Chương này, cô gọitrống không nhà thám tử người Bỉ là “Poirot”, chương sau lại viết “Ông Poirot”, sự thay đổi ấy là rấthay, hàm chứa ý nghĩa.. Thú thật là mình không chắc đã dám dùng nhữ
Trang 3ra nhiều thông tin sai lạc.
Trang 4Tốt nhất là bản tường thuậtnày nên do một người trong cuộcviết, một người mà ta không thểnghi ngờ là có thiên kiến với ai.Tôi liền khuyên cô Leatheran nênđảm nhận trách nhiệm này Theotôi, cô đúng là người có thể làmtròn nhiệm vụ Cô có kiến thứcchuyên môn tốt, lại không hềquen biết trước các thành viêncủa đoàn khảo cổ trường đại họcPitlstown hoạt động tại Iraq.Thông minh và có óc quan sát, cô
là một nhân chứng rất quý, ở ngaytại chỗ
Trang 5Cô Leatheran ngần ngại mãimới chịu nhận lời, và đến khi viếtxong, phải hối thúc mãi cô mớiđưa tôi xem bản thảo Sau này tôimới biết sự do dự ấy một phần là
do trong đó có một số chỗ cô đãnhận xét về Sheila, con gái tôi Tôivội làm cô yên tâm ngay: thật vậy,thời nay, bố mẹ thường quánuông chiều con cái, và con cái thìkhông ngại chỉ trích bố mẹ Mặtkhác, cô rất khiêm tốn khi nói vềvăn phong của mình, cô yêu cầutôi sửa giùm những sai sót vềchính tả và ngữ pháp Nhưng tôi
Trang 6đã không chữa một chữ nào Theotôi, cô Leatheran viết rất có hồn,
có bản sắc Chương này, cô gọitrống không nhà thám tử người Bỉ
là “Poirot”, chương sau lại viết
“Ông Poirot”, sự thay đổi ấy là rấthay, hàm chứa ý nghĩa Đó là vì dùsao, cô cũng được giáo dục mộtcách cặn kẽ (thật vậy, chớ quên làcác nữ y tá ở nước Anh luôn tuânthủ nghiêm túc nội quy)
Tôi chỉ tự cho phép mình mộtđiều duy nhất, là viết chương mởđầu, dựa vào bức thư mà một côbạn của Leatheran vui lòng
Trang 7chuyển cho tôi Thư này sẽ giúpbạn đọc có một ý niệm về tínhcách của tác giả thiên truyện này.
Trang 8CHƯƠNG MỞ ĐẦU
Trong khách sạn Tigris Place ởBaghdad, một cô y tá ngồi viếtthư Bút chạy sột soạt trên giấy:
“… Đó là tất cả tin tức mình kể lần này Đúng là biết thêm một xứ
sở khác trên thế giới cũng thú, mặc
dù mình vẫn thích nước Anh hơn tất cả mọi nước khác Cậu không thể hình dung vẻ bẩn thỉu, kinh tởm của thành phố Baghdad Đâu rồi cái thần tiên của “Một nghìn một đêm lẻ”! Có lẽ ở phía bờ sông còn khá, nhưng bên trong thành
Trang 9phố thì rất chán… chẳng có cửa hàng nào đẹp Thiếu tá Kelsey dẫn mình đi thăm các quầy tạp hóa trông cũng lạ mắt… song toàn là những đồ linh tinh, hổ lốn, đã thế tiếng gõ của thợ gò làm xoong chảo vang lên đến nhức óc Thú thật là mình không chắc đã dám dùng những xoong ấy, vì sợ chất gỉ đồng khi đun nấu bằng những dụng cụ kim loại đó.
Mình sẽ viết thư báo tin sau vềkết quả việc bác sĩ Reilly giới thiệumình vào chỗ làm ấy Cái ôngngười Mỹ này hiện đang ở
Trang 10Baghdad, và chiều nay sẽ đến gặpmình Công việc là trông nom vợông ta… Theo bác sĩ Reilly, bà tahay lên cơn “khủng hoảng”… Bác
sĩ không nói gì thêm, nhưng bạnbiết đấy, ta hiểu thông thường từ
đó có nghĩa gì (Hy vọng là bà tachưa đau nghiêm trọng đến mứcđiên loạn) Dĩ nhiên, bác sĩ Reillyrất kín tiếng, song nhìn trong mắtông ấy mình biết ngay Chắc cậuhiểu mình Cái ông giáo sư Leidner
ấy là một nhà khảo cổ đang tiếnhành những cuộc khai quật ở samạc, phục vụ một bảo tàng của
Trang 11Bạn thân mến, hôm nay mìnhkết thúc ở đây, gửi cậu những lờichúc thân yêu nhất
Amy Leatheran”
Sau khi bỏ thư vào phong bì,nàng đề địa chỉ gửi cho xơCurshaw, bệnh viện SantChristophe ở London
Nàng vừa đậy nắp bút thì mộtngười hầu bản xứ tiến đến
- Có một quý ông muốn gặp cô.Ông giáo sư Leidner
Cô y tá quay lại, thấy mộtngười tầm thước, vai hơi xuôi, râu
Trang 12màu nâu và đôi mắt mệt mỏi.Còn giáo sư Leidner thấy trướcmặt mình một phụ nữ ba mươilăm tuổi, vẻ đầy tự tin Mớ tócmàu hạt dẻ trùm lên một khuônmặt vui tươi; đôi mắt xanh nhưcười cười Một con người khỏemạnh, niềm nở, thông minh vàtháo vát, tóm lại đúng là y tá lýtưởng cho người bệnh tâm thần.
Vị khách nghĩ bụng: “CôLeatheran chính là người mìnhđang cần”
Trang 14viết như hằng ngày cô vẫn ghichép y bạ cho bệnh nhân.
Thôi được, thế cũng là mộtcách giải quyết khó khăn
Bác sĩ Reilly nói rất cần có mộtbản tường thuật vụ việc xảy ra ởTell Yarimjah, thật đơn giản vàxác thực
- Nếu do một người trong đoànkhảo cổ viết, sẽ không ai tin, cho
là có sự thiên lệch
Điều đó quả là đúng Dù đượcchứng kiến, song ít nhất tôi làngười đứng ngoài
- Vậy sao bác sĩ không viết? –
Trang 15tôi hỏi.
- Tôi không ở tại chỗ, khôngnhư cô - ông thở dài - Hơn nữa,con gái tôi phản đối
Ông luôn chịu khuất phục ýmuốn của con gái, điều đó làm tôikhó hiểu Tôi định nói ra song lạithôi
- Hừm! Nếu ông đã muốn, tôi
sẽ liều xem sao
- Xin rất hoan nghênh
- Cái khó là không biết nên bắtđầu từ đâu
- Rất đơn giản: bắt đầu từ chỗbắt đầu, và tiếp tục cho đến hết,
Trang 16thế là xong.
- Nhưng tôi không hề biếtchuyện xảy ra từ lúc nào và nhưthế nào
- Cô này, cái khó của sự bắtđầu là không nghĩa lý gì so với cáikhó phải chấm hết ở chỗ nào Đó
là điều tôi thường cảm thấy khiphát biểu trước mọi người Cóngười đã phải kéo áo tôi để bắt tôingồi xuống
Trang 17Số phận thế là đã định, tôi hứa
sẽ cố gắng làm tốt
Trước hết, có lẽ tôi phải tự giới
Trang 18thiệu Tôi ba mươi hai tuổi, tênAmy Leatheran Tôi đã hoànthành đợt thực tập y tá tại bệnhviện Saint Christophe, London.Sau, tôi làm việc hai năm ở mộtnhà hộ sinh Rồi bốn năm công táctrong nhà an dưỡng của cô Bendix,quận Devon Rồi tôi đi Iraq theo bàKelsey Chả là tôi chăm sóc bà ta
từ lúc bà sinh con, nay bà cùngchồng đi Baghdad, ở đó bà đãmượn sẵn một bà vú để trông con.Song vốn người yếu đuối, bà cứ locuống lên về chuyện phải bế con
đi xa Bởi thế thiếu tá Kelsey quyết
Trang 19định tôi đi theo họ để trông nomđứa bé trong lúc đi đường Họ sẽchịu tiền tầu để sau đó tôi trở vềLondon.
Khỏi cần đi sâu mô tả gia đìnhKelsey: đứa trẻ rất kháu, bà mẹ thìhay lo vô cớ, nhưng đối xử với tôirất tốt Chuyến đi rất thích: đây làlần đầu tôi đi xa bằng tầu biển
Cùng đi trên tầu có bác sĩReilly Ông hay nói chuyện vui,thỉnh thoảng lại trêu chọc tôi Tócđen, mặt dài, ông là bác sĩ ngoạikhoa ở bệnh viện dân yHassanieh, cách Baghdad ngày
Trang 20rưỡi đường.
Tôi ở Baghdad được một tuần,
và một hôm gặp ông ngoài phố.Ông hỏi thăm bao giờ thì tôi rờinhà thiếu tá Kelsey, vì ông biết bàKelsey đã có bà vú trước đây làmvới vợ chồng ông Wright Hai ông
bà trở về Anh, bà vú sang phục vụnhà Kelsey
Bác sĩ Reilly hỏi tôi có dự định
gì không:
- Vì tôi đang có một chỗ làm,muốn giới thiệu cô
- Chăm sóc người ốm?
Nét mặt ông trở nên nghiêm
Trang 21- Gọi là người ốm không hẳnđúng Đó là một bà thỉnh thoảnglại có những cơn… khủng hoảngtinh thần
- Ồ!
(Ta biết những từ ấy thường cónghĩa là: nghiện rượu hoặc matúy)
Bác sĩ Reilly chỉ nói đến thế Rồi
kể tiếp:
- Ông chồng là người Mỹ, nóicho đúng là người Mỹ gốc ThụyĐiển, và đang cầm đầu một đoànkhảo cổ học đi khai quật rất lớn
Trang 22Ông giải thích đoàn đang tiếnhành nghiên cứu ở nơi xưa kia làmột thành phố lớn Đại bản doanhđóng gần Hassanieh, ở một nơivắng vẻ, và giáo sư Leidner gầnđây tỏ ra lo lắng về sức khỏe bà vợ.
- Ông ấy không nói rõ, nhưnghình như bà Leidner thường cónhững cơn hoảng loạn tinh thần
- Họ cứ để bà ấy suốt ngày vớinhững gia nhân bản xứ? – Tôi hỏi
- Ồ, không Trong đoàn toànngười da trắng, bảy hoặc támngười Có lẽ bà không ở một mìnhtrong nhà đâu, nhưng đôi lúc
Trang 23hoảng loạn khá kỳ lạ Ông Leidnerbận trăm công nghìn việc, nhưngrất yêu vợ và rất khổ tâm thấy vợ
bị như thế Nếu có người nàođứng đắn, có khả năng chăm nomriêng bà thì ông ấy yên tâm hơn
- Bản thân bà ta nói gì với ông?
- Bà ta chưa bao giờ hỏi ý kiếntôi, có lẽ bà không thích tôi
Đích thân Leidner đến gặp tôinói chuyện này Cô định thế nào?
Dù sao cũng có dịp biết thêm đấtnước này trước khi về Anh Côngviệc khai quật còn hai tháng nữakết thúc, đến cho biết cũng có cái
Trang 24Từ con người đó toát lên sự hiềnhậu đồng thời với một vẻ yếuđuối.
Ông tỏ ra rất yêu vợ, nhưng khiđược hỏi về bệnh tình bà Leidner,ông lại lảng tránh, nói chungchung Đưa tay giật giật râu – sau
Trang 25này tôi nhận ra đó là thói quen đãthành tật – ông đáp:
- Cô thông cảm, nhà tôi đangtrải qua một cơn khủng hoảnglàm tôi lo lắng
- Sức khỏe thể chất bà nhà thếnào?
- Bề ngoài thì tốt, không có gìbất thường, nhưng… bà ấy tưởngtượng ra lắm thứ
- Những thứ như thế nào? – tôihỏi
Ông tránh trả lời thẳng, nóinhỏ:
- Việc nhỏ hay làm ra to Theo
Trang 26tôi, những lo sợ của bà ấy chẳng
có căn cứ gì
- Thưa ông, bà nhà lo sợ gì?Ông trả lời chung chung:
- Toàn các loại hoảng loạnthần kinh ấy mà
Tôi dám cuộc mười ăn một lại
là chuyện ma túy Và, giống nhưnhiều ông chồng khác, ôngLeidner không hề hay biết Họ chỉngồi lo lắng tại sao các bà vợ haynóng nảy, cáu bẳn
Tôi ngỏ ý lo ngại liệu bà Leidner
có chấp nhận tôi không
Mặt giáo sư tươi lên:
Trang 27- Có, có Thú thật mới đầu tôicũng ngạc nhiên một cách dễchịu Bà ấy đồng ý ngay, bảo nhưvậy bà sẽ an toàn hơn.
Cái từ “an toàn” làm tôi hơi lạ.Tôi bắt đầu nghĩ là bà Leidner mắcmột căn bệnh tâm thần
Giáo sư Leidner nói tiếp với vẻvui mừng thật sự:
- Tôi tin là cô sẽ rất hợp với vợtôi Sự có mặt của cô an ủi bà ấyrất nhiều Ngay khi nhìn thấy cô,tôi đã có cảm giác ấy Rõ ràng cô
mà nhận chăm sóc Louise thìkhông ai bằng
Trang 28- Thưa giáo sư, dù sao tôi cũngxin thử Hy vọng tôi sẽ giúp được
bà Leidner Hay là sống cạnh dânbản xứ và người da màu, nên bàsinh sợ hãi?
- Không! – ông Leidner kêu lên,
có lẽ cho giả thiết của tôi là ngộnghĩnh – Vợ tôi rất quý ngườiArập vì tính giản dị, vui vẻ tựnhiên của họ Đây là lần thứ hai
bà ấy đến xứ này Chúng tôi lấynhau chưa đầy hai năm, nhưng
bà ấy đã nói được tiếng Arập đủcho người ta hiểu
Sau một lát im lặng, tôi lại thử
Trang 29thăm dò lần nữa:
- Thưa ông, ông có lời giải thích
gì về những sợ hãi vô cớ của bànhà?
Ông ngập ngừng, rồi nói rànhrọt:
- Tôi hy vọng… tôi muốn… để
bà ấy tự nói với cô
Tôi không khai thác được gìhơn
Trang 30Trong khi chờ đợi ở nhà bàKelsey, tôi nghe được một vàingười bàn tán về đoàn khảo cổLeidner Một sĩ quan kỵ binh làbạn của bà Kelsey, bặm môi vì
Trang 31ngạc nhiên, kêu to:
- Nàng Louise xinh đẹp! Lạimột trò nữa của bà ta
Viên sĩ quan quay lại phía tôi:
- Cô biết không, chúng tôimệnh danh bà là Nàng Louisexinh đẹp
- Vậy bà ấy đẹp lắm? – tôi hỏi
- Ít nhất là bà ta tự cho nhưvậy Cứ tưởng mình là thần Vệ nữhiện hình
Bà Kelsey xen vào:
- Hãy lịch sự một chút, anhJohn! Anh thừa biết đâu chỉ mình
bà nghĩ như thế Khối ông chết mê
Trang 32chết mệt đấy thôi.
- Chị nói đúng Tôi cũng côngnhận bà ta có sức quyến rũ nhấtđịnh
- Chính anh cũng suýt mấthồn vì bà ấy, phải không? - BàKelsey mỉm cười tinh quái
Viên sĩ quan trẻ đỏ mặt, thái
độ tỏ ra lúng túng:
- Phải công nhận bà ta rất códuyên Còn ông chồng Leidner thì
mê vợ đến sát đất… và tất nhiên,mọi người trong đoàn khảo cổ đềulàm như thế với vợ của thủtrưởng
Trang 33- Họ có bao nhiêu người tất cả?
- Người đủ các quốc tịch Mộtkiến trúc sư Anh, một giáo sĩ Pháp
lo việc đọc những văn bản cổ Còn
cô Johnson người Anh, chuyên cọrửa các vật cổ trong phòng thínghiệm, rồi một ông nhiếp ảnhngười Mỹ Và vợ chồng Mercado…thì chẳng biết là người nước nào!
Cô vợ còn rất trẻ, có dáng bộ uốn
éo như rắn Cô ta rất ghét nàngLouise xinh đẹp! Cuối cùng… làhai thanh niên Một tập hợp conngười hổ lốn, nhưng nói chung thìcũng được Pennyman, ông đồng ý
Trang 34thế không?
John quay lại hỏi một ngườiđứng tuổi ngồi trong góc, đangmân mê dây mục kỉnh Nghe hỏi,ông ta giật mình nhìn lên
- Ờ, ờ, rất được, đều dễ thương.Nhưng đó là nói riêng rẽ từngngười một Tôi đồng ý với ông rằngMercado là một gã buồn cười
- Ông ta để râu kiểu rất lố bịch– bà Kelsey nói chen
Thiếu tá Pennyman coi nhưkhông nghe thấy, nói tiếp:
- Hai chàng thanh niên thì rất
dễ có cảm tình Chàng người Mỹ
Trang 35kín tiếng, chàng người Anh lại nóiluôn mồm Thông thường, thìngược lại mới phải Leidner là mộtchàng trai tuyệt vời, khiêm tốn vàgiản dị! Tôi nhắc lại, nói riêngtừng người đều rất dễ thương,song không hiểu tôi có nghĩ saikhông, chứ lần vừa rồi đến thăm
họ, tôi có cảm giác xảy ra chuyện
gì bất thường Không ai có vẻ tựnhiên, thỏa mái Không khí căngthẳng…
Hơi đỏ mặt như mỗi lần phátbiểu ý kiến, tôi thử đưa ra lời giảithích:
Trang 36- Có lẽ vẫn ngần ấy người tiếpxúc mãi với nhau, làm thần kinhcăng thẳng Trong bệnh viện tôi đã
có kinh nghiệm
- Đúng, - thiếu tá Kelsey đồngtình - Song đây mới là mùa bắtđầu khai quật, chưa đủ thời gian
để phát sinh sự căng thẳng
- Một đoàn khảo cổ cũng giốngnhư cuộc sống trại lính thu nhỏ.Cũng có bè phái, kèn cựa, ghen tị -thiếu tá Pennyman nói
- Năm nay, có thêm vài ngườimới - thiếu tá Kelsey nhận xét
Viên sĩ quan kỵ binh tính trên
Trang 37đầu ngón tay:
- Xem nào Có Coleman vàReiter là người mới Emmott và vợchồng Mercado năm ngoái khôngtham gia Cha Laviguy cũng làngười mới chiêu mộ, để thế chỗgiáo sư Byrd không theo đoànđược vì lý do sức khỏe Carey làngười cũ Hắn và cô Johnson làthành viên của đoàn ngay từ đầu,tức đã được năm năm
Thiếu tá Kelsey nói:
- Tôi cứ tưởng họ hòa hợp vớinhau lắm, như một đại gia đìnhhạnh phúc Xét về bản chất con
Trang 38người, đó là điều lạ, phải không côLeatheran?
- Hờ… không biết ông nói vậy
có đúng không Trong bệnh viện,tôi thấy người ta kèn cựa nhau vềnhững chuyện vặt vãnh
- Phải, sống với nhau lâu quá,con người sinh ra nhỏ nhen –thiếu tá Pennyman tiếp – Nhưngtrong chuyện này, tôi thấy có điều
gì nghiêm trọng hơn Leidner làngười rất hiền, khiêm tốn, xử thếkhôn khéo nên vẫn giữ được đoànkết trong đoàn Vậy mà hôm nọ,tôi đến, thấy có không khí không
Trang 39thỏa mái.
Bà Kelsey bật cười to:
- Ông không biết nguyên nhânư? Đập vào mắt thế mà
- Bà định nói gì?
- Tất nhiên, tôi nói bà Leidner
- Thôi đi bà, hãy nghĩ mà xem:
bà ấy rất đáng yêu, không gây sựvới ai
- Nào tôi có bảo bà ấy thích gây
sự đâu, nhưng cứ có mặt bà ấy làsinh chuyện
- Thế nào? Tại sao?
- Tại sao? Tại sao? Vì bà ấybuồn chán Bà không phải nhà
Trang 40khảo cổ, chỉ là vợ nhà khảo cổ Bàchẳng quan tâm những phátminh khoa học, do dó bà phải tựbày ra chuyện, làm cho mọi ngườiphải kình địch nhau.
- Mary, mình không biết thìđừng nói Chỉ tưởng tượng hão
- Vâng, thì tôi tưởng tượng,nhưng rồi ông sẽ thấy tôi đúng.Không phải ngẫu nhiên người ta vínàng Louise xinh đẹp với MonaLisa Có thể bà ta không ác ý, dùsao vẫn thích thú nhìn mọi ngườiquẩn quanh bên mình như nhữngcon rối bị mình giật dây
Trang 41- Bà ấy rất yêu chồng.
- Ồ! Điều ấy khỏi nói Khôngphải chuyện quan hệ lăng nhăng,nhưng nàng Louise xinh đẹp làchúa hay làm dáng
- Ôi, đàn bà! Sao họ đối xử tử tếvới nhau thế!
- Ông định nói giống lũ mèo cáicào cấu nhau chứ gì Nhưng nênnhớ là chúng tôi đánh giá nhaukhông lầm đau
Thiếu tá Pennyman trầmngâm:
- Cứ cho những lời đoán địnhcủa bà Kelsey là đúng, cũng chưa