Đề tài Đổi mới nội dung và hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho học viên quân sự của Học viện Kỹ thuật Quân sự

Đề tài Đổi mới nội dung và hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho học viên quân sự của Học viện Kỹ thuật Quân sự - Đánh giá được thực trạng, nhu cầu hoạt động thể thao ngoại khóa của học viên quân sự - Học viện KTQS. - Trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn, đề tài đưa ra những nguyên nhân hạn chế, những bất cập của hoạt động thể thao ngoại khóa của học viên quân sự từ đó làm cơ sở lựa chọn nội dung và hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho phù hớp với định hướng đổi mới nhằm nâng cao chất lượng GDTC cho học viên quân sự của Học viện KTQS. 9. Kế hoạch tổ chức nghiên cứu. 9.1. Địa điểm nghiên cứu: - Các tiểu đoàn học viên quân sự của Học Viện Kỹ Thuật Quân Sự - Trường ĐH Sư Phạm Hà Nội 9.2.Thời gian nghiên cứu: Đề tài được nghiên cứu từ tháng 7/ 2010 đến tháng 08/ 2011 được chia làm các giai đoạn sau: * Giai đoạn 1: Từ tháng 07/2010 đến tháng 11/2010 Lựa chọn đề tài xây dựng và bảo vệ đề cương nghiên cứu khoa học * Giai ®o¹n 2: Tõ th¸ng 11/2010 ®Õn th¸ng 5/2011 - Thu thập tài liệu, lấy số liệu, xử lý số liệu. - §¸nh gi¸ thực tr¹ng vµ những nguyên nhân ảnh hưởng tới hoạt động thể thao ngoại khoá của học viên quân sự trong Học viện. - Nghiên cứu định hướng đổi mới nội dung và hình thức tổ chức thể thao ngoại khóa thu hót häc viªn qu©n sù tham gia ho¹t ®éng thể thao ngo¹i kho¸ nhiÒu h¬n, n©ng cao chÊt l­îng c«ng t¸c GDTC trong Häc viÖn. - Khảo nghiệm kết quả định hướng đổi mới * Giai đoạn 3: Từ tháng 6/2011 đến 08/2011 Hoàn thiện đề tài và bảo vệ đề tài trước hội đồng nghiệm thu. CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Đề tài Đổi mới nội dung và hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho học viên quân sự của Học viện Kỹ thuật Quân sự 1.1. Một số công trình nghiên cứu có liên quan Nghiên cứu nâng cao chất lượng GDTC trong nhà trường đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục, nhà tổ chức ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Các công trình nghiên cứu đó đều chỉ ra được thực trạng, tính cấp thiết của vấn đề cần nghiên cứu, từ đó cũng đưa ra được những giải pháp mang tính khả thi cho đối tượng nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả GDTC trong trường học. Để nâng cao hiệu quả GDTC trong giờ học chính khóa đã có nhiều công trình nghiên cứu như: Trịnh Đình Hùng (1998), Nguyễn Văn Toàn (2004), Nguyễn Thanh Ngọc (2004), Hồ Thị Thái (2004), Nguyễn Hoàng Dương (2005 )… Trong những năm qua ngành TDTT quân đội cũng đã có những công trình nghiên cứu của các tác giả liên quan đến nâng cao chất lượng GDTC, rèn luyện thể lực cho cán bộ, chiến sĩ như: Nguyễn Hữu Thắng (1998) Nghiên cứu ứng dụng phương pháp tuần hoàn để phát triển thể lực cho đơn vị bộ binh. Nguyễn Văn Yềm ( 1998 ) Nghiên cứu một số giải pháp nâng cao chất lượng GDTC trong các trường đào tạo sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam. Đối với Học viện KTQS đã có đề tài nghiên cứu của các tác giả như: Nguyễn Văn Thế ( 1996 ) Nghiên cứu đánh giá thực trạng và những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng huấn luyện thể lực cho học viên đào tạo dài hạn ở Học viện KTQS. Đỗ Nghĩa Quân ( 2007 ) Nghiên cứu đổi mới chưng trình môn học TDTT cho học viên đào tạo dài hạn ở Học viện KTQS. Các công trình nghiên cứu này đã đưa ra được những số liệu đánh giá thực trạng phát triển thể chất, những yếu tố ảnh hưởng đến thể chất của đối tượng nghiên cứu, từ đó đưa ra được những biện pháp mang tính khả thi theo hướng đổi mới chương trình, nội dung môn học GDTC, đổi mới phương pháp dạy và học… Tuy nhiên các công trình nghiên cứu này con bộc lộ một số mặt còn hạn chế do các nguyên nhân chủ quan và khách quan khác nhau như: quỹ thời gian, điều kiện cơ sở vật chất, nội dung môn học, cách thức tổ chức, phương pháp giảng dạy, hay năng lực tổ chức, điều hành giờ học vủa GV, sự ham thích môn học của người học… Hoạt động thể thao ngoại khóa là hoạt động mang tính tự nguyện, tự giác của người tập hơn là bắt buộc, người tập tham gia hoạt động ngoại khóa nhằm thỏa mãn nhu cầu tập luyện TDTT trên sự ham thích của chính bản thân mình, do đó thông qua hoạt động thể thao ngoại khóa người tập có ý thức độc lập sáng tạo trong quá trình tập luyện, qua hoạt động thể thao ngoại khóa giúp cho họ có thể giao lưu, học hỏi phát huy vai trò làm chủ bản thân, bổ sung các kỹ năng và kinh nghiệm sống, giúp cho người tập trở thành con người toàn diện và thú vị hơn. Tuy nhiên để nâng cao hiệu quả hoạt động thể thao ngoại khóa, tổ chức tốt hoạt động này không phải đơn giản, đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này và đã thu được nhiều kết quả khả quan, là những tài liệu hết sức quý báu đối với những người làm công tác TDTT, công tác phong trào trong lĩnh vực này. Các công trình nghiên cứu về hoạt động thể thao ngoại khóa trong các trường từ phổ thông đến đại học của các tác giả như: Nguyễn Thị Xuyền ( 1998) Nghiên cứu những biện pháp tổ chức hợp lý hoạt động TDTT ngoài giờ chính khóa để nâng cao thể lực cho học sinh trung học cơ sở khu vực nông thôn Hải Phòng. Trần Thị Thùy Linh ( 2000) Nghiên cứu hiệu quả hình thức tập luyện thể dục ngoại khóa bắt buộc phát triển thể chất cho nữ sinh viên trường Đại học Sư phạm Huế. Phạm Khánh Ninh (2001) Nghiên cứu cải tiến tổ chức và quản lý các hoạt động TDTT ngoại khóa để nâng cao thể lực của sinh viên trường Đại học Mỏ Địa Chất. Nguyễn Văn Toàn (2007) Nghiên cứu một số biện pháp tăng cường hoạt động ngoại khóa nhằm tăng cường hiệu quả môn học GDTC của trường Đại học Giao Thông Vận Tải. Trần Văn Mạnh (2007) Nghiên cứu tổ chức hoạt động TDTT ngoại khóa góp phần nâng cao thể chất sinh viên trường Đại học Xây Dựng. Nguyễn Quang Huy (2008) Nghiên cứu một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động Thể dục Thể thao ngoại khóa cho học viên đào tạo dài hạn Học viện KTQS. Đã chỉ ra rằng: - Sự cấp thiết phải đánh giá những thực trạng cũng như đưa ra được những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng GDTC thông qua giờ học chính khóa cũng như hoạt động thể thao ngoại khóa. - Cần phải có sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường các cấp, các phòng ban, đoàn thể quần chúng, đây là cơ sở hết sức quan trọng để thực hiện nhiệm vụ tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa. - Yếu tố quan trọng nhất, quyết định lớn nhất đến phong trào tập luyện TDTT, đặc biệt là hoạt động thể thao ngoại khóa đó là ý thức học tập, sự ham thích, nhu cầu và hứng thú tập luyện TDTT. Qua đó xây dựng nhận thức đúng đắn và đầy đủ về vị trí, vai trò, tác dụng của thể thao ngoại khóa đối với bản thân mỗi người. - Phải có GV, HDV TDTT tổ chức, hướng dẫn, chỉ đạo quá trình tập luyện hoạt động thể thao ngoại khóa. Đây là yếu tố rất cân thiết mang tính định hướng tập luyện, hướng dẫn, tỏ chức hoạt động này. - Cần phải có một quy chế hoạt động mang tính pháp quy cho hoạt động thể thao ngoại khóa phù hợp với môi trường giáo dục, với nhu cầu, sở thích của người tham gia tập luyện. - Ngoài ra cần phải có cơ sở vật chất , trang thiết bị đầy đủ để phục vụ cho quá trình tập luyện và tổ chức thi đấu. Các hình thức chủ yếu mà các tác giả đã đưa ra bao gồm: - Tổ chức theo mô hình câu lạc bộ TDTT - Tổ chức theo mô hình đội tuyển TDTT - Tổ chức theo mô hình lớp học nâng cao với các môn thể thao tự chọn theo sở thích của người tập. Đề tài Đổi mới nội dung và hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho học viên quân sự của Học viện Kỹ thuật Quân sự Tất cả các hình thức trên đều có giáo viên, HDV có chuyên môn trực tiếp quản lý nhằm định hướng, hướng dẫn, tổ chức cho các em sinh viên luyện tập đúng cách, đúng phương pháp nhằm đạt được mục đích yêu cầu đề ra góp phần nâng cao chất lượng GDTC trong nhà trường. Đề tài Đổi mới nội dung và hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho học viên quân sự của Học viện Kỹ thuật Quân sự

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Văn kiện Đại hội VIII đã xác định “Giáo dục đào tạo cùng với khoa học

và công nghệ phải thực sự trở thành quốc sách hàng đầu”, đồng thời khẳng định rõ sự cường tráng về thể chất, là nhu cầu của con người, là vốn quý để tạo

ra tài sản trí tuệ và vật chất cho xã hội, chăm lo cho con người về mặt thể chất

là trách nhiệm của toàn xã hội, của các cấp, các ngành, các đoàn thể [3]

Chỉ thị 36/ CT - TW, ngày 21/03/1994 của Ban bí thư Trung ương Đảng xác định cụ thể mục tiêu: “Thực hiện Giáo dục thể chất trong tất cả các trường học, làm cho việc tập luyện Thể dục Thể thao trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên”[2]

Những nghị quyết, chỉ thị, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước

đã chỉ đạo sâu sát, kịp thời đối với phong trào Thể dục Thể thao quần chúng nói chung và Thể thao trường học nói riêng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có những tác động tích cực nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác Giáo dục thể chất Tuy vậy, những năm qua công tác Giáo dục thể chất trong trường học vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, hiệu quả còn thấp, phần nào mang tính hình thức, chỉ mới quan tâm đến giờ giảng chính khoá Trong khi đó hoạt động ngoại khoá lại chưa được coi trọng đúng mực, mới chỉ là thời vụ Tất nhiên, tình hình đó là do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan khác nhau như: điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu, lực lượng giáo viên mỏng, thiếu hụt, cơ chế hoạt động thiếu hợp lý

Vậy, muốn nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác Giáo dục thể chất trong trường học, thì bên cạnh giờ giảng chính khoá phải thực hiện đồng thời

có hiệu quả các hình thức hoạt động ngoại khoá và chỉ có hoạt động ngoại khóa mới là yếu tố làm thúc đẩy sự phát triển và hoàn thiện thể chất của học sinh, sinh viên trong quá trình đào tạo Việc tổ chức quản lý các hoạt động

ngoại khoá Thể dục Thể thao như thế nào, để có thể mang lại hiệu quả thiết thực và lâu dài; làm sao có thể lôi cuốn, hấp dẫn, thu hút học sinh, sinh viên

sử dụng thời gian nhàn rỗi của mình vào các hoạt động ngoại khoá Thể dục Thể thao, góp phần vào việc chống các tiêu cực do xã hội mang lại Đó là vấn

đề của các nhà nghiên cứu khoa học Thể dục Thể thao cần phải quan tâm

Để bảo vệ vững chắc tổ quốc Việt Nam XHCN, Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định phải xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam thành quân đội cánh mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại, đủ sức đánh bại mọi

kẻ thù xâm lược Quân đội mạnh trước hết phải có những quân nhân khỏe mạnh có thể lực tốt để hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao, chính vì vậy phát triển TDTT trong quân đội là bộ phận quan trọng không thể thiếu trong sự nghiệp phát triển TDTT của đất nước Với chức năng chính là chuẩn bị thể lực cho bộ đội, một trong 4 yếu tố cấu thành nên sức mạnh chiến đấu của quân đội

Trải qua hơn 40 năm xây dựng và trưởng thành, Học viện Kỹ Thuật Quân Sự đã đào tạo hơn 40 khóa học đào tạo học viên là những sỹ quan kỹ thuật với trình độ chuyên môn cao đáp ứng được yêu cầu của xã hội, của quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Để có được những thành quả đó nhà trường đã có một chương trình giáo dục toàn diện: giáo dục về chính trị tư tưởng, giáo dục chuyên môn nghiệp vụ, giáo dục về phẩm chất nhân cách con người mới và một phần không thể thiếu đó là HLTL cho học viên nhằm đào tạo lực lượng

sĩ quan kỹ thuật mới không những phát triển cao về trí tuệ, trong sáng về đạo đức mà còn cường tráng về thể chất để có một sức khỏe dẻo dai phục vụ việc học tập và chiến đấu bảo vệ tổ quốc

Thực tế ở Học viện KTQS những năm gần đây do những nguyên nhân chủ quan và khách quan đem lại làm ảnh hưởng đến hoạt động tập luyện thể thao ngoại khoá, nội dung thể thao ngoại khóa còn nghèo nàn, hình thức tổ

chức, quản lý chưa chặt chẽ, không hấp dẫn, chưa thu hút được đông đảo học

viên tham gia, phong trào hoạt động thể thao ngoại khoá đang có chiều hướng

đi xuống: điều kiện cơ sở vật chất chưa đảm bảo; quỹ đất dành cho hoạt động

RLTL còn hạn chế; trình độ nhận thức về TDTT của các em học viê

n chưa thực sự cao; các CLB TDTT hoạt động chủ yếu mang tính tự phát, số

thành viên giảm dần, không tập luyện thường xuyên, chưa có cán bộ làm công

tác TDTT hướng dẫn; các em học viên phải thực hiện chế độ quy định hàng

ngày về giờ giấc sinh hoạt đặc biệt nếu rơi vào trường hợp học trái kíp

chiều… Vì vậy xuất phát từ lý do trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Đổi mới nội dung và hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho

học viên quân sự của Học viện Kỹ thuật Quân sự”.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu đề xuất định hướng đổi mới nội dung và hình thức tổ chức

hoạt động thể thao ngoại khóa nhằm nâng cao chất lượng GDTC cho học viên

quân sự của Học viện Kỹ Thuật Quân Sự

3 Đối tượng nghiên cứu – Khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu:

Định hướng đổi mới về nội dung và hình thức tổ chức hoạt động thể

thao ngoại khóa cho học viện quân sự của Học viện Kỹ thuật Quân sự

3.2.Khách thể nghiên cứu:

Hoạt động thể thao ngoại khóa của học viên quân sự tại Học viện Kỹ

Thuật Quân Sự

4 Giả thuyết khoa học

Phong trào thể thao ngoại khóa của học viên quân sự trong Học viện

còn nhiều hạn chế, nhiều biểu hiện có chiều hướng đi xuống Nếu nội dung,

hình thức tổ chức thể thao ngoại khóa được đổi mới thì có thể nâng cao được

chất lượng GDTC cho học viên quân sự của Học viện Kỹ Thuật Quân Sự

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đề tài cần giải quyết các nhiệm vụ sau:

6 Phạm vi nghiên cứu

- Hoạt động thể thao ngoại khóa của Học viện Kỹ Thuật Quân sự

- Thực trạng hoạt động thể thao ngoại khóa của học viên quân sự Học viện Kỹ thuật Quân sự

- Đề xuất định hướng và phương án đổi mới nội dung và hình thức tổ chức thể thao ngoại khóa cho học viên quân sự của Học viện Kỹ Thuật Quân sựa:

+ Về mục tiêu

+ Về nội dung

+ Về hình thức

7 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu đề tài sử dụng các phương pháp

nghiên cứu sau:

7.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu:

Phương pháp nghiên cứu lý luận là phương pháp được sử dụng rộng rãi trong các công trình nghiên cứu Chúng tôi đã thu thập nhiều nguồn tư liệu có liên quan đến công trình nghiên cứu Đó là chỉ thị nghị quyết các văn bản quy phạm pháp luật của Đảng, Nhà nước và Quân đội về công tác GDTC trong các trường đại học và cao đẳng Các công trình nghiên cứu trước đó có liên quan đến nội dung đề tài, các tạp chí chuyên ngành, các tập san kỷ yếu của

các hội nghị khoa học TDTT, cũng như các tài liêu khoa học mang tính lý

luận phục vụ cho mục đích nghiên cứu của đề tài

7.2 Phương pháp quan sát sư phạm:

Trong quá trình nghiên cứu đề tài sử dụng phương pháp quan sát sư phạm

để quan sát và đánh giá được thực trạng hoạt động thể thao ngoại khóa trong nhà trường Số lượng sân bãi dụng cụ, điều kiện cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động TDTT của Học viện và tình hình hoạt động tập luyện thể thao ngoại khóa của học viên quân sự trong Học viện Ngoài ra phương pháp quan sát sư phạm

còn giúp đề tài đánh giá được chất lượng, hiệu quả giờ học chính khóa…

7.3 Phương pháp phỏng vấn:

Trong quá trình nghiên cứu đề tài sử dụng phương pháp phỏng vấn trực

tiếp và phỏng vấn gián tiếp để thu thập số liệu phục vụ cho đề tài

* Phỏng vấn gián tiếp: Thông qua phiếu phỏng vấn và phiếu thăm dò ý

kiến đối với các em học viên năm thứ 1, 2, 3 và các nhà quản lí trong Học viện Với mục đích đánh giá về thực trạng hoạt động tập luyện thể thao ngoại khóa của học viên, về mức độ nhận thức và hứng thú tập luyện của các em Ngoài ra sử dụng phương pháp phỏng vấn gián tiếp để kiểm chứng cũng như đánh giá tính khả thi và không khả về nội dung, hình thức của hoạt động thể

thao ngoại khóa trong nhà trường…

* Phỏng vấn trực tiếp: Mục đích khi sử dụng phương pháp này để thu

thập số liệu liên quan đến đề tài, qua đó phỏng vấn trực tiếp các em học viên

sẽ thu được những thông tin chính xác và khách quan nhất về hoạt động tập luyện thể thao ngoại khóa trong Học viện và cả những suy nghĩ của các em học viên quân sự về giờ học TDTT chính khóa… Ngoài ra thông qua phương pháp phỏng vấn trực tiếp các chuyên gia, các nhà quản lí đề tài sẽ đưa ra và lựa chọn được các biện pháp đổi mới về nội dung và hình thức nhằm nâng cao, thúc đẩy phong trào tập luyện thể thao ngoại khóa cho học viên quân sự của Học viện

7.4 Phương pháp toán học thống kê:

Phương pháp này được sử dụng trong việc phân tích và xử lý các số liệu thu thập được trong quá trình nghiên cứu của đề tài Trong quá trình xử lý các số liệu của đề tài, các tham số đặc trưng và các công thức toán học thống

kê truyền thống được sử dụng từ các tài liệu chuyên môn phục vụ công tác nghiên cứu khoa học TDTT như: Tài liệu “Đo lường thể thao”, “Những cơ sở của toán học thống kê”, “Phương pháp thống kê trong TDTT” Các tham số đặc trưng mà đề tài quan tâm là:

8 Những đóng góp mới của đề tài

- Đánh giá được thực trạng, nhu cầu hoạt động thể thao ngoại khóa của học viên quân sự - Học viện KTQS

- Trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn, đề tài đưa ra những nguyên nhân hạn chế, những bất cập của hoạt động thể thao ngoại khóa của học viên quân sự từ

đó làm cơ sở lựa chọn nội dung và hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho phù hớp với định hướng đổi mới nhằm nâng cao chất lượng GDTC cho học viên quân sự của Học viện KTQS

9 Kế hoạch tổ chức nghiờn cứu

9.1 Địa điểm nghiờn cứu:

- Cỏc tiểu đoàn học viờn quõn sự của Học Viện Kỹ Thuật Quõn Sự

- Trường ĐH Sư Phạm Hà Nội

9.2.Thời gian nghiờn cứu:

Đề tài được nghiờn cứu từ thỏng 7/ 2010 đến thỏng 08/ 2011 được chia làm cỏc giai đoạn sau:

* Giai đoạn 1: Từ thỏng 07/2010 đến thỏng 11/2010

Lựa chọn đề tài xõy dựng và bảo vệ đề cương nghiờn cứu khoa học

* Giai đoạn 2: Từ tháng 11/2010 đến tháng 5/2011

- Thu thập tài liệu, lấy số liệu, xử lý số liệu

- Đánh giá thực trạng và những nguyờn nhõn ảnh hưởng tới hoạt động thể thao ngoại khoỏ của học viờn quõn sự trong Học viện

- Nghiờn cứu định hướng đổi mới nội dung và hỡnh thức tổ chức thể thao ngoại khúa thu hút học viên quân sự tham gia hoạt động thể thao ngoại khoá nhiều hơn, nâng cao chất l-ợng công tác GDTC trong Học viện

- Khảo nghiệm kết quả định hướng đổi mới

* Giai đoạn 3: Từ thỏng 6/2011 đến 08/2011

Hoàn thiện đề tài và bảo vệ đề tài trước hội đồng nghiệm thu

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Một số công trình nghiên cứu có liên quan

Nghiên cứu nâng cao chất lượng GDTC trong nhà trường đã thu hút

được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, nhà giáo dục, nhà tổ chức ở nhiều lĩnh vực khác nhau Các công trình nghiên cứu đó đều chỉ ra được thực trạng, tính cấp thiết của vấn đề cần nghiên cứu, từ đó cũng đưa ra được những giải pháp mang tính khả thi cho đối tượng nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả GDTC trong trường học

Để nâng cao hiệu quả GDTC trong giờ học chính khóa đã có nhiều công trình nghiên cứu như: Trịnh Đình Hùng (1998), Nguyễn Văn Toàn (2004), Nguyễn Thanh Ngọc (2004), Hồ Thị Thái (2004), Nguyễn Hoàng Dương (2005 )…

Trong những năm qua ngành TDTT quân đội cũng đã có những công trình nghiên cứu của các tác giả liên quan đến nâng cao chất lượng GDTC, rèn luyện thể lực cho cán bộ, chiến sĩ như:

Nguyễn Hữu Thắng (1998) Nghiên cứu ứng dụng phương pháp tuần hoàn để phát triển thể lực cho đơn vị bộ binh

Nguyễn Văn Yềm ( 1998 ) Nghiên cứu một số giải pháp nâng cao chất lượng GDTC trong các trường đào tạo sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam

Đối với Học viện KTQS đã có đề tài nghiên cứu của các tác giả như:

Nguyễn Văn Thế ( 1996 ) Nghiên cứu đánh giá thực trạng và những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng huấn luyện thể lực cho học viên đào tạo dài hạn ở Học viện KTQS

Đỗ Nghĩa Quân ( 2007 ) Nghiên cứu đổi mới chưng trình môn học TDTT cho học viên đào tạo dài hạn ở Học viện KTQS.

Các công trình nghiên cứu này đã đưa ra được những số liệu đánh giá thực trạng phát triển thể chất, những yếu tố ảnh hưởng đến thể chất của đối tượng nghiên cứu, từ đó đưa ra được những biện pháp mang tính khả thi theo hướng đổi mới chương trình, nội dung môn học GDTC, đổi mới phương pháp dạy và học… Tuy nhiên các công trình nghiên cứu này con bộc lộ một số mặt còn hạn chế do các nguyên nhân chủ quan và khách quan khác nhau như: quỹ thời gian, điều kiện cơ sở vật chất, nội dung môn học, cách thức tổ chức, phương pháp giảng dạy, hay năng lực tổ chức, điều hành giờ học vủa GV, sự ham thích môn học của người học…

Hoạt động thể thao ngoại khóa là hoạt động mang tính tự nguyện, tự giác của người tập hơn là bắt buộc, người tập tham gia hoạt động ngoại khóa nhằm thỏa mãn nhu cầu tập luyện TDTT trên sự ham thích của chính bản thân mình, do

đó thông qua hoạt động thể thao ngoại khóa người tập có ý thức độc lập sáng tạo trong quá trình tập luyện, qua hoạt động thể thao ngoại khóa giúp cho họ có thể giao lưu, học hỏi phát huy vai trò làm chủ bản thân, bổ sung các kỹ năng và kinh nghiệm sống, giúp cho người tập trở thành con người toàn diện và thú vị hơn

Tuy nhiên để nâng cao hiệu quả hoạt động thể thao ngoại khóa, tổ chức tốt hoạt động này không phải đơn giản, đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề này và đã thu được nhiều kết quả khả quan, là những tài liệu hết sức quý báu đối với những người làm công tác TDTT, công tác phong trào trong lĩnh vực này Các công trình nghiên cứu về hoạt động thể thao ngoại khóa trong các trường từ phổ thông đến đại học của các tác giả như:

Nguyễn Thị Xuyền ( 1998) Nghiên cứu những biện pháp tổ chức hợp lý hoạt động TDTT ngoài giờ chính khóa để nâng cao thể lực cho học sinh trung học cơ sở khu vực nông thôn Hải Phòng

Trần Thị Thùy Linh ( 2000) Nghiên cứu hiệu quả hình thức tập luyện thể dục ngoại khóa bắt buộc phát triển thể chất cho nữ sinh viên trường Đại học Sư phạm Huế

Phạm Khánh Ninh (2001) Nghiên cứu cải tiến tổ chức và quản lý các hoạt động TDTT ngoại khóa để nâng cao thể lực của sinh viên trường Đại học Mỏ Địa Chất

Nguyễn Văn Toàn (2007) Nghiên cứu một số biện pháp tăng cường hoạt động ngoại khóa nhằm tăng cường hiệu quả môn học GDTC của trường Đại học Giao Thông Vận Tải

Trần Văn Mạnh (2007) Nghiên cứu tổ chức hoạt động TDTT ngoại khóa góp phần nâng cao thể chất sinh viên trường Đại học Xây Dựng

Nguyễn Quang Huy (2008) Nghiên cứu một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động Thể dục Thể thao ngoại khóa cho học viên đào tạo dài hạn Học viện KTQS

Đã chỉ ra rằng:

- Sự cấp thiết phải đánh giá những thực trạng cũng như đưa ra được những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng GDTC thông qua giờ học chính khóa cũng như hoạt động thể thao ngoại khóa

- Cần phải có sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường các cấp, các phòng ban, đoàn thể quần chúng, đây là cơ sở hết sức quan trọng để thực hiện nhiệm

vụ tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa

- Yếu tố quan trọng nhất, quyết định lớn nhất đến phong trào tập luyện TDTT, đặc biệt là hoạt động thể thao ngoại khóa đó là ý thức học tập, sự ham thích, nhu cầu và hứng thú tập luyện TDTT Qua đó xây dựng nhận thức đúng đắn và đầy đủ về vị trí, vai trò, tác dụng của thể thao ngoại khóa đối với bản thân mỗi người

- Phải có GV, HDV TDTT tổ chức, hướng dẫn, chỉ đạo quá trình tập luyện hoạt động thể thao ngoại khóa Đây là yếu tố rất cân thiết mang tính định hướng tập luyện, hướng dẫn, tỏ chức hoạt động này

- Cần phải có một quy chế hoạt động mang tính pháp quy cho hoạt động thể thao ngoại khóa phù hợp với môi trường giáo dục, với nhu cầu, sở thích của người tham gia tập luyện

- Ngoài ra cần phải có cơ sở vật chất , trang thiết bị đầy đủ để phục vụ cho quá trình tập luyện và tổ chức thi đấu

Các hình thức chủ yếu mà các tác giả đã đưa ra bao gồm:

- Tổ chức theo mô hình câu lạc bộ TDTT

- Tổ chức theo mô hình đội tuyển TDTT

- Tổ chức theo mô hình lớp học nâng cao với các môn thể thao tự chọn theo sở thích của người tập

Tất cả các hình thức trên đều có giáo viên, HDV có chuyên môn trực tiếp quản lý nhằm định hướng, hướng dẫn, tổ chức cho các em sinh viên luyện tập đúng cách, đúng phương pháp nhằm đạt được mục đích yêu cầu đề ra góp phần nâng cao chất lượng GDTC trong nhà trường

Các kết quả nghiên cứu trên là những tư liệu hết sức đáng quý đối với những người nghiên cứu trong lĩnh vực GDTC cho học sinh sinh viên nói chung và cách thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa nói riêng phù hợp với điều kiện thực tế và đáp ứng nhu cầu tập luyện TDTT của sinh viên hiện nay.Tuy nhiên trên thực tế để tổ chức tốt hoạt động thể thao ngoại khóa còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố đặc thù khác như: chương trình giảng dạy môn học GDTC, động cơ, nhu cầu, sở thích của sinh viên với TDTT, điều kiện cơ sở vật chất của từng trường, trình độ chuyên môn của cán bộ chuyên môn…Do đó việc nghiên cứu tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa phù hợp với mỗi trường nhằm nâng cao chất lượng GDTC trong nhà trường là nhu cầu cấp thiết

Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích những cơ sở lý luận nêu trên, đề tài tập trung vào nghiên cứu định hướng đổi mới nội dung và hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho đối tượng là học viên quân sự đào tạo dài hạn tại trường Học viện KTQS, bởi đây là đối tượng có tính đặc thù riêng so với sinh viên dân sự đào tạo tại trường, do đó nội dung và hình thức tổ chức

hoạt động thể thao ngoại khóa này cũng khác so với nội dung hình thức đối với sinh viên dân sự đang học tập tại trường

Trong qua trình nghiên cứu và tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho học viên quân sự của trường cần thực hiện theo các bước sau:

- Nghiên cứu và đánh giá thực trạng của hoạt động thể thao ngoại khóa Học Viện Kỹ Thuật Quân Sự (thực trạng đội ngũ GV, HDV TDTT của nhà trường, về nội dung và hình thức tổ chức của hoạt động thể thao ngoại khóa trong Học viện, về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác TDTT trường Học viện KTQS )

- Nghiên cứu, đánh giá nhu cầu của thực tiễn về công tác TDTT trong nhà trường quân đội Nhu cầu tập luyện thể thao ngoại khóa của học viên quân sự trong Học viện KTQS Các nội dung và hình thức tập luyện đưa ra phải dựa trên nhu cầu thực tiễn của nhà trường cũng như động cơ tập luyện và

sự ham thích luyện tập TDTT của học viên và phải phù hợp với mục đích, yêu cầu của hoạt động thể thao ngoại khóa, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, nội dung phải đa dạng, hình thức đơn giản, dễ thực hiện, sinh động , hấp dẫn người tham gia tập luyện và phải đảm bảo vừa sức, có hiệu quả tác động tới đối tượng tập luyện

- Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn cũng như khảo sát thực trạng công tác tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa trong Học viện, khảo sát đánh giá nhu cầu tập luyện, sự ham thích tập luyện các môn thể thao của học viên quân sự đang theo học tại trường Qua đó đưa ra định hướng đổi mới về nội dung và hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa để tham khảo ý kiến các chuyên gia, cán bộ quản lý, các giáo viên làm công tác TDTT tại các trường Đại học, Cao đẳng TDTT khác làm cơ sở đổi mới nội dung, hình thức tổ chức hoạt động này nhằm nâng cao thể chất cho học viên quân sự

đang theo học tại Học viện

1.2 Một số khái niệm liên quan

1.2.1 Đổi mới

Đổi mới là sự thay đổi cái cũ trở thành cái mới hơn dựa trên nền tảng

kế thừa cái cũ, cái đã có sẵn trước đó trở nên tốt đẹp hơn, hợp lý hơn cái cũ phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh, nhu cầu thực tiễn

Đổi mới nội dung, hình thức tổ chức hoạt động ngoại khóa là cách thức thay đổi dựa trên nội dung, hình thức tổ chức đã được xây dựng trước đó, qua một thời gian nó không còn phù hợp nữa với điều kiện khách quan của học viện, với nhu cầu thực tiễn của học viên quân sự do đó cần phải có sự thay đổi

để nội dung, hình thức tổ chức tập luyện thể thao ngoại khóa sao cho phù hợp hơn với điều kiện của Học viện, đáp ứng được phần lớn nhu cầu tập luyện của học viên quân sự, góp phần nâng cao thể lực, mở rộng giao lưu, học hỏi, làm phong phú tinh thần cho cán bộ, chiến sỹ trong Học viện

1.2.2 Hoạt động thể thao ngoại khóa

Thể thao ngoại khóa là hoạt động TDTT tự nguyện là chính, diễn ra theo hình thức có người hướng dẫn hoặc tự tâp luyện, thường được tiến hành ngoài giờ học nội khóa, phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi và sức khỏe của HS, Sv Thể thao ngoại khóa có lich sử gần 100 năm nay, cụ thể là vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, nhằm mục đích tổ chức giao lưu trong giáo hội, các cộng đồng dân cư, giữa các trường chủ yếu ở các môn điền kinh, thể dục

và các môn bóng

1.2.3 Nội dung thể thao ngoại khóa

Nội dung thể thao ngoại khóa là bao gồm các bài tập phát trển chung, hoạt động tập luyện và hoạt động thi đấu các môn thể thao riêng lẻ, hoặc phối hợp đa dạng nhiều môn thể thao khác nhau Nội dung của thể thao ngoại khóa

đi sâu vào chuyên môn hẹp nhưng lại phong phú và đa dạng vượt ra ngoài những qui định của chương trình TDTT, không bị chương trình hạn chế so với buổi tập nội khóa

1.2.4 Hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa

Hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa là các phương thức rèn luyện ngoài giờ của cá nhân, nhóm hay tập thể nhằm mục đích duy trì và phát triển tâm thể Hình thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa trong nhà trường rất đa dạng, linh hoạt, có thể tiến hành nhiều cấp độ, quy mô toàn trường, toàn khóa, ngành, lớp hoặc theo đội, nhóm và cá nhân nên thỏa mãn yêu cầu khác nhau của HS, SV

1.2.5 Học viên quân sự

Là quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam đang theo học tại các học viện, nhà trường thuộc Bộ Quốc phòng Tất cả học viên bắt buộc phải ở nội trú trong đơn vị, mọi sự ra vào đều được kiểm soát chặt chẽ Trong sinh hoạt, học tập và các chế độ đãi ngộ đều được nhà nước va Quân đội bao cấp toàn bộ Sau khi ra trường nhận nhiệm vụ theo sự phân công công tác của đơn vị

1.3 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác TDTT

Thể dục thể thao, với vai trò là các hoạt động nhằm gìn giữ sức khoẻ, giúp cơ thể phát triển hài hoà, thể hiện tài năng, sự khéo léo cũng như tinh thần bền bỉ, cao thượng của con người, thực sự là một công tác có tầm quan trọng to lớn, được Đảng và Nhà nước ta xác định là một trong những chiến lược trọng tâm nhằm ổn định và phát triển nguồn nhân lực, tạo cơ sở vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Lịch sử xã hội loài người từ khi hình thành đến nay đã chứng tỏ sức khoẻ là nhân tố quan trọng hàng đầu trong sự sinh tồn và phát triển của con người và xã hội loài người Phải có thân thể khoẻ mạnh, con người mới có thể chinh phục tự nhiên rộng lớn và khắc nghiệt, buộc chúng phải phục vụ cho cuộc sống của mình Không những thế, thể chất còn là yếu tố quyết định để con người có thể phát sinh và phát triển trí tuệ vượt trội, hơn hẳn so với các

loài khác trong giới tự nhiên như Lê-nin từng khẳng định: “Tinh thần khoẻ

mạnh phụ thuộc vào thân thể khoẻ mạnh”[24] Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng

nhận thức rất sâu sắc về tầm quan trọng của sức khoẻ Năm 1946, Người chỉ

rõ: “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần

có sức khoẻ mới thành công Mỗi một người dân yếu ớt tức là cả nước yếu ớt, mỗi một người dân mạnh khoẻ tức là cả nước mạnh khoẻ”[52] Bản thân

Người cũng là một tấm gương rèn luyện thực tế, điều độ hàng ngày Trong những năm tháng kháng chiến khó khăn nhất ở núi rừng Việt Bắc, nhiều thước phim tư liệu ghi lại được cảnh Người tập dưỡng sinh, chơi bóng chuyền với các chiến sỹ cận vệ bên bờ suối Nhờ đó, Người trở thành “nhân sinh thất thập cổ lai hy” mà tinh thần, đầu óc vẫn sáng suốt cho đến phút cuối cùng của cuộc đời Như vậy, thể dục thể thao không chỉ góp phần hữu hiệu cho việc đảm bảo sức khoẻ cũng như sự phát triển hài hoà của cơ thể con người, mà còn có ý nghĩa tích cực trong việc tạo ra nguồn nhân lực có chất lượng, đảm bảo hài hoà các yếu tố thể chất và tinh thần

Xét về mặt xã hội, hoạt động thể dục thể thao còn có ý nghĩa to lớn trong việc lưu giữ truyền thống dân tộc, trên cơ sở đó, thể hiện bản sắc văn hoá và tinh thần thượng võ của dân tộc trong quá trình hội nhập và giao lưu văn hoá với thế giới Thể dục thể thao còn là cầu nối gắn kết quan hệ hữu nghị giữa các nước Thế vận hội Olympic từ thời cổ đại Hy Lạp cho đến nay

là minh chứng rõ ràng nhất cho sự tôn vinh của nhân loại đối với vẻ đẹp thể chất cường tráng và những phẩm chất cao quý khác của con người

Với nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của công tác thể dục thể thao trong sự nghiệp cách mạng cũng như sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đã xác định nâng cao thể chất và sức khoẻ của người dân là một trong những mục tiêu chiến lược và ban hành nhiều chính sách nhằm thúc đẩy sự phát triển của sự nghiệp thể dục thể thao nước nhà

Năm 1941, ngay khi còn trong công cuộc đấu tranh giải phóng, Mặt trận Việt Minh đã đưa ra chương trình cứu nước trong đó nêu rõ chủ trương của chính phủ mới sau khi giành độc lập là phải khuyến khích và giúp đỡ nền thể dục quốc dân, làm cho giống nòi thêm khoẻ mạnh

Nước nhà giành độc lập chưa được bao lâu, vướng bận trăm công nghìn việc, nhưng do nhận thức vấn đề thể dục rất cần thiết để tăng cường sức khoẻ

quốc dân và cải tạo nòi giống Việt Nam nên ngay ngày 30-1-1946, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 14 thành lập Nha Thể dục Trung ương thuộc

Bộ Thanh niên với nhiệm vụ chăm lo bồi dưỡng và phát triển sức khoẻ của thanh niên nói riêng và quần chúng nhân dân nói chung Sự kiện này đánh dấu

sự ra đời của ngành thể dục thể thao cách mạng

Tiếp đó, để vận động nhân dân chăm lo giữ gìn sức khoẻ, ngày

27-3-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi toàn dân tập thể dục Trong lời kêu gọi này, Người đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc rèn luyện sức khoẻ đối với công cuộc xây dựng kiến thiết và bảo vệ đất nước Vì thế, Người xem việc tập thể dục giữ gìn sức khoẻ không chỉ là quyền lợi mà còn là bổn phận của mỗi người dân yêu nước, không chỉ là nhu cầu mà còn là một công tác cách mạng của quần chúng

Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước hiện nay đòi hỏi người lao động không chỉ có trình độ cao mà trước hết phải có sức khoẻ tốt

Vì vậy, Đảng và Nhà nước ta tiếp tục thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với công tác thể dục thể thao, đã ban hành nhiều văn bản pháp luật cũng như nhiều chính sách thiết thực nhằm thúc đẩy công tác thể dục thể thao phát triển sâu rộng trong quần chúng, trong mọi giới, mọi lĩnh vực, ngành nghề

Từ năm 1991, theo quyết định của Chính phủ, ngày 27-3 hàng năm (ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi toàn dân tập thể dục) được chọn làm “Ngày thể thao Việt Nam” Đây là sự kiện có ý nghĩa hết sức trọng đại đối với ngành thể dục thể thao, đánh dấu sự tôn vinh của Đảng, Nhà nước và

nhân dân ta đối với ngành Thể dục thể thao được coi trọng ngang tầm với các ngành y tế, giáo dục, báo chí, an ninh, quốc phòng… trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Không chỉ khuyến khích phát triển thể dục thể thao bằng các biện pháp vận động, khuyến khích, Đảng và Nhà nước ta còn đưa công tác phát triển hoạt động thể dục thể thao vào trong các văn bản pháp luật Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 đã quy định rõ nhà nước phải

có nhiệm vụ quản lý, khuyến khích và giúp đỡ phát triển các hình thức tổ chức thể dục thể thao tự nguyện trong nhân dân, tạo điều kiện để mở rộng các hoạt động thể dục thể thao quần chúng… Đặc biệt, Hiến pháp 1992 đã nêu ra

việc thực hiện chế độ giáo dục thể chất bắt buộc trong hệ thống giáo dục quốc

dân, từ mầm non đến đại học Từ đây, giáo dục thể chất thực sự trở thành một

bộ phận trong hệ thống giáo dục – đào tạo của nước ta, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, nhằm đào tạo họ thành những người có trình độ chuyên môn vững vàng, có sức khoẻ, tự chủ, năng động, sáng tạo, có đạo đức và có tinh thần yêu nước

Tiếp đó, Chỉ thị 36 CT/TW của Ban Bí thư ngày 24-03-1994 xác định phát triển thể dục thể thao được xem là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người Công tác thể dục thể thao góp phần tích cực trong việc nâng cao sức khoẻ, thể lực; giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh; làm phong phú đời sống văn hoá, tinh thần của nhân dân; nâng cao năng suất lao động xã hội và sức chiến đấu của các lực lượng vũ trang Chỉ thị này cũng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu thực hiện giáo dục thể chất trong tất cả các trường học, làm cho việc tập luyện thể dục thể thao trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên, thanh niên, chiến sĩ các lực lượng vũ trang, cán bộ, công nhân viên chức và một bộ phận nhân dân

Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng Cộng sản

Việt Nam năm 1996 tiếp tục xác định: “Sự cường tráng về thể chất là nhu cầu của con người, là vốn quý để tạo ra tài sản trí tuệ và vật chất cho xã hội, chăm lo cho con người về mặt thể chất là trách nhiệm của toàn xã hội, của các cấp, các ngành, các đoàn thể”[9]

Năm 2006, Luật Thể dục thể thao được ban hành và kiện toàn Đây là văn bản thể hiện rõ nhất quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta đối với công tác thể dục thể thao Văn bản này xác định vai trò của

ngành thể dục thể thao là “nhằm nâng cao sức khoẻ, thể lực, tầm vóc người Việt Nam, góp phần cải thiện đời sống văn hoá, tinh thần cho nhân dân, tăng cường hợp tác, giao lưu quốc tế về thể thao, nâng cao sự hiểu biết giữa các quốc gia, dân tộc phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Để tạo

điều kiện cho sự phát triển của công tác thể dục thể thao, văn bản luật này

cũng quy định về việc “tăng dần đầu tư ngân sách nhà nước, dành quỹ đất và

có chính sách phát huy nguồn lực để xây dựng cơ sở vật chất, đào tạo bồi dưỡng nhân lực, phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu thể thao”, đẩy mạnh

công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ nhằm nâng cao chất

lượng hoạt động thể dục, thể thao; “khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp thể dục, thể thao, thành lập cơ sở dịch vụ hoạt động thể thao đáp ứng nhu cầu tập luyện, vui chơi, giải trí của nhân dân”[35]

Những dẫn chứng trên đây cho thấy Đảng và Nhà nước ta, xuất phát từ nhận thức đúng đắn về vai trò, vị trí của công tác thể dục thể thao đã đặc biệt quan tâm và ban hành nhiều chính sách để phát triển công tác này ngày càng sâu rộng trong quần chúng Công tác thể dục thể thao được Đảng và Nhà nước

ta khuyến khích phát triển không chỉ bằng con đường tự nguyện, tự giác, tự do

mà còn thực hiện bằng chế độ giáo dục thể chất bắt buộc trong trường học ở tất

cả các cấp trong hệ thống giáo dục quốc dân Chương trình giáo dục thể chất trong các trường học chiếm một thời lượng đáng kể và được cung cấp hệ thống

cơ sở vật chất phù hợp với các hình thức tập luyện Điều này thể hiện việc coi trọng đúng mức công tác thể dVị tríục thể thao của Đảng và Nhà nước ta

1.4 Vị trí, tác dụng của công tác TDTT đối với nhiệm vụ giáo dục và đào tạo trong nhà trường quân đội

Hoạt động TDTT trong quân đội là một mặt không thể thiếu được trong công tác huấn luyện toàn diện, là một trong những nội dung trong công tác huấn luyện chiến đấu, có tác dụng to lớn trong việc giáo dục phẩm chất cách mạng của mỗi quân nhân Công tác TDTT trong quân đội với bản chất là nâng cao thể lực, rèn luyện sức khỏe cho bộ đội Huấn luyện thể lực là một trong 4 nội dung chính của huấn luyện chiến đấu (3 nội dung còn lại là huấn luyện kỹ thuật, huấn luyện chiến thuật và điều lệnh) Như vậy, công tác TDTT trong nhà trường quân đội nhằm một mục tiêu chính đó là huấn luyện thể lực cho bộ đội và thông qua rèn luyện thể lực là rèn luyện các phẩm chất đạo đức khác của người chiến sĩ như; lòng dũng cảm, ý chí kiên cường, tính kiên trì , sự tự tin và quyết đoán cũng được hình thành và hoàn thiện Ngoài ra huấn luyện thể lực cũng góp phần giáo dục lòng tự hào dân tộc, tinh thần tập thể, tính trung thực, đoàn kết giúp đỡ nhau trong công tác học tập và sinh hoạt, xây dựng cuộc sống vui tươi lành mạnh, hình thành nhân cách toàn diện, đào tạo nên những người quân nhân có phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng tư cách tốt, sức khỏe tốt để có thể thực hiện tốt nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới

Công tác TDTT trong các nhà trường quân đội có ý nghĩa quan trọng

về nhiều mặt, đặc biệt là trong tình hình hiện nay yêu cầu về thể lực ngày càng cao hơn Việc rèn luyện thể lực và hoạt động thể thao là điều kiện hết sức cần thiết để phát triển cơ thể hài hòa, bảo vệ và củng cố sức khỏe, hình thành các năng lực làm việc chung và chuyên môn, góp phần thích nghi với các điều kiện hoạt động, công tác và học tập của người chiến sĩ

Trong hướng dẫn thực hiện chỉ lệnh huấn luyện chiến đấu năm 1992 của Cục Quân Huấn – Bộ Tổng Tham mưu – Quân đội Nhân dân Việt Nam

đã nhấn mạnh: “Cải tiến tổ chức phương pháp huấn luyện, rèn luyện các tố chất thể lực: nhanh, mạnh , bền, khéo léo, chú trọng sức bền bỉ, dẻo dai, dũng cảm linh hoạt cho bộ đội trong mọi điều kiện địa hình, thời tiết khác nhau…”

Định hướng phát triển TDTT trong quân đội theo tinh thần Nghị quyết 241/ CTTVĐU Bộ tổng tham mưu đã xác định: “ Công tác TDTT trong quân đội phải được đẩy mạnh cả về bề rộng lẫn chiều sâu, chú trọng nâng cao thể lực cho bộ đội, đáp ứng yêu cầu huấn luyện sẵn sàng chiến đấu”

Như vậy, công tác TDTT trong các nhà trường quân đội có ý nghĩa hết sức to lớn trong thực hiện nhiệm vụ chính trị, công tác TDTT phải làm thế nào đó để không chỉ nâng cao thể lực cho học viên mà còn phải thông qua TDTT giáo dục con người toàn diện, nâng cao sức chiến đấu, tinh thần, ý chí

Để làm được điều đó cần phải phối hợp một cách đồng bộ và khoa học giữa chương trình môn học GDTC chính khóa, nội dung, hình thức của hoạt động thể thao ngoại khóa và phương pháp tổ chức rèn luyện thể lực, có như vậy mới mong có thể đẩy mạnh phong trào tập luyện TDTT, nâng cao thể lực cho học viên, và từ đó sẽ tạo nên một động lực mới giúp cho học viên tự ý thức được tầm quan trọng của TDTT, rèn luyện thể lực trong quá trình học tập và rèn luyện, củng cố và hoàn thiện năng lực thực hành chuyên môn của mình góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

1.5 Mục tiêu, nhiệm vụ Giáo dục thể chất các trường đại học ngoài quân đội và HLTL trong các nhà trường quân đội

1.5.1 Mục tiêu, nhiệm vụ Giáo dục thể chất các trường đại học ngoài quân đội

“Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với

lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. [32]

Với mục tiêu chung của nền giáo dục như vậy đặt ra một nhiêm vụ và yêu cầu cụ thể đối với công tác GDTC trong các trường học đó là: GDTC là một trong những hình thức hoạt động cơ bản có đinh hướng rõ ràng của hoạt động TDTT trong xã hội, một quá trình có tổ chức để truyền thụ và tiếp thu những giá trị của TDTT trong hệ thống giáo dục và giáo dưỡng chung

Giáo dục thể chất là một trong mục tiêu giáo dục toàn diện của Đảng và Nhà nước ta, và nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân Giáo dục thể chất

được hiểu là: “Quá trình sư phạm nhằm giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ, hoàn thiện về thể chất và nhân cách, nâng cao khả năng làm việc, và kéo dài tuổi thọ của con người”

Giáo dục thể chất cũng như các loại hình giáo dục khác, là quá trình sư phạm với đầy đủ đặc điểm của nó, có vai trò chủ đạo của nhà sư phạm, tổ chức hoạt động của nhà sư phạm phù hợp với học sinh với nguyên tắc sư phạm Giáo dục thể chất chia thành hai mặt tương đối độc lập: Dạy học động tác (giáo dưỡng thể chất) và giáo dục tố chất thể lực Trong hệ thống giáo dục nội dung đặc trưng của giáo dục thể chất được gắn liền với giáo dục, trí dục, đức dục, mỹ dục và giáo dục lao động

Giáo dục thể chất với nhiệm vụ là: “Phát triển toàn diện các tố chất thể lực, và trên cơ sở đó phát triển các năng lực thể chất, bảo đảm hoàn thiện thể hình, củng cố sức khoẻ, hình thành theo hệ thống và tiến hành hoàn thiện đến mức cần thiết các kỹ năng và kỹ xảo quan trọng cho cuộc sống” Đồng thời chương trình giáo dục thể chất trong các trường Đại học, Cao đẳng và Trung học chuyên nghiệp nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dục

đó là: “Trang bị kiến thức, kỹ năng và rèn luyện thể lực cho học sinh sinh viên” GDTC là một loại hình giáo dục chính vì vậy nó là một quá trình giáo dục có tổ chức, có mục đích, có kế hoạch để truyền thụ tri thức, kỹ năng , kỹ xảo vận động, những kinh nghiệm sống từ thế hệ này cho thế hệ khác… Như vậy, vì là quá trình sư phạm nên GDTC đòi hỏi phải tuân thủ

theo những nguyên tắc sư phạm Trong đó vai trò của người học sịnh là trung tâm, người thầy có nhiệm vụ định hướng dẫn dắt, các hoạt động tổ chức tuân thủ theo nguyên tắc sư phạm

Nhiệm vụ:

Công tác GDTC cho sinh viên các trường đại học nhằm giải quyết các nhiệm vụ:

+ Giáo dục cho sinh viên về đạo đức và nhân cách con người Việt Nam

Xã hội Chủ nghĩa Rèn luyện tinh thần tập thể, ý thức tổ chức kỷ luật, năng động và sáng tạo trong học tâp cũng như trong cuộc sống, xây dựng cuộc sống lành mạnh, sẵn sàng xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa + Hình thành và hoàn thiện những kỹ năng kỹ xảo vận động cơ bản của một số môn thể thao và trang bị cho sinh viên những kiến thức chuyên môn như: Lý luận cơ bản về tập luyện và thi đấu thể thao Trang bị cho sinh viên những tri thức cần thiết về phương pháp, phương tiện GDTC để tự tập luyện cũng như có thể tổ chức và hướng dẫn mọi người

+ Góp phần duy trì và củng cố sức khoẻ của sinh viên, phát triển cơ thể một cách hài hoà, cân đối, xây dựng thói quen lành mạnh và khắc phục những thói quen xấu trong cuộc sống Nhằm đạt hiệu quả tốt trong quá trình học tập

và đạt những chỉ tiêu thể lực quy định cho từng đối tượng trên cơ sở tiêu chuẩn rèn luyện thân thể theo lứa tuổi

+ Giáo dục tính thẩm mỹ cho sinh viên và tạo điều kiện để nâng cao trình

độ thể thao của sinh viên

1.5.2 Mục tiêu, nhiệm vụ công tác TDTT trong nhà trường quân đội

Mục đích của công tác TDTT trong QĐND Việt Nam

Tăng cường sức mạnh chiến đấu, nâng cao sức khoẻ phục vụ trực tiếp việc học tập quân sự, nghiệp vụ để hoàn thành nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu

và xây dựng kinh tế

Nhiệm vụ HLTL trong QĐND Việt Nam

- Phát triển các tố chất thể lực phục vụ đắc lực cho công tác huấn luyện chiến đấu và chiến đấu thắng lợi

- Thông thạo các động tác vượt vật cản, đánh giáp lá cà, bơi vũ trang, cơ động nhanh bằng đi và chạy

- Giáo dục và xây dựng tính mưu trí, sáng tạo, lòng dũng cảm, tính quyết đoán, chủ động và một số phẩm chất cần thiết khác

- Giữ gìn sức khoẻ, phát triển thể lực nâng cao khả năng hành động chính xác, khéo léo, khả năng chịu đựng của cơ thể trong điều kiện chiến đấu, lao động căng thẳng về tinh thần và thể lực

1.5.3 Nội dung công tác thể dục thể thao trong QĐND Việt Nam

Bản chất của TDTT trong quân đội là huấn luyện thể lực và huấn luyện chiến đấu, cho nên nội dung của công tác TDTT trong quân đội gắn chặt với hai mục tiêu trên Trong điều lệ huấn luyện thể lực của Bộ Tổng Tham mưu – cục huấn luyện chiến đấu năm 1981 và tài liệu huấn luyện thể dục sáng thể thao chiều do Cục quân huấn – Bộ Tổng Tham mưu năm 1999 đã ghi rõ nội dung của công tác TDTT trong quân đội bao gồm; Thể dục sáng, thể thao chiều và thể thao trong hành quân dã ngoại

Thể thao chiều, bao gồm:

- Các môn thể thao phải huấn luyện ngoại khóa

- Ôn luyện các nội dung huấn luyện chính khóa (các môn thể thao Olympic, các môn thể thao quân sự)

- Kiểm tra, thi đấu

Thể thao trong hành quân dã ngoại; Đây là nội dung bắt buộc trong huấn luyện thể lực, chủ yếu là hành quân di chuyển trên các địa hình khác nhau, quãng đường di chuyển không cố định, có thể chỉ vài km, nhưng đôi khi cả vài chục km, mục đích vừa rèn luyện thể lực vừa rèn luyện ý chí, tâm lý Bất kỳ một đơn vị nào trong toàn quân đều phải duy trì và tập luyện theo những nội dung trên, không thể tách rời hoặc cắt bỏ một nội dung nào Còn hình thức tổ chức, thời gian, địa điểm tập luyện căn cứ vào điều kiện cụ thể của từng đơn vị Hàng năm phải nộp kết quả rèn luyện thể lực của đơn vị mình lên phòng thể thao – Cục quân huấn theo tiêu chuẩn rèn luyện thể lực được ban hành

1.5.4 Hình thức cơ bản HLTL trong QĐND Việt Nam

HLTL là một hình thức cơ bản của đơn vị trong quân đội nhằm truyền thụ kiến thức, kỹ năng phát triển các tố chất thể lực góp phần bồi dưỡng phẩm chất đạo đức Mỗi giờ huấn luyện đều có mục đích, nhiệm vụ nhất định, có nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức khác nhau sao cho phù hợp với từng đơn vị

Trong quá trình huấn luyện cần tuân thủ những nguyên tắc sư phạm GDTC và phải đảm bảo tính khách quan của khoa học sư phạm quân sự Những yêu cầu trong quá trình huấn luyện:

1 Tác động của buổi tập phải toàn diện về các mặt: giáo dục, giáo dưỡng và sức khỏe

2 Hoạt động huấn luyện phải được thực hiện từ đầu cho đến cuối buổi tập

3 Trong buổi tập cần tránh khuôn mẫu cứng nhắc

4 Đảm bảo các nguyên tắc huấn luyện, chú ý nhiều đến nguyên tắc đối

xử cá biệt

5 Các buổi tập phải có mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể sao cho có thể giải quyết ngay trong buổi tập

Các hình thức huấn luyện cơ bản trong nhà trường quân đội

- Huấn luyện trong giờ học bắt buộc ( giờ học chính khoá) :

Là hình thức cơ bản nhất của công tác GDTC, được tiến hành trong kế hoạch học tập của nhà trường Nhiệm vụ nhằm trang bị cho học sinh, sinh viên những tri thức kỹ năng kỹ xảo vận động, những kiến thức thể dục thể thao Với muc đích chính của việc đào tạo cơ bản về thể chất và thể thao trong trường học là: Xúc tiến quá trình đào tạo năng lực đạt thành tích trong thể chất và thể thao của học sinh, sinh viên, phát triển các tố chất thể lực, phát triển năng lực tâm lý, tạo ý thức tập luyện TDTT thường xuyên, giáo dục

được đức tính cơ bản, lòng nhân đạo cho học sinh

Do vậy giờ học TDTT chính khoá mang tính hành chính pháp quy, quy định đối với học sinh và cán bộ giảng dạy Đó là giờ học theo chương trình có quy định về thời gian và quy cách đánh giá chất lượng được bắt đầu từ mẫu giáo, sau đó là dạy TDTT theo chương trình ở các cấp học đến bậc đại học

Bản thân giờ học TDTT có ý nghĩa quan trọng nhiều mặt đối với việc quản lý và giáo dục con người trong xã hội Việc học tập các bài tập thể dục, các động tác kỹ thuật là điều kiện cần thiết để con người phát triển cơ thể một cách hài hoà toàn diện, bảo vệ và củng cố sức khoẻ, hình thành năng lực chung và chuyên môn Mặt khác trong giờ học TDTT, những phẩm chất ý chí của con người như: lòng dũng cảm, tính quyết đoán, tính kiên trì và khả năng

tự kiềm chế… được hình thành và hoàn thiện Các giờ học còn có vai trò rất lớn đối với công tác giáo dục lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc, tinh thần tập thể, thẳng thắn, trung thực

Các môn học bắt buộc trong giờ học chính khóa trong trường Học viện KTQS như; thể dục dụng cụ, điền kinh, bơi và bơi vũ trang

- Huấn luyện trong giờ thể dục sáng:

Mục đích, nhiệm vụ

+ Ngoài ý nghĩa vệ sinh, thức tỉnh và khởi động cơ thể chuẩn bị cho một ngày làm việc riêng đối với lực lượng vũ trang thể dục sáng còn là một hình thức huấn luyện thể lực bắt buộc, một chế độ trong ngày theo điều lệnh quản lý bộ đội + Thông qua chế độ tập thể dục buổi sáng, bộ đội hình thành thói quen, tác phong khẩn trương, linh hoạt, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tập thể, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ, bài tập đi và chạy, các

động tác bổ trợ

- Huấn luyện thể lực trong quá trình huấn luyện chiến đấu: Hành quân dã ngoại RLTL kết hợp mang vác trang bị theo quy định, quãng đường dài ngắn tùy thuộc vào yêu cầu nhiệm vụ, đây là hình thức huấn luyện mang tính đặc thù của huấn luyện quân sự Buổi tập hành quân trên các loại địa hình khác nhau nhằm tăng cường sức bền bỉ, dẻo dai, rèn luyện thể lực và ý chí sát với thực tế chiến đấu, hành quân là hình thức phổ biến và là nội dung bắt buộc trong kế hoạch huấn luyện vì vậy các cuộc hành quân được tổ chức với quy định chặt chẽ và các quân nhân trong quá trình hành quân phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định đó

- Huấn luyện trong giờ thể thao chiều:

Mục đích, nhiệm vụ

+ Hoạt động thể thao chiều là một hình thức của công tác huấn luyện thể lực, nhằm hoàn thiện các tố chất thể lực cơ bản, rèn luyện tăng cường sức khỏe, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức ý chí, tinh thần tập thể, ý thức tổ chức kỷ luật C¸c m«n thÓ thao được sử dụng nhiều như là các môn thể thao qu©n sù, thÓ thao Olympic

+ Huấn luyện thể thao chiều được sử dụng để giải quyết sự hạn chế về thời gian học tập, rèn luyện trong thời gian huấn luyện chính khóa

+ Nâng cao đời sống tinh thần của bộ đội

Nội dung

+ Các môn thể thao phải huấn luyện ngoại khóa

+ Ôn luyện các nội dung huấn luyện chính khóa

+ Kiểm tra, thi đấu

1.6 Nội dung, hình thức hoạt động thể thao ngoại khóa trong trường học

Ngoài giờ học TDTT chính khoá, giờ học TDTT ngoại khoá cũng đóng vai trò rất quan trọng đối với công tác GDTC trong các nhà trường Việc phát triển và hoàn thiện thể chất của học sinh, sinh viên đòi hỏi sự tích luỹ của quá trình tập luyện lâu dài và thường xuyên Vì vậy giờ học TDTT ngoại khoá có nhiệm vụ góp phần hoàn thiện các bài học chính khoá, được tiến hành vào giờ

tự học của học sinh, sinh viên dưới sự hướng dẫn của giáo viên hay hướng dẫn viên TDTT Ngoài ra còn các hoạt động thể thao quần chúng ngoài giờ học bao gồm: Tham gia luyện tập trong các câu lạc bộ, các đội tuyển thể thao, tham gia tập các bài tập thể thao chống lại mệt mỏi hàng ngày cũng như giờ

tự tập luyện của học sinh sinh viên trong phong trào rèn luyện thân thể chung của xã hội.

Hoạt động TDTT ngoại khoá mang tính tự giác chính vì vậy đòi hỏi trong giờ học chính khoá cán bộ, giáo viên thể thao phải giác ngộ tinh thần yêu thích thể thao của học sinh, sinh viên cho các em thấy vai trò và tầm quan trong của tập luyện TDTT đối với cuộc sống Từ đó tạo ra động cơ tập luyện TDTT ngoại khoá cho đúng đắn

Hoạt động tập luyện TDTT ngoại khoá có ý nghĩa rất quan trọng Ngoài việc nhằm giáo dục và rèn luyện các phẩm chất đạo đức ra còn là nơi sinh hoạt giao lưu của mọi người, là nơi giáo dục pháp luật, góp một phần đẩy lùi các tệ nạn xã hội ra khỏi đời sống của con người

Tác dụng của GDTC và hoạt động TDTT có chủ đích áp dụng trong các trường đại học là phát triển toàn diện, là phương tiện để hợp lý hoá chế độ

hoạt động, nghỉ ngơi tích cực, giữ gìn và nâng cao năng lực hoạt động, học tập của học sinh sinh viên trong suốt thời gian học tập tại nhà trường

Trong quy định tổ chức hoạt động thể thao ngoại khoá cho học sinh, sinh viên của Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo quy định rất rõ về mục đích, yêu cầu cũng như cách thức tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho học sinh sinh viên, cụ thể như sau:

1.6.1 Về mục đích, yêu cầu, nguyên tắc tổ chức các hoạt động thể thao ngoại khoá

“1 Tổ chức các hoạt động thể thao ngoại khoá trong nhà trường nhằm động viên, khuyến khích học sinh, sinh viên tự giác tham gia tập luyện thể thao; hình thành thói quen rèn luyện thân thể thường xuyên cho học sinh, sinh viên

2 Hoạt động thể thao ngoại khoá phải được quan tâm, chỉ đạo sâu sát, chặt chẽ, Xây dựng kế hoạch phù hợp và đảm bảo về tài chính, cơ sở vật chất, sân bãi, dụng cụ, đáp ứng nhu cầu của học sinh, sinh viên

3 Việc tổ chức hoạt động thể thao ngoại khoá cho học sinh, sinh viên trong nhà trường phải Bảo đảm các nguyên tắc sau:

+ Phù hợp với đường lối của Đảng, Pháp luật của Nhà nước, điều kiện cụ thể của từng địa phương, cơ sở giáo dục, tránh lãng phí, hình thức

+ Người tham gia phải tự nguyện, tự giác, phù hợp với sở thích, giới tính, lứa tuổi và sức khoẻ

+ Có chương trình, kế hoạch và có thể được lồng ghép với các hoạt động

có ý nghĩa giáo dục của nhà trường

+ Xã hội hóa đối với các hoạt động thể thao ngoại khoá của học sinh, sinh viên”

1.6.2 Nội dung hoạt động thể thao ngoại khoá

“1 Tổ chức cho học sinh, sinh viên tập luyện các bài thể dục, thể dục nhịp điệu, khiêu vũ thể thao trong giờ nghỉ giải lao ở giữa các tiết học ( đối với học sinh phổ thông); thời gian ít nhất là 10 phút, thực hiện 01 lần trong 01 ngày

2 Khuyến khích động viên học sinh, sinh viên hàng ngày tự tập luyện ngoài giờ (ngoại khoá) các môn thể thao theo sở thích của từng cá nhân (điền kinh, thể dục, các môn bóng, cầu lông, đá cầu, cờ, võ, vật, bơi lội, ) Nội dung kiểm tra đánh giá thể lực, các môn thể thao có trong chương trình thi đấu của Hội khoẻ Phù Đổng, Đại hội thể thao sinh viên và các chương trình hoạt động giáo dục thể chất của ngành giáo dục

3 Tổ chức cho học sinh, sinh viên tập luyện các môn thể thao dân tộc, trò chơi vận động theo điều kiện của từng địa phương

4 Thành lập, duy trì tập luyện thường xuyên đội tuyển năng khiếu thể thao của từng môn để làm nòng cốt cho hoạt động thể thao của nhà trường và

cử đội, vận động viên tham gia thi đấu ở cấp huyện, tỉnh, khu vực và toàn quốc

5 Tổ chức các giải thi đấu thể thao thường xuyên trong nhà trường và tham gia các hoạt động thi đấu thể thao cấp huyện, tỉnh, khu vực và toàn quốc.”

1.6.3 Hình thức tổ chức các hoạt động thể thao ngoại khoá

“1 Tổ chức hoạt động thể thao ngoại khoá theo kế hoạch của nhà trường

và được phân cấp tổ chức tập luyện với các hình thức tập theo tập thể (tổ, đội, nhóm, lớp, khối) và tập có hướng dẫn

2 Thành lập các câu lạc bộ thể thao, trung tâm thể thao của nhà trường

để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của học sinh, sinh viên tham gia tập luyện và thi đấu

3 Tổ chức các hoạt động thi đấu thể thao giao lưu và trao đổi, phổ biến những kiến thức về tập luyện thể thao, giữ gìn sức khoẻ để tăng cường sự hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau

4 Tổ chức các giải thể thao hoặc Hội thi thể thao ít nhất một năm một lần; Đại hội thể dục thể thao (cho sinh viên, học sinh chuyên nghiệp) hoặc Hội khoẻ Phù Đổng (cho học sinh) hàng năm tại các nhà trường”

( Điều 2,3,4 Quyết định số 72/2008/QĐ-BGDĐT ngày 23 tháng 12 năm

2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)

1.6.4 Nội dung, hình thức thể thao ngoại khóa trong nhà trường quân đội

Trong công tác huấn luyện thể lực cho bộ đội thì hoạt động thể thao ngoại khóa đóng vai trò rất lớn, bởi giờ học chính khóa có thời lượng rất ít chỉ

đủ để làm quen với kỹ thuật động tác, có hơn nữa là chi biết cách thức tập luyện, do đó để bộ đội có thể nâng cao được thể lực, hoàn thiện kỹ thuật động tác bổ trợ cho giờ học chính khóa thì cần phải tập luyện ngoại khóa vào các giờ thể dục sáng hay thể thao chiều Tập luyện ngoại khóa là hình thức tập luyện tự nguyện nhằm củng cố sức khỏe, duy trì và nâng cao hoạt động thể lực, rèn luyện cơ thể và chữa, phòng bệnh, giáo dục các tố chất vận động tiếp thu các kỹ năng, kỹ xảo

Các buổi tập ngoại khóa thường có cấu trúc đơn giản và nội dung hẹp hơn so với buổi tập chính khóa, hình thức ngoại khóa đồi hỏi ý thức tập luyện tinh thần độc lập sáng tạo cao của mỗi quân nhân tham gia tập luyện Nhiệm

vụ cụ thể và nội dung tập luyện ngoại khóa chủ yếu phụ thuộc vào sở thích và hứng thú cá nhân cũng như buổi tập chính khóa Cấu trúc buổi tập ngoại khóa phải đảm bảo cho cơ thể dần dần bước vào hoạt động tạo điều kiện tốt nhất để thức hiện phần cơ bản và kết thúc buổi tập, người tập thường sử dụng nhiều quy tắc thủ thuật đã được giáo viên, cán bộ hướng dẫn trong giờ chính khóa

để định mức lượng vận động

Do nội dung buổi tập ngoại khóa có những nét khác biệt nên hình thức tổ chức tập luyện có những đặc trưng riêng theo tính chất hướng dẫn tập ngoại khóa được chia thành:

- Các buổi tự tập cá nhân

- Các buổi tập theo nhóm tự nguyện

- Các buổi tập theo nhóm có tổ chức

Tập luyện thể dục buổi sáng là hình thức quy định về mặt tổ chức và thực hiện trong khoảng thời gian 15 – 20 phút ngay sau khi thức dậy buổi sáng Tất cả quân nhân trong quân ngũ đều phải tập luyện thể dục buổi sáng mỗi ngày

Tập luyện ngoại khóa cũng cần phải có cấu trúc như giờ học chính khóa, đặc biệt là trong giờ thể thao chiều điển hình là các môn thể thao tự chọn, các môn thể thao quân sự theo sở thích của từng cá nhân, các buổi tập có nội dung khác nhau sẽ giúp cho quân nhân nắm được chắc hơn nội dung chương trình học chính khóa, chuẩn bị tốt cho họ cả về thể lực, tâm lý tham gia vào các đợt kiểm tra rèn luyện thân thể theo quy định của quân đội, ngoài ra còn hoàn thiện hơn về kỹ năng các môn thể thao, bên cạnh đó

là hình thành cho người quân nhân phẩm chất đạo đức tốt, ý chí kiên cường, dũng cảm và giáo dục cả tinh thần trách nhiệm, tình đoàn kết giúp

đỡ lẫn nhau đối với đồng chí đồng đội

Giữa hình thức tập luyện chính khóa và ngoại khóa có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, tập luyện ngoại khóa có vai trò là bổ sung và hoàn thiện hơn cho buổi tập chính khóa, góp phần tạo nên nếp sống lành mạnh, sôi nổi, tự tin trước đám đông, tinh thần lạc quan tươi vui của người quân nhân Việc kết hợp hợp lý và khoa học giữa buổi tập chính khóa và ngoại khóa sẽ giúp cho người quân nhân có thể lực tốt, dẻo dai, thân hình khỏe mạnh và là cơ

sở để sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao trong công tác cũng như trong chiến đấu

CHƯƠNG 2 NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG THỂ THAO NGOẠI KHÓA

CỦA HỌC VIÊN QUÂN SỰ TRƯỜNG HỌC VIỆN KTQS

2.1.Vài nét về Học Viện Kỹ Thuật Quân Sự

Được thành lập vào tháng 10 năm 1966 với bề dày hơn 45 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành đã viết lên những trang sử vẻ vang bởi sự hy sinh, cống hiến biết bao sức lực, trí tuệ và cả xương máu của các thế hệ cán

bộ, giáo viên, học viên, công nhân viên, chiến sĩ Trong những năm kháng chiến chống đế quốc xâm lược với vai trò và nhiệm vụ trọng tâm của cán bộ giáo viên học viên trong học viện là nghiên cứu, chế tạo cải tiến nâng cao hiệu quả, phát huy tính năng vũ khí, khí tài, chống lại cuộc chiến tranh bằng

vũ khí hiện đại Góp phần xứng đáng đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của

đế quốc Mỹ

Những thành tích trên là nền móng vững chắc trong quá trình phát triển đi lên của Học viện KTQS sau hoà bình lặp lại Với nhiệm vụ mới là trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học chất lượng cao, quan trọng của Quân đội và Nhà nước Hiện nay Học viện đã trở thành ngôi trường có hệ thống tổ chức và đào tạo và nghiên cứu khoa học với quy mô đội ngũ giảng viên hùng hậu Trên

80 giáo sư, phó giáo sư, hàng trăm tiến sỹ, hàng chục nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú… Học viện đã đào tạo được 6 khoá chuyển tiếp, 46 khoá đào tạo dài hạn, 27 khoá chuyển cấp, 22 khoá cao học với tổng số hàng chục nghìn cán bộ bao gồm (kỹ sư, thạc sỹ, tiến sỹ khoa học) Tiến hành nhiều công trình nghiên cứu khoa học phục vụ đắc lực cho sự nghiệp đánh thắng giặc Mỹ xâm lược, xây dựng quân đội củng cố quốc phòng và phát triển kinh tế

Để được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng

vũ trang nhân dân trong thời kỳ đổi mới, là một trong 15 trường đại học trọng điểm quốc gia như hiện nay đòi hỏi một quá trình phấn đấu liên tục không mệt mỏi của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, cán bộ khoa học, đội ngũ học viên và nhân viên quốc phòng trong toàn Học viện Cả về tư duy trí tuệ và hành động thực tiễn để đi từ không đến có từ chưa đầy đủ đến dần hình thành hệ thống đầy đủ vững chắc của các ngành vừa rộng vừa sâu Xây dựng đội ngũ cán bộ giáo viên với cơ cấu đồng bộ, có phẩm chất chính trị tốt, năng lực chuyên môn vững vàng, có ý thức tự giác sẵn sàng nhận và hoàn thành các nhiệm vụ

Thực trạng đội ngũ GV, HDV TDTT của nhà trường

Để khảo sát và đánh giá thực trạng đội ngũ CBQL, GV, HDV làm công tác giảng dạy và tổ chức hoạt động phong trào TDTT của Học viện KTQS, chúng tôi tiến hành khảo sát về số lượng trong những năm gần đây, kết quả thu được trình bày tại bảng 2.1

Bảng 2.1 Thực trạng đội ngũ cán bộ giáo viên Học Viện KTQS

Đại học tại chức

Đại học chính quy

Thạc

sĩ

Giảng viên chính

Giảng viên

Trợ giảng

Đảng viên

Đoàn viên

Trên 15 năm

Từ bảng 2.1 cho thấy: từ năm 2008 số lượng giáo viên TDTT giảm nhiều

lý do vì khoa đã tách một bộ phận giáo viên về bên văn phòng – trung tâm quản lý và RLTL Khiến cho đội ngũ cán bộ giáo viên giảm đi đáng kể Điều

đó đã có nhiều ảnh hưởng đến chất lượng công tác GDTC và phong trào TDTT của Học viện trong những năm qua Những năm qua số lượng biên chế của bộ môn GDTC không thay đổi, từ đó kéo theo số cán bộ quản lý phong trào, trọng tài các môn thể thao cũng không thay đổi Trong khi đó số lượng học viên tuyển sinh của Học viện hàng năm vẫn tăng lên Vì vậy, số giáo viên trong bộ môn vừa phải làm công tác giảng dạy vừa làm công tác phong trào, vừa làm trọng tài, vừa huấn luyện Trong khi đó cán bộ quản lý bộ đội lại là lực lượng gần gũi nhất, quản lý chặt chẽ nhất học viên quân sự thì lại không

có chuyên môn về tổ chức các hoạt động thể thao ngoại khóa này Đây cũng

là một trong những bất cập và khó khăn trong việc quản lý và tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa cho học viên Do đó trong quá trình tổ chức, quản lý hoạt động thể thao ngoại khóa cần nâng cao trình độ của đội ngũ HDV, tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ TDTT cho đội ngũ CBQL học viên nhằm phát huy tối đa vai trò của đội ngũ này

Thực trạng về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác TDTT Học viện KTQS

Cơ sở vật chất, sân bãi, dụng cụ trang thiết bị tập luyện là điều kiện hết sức quan trọng để tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa, thông qua điều kiện

về cơ sở vật chất phản ánh nội dung và chất lượng của hoạt động này Đánh giá được thực trạng cơ sở vật chất là tiền đề cho việc lựa chọn nội dung và hình thức tập luyện hoạt động thể thao ngoại khóa

Thực trạng cơ sở vật chất, sân bãi tập luyện TDTT của Học viện KTQS được trình bày ở bảng 2.2

Bảng 2.2 Thực trạng cơ sở vật chất, sân bãi dụng cụ TDTT – Học Viện

Không tốt

bộ, giáo viên và học viên

Có thể khẳng định, đây là một trong những điểm mạnh, thuận lợi lớn cho công tác GDTC và phong trào TDTT trong Học viện Tuy nhiên, việc khai

thác, sử dụng các trang thiết bị tập luyện này nhằm nâng cao chất lượng công tác GDTC và phát triển phong trào TDTT trong học viện chưa tốt, thể hiện ở

số người tham gia tập luyện TDTT và ở các môn thể thao cụ thể chưa nhiều,

và hầu như không có sự tăng trưởng; phong trào tập luyện vẫn mang tính tự phát Bên cạnh đó có một số địa điểm tập luyện khai thác không đúng mục đich( ví dụ như: học viên lấy sân bóng rổ làm sân bóng đá 5x5, phòng tập thể hình được trang bị dụng cụ tập luyện hiện đại nhưng khai thác chưa hiệu quả,

số lượng học viên tập ít, nhiều dung cụ không sử dụng đến )

Vì vậy, để nâng cao chất lượng công tác GDTC tại Học viện trong những năm tới, việc khai thác tối đa cơ sở vật chất được trang bị vào quá trình giảng dạy môn GDTC và phát triển phong trào tập luyện TDTT trong Học viện cần phải được quan tâm nhiều hơn để thúc đẩy phong trào TDTT phát triển từ đó nâng cao chất lượng công tác GDTC trong Học viện

Về kinh phí cho công tác GDTC

Bảng 2.3 Kinh phí cho hoạt động TDTT Học Viện KTQS

TT Nguồn kinh phí Mức kinh phí (triệu đồng)

Năm 2009 Năm 2010 Năm 2011

quan, với nguồn kinh phí được cấp như vậy chưa thể đáp ứng được cho công tác GDTC và TDTT của Học viện Có thể nói trong những năm qua, với sự quan tâm chỉ đạo, định hướng của Đảng uỷ, Ban giám đốc Học viện, công tác xây dựng cơ sở sân bãi, nhà tập chưa thực sự được nhiều Nguồn kinh phí ngân sách hàng năm đều tăng tuy nhiên chưa nhiều Nguồn kính phí đó chỉ đủ

để tổ chức các giải đấu TDTT hàng năm của Học viện Còn đối với các hoạt động khác như giao lưu, các giải thi đấu quy mô nhỏ cấp tiểu đoàn thì các tiểu đoàn, các CLB hoàn toàn tự túc

Thực trạng về chương trình GDTC chính khoá của học viên đào tạo dài hạn tại Học viện KTQS

Cấu trúc chương trình, nội dung môn học GDTC cho học viên hệ đào tạo dài hạn ở Học viện KTQS hiện nay gồm có 6 học phần (tương ứng với 3 năm học đầu), với tổng số giờ là 90 tiết, 6 học phần tương ứng với các học kỳ như sau:

Bảng 2.4 Nội dung chương trình GDTC của học viên đào tạo dài hạn tại Học Viện KTQS

có nội dung học lý thuyết, thường nội dung lý thuyết thường lồng ghép trong giờ học thực hành cho nên lượng kiến thức trang bị cho học viên là quá ít, từ

đó cũng ảnh hưởng đến việc tổ chức hoạt động thể thao ngoại khóa.Vì vậy, nếu không có hình thức tập luyện TDTT ngoại khoá thích hợp với từng đối tượng học viên thì chắc chắn, chất lượng công tác GDTC sẽ không cao

Tổng quỹ thời gian trong toàn khoá học của chương trình GDTC là 90 tiết được chia thành 06 học phần Điểm trung bình trung của 06 học phần là điểm kết thúc môn học và được xếp loại và cấp chứng chỉ GDTC Nội dung

và chương trình GDTC ở Học viện KTQS đã được đưa vào chương trình đào tạo, cũng như ở một số trường, tên của các môn học đã được thay đổi phù hợp với đặc điểm, yêu cầu của nhà trường như: TDTT, HLTL, rèn luyện thể lực và GDTC

Tại mỗi học phần, nhà trường quy định điều kiện để các học viên đủ điều kiện tham dự thi kết thúc như sau:

- Phải tham gia học tập, tập luyện đầy đủ thời gian theo quy định

- Phải đạt yêu cầu các nội dung thực hành quy định trong học phần

Bảng 2.5 Kết quả học tập môn học GDTC của học viên Quân sự

Học Viện KTQS năm 2010 (n = 1168)

TT Khóa Học kỳ

Kết quả

Ghi chú

Khoá 43 kỳ 1; học bơi (TD5) , kỳ 2 học bóng chuyền (TD6)

Khoá 44 kỳ 1; học xà bài 4 (TD3), kỳ 2 học chạy vũ trang 3000m (TD4)