- Tái sản xuất sức lao động xã hội : Tạo ra nguồn nhân lực mới để thay thế những sức lao động cũ bị mất đi do ốm đau, bệnh tật, tuổi già, tai nạn … Trình độ phát triển kinh tế do trình
Trang 1Đề tài: Phân tích vai trò của giáo dục đối với sự phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn hiện nay, vai trò của giáo dục trong thực tiễn.
I CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ SẢN XUẤT CỦA MỘT QUỐC GIA
- Hiện nay để đánh giá sự phát triển kinh tế xã hội của một quốc gia ta thường xét đếnchỉ số GDP – Gross Domestic Product (tổng sản phẩm quốc nội) của quốc gia đó.Theo thuyết tăng trưởng kinh tế hiện đại thì tỉ lệ tăng của tổng sản phẩm quốc nội củamột quốc gia phụ thuộc vào 5 yếu tố:
- Nhân lực
- Vốn sản xuất
- Tài nguyên
- Khoa học – Công nghệ
- Hiệu quả sử dụng của 4 yếu tố trên
II TẦM QUAN TRỌNG CỦA GIÁO DỤC TRONG SỰ NGHIỆP CÔNG NGHIỆP HÓA – HIỆN ĐẠI HÓA ĐẤT NƯỚC
- Bất kì một quốc gia nào muốn phát triển kinh tế sản xuất thì cần phải có đủ nhân lực
và nhân lực phải có chất lượng cao
- Tầm quan trọng của giáo dục đối với tăng trưởng kinh tế là thông qua việc làm tăngnăng suất lao động
- Con người được xem xét là phương tiện, là động lực cơ bản và bền vững của sự tăngtrưởng kinh tế
- Giáo dục với xóa đói giảm nghèo và công bằng xã hội
- Giáo dục và việc giảm mức sinh và tăng cường sức khỏe
III TÍNH CHẤT CƠ BẢN CỦA GIÁO DỤC
- Giáo dục phản ánh những giá trị văn hóa, đạo đức, thẩm mỹ chung nhất của nhân loại
và bản sắc truyền thống của mỗi quốc gia dân tộc
- Giáo dục hướng con người đến những cái hay, cái đẹp, cái tốt và phát huy yếu tố tíchcực trong mỗi con người
Giáo dục phát triển và hoàn thiện nhân cách con người
3 Tính xã hội lịch sử
Trang 2- Giáo dục chịu sựquy định bởi các điều kiện xã hội trong giai đoạn lịch sử đó.
- Giáo dục luôn cải cách, đổi mới để đáp ứng các yêu cầu phát triển của thực tiễn xãhội
IV VAI TRÒ CỦA GIÁO DỤC
1 Trong lĩnh vực kinh tế - sản xuất
- Đào tạo nhân lực: Đào tạo ra những con người mới, là những người có trình độ văn
hóa, am hiểu về khoa học kỹ thuật – khoa học công nghệ; có khả năng vận dụngnhững thành tựu khoa học kỹ thuật – công nghệ vào quá trình sản xuất lao động Nhờvậy làm tăng năng suất lao động xã hội, thúc đẩy sự phát triển kinh tế, tạo động lựccho xã hội phát triển
- Tái sản xuất sức lao động xã hội : Tạo ra nguồn nhân lực mới để thay thế những sức
lao động cũ bị mất đi do ốm đau, bệnh tật, tuổi già, tai nạn …
Trình độ phát triển kinh tế do trình độ của con người được giáo dục và đào tạo quyếtđịnh
- Trong nền kinh tế thị trường thì nguồn nhân lực được xem là quan trọng nhất vì nó
giữ vai trò chủ thể quyết định việc khai thác các nguồn vốn khác (tài nguyên, vốn sảnxuất, khoa học – công nghệ) và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng
- Tri thức là xương cốt của nền kinh tế hiện đại, song tri thức chỉ được thực hiện thôngqua kĩ năng của cá nhân Do vậy giáo dục đào tạo là yếu tố đầu vào của sản xuất, tầmnhìn xa cho đất nước cho dân tộc là giáo dục, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sựphát triển
2 Trong lĩnh vực chính trị - tư tưởng
- Giáo dục trực tiếp truyền bá hệ tư tưởng chính trị, đường lối chính sách của giai cấp
nắm quyền và trực tiếp đào tạo thế hệ trẻ tham gia vào cuộc sống, bảo vệ chế độ chínhtrị đương thời
- Nền giáo dục Việt Nam là nền giáo dục xã hội chủ nghĩa có tính nhân dân, dân tộc,
khoa học, hiện đại, lấy chủ nghĩa Mác – Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh làm nềntảng
Trang 33 Trong lĩnh vực văn hóa – xã hội
- Giáo dục truyền tải nền văn hóa từ thế hệ này sang thế hệ khác, là cách thức đặc trưng
cơ bản để bảo tồn và phát triển nền văn hóa của nhân loại
- Nền giáo dục xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nền giáo dục “ của dân, do dân, vì dân “,
nền giáo dục bình đẳng cho tất cả mọi người, làm cho các tầng lớp xã hội gần nhauhơn Mặc dù các tầng lớp xã hội khác nhau về hoạt động, tính chất, hoạt động và lợiích xã hội nhưng nhờ giáo dục mà các tầng lớp xã hội khác nhau có thể đoàn kết, hợptác đấu tranh và xây dựng xã hội vì mục tiêu chung: “dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng, dân chủ, văn minh”
Điều đó cũng có nghĩa là việc lĩnh hội tri thức, kỹ năng hoạt động của tuổi trẻ có thể thựchiện bằng nhiều hình thức (tự phát hoặc tự giác), song dạy học là con đường tối ưu nhất giúp chotuổi trẻ tiếp cận, nắm vững kinh nghiệm xã hội được phản ánh trong các khái niệm khoa học doloài người tích luỹ với sự tham gia điều chỉnh hợp lý về mặt tổ chức trong những khoảng thờigian xác định họ đạt với mục đích do nhu cầu xã hội đặt ra với từng trình độ nhận thức tươngứng
Trang 4Như chúng ta đã biết có rất nhiều quan điểm về hoạt động dạy học, dưới đây là một số khái niệmkhác nhau của hoạt động dạy học
- Dạy học là quá trình trong đó người dạy truyền thụ tri thức khoa học cho người học
- Dạy học là một quá trình truyền thụ và lĩnh hội tri thức và phương pháp hoạt động nhậnthức của con người
- Dạy học là một quá trình điều khiển và tự điều khiển, là một quá trình thống nhất biệnchứng giữa sự chỉ đạo, bị chỉ đạo và tự chỉ đạo
Từ tất cả các quan điểm về khái niệm dạy học nhóm bốn xin đưa ra một khái niệm được cho
là đầy đủ nhất về khái niệm dạy học:
Hoạt động dạy học là hoạt động tương tác, phối hợp và thống nhất giữa hoạt động chủ đạo của giáo viên và hoạt động tự giác, tích cực, chủ động của học sinh nhằm thực hiện mục tiêu dạy học.
Nhiệm vụ của hoạt động dạy học
- Làm cho học sinh nắm vững hệ thống những tri thức phổ thông cơ bản, hiện đại phù hợpvới thực tiễn nước ta về tự nhiên, xã hội và tư duy, đồng thời rèn luyện cho họ hệ thống kỹnăng, kỹ xảo tương ứng
- Phát triển trong học sinh năng lực hoạt động trí tuệ và hoạt động thực hành, đặc biệt lànăng lực tư duy sáng tạo
- Trên cơ sở vũ trang tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo và phát triển năng lực hoạt độngtrí tuệ và thực hành mà hình thành cho học sinh cơ sở thế giới quan khoa học, lý tưởng vànhững phẩm chất đạo đức của con người mới
Hoạt động dạy học bao gồm:
Hoạt động dạy:Trong hoạt động dạy học giáo viên là chủ thể của hoạt động dạy, giữ vai trò chủ
đạo, có chức năng định hướng, tổ chức, hướng dẫn, điều chỉnh hoạt động học tập của học sinh,
Trang 5đảm bảo cho học sinh thực hiện đầy đủ và có chất lượng những yêu cầu, nhiệm vụ học tập phù hợp với mục tiêu dạy học.
Thật vậy,
- GV đề xuất vẫn đề, gây cho học sinh ý thức nhiệm vụ học tập
- Tổ chức, điều khiển học sinh lĩnh hội tri thức mới
- Tổ chức, điều khiển học sinh củng cố tri thức
- Tổ chức, điều khiển học sinh rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo
- Tổ chức, điều khiển kiểm tra, đánh giá việc nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách
có hệ thống của học sinh và tổ chức cho họ tự kiểm tra, tự đánh giá
- Phân tích kết quả từng giai đoạn, từng bước nhất định của quá trình dạy học
Hoạt động học:Học sinh vừa là đối tượng của hoạt động dạy, vừa là chủ thể của hoạt động học,
tự giác, tích cực, độc lập và sáng tạo, tự tổ chức hoạt động học tập dưới sự tổ chức sư phạm củagiáo viên
Hai hoạt động dạy và học luôn có mối quan hệ biện chứng với nhau
- Nhất thiết tồn tại đồng thời và thống nhất cả hai hoạt động dạy- học
- Trong quá trình dạy học, giáo viên càng thực hiện tốt việc tổ chức, điều khiển và hướng dẫn càng phát huy được tính tự giác và tích cực học tập của học sinh
- Trong quá trình dạy học, học sinh càng tự giác, tích cực học tập, càng tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên thực hiện tốt vai trò tổ chức, điều khiển và hướng dẫn của mình
Tính chất hai mặt của hoạt động dạy học
Quan niệm trên về quá trình dạy học đã phản ánh tính chất hai mặt của quá trình này: quátrình dạy của giáo viên và quá trình học của học sinh Hai quá trình này không tách rời nhau mà
là một quá trình hoạt động chung nhằm hình thành nhân cách của con người mới, đáp ứng đượcyêu cầu của thời đại Trong quá trình họat động chung đó, người giáo viên đóng vai trò lãnh đạo,
tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của học sinhđể giúp họ tự khám phá ra tri thức Tấtnhiên người giáo viên còn có chức năng cung cấp cho người học tri thức, nhưng chỉ khi nào thậtcần thiết.Song chức năng này không phải là chức năng chính yếu của toàn bộ quá trình dạy.Người giáo viên phải suy nghĩ để giúp học sinh sử dụng những tri thức, những kinh nghiệm mà
Trang 6họ thu thập được qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua cuộc sống, kết hợp với tri thứcgiáo viên cung cấp cho để tạo nên sự hiểu biết của bản thân mình.
Phối hợp với hoạt động đó của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động, tự tổ chức,
tự điều khiển hoạt động nhận thức của mình nhằm nắm vững tri thức, hình thành kỹ năng, kỹxảo, phát triển năng lực nhận thức, đặc biệt là năng lực tư duy sáng tạo, hình thành cơ sở thế giớiquan khoa học và những phẩm chất đạo đức của con người mới Chính học sinh chứ không phảingười nào khác phải tự mình làm ra sản phẩm giáo dục Tính chất hành động của họ có ảnhhưởng quyết định tới chất lượng tri thức mà họ tiếp thu
ĐỀ TÀI: VÌ SAO NÓI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC LÀ HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC ĐỘC ĐÁO CỦA HỌC SINH ĐẶT DƯỚI
SỰ HƯỚNG DẪN CỦA GIÁO VIÊN
- Từ ngàn xưa, nghiên cứu, tìm tòi và tích lũy kinh nghiệm để rồi truyền lại cho thế hệsau vẫn luôn là một quá trình góp phần thúc đẩy sự tiến hóa của nhân loại Thế hệ sau kếthừa thế hệ trước, dùng kiến thức và kinh nghiệm được truyền lại để làm nền tảng chonhững kiến thức cao hơn và kinh nghiệm sâu hơn Như một dòng sông trôi ra biển cả, kiếnthức và kinh nghiệm của nhân loại, trên dòng chảy của mình, có thể mang thêm phù sa,được mở rộng thêm nhờ có phụ lưu để trở nên mênh mông hơn nhưng cũng có thể teo dầnrồi chấm dứt dòng chảy trong những mảnh đất khô cằn Điều đó hoàn toàn phụ thuộc vào
việc nhận thức bản chất và quan niệm của con người về hai chữ DẠY và HỌC.
Định nghĩa hoạt động dạy học:
Theo nghĩa chung nhất, dạy học là sư truyền thụ lĩnh ngộ từ thế hệ trước sang thế
hệ sau Việc dạy hoc cũng có nhiều mức độ và phương pháp khác nhau Dạy học theophương thức đời sống là sự truyền thụ và lĩnh hội những kinh nghiệm cá nhân thông quaviệc người dạy hướng dẫn trực tiếp người học thực hiện các hoạt động thực tiễn Dạy họctheo phương thức nhà trường là hoạt động chuyên biệt gọi là hoạt động dạy học – hoạtđộng phối hợp giữa người dạy và người học được thực hiện theo quy trình có tổ chức khoahọc, có mục đích, có nội dung, phương pháp và phương tiện nhất định
Từ những quan niệm truyền thống về dạy học đã đề cập ở trên và tiếp cận nhữngquan niệm hiện đại về dạy học, có thể hiểu hoạt động dạy học là hoạt động tương tác, phốihợp và thống nhất giữa hoạt động chủ đạo của giáo viên và hoạt động tự giác tích cực củahọc sinh nhằm thực hiện mục tiêu dạy học
Cơ sở xác định bản chất hoạt động dạy học:
Trang 7Hoạt động dạy học là hoạt động kép, trong đó hoạt động dạy do giáo viên đảmnhận, hoạt động học do học sinh thể hiện Hai hoạt động này không tồn tại độc lập mà cóquan hệ biện chứng với nhau, trong đó, giáo viên giữ vai trò chủ đạo, còn học sinh giữ vaitrò chủ động tích cực Vì thế xem xét bản chất hoạt động dạy học phải xem xét cả bản chấthoạt động học và bản chất hoạt động dạy trong mối quan hệ nói trên.
Mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học được thể hiện qua môi hình sau đây:
Dạy và học là hai hoạt động thống nhất biện chứng (nhưng không đồng nhất) với nhau, phảnánh tính hai mặt của QTDH và là một quy luật cơ bản của QTDH
Trong lượng kiến thức mà người dạy cung cấp cho người học thì sẽ có một phần không được
người học tiếp nhận ("những gì được dạy nhưng không được học") Đây là một sự lãng phí
về nỗ lực của người dạy Nhưng may mắn thay, điều này chỉ diễn ra trong quá trình học của
một cá nhân Trong một tập thể lớp thì quá trình học diễn ra ở nhiều khía cạnh khác nhau Do
đó, tất cả những gì người dạy cung cấp đều được người học (với tư cách là một tập thể) tiếpnhận tuỳ mức độ tiếp nhận của mỗi cá nhân
Phần vòng tròn tượng trưng cho những kiến thức do người dạy cung cấp bao giờ cũng nhỏhơn những gì người học học được Có hai lý do lý giải điều này: thứ nhất, nhu cầu về kiếnthức của người học là vô tận và rất đa dạng trong khi nội dung chương trình học là hữu hạn.Thứ hai, để thoả mãn nhu cầu học đa dạng và phong phú đó, người học không chỉ học ở trên
Trang 8lớp, học từ người dạy mà còn tự học, học từ nhiều nguồn thông tin khác nhau Mục đích cuốicùng của quá trình dạy – học là phát huy cao độ vai trò chủ động ở người học để giúp họ tựgiác tạo ra những thay đổi và phát triển hợp quy luật bên trong chính bản thân người học chứngười học không phải là "một cái thùng rỗng chứa kiến thức" để người dạy "rót" đầy kiếnthức vào đó.
Phần vòng tròn tượng trưng cho "những gì được học nhưng không được dạy" sẽ tác động đến
"những gì được dạy và được học" Có hai trường hợp sẽ xảy ra: một, nếu "những gì được họcnhưng không được dạy" là những kết quả hữu ích, sẽ góp phần rất lớn bổ sung cho "những gìđược dạy và được học" nói riêng, đến sự hình thành và phát triển nhân cách của người họcnói chung Ngược lại, "những gì được học nhưng không được dạy" sẽ làm cản trở, hạn chếviệc vận dụng "những gì được dạy và được học" vào thực tiễn cuộc sống ở người học Do đó,PPDH phải làm sao tác động đến "những gì được học nhưng không được dạy" để hạn chếnhững tác động tiêu cực có thể xảy ra đối với người học Hay nói khác hơn, PPDH phải giúpcho người học hình thành năng lực tự học, tự hoàn thiện nhân cách, phát huy nội lực trongchính bản thân người học để từ đó, người học thích nghi với cuộc sống hiện đại
Bản chất hoạt động dạy học:
Hoạt động dạy học là hoạt động nhận thức độc đáo của học sinh dưới sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên nhằm thực hiện mục tiêu dạy học.
Học tập của học sinh là hoạt động nhận thức độc đáo
Tính chất nhận thức trong hoạt động học của học sinh được thể hiển ở những dấu hiệu sau:
- Học là quá trình học sinh phản ánh hiện thực khách quan vài trong ý thức cá nhân.Học sinh là chủ thể phản ánh tích cực, học sinh chỉ phản ánh những gì thực sự có ý nghĩa vàphù hợp với trình độ lĩnh hội của mình; học sinh chọn phương pháp, phương tiện phản ánh phùhợp với khả năng của mình Vì thế, kết quả phản ánh nội dung môn học không giống nhau ở tất
cả học sinh Chẳng hạn, khi học sinh thực hiện một dự án học tập thì học sinh quyết định hướngthực hiện dự án, khai thác và lựa chọn các nguồn tài nguyên, xử lí và sắp xếp thông tin đáp ứngyêu cầu của dự án
Trang 9 Ví dụ: Giáo viên đưa bài toán tính tổng
số con vịt gồm có hai đàn vịt, mỗi đàn 4 con khi
đó tư duy tiếp nhận của học sinh hình thành ba
nhóm: nhóm học sinh thứ nhất nhìn hình và đếm
được 8 con vịt; tư duy nhóm học sinh thứ hai thì
làm phép toán 4+4 =8; và nhóm thứ ba áp dụng
được toán nhân 4x2=8
- Học tập của học sinh cũng tuân theo quy luật nhận thức, đó là “từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn”
Ví dụ: Từ bài toán trên đưa ra hình ảnh những con vịt được áp dụng là trực quansinh động, khả năng tiếp nhận cách tính bài toán là tư duy trừu tượng (khả năng tính toánhọc được các phép tính) Học sinh áp dụng vào cuộc sống chẳng hạn: trong bữa ăn gia đìnhgồm có 4 người, mỗi người hai chiếc đũa nên học sinh sẽ tự tính để lấy 8 chiếc đũa cho 4người hoặc tính tiền khi mua 2 kg rau, 3 kg cam,… thì phải dùng bao nhiêu tiền Đó chính
là đi từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn
- Học sinh làm cho vốn hiểu biết của học sinh phong phú và hoàn thiện hơn
Ví dụ 1: khi thực hiện dự án học tập, học sinh có được các tri thức lí luận, tri thứcthực tiễn, tri thức về công nghệ thông tin, tri thức về hoạt động thực tiễn, thực hành
Ví dụ 2: Khi học sinh đã được học về điện, học sinh sẽ biết cách khi thấy người bịđiện giật thì không dùng tay chạm trực tiếp mà dùng những vật cách điện (cây gỗ,…) táchngười bị điện giật ra khỏi vật dẫn điện
Ví dụ 3: Giáo viên giao cho học sinh thuyết trình, kỹ năng học sinh học được:kiếm và chọn lọc thông tin trên mạng, làm việc nhóm, thuyết trình trước đám đông, vậndụng những kiến thức đã học vào thực tiễn
Tuy nhiên, hoạt động nhận thức của học sinh không hoàn toàn giống với hoạt động nhận
thức của loài người bởi vì học sinh vẫn là học sinh chứa không phải “nhà bác học thu nhỏ”,
nên hoạt động nhận thức của học sinh có những nét khác biệt so với hoạt động nhận thức nóichung, đó là:
- Hoạt động nhận thức của học sinh diễn ra trong môi trường sư phạm, trong đó có vaitrò tổ chức, hướng dẫn, điều khiển của giáo viên Vì vậy, hoạt động nhận thức của học sinhtheo con đường đã được khám phá, ngắn và ít khó khăn Nếu thiếu sự hướng dẫn của giáo viên,hoạt động nhận thức của học sinh sẽ mò mẫm, theo kiểu thử và sai Trên con đường thử và sai
ấy học sinh sẽ gặp rất nhiều khó khăn, lúng túng không đáng có làm cho họ thiếu trách nhiệmđến cùng đối với việc học của mình
Trang 10 Ví dụ: Dân gian ngày xưa quan niệm hiện tượng mưa là do Ông Trời khóc, Trờikhông mưa thì lập đàn cầu mưa nhưng nhờ có học và sự hướng dẫn của giáo viên thì chúng
ta biết được mưa là do hơi nước tích tụ hình thành mây tạo mưa
- Hoạt động nhận thức của học sinh không tìm ra cái mới cho nhân loại mà chỉ tái tạolại chân lí loài người đã khám phá Nói một cách khác, tri thức học sinh lĩnh hội chỉ mới so vớihọc sinh chứ không mới so với nhận thức của nhân loại
Ví dụ: Định luật Acsimet, tiên đề Euclide, Định lý Pytago… của toán học Trongthời gian ngắn, học sinh có thể lĩnh hội một khối lượng tri thức lớn một các gián tiếp hoặcchỉ lặp lại một vài bước hình thành khái niệm nên cần phải củng cố, luyện tập, để kiến thứctrở nên vững chắc và cần kiểm tra kết quả lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo ở học sinh
- Trong hoạt động nhận thức của học sinh, đặc điểm lứa tuổi, đặc biệt năng lực nhậnthức được quan tâm và tiến hành giáo dục học sinh
Ví dụ: Môn toán học sinh cấp 1 học đơn giản cộng trừ nhân chia … Cấp 2 giảiphương trình hình học phẳng…Cấp 3 hình học không gian, giải tích, tích phân…Ta khôngthể bắt học sinh cấp 2 học luôn lượng kiến thức của học sinh cấp 3 hoặc cấp 1 phải học tíchphân
Tuy nhiên không vì vậy mà hạn chế khả năng tư duy của học sinh chẳng hạn Bộ Giáo Dục tổchức cuộc thi “Nghiên Cứu Khoa Học Kỹ Thuật Cấp Quốc Gia” nhằm phát huy khả năng tư duy,sáng tạo của học sinh Do đó học tập của học sinh là hoạt động nhận thức độc đáo
Vai trò tổ chức, hướng dẫn của giáo viên
- Giáo viên định hướng cho hoạt động học tập thông qua việc xác định mục đích, mục
tiêu học tập (kết quả học tập cần đạt đến) và chuyển giao mục tiêu ấy đến học sinh Để đạt hiệuquả dạy học tối ưu, người thầy cần cụ thể hóa các yêu cầu, nhiệm vụ học tập trên cơ sở tính đếntrình độ học vấn, trình độ tư duy, đạo đức của học sinh từng lớp Ví dụ, đối với sinh viên, trongmỗi môn học xác định lượng kiến thức cần truyền tải, các nhiệm vụ, ý tưởng về bài tập cá nhân,bài tập nhóm…
Ví dụ: Đối với môn tin học văn phòng, mụ tiêu là học sinh cần nắm vững word vàexcel Đối với phần word: học sinh thành thạo đánh văn bàn, format văn bản cho đẹp, biếtcách trình bày bài báo cáo Đối với phần excel: học sinh biết cách nhập dữ liệu tính toán sốliệu
- Giáo viên tổ chức, hướng dẫn hoạt động học tập thông qua việc tổ chức nội dung, lựa
chọn phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học, xây dựng các tình huống dạy học
để kích thích hứng thú, tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh, không chỉ hình thành trithức, kĩ năng mà còn phát triển cả phương pháp tiếp cận tri thức của học sinh Giáo viên làngười quyết định dạy cái gì và dạy như thế nào?
Ví dụ: Khi giao một đề tài nghiên cứu, giáo viên có thể phân công nhóm vớinhững nhiệm vụ cụ thể, gợi ý các nguồn tài liệu, giúp đỡ về phương pháp làm bài, kiến
Trang 11thức công nghệ thong tin…Hình thức học tập cũng vậy, giáo viên lựa chọn các hình thứchọc tập tối ưu chẳng hạn nếu chỉ cung cấp cho học sinh khái niệm xác định thì dùng hìnhthức thông báo, nếu cần hình thành kỹ năng, kỹ xảo cho học sinh thì chọn hình thức thựchành, hoặc cần phối hợp các hình thức dạy học khác nhau để hỗ trợ giúp học sinh học tậpđạt kết quả tối ưu.
- Giáo viên kích thích tính tự giác, tích cực, độc lập, sáng tạo trong học tập của học
sinh, phát hiện những khó khăn mà học sinh thường gặp khi áp dụng các phương pháp tự học
để can thiệp sư phạm một các hợp lí sao cho không làm thui chột tính tích cực, độc lập của họcsinh, và không quá đề cao vai trò của người dạy
Ví dụ: Những lời khen ngợi, những phần thưởng, điểm thưởng khích lệ, quan tâm đểphát hiện những khó khăn trong quá trình học tập của học sinh để có thể can thiệp sư phạmmột cách hợp lý để không làm giãm đi tính độc lập của học sinh đồng thời kích thích sựsáng tạo
- Giáo viên kiểm tra, đánh giá, điều chỉnh và nhận xét kết quả học tập của học sinh, từ
đó mở ra một quy trình dạy học mới Có thể nói, giáo viên là người mở ra và cũng là người kếtthúc một quy trình dạy học Thiết kế tiêu chuẩn và hình thức đánh giá Quá trình này phải đảmbảo phản ánh tính chính xác kết quả học tập của học sinh để từ đó có những điều chỉnh phùhợp, mang tính tiến bộ
Ví dụ: Đối với mỗi bài tập, giáo viên sẽ xác định tiêu chuẩn đánh giá cụ thể cho từngnội dung, hình thức, cách trình bày…và những hình thức đánh giá định tính hay địnhlượng…
Vì vậy từ những phân tích trên ta có thể nói: “Hoạt Động Dạy Học” là hoạt động
nhận thức độc đáo của học sinh đặt dưới sự hướng dẫn của giáo viên
Đề tài: Vì sao phải vận dụng phối hợp nhiều phương pháp dạy học trong tiến trình dạy học?
1 Đặt vấn đề
- Bác Hồ đã từng dạy: “Vì lợi ích mười năm trồng cây Vì lợi ích trăm năm trồngngười” Nối tiếp lời dạy của Bác, Đảng và Nhà nước ta luôn đưa nền giáo dục lên quốcsách hàng đầu Vì giáo dục trực tiếp đào tạo ra con người đủ tài năng và phẩm chất đểxây dựng đất nước Trong đó, dạy học là một công việc đòi hỏi người giáo viên phải sángtạo, phải luôn trau dồi và tiếp thu những kiến thức mới, những phương pháp mới cho phù
Trang 12hợp với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực mới của xã hội Dạy học hướng vào người học,lấy người học làm trung tâm là bản chất của đổi mới phương pháp dạy học, qua đó rènluyện cho học sinh sự tự tin, phát huy tính độc lập, tự chủ và quan trọng nhất là rèn luyện
tư duy sáng tạo, tích cực trong quá trình học Người học được đặt trước không phảinhững bài giảng, những kiến thức có sẵn mà là những vấn đề, những tình huống của thực
tế cuộc sống Như vậy, để đào tạo ra một con người ưu tú trong sản phẩm giáo dục thìphương pháp dạy học ( PPDH ) là hết sức quan trọng
- Một số học giả đã đưa ra định nghĩa về PPDH là cách thức làm việc của thầy vàcủa trò trong sự phối hợp thống nhất dưới sự chỉ đạo của thầy nhằm làm cho trò tự giác,tích cực, tự lực đạt tới mục đích học tập
- Chúng ta đều biết có rất nhiều PPDH được áp dụng từ xưa đến nay Mỗi PPDHkhác nhau đều có những cái ưu và cái khuyết riêng biệt Vấn đề chúng ta đặt ra là chỉ sửdụng 1 PPDH cho tất cả các môn học thì có hiệu quả hay không?
2 Phát triển và giải quyết vấn đề
- Để trả lời cho câu hỏi đặt ra chúng ta cần xét tới những ưu điểm và khuyết điểmcủa từng PPDH rồi từ đó chúng ta sẽ biết có nên phối hợp nhiều phương pháp hay không
- Các PPDH đó là gì? Và chúng có những ưu điểm, khuyết điểm ra sao?
i PPDH dùng lời
a Thuyết trình
Trình bày được nội dung lý thuyết tương đối
khó, phức tạp
Trình bày mô hình mẫu của tư duy logic, lý
giải vấn đề khoa học
Hình thành tư tưởng tình cảm tốt đẹp, niềm
tin qua ngôn ngữ và nhân cách của GV
Tạo điều kiện phát triển năng lực chú ý, tư
duy bằng khái niệm của học sinh
Dễ làm người nghe thụ động, mệtmỏi vì đơn điệu
Ít phát triển tư duy độc lập, sángtạo và kỹ năng
Thông tin ngược không đượcđảm bảo
b Đàm thoại
Kích thích tính tích cực hoạt động, nhận
thức của học sinh
Bồi dưỡng cho học sinh diễn đạt bằng lời
Giúp GV-HS thu được tín hiệu ngược từ đối
phương, dễ dàng điều chỉnh được quá trình
Mất thời gian, ảnh hưởng đến kếhoạch dạy học
Chỉ thực hiện được một phần HSchứ không thực hiện được toàn
