Tổng hợp các giáo án hay ngữ văn 7 bài từ hán việt

Ki ến thức: : - Hiểu thế nào là yếu tố Hán Việt.Khái niện từ Hán Việt - Biết phân biệt hai loại từ ghép Hán Việt: từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ 2.. + Tiếng phụ đứng trước, tiếng

- Có ý thức sử dụng từ Hán Việt đúng nghĩa, phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

II TR ỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

- Nhận biết từ Hán Việt , các từ ghép Hán Việt

a K ĩ năng chuyên môn:

* HĐ 1: HDHS Tìm hiểu Đơn vị cấu tạo từ Hán Việt (10’)

? Nêu các nguồn vay

mượn của Tiếng Việt?

lập các từ khác thì không

- lấy ví dụ

I.

1- Giải nghĩa các yếu tố:

Đơn vị cấu tạo từ Hán Việt:

- Nam: phương Nam

- Gọi HS đọc yêu cầu

2/69

? Tiếng thiên trong các từ

trên có nghĩa là gì?

? Giải thích ý nghĩa các

yếu tố Hán Việt trong

- Thảo luận

cặp đôi

- Đại diện trình bày kết

4- Ghi nhớ: sgk/69 5- Bài tập bổ trợ:

- Giải thích yếu tố Hán Việt

+ t ứ: bốn (phương)

+ h ải: biển

+ giai: đều

+ huynh đệ: anh em

-> Bốn biển đều là anh em

* HĐ 2: HDHS Tìm hiểu cấu tạo của từ ghép Hán Việt (14’)

? Cấu tạo của từ ghép

Tiếng Việt gồm mấy loại?

? các từ sơn hà, xâm

ph ạm, giang san thuộc

loại từ ghép nào?

? Các từ ái quốc, thủ môn,

chiến thắng thuộc loại từ

ghép nào?

? Trật tự các yếu tố trong

- từ ghép đẳng lập và chính phụ

- từ ghép đẳng lập

- từ ghép chính phụ

II.

1

C ấu tạo từ ghép Hán Việt:

+ sơn hà: núi sông

Giải nghĩa yếu tố Hán Việt

sau thành hai nhóm: thiên

địa, đại lộ, khuyển mã, hải

đăng, kiên cố, tân binh,

qu ốc kì, hoan hỉ

- giống,

tiếng C-P

- từ ghép chính phụ

Tiếng P-C

- so sánh, rút kết luận

- Thảo luận

cặp đôi

- Đại diện trình bày kết

quả

- Nhóm khác nhận xét, bổ xung

+ ái qu ốc: yêu nước

+ th ủ môn: cầu thủ canh giữ cầu

môn và được chơi bóng bằng tay

+ chi ến thắng: thắng trận trong

cuộc chiến

-> Từ ghép chính phụ có y ếu tố chính đứng trước yếu tố phụ

+ thiên thư: sách trời

+ tân binh: lính mới

+ qu ốc kì: cờ của một nước

* HĐ 3: HDHS Luyện tập (11’)

? Hãy phân biệt nghĩa của

các yếu tố đồng âm trên?

- Đại diện trình bày kết

quả

- Nhóm khác nhận xét, bổ xung

- Phi

: chỉ sự bóng bẩy đẹp đẽ (1)

- Phi

: bay (2)

- Gia

: góp mặt, tham dự vào (1)

- gia

: nhà (2)

BÀI 5 - TI ẾT 18 - TV: TỪ HÁN VIỆT

A M ục tiêu cần đạt

1 Ki ến thức:

:

- Hiểu thế nào là yếu tố Hán Việt.Khái niện từ Hán Việt

- Biết phân biệt hai loại từ ghép Hán Việt: từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ

2 K ĩ năng:

- Nhận biết từ Hán Việt, mở rộng vốn từ Hán Việt

3 Thái độ:

- Có ý thức sử dụng từ Hán Việt đúng nghĩa, phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

- Gv: Nghiên cứu, soạn giáo án, tìm hiểu từ ghép Hán Việt ở từ điển

Ho ạt động 1: * Giới thiệu bài:

Ở lớp 6 các em đã được tìm hiểu thế nào là từ Hán Việt, ở bài này chúng ta sẽ tìm hiểu

Ho ạt động 2:Tìm hiểu kiến thức mới

G: Cho học sinh đọc lại bài thơ Nam

quốc sơn hà phần phiên âm và trả lời

G: Dùng phép so sánh để hs có thể

hi ểu tiếng nào có thể dùng độc lập,

ti ếng nào không

hà

G:? Từ ví dụ trên em hãy cho biết các

yếu tố Hán Việt sơn, hà, quốc có thể

dùng như một từ đơn để đặt câu không?

- Thiên đô: dời

-> Có nhiều yếu tố Hán Việt đồng âm nhưng

G? Các từ sơn hà, xâm phạm, giang

lập?

H: - Ghép đẳng lập

G? các từ ái quốc, thủ môn (thủ: giữ,

H:- Y ếu tố phụ đứng trước, yếu tố chính

đứng sau: thiên thư, thạch mã

+ Tiếng phụ đứng trước, tiếng chính đứng sau( yếu tố)

luật, phi 3: vợ thứ của vua thường xếp dưới

HS đọc, xác định yêu cầu, làm bài

Gv hướng dẫn, sửa chữa

cư

+ Sơn: giang sơn,sơn hà

Bài 3: a) Từ có yếu tố chính đứng trước,

yếu tố phụ đứng sau: hữu ích- có lợi ích, phát thanh- phát thành tiếng, bảo mật- bảo đảm bí mật, phòng hỏa- đề phòng cháy

b) Từ có yếu tố phụ đứng trước, yếu tố chính đứng sau: thi nhân – người làm thơ, nhà thơ; đại thắng- thắng lớn; tân binh- lính

mới; hậu đãi- đãi nhộ rất hậu

- Biết phân biệt hai loại từ ghép Hán Việt : từ ghép đẳng lập và từ ghép chính phụ

- Có ý thức sử dụng từ Hán Việt đúng nghĩa, phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

B TR ỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

- Nhận biết từ Hán Việt , các từ ghép Hán Việt

- Mở rộng từ ghép Hán Việt

- Ra quyết định : lựa chon cách sử dụng từ Hán việt phù hợp với thực tiễn giao tiếp của

bản thân

- Giao tiếp : trình bày suy nghĩ , ý tư ởng, thảo luận và chia sẻ quan điểm cá nhân về cách sử dụng từ Hán việt

HO ẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS N ỘI DUNG BÀI DẠY

- Có thể nói : Cụ là nhà thơ yêu nước mà

không thể nói ( cụ là nhà thơ yêu quốc)

- Cũng vậy có thể nói là trèo núi mà

không thể nói là trèo sơn

- Có thể nói lội xuống sông mà không thể

nói lội xuống hà

? Vậy tiếng để tạo ra từ HV gọi là gì ? (

yếu tố HV )

Gv: Gọi hs đọc phần vd 2 a,b

? Tiếng “Thiên” trong từ “Thiên thư” có

nghĩa là trời, tiếng “ thiên” ở trong các từ

sau có nghĩa là gì ?

HS: - Thiên niên k ỉ , thiên lí mã (nghìn)

- Lí Công U ẩn thiên về Thăng Long (dời)

? Vậy em có nhận xét gì về nghĩa của

yếu tố HV ? Việc hiểu nghĩa của yếu tố

- Quốc: Nước

- Sơn: Núi → Để tạo từ ghép

- Hà: Sông ⇒ Không dùng độc lập

⇒ Yếu tố Hán Việt

b VD2:

- Thiên niên kỷ: Nghìn

Thiên thư : Trời

- Thiên đô về Thăng long: Dời

chỉ dùng để tạo từ ghép Một số

yếu tố HV như hoa quả, bút,

b ản, học tập,…có lúc được

dùng để tạo từ ghép, có lúc được dùng độc lập như một từ

- Có nhiều yếu tố HV đồng âm nhưng nghĩa khác xa nhau

HV giúp ích cho chúng ta điều gì ?

Hs : Trả lời

? Từ đó em có nhận xét gì về yếu tố HV?

Hs “Dựa vào ghi nhớ trả lời Ghi nhớ 1

Gv : Các từ : sơn hà , xâm phạm (trong

bài Nam qu ốc sơn hà) giang sơn trong

bài (T ụng giá hoàn kinh sư) thuộc loại từ

ghép nào ? ( đẳng lập)

? Các từ : Ái quốc , thủ môn chiến thắng

? Thuộc loại từ ghép nào ? ( chính phụ)

? Trật tự của các từ ghép HV có giống

trật tự của các từ ghép thuần Việt không ?

( gi ống )

Các em chú ý vd b

Hs :Thảo luận, trình bày

? Qua phân tích vd a,b em có nhận xét gì

? Nêu yêu cầu bài tập 3 ? (HSTLN)

→ Từ ghép đẳng lập

- Ái quốc,thủ môn,chiến thắng

→ Từ ghép chính phụ

* Trật tự các yếu tố trong từ ghép chính phụ HV

- Có trường hợp giống với trật

tự từ ghép thuần Việt : yếu tố chính đứng trước , yếu tố phụ đứng sau ( và ngược lại)

* Ghi nh ớ : sgk /70

II LUY ỆN TẬP:

- Hoa 1 : cơ quan sinh sản của

thực vật ; Hoa 2: đẹp , tốt

- Gia 1 : nhà ; Gia 2: Thêm

- Tham 1 : ham muốn nhiều Tham 2 : dự , vào

- Phi 1 : bay ; Phi 2 : trái Phi 3 : vợ lẽ

Nhóm 1+2 thực hiện (5’)

Nhóm 3+4 thực hiện bài 2.(5’)

- Thi nhân , đại thắng , tân binh , hậu đãi : tiếng phụ đứng trước

- Hữu ích , phát thanh , bảo mất , phóng hoả : yếu tố chính đứng trước

E HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Học thuộc ghi nhớ

- Làm hết bài tập còn lại ,ôn lại bài Qúa trình tạo lập văn bản

-Tìm hiểu nghĩa của các yếu tố Hán Việt xuất hiện nhiều trong các văn bản đã học

F RÚT KINH NGHI ỆM

………

………

……….………

………

………

******************************************************

Tiếng việt : TỪ HÁN VIỆT

3 Thái độ: Có ý thức sử dụng từ HV đúng ý nghĩa, phù hợp với

hoàn cảnh giao tiếp

4 Tích hợp: GD kĩ năng sống

- Ra quyết định: lựa chọn cách sử dụng từ Hán Việt phù

hợp với thực tiễn giao tiếp của bản thân

- Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ quan điểm cá nhân về cách sử dụng từ Hán Việt

B CHU ẨN BỊ

1

Giáo viên

a Phương tiện dạy học: Bảng phụ, bút lông

: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo

b Các phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng

- Phân tích các tình huống mẫu để hiểu cấu tạo và cách dùng từ Hán Việt

- Thực hành có hướng dẫn: sử dụng từ Hán Việt theo những tình

huống cụ thể

- Động não: suy nghĩ, phân tích các ví dụ rút ra những bài học thiết

thực về giữ gìn sự trong sáng trong dùng từ Hán Việt

2 H ọc sinh: Học bài Đọc kĩ và soạn bài theo câu hỏi SGK

C TI ẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Ổn định tổ chức:

2 Ki ểm tra bài cũ: ? Thế nào là đại từ? Các loại đại từ? Cho ví dụ ?

? Trả lời câu hỏi 4 phần luyện tập- Sgk (57)

3 Bài mới: GV giới thiệu bài…

Ho ạt động của thầy- trò N ội dung kiến thức

* Ho ạt động 1

HS: Đọc bài thơ chữ Hán: Nam quốc sơn hà

: Tìm hi ểu đơn vị cấu tạo từ Hán Vi ệt

? Các tiếng Nam, quốc, sơn, hà nghĩa là gì ?

? Tiếng nào có thể dùng như một từ đơn đặt

câu (dùng độc lập), tiếng nào không dùng đựơc

?

-> VD: so sánh qu ốc với nước, sơn với núi,

hà v ới sông?

+Có thể nói : Cụ là 1 nhà thơ yêu nước

-> Không thể nói: Cụ là 1 nhà thơ yêu quốc

+Có thể nói: trèo núi -> không thể nói: trèo

I ĐƠN VỊ CẤU TẠO TỪ HÁN VIỆT

1 Ví dụ 1: Bài thơ chữ Hán: Nam quốc sơn

Nam, người miền Nam

-> Các tiếng “quốc, sơn, hà” không dùng độc

lập mà chỉ làm yếu tố tạo từ ghép: Nam quốc,

qu ốc gia, quốc kì, sơn hà, giang sơn

? Vậy em hiểu thế nào là yếu tố Hán Việt?

? Các yếu tố Hán Việt được dùng như thế nào?

? Tiếng thiên trong thiên thư có nghĩa là trời

Tiếng thiên trong các từ Hán Việt bên có nghĩa

? Các từ sơn hà, xâm phạm (Nam quốc sơn

hà), giang san (Tụng giá hoàn kinh sư) thuộc

2 Ví dụ 2:

- Thiên thư : trời

- Thiên niên kỉ, thiên lí mã: nghìn

- Thiên : dời, di (Lí Công Uẩn thiên đô về Thăng Long)

=> Có nhiều yếu tố Hán Việt đồng âm nhưng nghĩa khác xa nhau

? Các từ: thiên thư (trong bài Nam quốc sơn

hà), Th ạch mã (trong bài Tức sự), tái phạm

(trong bài M ẹ tôi) thuộc loại từ ghép gì ? Em

-> Thảo luận trao đổi theo nhóm bàn

-> GV cho hs trình bày 1phút về kết quả thảo

Hoa 2: hoa mĩ, hoa lệ -> có nghĩa là đẹp

- Phi 1: phi công, phi đội -> có nghĩa là bay

Phi 2: phi pháp, phi nghĩa -> có nghĩa là trái

với lẽ phải, trái với pháp luật

Phi 3: cung phi, vương phi -> có nghĩa là vợ

thứ của vua, xếp dưới hoàng hậu

- Tham 1: tham vọng, tham lam -> có nghĩa là ham muốn

Tham 2: tham gia, tham chiến -> có nghĩa là

có mặt, dự vào, tham dự vào

- Gia 1: gia chủ, gia súc -> có nghĩa là nhà( có

4 yếu tố Hán Việt có nghĩa là nhà: thất, gia,

- sơn: sơn hà, sơn nam, thanh sơn,hồng sơn…

- cư: di cư, tản cư, định cư, ngụ cư, cư trú…

- bại: thất bại, đại bại, thảm bại, bại vong…

* Bài 3

+ Nhóm có yếu tố chính trước, yếu tố phụ sau:

h ữu ích, phát thanh, bảo mật, phòng hoả

(71): Xếp các từ ghép đã cho vào nhóm thích h ợp

+ Nhóm các yếu tố phụ trước, yếu tố chính sau: thi nhân, đại thắng, tân binh, hậu đãi

4 C ủng cố

5

: GV nội dung cơ bản của bài học và nhận xét tiết học

D ặn dò

- Chuẩn bị bài: “Tìm hiểu chung về văn biểu cảm”

: - Học thuộc ghi nhớ, hoàn tất các bài tập

T Ừ HÁN VIỆT

A- M ục tiêu bài học:

Giúp HS:

- Hiểu được thế nào là yếu tố Hán Việt

- Cách cấu tạo đặc biệt của từ ghép Hán Việt

- Biết dùng từ Hán Việt trong công việc viết văn biểu cảm và trong giao

II- Kiểm tra :

- Thế nào là đại từ? Đại từ thường giữ chức vụ ngữ pháp gì trong câu? VD?

- Đại từ được phân loại như thế nào? Cho VD?

Yêu cầu: trả lời dựa vào phần ghi nhớ sgk

III- Bài mới:

Từ: Nam quốc, sơn hà là từ thuần Việt hay là từ muợn? Mượn của nước nào?

Ở bài từ mượn Lớp 6, chúng ta đã biết: bộ phận từ mượn quan trọng nhất trong

tiếng Việt là từ mượn tiếng Hán gồm từ gốc Hán và từ Hán Việt Ở bài này chúng ta sẽ tìm hiểu về đơn vị cấu tạo từ Hán Việt và từ ghép Hán Việt

Ho ạt động của thầy- trò N ội dung kiến thức

Đọc bài thơ chữ Hán: Nam quốc sơn

- VD: so sánh quốc với nước, sơn với

núi, hà với sông?

- Có thể nói : Cụ là 1 nhà thơ yêu

- Có thể nói: Lội xuống sông, không

nói lội xuống hà

GV kết luận: Đây là các yếu tố Hán

Việt

- Vậy em hiểu thế nào là yếu tố Hán

I- Đơn vị cấu tạo từ Hán Việt:

1- Nam: phương Nam, quốc: nước, sơn: núi, hà: sông

- Tiếng “ Nam” có thể dùng độc lập: phương Nam, người miền Nam

- Các tiếng quốc, sơn, hà không dùng độc lập mà chỉ làm yếu tố tạo từ ghép: Nam quốc, quốc gia, quốc kì, sơn hà, giang sơn

- Yếu tố Hán Việt: là tiếng để cấu tạo

từ Hán Việt

- Phần lớn các yếu tố Hán Việt

Việt?

- Các yếu tố Hán Việt được dùng như

thế nào ?

- Tiếng thiên trong thiên thư có nghĩa

là trời Tiếng thiên trong các từ Hán

Việt bên có nghĩa là gì ?

GV Kết luận: đây là yếu tố Hán Việt

đồng âm

- HS đọc ghi nhớ 1

- Các từ sơn hà, xâm phạm (Nam quốc

sơn hà), giang san (Tụng giá hoàn kinh

sư) thuộc loại từ ghép chính phụ hay

- Các từ: thiên thư (trong bài Nam

quốc sơn hà), Thạch mã (trong bài Tức

sự), tái phạm (trong bài Mẹ tôi) thuộc

loại từ ghép gì ? Em có nhận xét gì về

trật tự của các tiếng ?

- Từ ghép Hán Việt được phân loại

không được dùng độc lập như từ mà

chỉ dùng để tạo từ ghép

2- Thiên thư : trời

- Thiên niên kỉ, thiên lí mã: nghìn

- Thiên : dời, di (Lí Công Uẩn thiên

đô về Thăng Long)

- Có nhiều yếu tố Hán Việt đồng âm nhưng nghĩa khác xa nhau

thủ

môn, chính đứng trước,

chiến-> Trật tự giống từ ghép thuần Việt

như thế nào?

- Em có nhận xét gì về trật tự các yếu

tố trong từ ghép chính phụ Hán Việt ?

HS : Đọc ghi nhớ 1,2

- Phân biệt nghĩa của các yếu tố Hán

Việt đồng âm trong các từ ngữ sau ?

- Tìm những từ ghép Hán Việt có chứa

các yếu tố Hán Việt : quốc, sơn, cư,

bại (đã đư ợc giải nghĩa ở bài Nam

- Gia 1: nhà( có 4 yếu tố Hán Việt là nhà: thất, gia, trạch, ốc)

Gia 2: thêm vào

2 - Bài 2:

- Quốc: quốc gia, ái quốc, quốc lộ,

quốc huy, quốc ca

- Sơn: sơn hà, giang sơn, sơn thuỷ, sơn trang, sơn dương

- Cư: cư trú, an cư, định cư, du cư,

du canh du cư

- Xếp các từ ghép: hữu ích, thi nhân ,

đại thắng, phát thanh, bảo mật, tân

binh ,hậu đãi, phòng ho ả vào nhóm

IV- Hướng dẫn học bài:

- Học thuộc ghi nhớ 1,2 Làm BT còn lại

- Đọc bài: Từ ghép Hán Việt (Tiếp - bài 6)

D - Rút kinh nghi ệm: