trang 5trong xã hội hiện đại Về bản chất thì rèn luyện kỹ năng sống là quá trình hành động tích cực trên cơ sở của nhận thức và thái độ đúng đắn
Yêu cầu của giáo dục,để học sinh lĩnh hội được kỹ năng sống giáo viên chủ nhiệm cũng phải đổi mới phương pháp.Tự mình truyền tải cho các em những bài học đạo đức,hay những kỹ năng mà học sinh cần trong cuộc sống bằng cách diễn thuyết đã trở nên khô khan,không còn sức thuyết phục nữa.Mỗi ngày trôi qua bản thân học sinh luôn đồng hành với cuộc sống,rất hứng thú với những điều mới mẻ.Giáo viên chủ nhiệm chủ động lôi cuốn sự quan tâm cua học sinh bằng những thông tin cập nhật về mọi phương diện của đời sống xã hội,có sự hỗ trợ của phương tiện hiện đại (máy chiếu).Đó là con đường ngắn nhất để học sinh nhận thiết được
sự cần thiết của kỹ năng sống bên cạnh những tri thức về khoa học tự nhiên và khoa học xã hội.Đó cũng là con đường ngắn nhất để GVCN thể hiện vai trò nổi bật của mình
B.THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ
I.Thực trạng từ xã hội:
Bộ GD&ĐT tổ chức hội thảo Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phổ thông. Tại Hội thảo, chuyên gia Phan Thị Lạc nói: "Hãy nhìn vào tội phạm trẻ vị thành niên đang gia tăng; hành vi ứng xử tiêu cực khi các em gặp phải sự cố bất thường nho nhỏ trong cuộc sống; học sinh 18 tuổi tốt nghiệp THPT không biết lựa chọn cho mình hướng đi nào Để tồn tại và phát triển, con người cần đứng vững và bước vững chắc trên đôi chân của mình và cần có kỹ năng sống”
Việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh được cha ông ta rất coi trọng.Vì vậy mà có câu”Tiên học lễ hậu học văn”(Trước tiên phải học lễ nghĩa cách ứng xử,sau mới tiếp nhận tri thức).Nhưng do nhiều nguyên nhân khác nhau,trong đó có nguyên nhân xuất phát từ chính giáo dục,là sức ép về điểm số,về các kỳ thi nhiều học sinh có lực học khá,giỏi gắng sức để học,để đạt thành tích cao trong học tập nhưng vì thiếu kỹ năng sống cho nên khi bước ra cánh cửa cuộc đời các em không
Trang 6có được sự thành đạt như học sinh học bình thường nhưng lại có kỹ năng sống: nhạy bén với thời cuộc,linh hoạt,biết tạo dựng những mối quan hệ tốt.Điều này có mối liên quan mật thiết đến sự quan tâm của các em đến những sự kiện nổi bật trong đời sống xã hội.Xét cho cùng thì không ai duy trì sự sống có ý nghĩa lại tách mình ra khỏi sự vận động của xã hội
Bên cạch đó,một thực tế xã hội rất rõ nét: Trong trường phổ thông học sinh phần nhiều đăng ký học khối A,khối C mất dần,số lượng ít vì các trường đại học tuyển sinh khối A học xong dễ xin việc.Những học sinh học khối tự nhiên,không phải em nào cũng học đều,học tốt những môn xã hội (đặc biệt là văn,sử,địa).Như vậy khi thiếu hụt kiến thức xã hội là các em thiếu đi sự nhận thức về kỹ năng sống,tâm hồn vơi đi chất nhân văn.Nếu như các em thờ ơ với những gì đang diễn ra xung quanh,tất yêu sẽ hình thành lối sống tiêu cực: vô cảm,hưởng thụ,ích kỷ chỉ biết nghĩ cho riêng mình Trước thực tế đó mà những năm gần đây Bộ giáo dục đặt
ra vấn đề cấp thiết về việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh,đặc biệt là kỹ năng chia sr,gắn kết với cộng đồng
II.Từ đặc điểm lứa tuổi của học sinh phổ thông trung học:
Học sinh PTTH thường ở độ tuổi từ 16 đến 18 các em bị hút mãnh liệt trước những điều mới lạ.Nhưng cái mới ấy có thể là điều tốt,lại có thể là điều xấu có tác động tiêu cực đến nhận thức và hành động
Ở độ tuổi này các em có mối quan hệ tình bạn trong sáng nhưng nhiều em cũng phát triển tình bạn thành tình yêu nam nữ nhưng bị chi phối nhiều bởi cảm xúc,đôi khi bồng bột nông nổi nên có những hành vi không đúng mực trong quan
hệ khác giới.Nếu thiếu kỹ năng ứng xử các em sẽ để lại hậu quả khôn lường
Các em phải trải qua những kỳ thi quan trọng trong cuộc đời,cần lựa chọn con đường tương lai của bản thân mình.Nếu sự lựa chọn là đúng đắn các em sẽ đạt được thành công trong cuộc sống.Nếu lựa chọn chưa phù hợp với bản thân,các em
sẽ mất nhiều thời gian và công sức để làm lại từ đầu.Trong trường hợp này các em
Trang 7cũng rất cần được trang bị những kỹ đối diện với những thử thỏch của cuộc sống,phỏt huy tất cả nội lực vốn cú của bản thõn
Trong thời gian làm cụng tỏc chủ nhiệm,tụi nhận thấy học sinh THPT cần được bồi dưỡng những kỹ năng sau:
+Kỹ năng nhận thức và đỏnh gớa bản thõn (Những ưu điểm,khuyết điểm về phương diện năng lực,tõm hồn,tớnh cỏch…).Đồng thời cần đỏnh giỏ người khỏc đẻ thiết lập mối quan hệ cần thiết trong cuộc sống
+Kỹ năng tự chăm súc bản thõn,rốn luyện sức khỏe,thớch nghi với sự thay đổi
và hoàn cảnh sống
+Kỹ năng chế ngự cảm xỳc,giao tớếp ứng xử,hợp tỏc chia sẻ,đối diện với những khú khăn trong cuộc sống
Tất cả những kỹ năng trờn luụn phải cú sự gắn kột bằng sự quan tõm của chớnh bản thõn những con người đang ở độ tuổi trẻ-chủ nhõn tương lai của đất nước với những sự kiện nổi bật đang diễn ra hàng ngày.Sự quan tõm đú chớnh là nền tảng của những vận động linh hoạt sỏng tạo,nhạy bộn với thời cuộc.Nếu thiếu hụt
đi điều này,cỏc em khú cú thể biến những thất bại thành thành cụng trong cuộc sống
III Thực trạng tại tr ờng THPT Lờ Hồng Phong
THPT Lờ Hồng Phong nằm ở vị trí trung tâm thị xó Bỉm Sơn,một thị xó cụng nghiệp đang chuyển mỡnh từng ngày theo nhịp sống hiện đại,đời sống vật chất được cải thiện hơn nhưng bờn cạnh đú nhiờu gia đỡnh cũng đang phải đối mặt với nhiều vấn đề bức xỳc của xó hội hiện đại: như sự rạn nứt tỡnh cảm,tệ nạn game,bạo hành …Tất cả điều này cú tỏc động khụng nhỏ đến nhõn cỏch,lối sống của học sinh trước khi cỏc em đặt chõn vào mỏi trường Lờ Hồng Phong.Do cơ chế tuyển sinh của thị xó (Khụng phõn chia vựng tuyển sinh) HS vào trờng thuộc nhiều phường, xã khác nhau; đầu điểm vào trờng tơng đối thấp Xuất thõn từ hoàn cảnh gia đỡnh cú nhiều đổ vỡ và phải Vất vả mưu sinh kiếm sống ,một bộ phận học sinh cú ý thức
Trang 8học tập chưa cao Đặc biệt cỏc em chưa cú sự tự ý thức rỳt ra cho mỡnh kỹ năng sống cần thiết và tất yếu cũng chưa biết vận dụng trước những thay đổi tốt ,xấu của gia đỡnh và bản thõn
Xuất phỏt từ thực tế này cú thể khẳng định:Cụng tỏc của giỏo viờn chủ nhiệm
cú nhiều khú khăn và vất vả,đũi hỏi sự định hướng nghiờm tỳc,sự nhiệt tỡnh trăn trở.Bằng cỏch nào để hỡnh thành ở cỏc em kỹ năng sống quan trọng,để tự bản thõn cỏc em loại bỏ những thúi quen xấu hành vi tiờu cực,trở thành người cú ớch cho gia đỡnh và xó hội.Như vậy,phương phỏp,cỏch làm của mỗi GVCN cú ý nghĩa then chốt
C.
GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN:
Thực tế,cú nhiều con đường để hỡnh thành và bồi dưỡng kỹ năng sống cho
học sinh như :
- Hoạt động ngoài giờ lờn lớp
- Những hoạt động thiết thức gắn với vai trũ của GVCN
- Qua đặc trưng của từng mụn học(mụn giỏo dục cụng dõn,mụn Ngữ văn,mụn thể dục…)
Tôi đã lựa chon giải pháp bồi dưỡng kỹ năng sống cho học sinh thụng qua hoạt động và vai trũ của giỏo viờn chủ nhiệm.Vỡ nguyờn tắc cơ bản :kỹ năng sống phải được giảng dạy theo phương thức tương tỏc, trải nghiệm thực tế, khụng thể là những bài học lý thuyết thụng thường Đũi hỏi số một là giỏo viờn phải được trang
bị và thực hành thành thạo cỏc phương phỏp giảng dạy kỹ năng sống, gần gũi, thõn thiện với học sinh và cũn cần cú vốn sống phong phỳ, những trải nghiệm của súng giú cuộc đời và trờn hết phải cú tấm lũng nhõn hậu.Và làm giỏo viờn chủ nhiệm phải thấm nhuần nguyờn tắc này hơn tất cả giỏo viờn bộ mụn
I
RẩN LUYỆN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH QUA NHỮNG HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIấN CHỦ NHIỆM:
Trang 91.Những hoạt động cần thiết của GVCN
a Vài nét về vai trò của GVCN :
Có thể nói, đối với giáo viên được đứng trên bục giảng thì công tác chủ nhiệm và việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh có một ý nghĩa rất quan trọng
Từ xưa đến nay, sứ mệnh của một người thầy không chỉ là truyền dạy tri thức của nhân loại bằng những phương pháp dạy học chuẩn mực của thời đại mà đồng hành với quá trình đó, mỗi một giáo viên có một nhịêm vụ lớn lao là dày công rèn luyện đạo đức cho học sinh góp phần hình thành và phát huy ở cac em nhân cách và phẩm chất tốt đẹp : bao gồm cả phẩm chất truyền thống và phẩm chất của con người mới nhằm đáp ứng đòi hỏi của xã hội hiện đại như: năng động, sáng tạo, tự chủ linh hoạt sáng tạo.Trong nhiệm vụ lớn lao của GVCN tất yếu phải gắn với hoạt động bồi dưỡng kỹ năng sống cho HS bằng chính vốn sống của mình và những kinh nghiệm được rút ra từ những tình huống của đời sống mà mình quan sát ,thấu hiểu Vì vậy rất cần ở chủ nhiệm lớp các phẩm chất nhiệt tình, sâu sát,tận tâm, quan sát tinh, tâm lí giỏi, có khả năng xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể trong những giờ sinh hoạt lớp và những hoạt động ngoài giờ lên lớp GVCN phải vừa là thầy vừa là bạn của học trò , biết thông cảm và chia sẻ những khó khăn của các
em ,là tấm gương sáng cho HS noi theo
b.Hoạt động cần thiết:
Năng lực của GVCN đầu tiên được thể hiện ở việc chuyên tâm lựa chọn cán
bộ lớp, cán bộ đoàn, đặc bệt là vị trí lớp trưởng và bí thư đoàn Đó là những bạn học sinh đựơc các bạn trong lớp tin yêu, nể phục về năng lực, ý thức học tập và nhân cách Đó là những học sinh hội tụ được phẩm chất : trung thực, sáng tạo, có khả năng điều khiển được lớp học trong giờ học ,sinh hoạt 15 phút, sinh hoạt cuối tuần
Cùng với việc hình thành đội ngũ cán bộ lớp thì giáo viên chủ nhiệm cần phải soạn thảo và phổ biến nội quy lớp trên cơ sở nội quy trường Nội quy lớp là sự cụ
Trang 10thể hoá chi tiết nội quy trường cho từng yêu cầu đến từng học sinh, đồng thời phải
có quy định thưởng phạt công minh Việc học sinh thực hiện nghiêm túc hay chưa nghiêm túc và đầy đủ nội quy lớp là cơ sở chủ yếu để giáo viên chủ nhiệm xếp loại hạnh kiểm của học sinh cho từng tuần học, từng tháng, từng học kỳ Trước khi đi vào thực hiện, nội quy lớp cần phải được phổ biến trong cuộc họp phụ huynh đầu năm học Làm như thế, giáo viên chủ nhiệm sẽ nhận được ý kiến đóng góp quý báu
và sự đồng thuận, ủng hộ nhiệt tình của phụ huynh học sinh
Tất cả đó là bước hoàn tất làm nền tảng để xây dựng hoạt động thiết yếu hướng đến mục đích bồi dưỡng kỹ năng sống cho học sinh lớp chủ nhiệm
2.Những hoạt động bồi dưỡng kỹ năng sống cụ thể của GVCN thông qua những sự kiện nổi bật về mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.
1.Sự kiện nổi bật về mọi lĩnh vực của đời sống xã hội trình bày trong giờ
sinh hoạt 15:
Để giờ sinh hoạt 15 phút hằng ngày trở thành hữu ích,bản thân tôi với vai trò
là GVCN đã chủ động trong việc thực hiện kế hoạch lên lớp Chương trình sinh hoạt 15 phút cần phải linh hoạt , luôn mới mẻ về nội dung Ngoài chữa bài tập các môn học thông qua đội ngũ cán bộ lớp , Tôi yêu cầu các em tập hợp tìm hiểu về những sự kiện nổi bật,ghi dấu ấn đậm nét,bản thân GVCN phải cung cấp cho học sinh sự kiện nổi bật nhất,cùng các em rút ra những ý nghĩa sâu sắc.Để cho sự kịên
mình trình bày có sức hút với học sinh,GVCN cần kết hợp vói hình ảnh minh
họa,trình chiếu.Cụ thể như:
*Sự kiện hiến máu nhân đạo:
- Sự kiện hiến máu nhân đạo có tên gọi :”Lễ hội xuân hồng”,”Ngày hội tri ân”được
tổ chức hàng năm.Tham gia vào hành trình hiến máu chúng ta chung tay đem đến
cơ hội được sống cho nhiều người bệnh
