Nghiên cứu hình ảnh nội soi, mô bệnh học và tỉ lệ nhiễm helicobacter pylory ở bệnh nhân polyp dạ dày

Mô tả hình ảnh nội soi, mô bệnh học ở bệnh nhân polyp dạ dày.. * Polyp tuyến Đặc điểm lâm sàng-hình ảnh nội soi: + Lâmăsàng: Hầuăh tăkhôngăcóătriệuăchứngătrừăkhiăcóăloét,ăch yămáuăhoặc

CÁCăCH ăVI TăT T BCĐNTT : BạchăcầuăđaănhânătrungătínhBCL : B ăcongălớn

M C L C

Đặt v n đ 1

Ch ng 1: T ng quan tƠi li u 3

1.1 Tìnhăhìnhănghiênăcứuăbệnhăpolypădạădàyă ătrongăvàăngoàiănước 3

1.2.ăHìnhă nhăgi iăphẫuănộiăsoiăvàămôăh cădạădày 5

1.3.ăPhânăloạiăpolypădạădày 7

1.4 ĐặcăđiểmăLS,ăhìnhă nhănộiăsoiăvàăMBHămộtăs ăpolypăthư ngăgĕp .9

1.5 Cácăphươngăphápăchẩnăđoánăpolypădạădày 14

1.6.ăViăkhuẩnăHelicobacter pylory 16

Ch ng 2: Đ i t ng vƠ ph ng pháp nghiên cứu 25

2.2 Đ iătượngănghiênăcứu………25

2.2 Phươngăphápănghiênăcứu………25

Ch ng 3: K t qu nghiên cứu 32

3.1 Đặcăđiểmăchung .32

3.1.1 Tuổi ……… 32

3.1.2 Giới ……… ………… 34

3.1.3.ăNghềănghiệpă 35

3.1.4.ăĐ a dưă 36

3.1.5.ăTiềnăs ăbệnh 37

3.2 Đặcăđiểmălâmăsàng, hìnhă nhănộiăsoi,ămôăbệnhăh c………37

3.2.1 Triệuăchứngălâmăsàng 37

3.2.2 V ătrí polyp 38

3.2.3 S lượng polyp 38

3.2.4 Hìnhătháiăbềămặt 39

3.2.5 Kíchăthước polyp (mm) 40

3.2.6 Cu ng polyp: 40

3.2.7.ăMàuăs căpolyp 41

3.2.8 Vătríăvàăkíchăthước 42

3.2.9 Phânăb ăgi aăv ătríăpolypăvàăcu ng 43

3.2.10 Kích thướcăpolypăvàătuổi ……….……… … 44

3.2.11 Cácătổnăthươngăph iăhợp ……….… 44

3.2.12 Phân loại polyp dạădàyă ……… … 45

3.2.13 Kíchăthướcăpolypăvàăcácătypămôăbệnh h c……… ……….….45

3.3 TỷălệănhiễmăHPă ăbênhănhânăpolypădạ dày……….… 46

3.3.1.TỷălệănhiễmăHPătheoăhaiăphươngăpháp …46

3.2.2 MứcăđộănhiễmăHP …47

3.3.3.ăTỷălệănhiễmăHPătạiăv ătríăsinhăthi t …48

3.2.4.TổnăthươngăMBHăvàănhiễmăHPătạiădạădày …48

3.2.5.ăTổnăthươngăMBHăvà mứcăđộ nhiễmăHPătại dạădày …49

3.2.6.ăV ătríăsinhăthi tăvàămứcăđộănhiễmăHP …50

Ch ng 4: BƠn lu n …51

4.1.ăĐặcăđiểmăchungă …51

4.2 Đặcăđiểmălâmăsàngă,hìnhă nhănộiăsoi,ămôăbệnhăh c …54

4.3 TỷălệănhiễmăHP …65

K t lu n …69

Ki n ngh …70

T Ơi li u tham kh o

Ph l c 1

Ph l c 2

Ph l c 3

DANH M C CỄC B NG

B ngă3.1.ăăPhânăb ătheoătuổiăcủaăbệnhănhânăpolypădạădày 32

B ngă3.2.ăăPhânăb ăgiớiătính 34

B ngă3.3.ăăPhânăb ătheoănghềănghiệp 35

B ngă3.4.ăăPhânăb ătheoăđ aădưăcủaăbệnhănhân 36

B ngă3.5 Tiềnăs ăgiaăđình 37

B ngă3.6.ăăTriệuăchứng 37

B ngă3.7.ăăV ătríăpolyp 38

B ngă3.8.ăăS ălượngăpolyp 38

B ngă3.9.ăăHìnhătháiăbềămặtăpolyp 39

B ngă3.10.ăKíchăthướcăpolyp 40

B ngă3.11.ăCu ngăpolyp 40

B ngă3.12.ăMàuăs căpolyp 41

B ngă3.13.V ătríăvàăkíchăthước polyp 42

B ngă3.14.ăPhânăb ăgi aăv ătríăpolypăvàăcu ng 43

B ngă3.15.ăKíchăthướcăpolypăvàătuổi 44

B ngă3.16.ăCácătổnăthươngăph iăhợp 44

B ngă3.17.ăPhânăloạiăpolypătheoătổnăthươngăMBH 45

B ngă3.18.ăKíchăthướcăpolypăvàăcácătypăMBH 45

B ngă3.19.ăTỷălệănhiễmăHPătheoăhaiăphươngăphápăăăăăăăă 46

B ngă3.20.ăMứcăđộăănhiễmăHPă 47

B ng 3.21.ăTỷălệănhiễmăHPătạiăcácăv ătríăsinhăthi t 48

B ngă3.22.ăĐ iăchi u gi aătổnăthươngăMBHăvàănhiễmăHPă ădạădày 48

B ngă3.23 Đ iăchi u gi aătổnăthươngăMBHăvà mứcăđộ nhiễmăHP 49

B ngă3.24 Đ iăchi u gi aămứcăđộănhiễmăHPăvàăv ătríăsinhăthi t 50

DANH M C CỄC BI U Đ

Biểuăđồă3.1 Phânăb ăbệnhănhânătheoănhómătuổi 33

Biểuăđồă3.2.ăPhânăb ăgiớiătínhătrongănghiênăcứu 34

Biểuăđồă3.3.ăS ălượngăpolyp 39

Biểuăđồă3.4.ăCu ngăpolypă 41

Biểuăđồă3.5.ăTỷălệănhiễmăHPătheoăhaiăphươngăpháp 46

Biểuăđồă3.6.ăMứcăđộănhiễmăHP……… ……… 47

Đ T V N Đ

Polyp dạădàyălàămộtăkh iăuăhìnhăcầuăhayăbánăcầu,ăgiớiăhạnărõăm cătừăthànhădạădày,ăkhôngăcu ngăhayăcóăcu ng,ăniêmămạcădạădàyăxungăquanhăpolypăphầnălớnălàăbìnhăthư ng,ăđôiăkhiăcóăviêmă[13]

T tăc ăcácăpolypăkhiăđượcăphátăhiệnănênăc tăb ăvìăkhôngăchỉăđơnăthuầnăchẩnăđoánămôăbệnhăh c,ăb iăpolypădạădàyăălàămộtădạngăthươngătổnătiềnăungăthư.ăPolypăcóăkíchăthướcăcàngălớnăthìătỷălệăácătínhăhoáăcàngăcaoă[49].ăKh ănĕngăácătínhăhoáăkhiătheoădõiăpolypădạădàyăchi mă1,3%ăcácătrư ngăhợpă[30]

Polypădạădàyăkhôngăph iălàăphổăbi n,ănóăchi mătừă5ăậ 10%ăcủaăcácăkh iăuădạădàyă[13],ăvề lâmăsàngăkhôngăcóăgìăđặcăbiệt,ămặcădùăcácăpolypădạădàyăthư ngăđượcăphátăhiệnămộtăcáchătìnhăc ,ănhưngăr iăloạnătiêuăhoáăhoặcăthi uămáuălàăhaiătriệuăchứngăcóăthểăgợiăýăhướngătớiăchẩnăđoán

Ngàyănay,ăvớiăsựăphátătriểnăcủaănộiăsoiă ngămềmăvàăcácăphươngătiệnăchẩnăđoánăhiệnăđạiăkhácănênăviệcăphátăhiệnăpolypădạădàyăkhôngăcònăkhóăkhĕnăn a,ănhưngăphầnălớnăđượcăđiềuătr ăl yăb ăquaănộiăsoiă ngămềm

Cácă nghiênă cứuă trướcă t pă trungă nhiềuă vàoă polypă đạiă trựcă tràngă doă conă

đư ngăhìnhăthànhăungăthưăliênăquanăchặtăch ăvớiăpolypă ăv ătríănày,ătrongăkhiăđóă

ădạădày,ăđạiăđaăs ăcácătrư ngăhợpăungăthưăliênăquanăđ nă Helicobacter pylori

[20],ăviêmăteoădạădàyăhayăd ăs năruột,ănguyăcơăcaoănh tălạiă ădạngăpolypătuy năcóăkíchăthướcălớnăvàă ăngư iălớnătuổiă[38].ăMộtăs ănghiênăcứuăcònăchoăth yăngayă ămộtăpolypătĕngăs năcǜngăcóăkh ănĕngăkèmătheoăcácăổăd ăs năvàăungăthưăhoáăkhuătrúătrênăpolypăđóă[30].ăTrongăkhiăđóătỷălệănhiễmăviăkhuẩnăHPătrongăcộngăđồngăkháăcaoă[26],ăgi aăviăkhuẩnăHPăvàăpolypădạădàyăcóăm iăliênăquanănàoăkhông,ăchúngătaăcầnăcó mộtăm iăquanătâmăđầyăđủăhơn

ăH iăphòngăchoăđ nănayăchưaăcóămộtănghiênăcứuănàoăđầyăđủăvềădạngăbệnhălýănày,ădoătầnăsu tăpolypădạădàyăgặpăkhôngănhiềuănênăkinhănghiệmăvềănóăcònăít.ăBệnhălýăpolypădạădàyăvàăm iăliênăquanăvớiăviăkhuẩnăHPăăcầnăđượcăquanătâmăđúngămứcăvàăcóătháiăđộăx ătríăthíchăhợpăđểăngĕnăngừaăungăthưăhoáăvềăsau

Xu tăphátătừăthựcăt ătrên,ăchúngătôiăti năhànhănghiênăcứuăđềătài:ă"Nghiên cứu hình nh nội soi, mô b nh h c vƠ t l nhi m Helicobacter pylory b nh nhơn polyp d dƠy" vớiămụcătiêu:

1 Mô tả hình ảnh nội soi, mô bệnh học ở bệnh nhân polyp dạ dày

2 Xác định tỉ lệ nhiễm Helicobacter pylory ở bệnh nhân polyp dạ dày

Parkă SYă vàă CSă ă Hànă qu că (2011)ă nghiênă cứuă 148ă trư ngă hợpă đaă polypă

tuy năgiaăđìnhăth yărằngătỷălệăpolypădạădàyălàă39,9%ă(trongăđóăpolypătuy năđáyă

văchi mă25,7%, polyp tuy n chi m 14,2%), polyp tuy n tá tràng là 15,5%, ung thư dạ dày là 2,7%, ung thư tá tràng là 0,7%.Trong đó có 2 trư ng hợp ung thư

dạ dày phát triển từ polyp dạ dày [47]

Ginsberq GG và CS Mỹ (1996) đã đánh giá m i liên quan gi a kích thước, MBH đ i với nguy cơ ung thư của 35 polyp dạ dày đều có kích thước trên 0,5cm của 23 bệnh nhân trong đó 31 polyp tĕng s n, 4 polyp tuy n.Trong đó

th y 6 polyp tĕng s n có ổ d s n và có 3 polyp ung thư hóa, 1 polyp tuy n ung thư hóa [38]

Goedde TA và CS Mỹ (1992) đã ghi lại 30 bệnh nhân đa polyp tuy n gia đình th y 25 BN(83%) có polyp dạ dày tá tràng,18 BN( 60%) có polyp dạ dày,

21 BN ( 70%) có polyp tá tràng, 5 BN (17%) polyp tuy n dạ dày và 20 BN (67%) polyp tuy n tá tràng Trong đó có 3 BN (10%) đã ch t do ung thư đư ng tiêu hóa trên [37]

1.1 2 T i Vi t nam

Theoă báoă cáoă tổngă k tă tìnhă hìnhă bệnhă lýă polypă dạă dàyă ă quaă nộiă soiă thìăăpolypă dạădàyă khôngăph iălàăphổă bi n,ătriệuă chứngă lâmă sàngă củaă polypă dạădàyăkhôngăđặc hiệuăvàăcóăthểălàătriệuăchứngădoătổnăthươngădạădàyăk tăhợpăgâyăra.ăHayăgặpăchủăy uălàăpolypăđơnăđộc,ăvềăMBHăphầnălớnălàăpolypătĕngăs năvàăpolypătuy nă[16].ă

Phạmă Quangă C vàă CSă (2003) chẩnă đoánă nộiă soi 6275 trư ngă hợpă th yăpolypădạădàyăchi mă0,98% bệnhănhânăđ nănộiăsoi,ătuổiăcóăpolypăhayăgặpănh tălàătrênă40ăchi mă72,5%,ăchỉăcóă1ăpolypălàă90,3%,ăcóăpolypă ăhangămônăv ădạădàyăchi mă85,4%.ăHìnhă nhădạădàyăcóăpolypăbìnhăthư ngă25,8%,ăcácătổnăthươngăk tăhợpălàăviêmădạădày,ăloétăhànhătáătràng,ăloétădạădày.Tỷălệănhiễmă HPă ăbệnhănhânăcóă polypă dạă dàyă làă 70,9%.ă Polypă tĕngă s nă chi mă 72,5%, polypă ă tuy nă chỉă cóă20,9% [15]

NguyễnăTh ăThơm,ăTr nhăTu năDǜngă(2009)ătìmăhiểuăvềăđặcăđiểmănộiăsoi,ăMBH,ăvàăhóaămôămiễnăd chăpolypădạădàyăcủaă118ăbệnhănhân.ăK tăqu ă84,14%ăbệnhănhânăchỉăcóă1ăpolyp,ăhầuăh tăpolypăcóăbềămặtănhẵn.VềăMBHăvàăhóaămôămiễnăd chă54,69%ălàăpolypătĕngăs n,ă25,78%ăpolypăătuy n,ăpolypătuy năđáyăv ălàă12,5%ăcònăcácădạngăpolypăkhácăhi măgặpăă[10]

LêăVĕnăThiệuă(2011)ănghiênăcứuă76ăbệnhănhânătrongăđóă47ălàăpolypădạădày,ă29ăpolypătáătràng.ăK tăqu ăs ăbệnhănhânăcóă1ăpolypăchi mătỷălệăcaoănh tă65,95%,ăphầnălớnăcóăbềămặtănhẵnă(74,46%ăvàă68,96%),ăvềăMBHăgặpăchủăy uălàăpolypă tĕngă s nă (65,95%ă vàă 72,41%),ă ti pă đ nă làă polypă tuy nă (29,78%ă vàă17,29%),ăpolypăviêmăxơă(4,25%ăvàă10,03%)ă[6]

1.2.Hình nh gi i ph u nội soi vƠ mô h c d dƠy

1.2.1 Hình nh gi i ph u nội soi

Khiăquanăsátădạădàyăquaănộiăsoiă ngămềm,ăchúngătaăth yătrongădạădàyăchỉăcóămộtăítăd chătrongăvàănướcăb t,ăniêmămạcădạădàyăđ hơnăvàăbóngăhơnăniêmămạcăthựcăqu n.ăTuỳătheoătừngăv ătríăgi iăphẫuăđ nhăkhuămàăhìnhă nhăniêmămạcădạădàyăđượcăquanăsátăvàăđánhăgiáăkhácănhau

Tâmăv ăgiớiăhạnătrênă(CCRTă35ăậ 40ăcm)ălàăđư ngăZăranhăgiớiăchuyểnăti pă

gi aăniêmămạcăthựcăqu nămàuăhồngănhạtăsangăniêmămạcădạădàyămàuăhồngăsẫm,ă

đư ngăZăcáchălỗăthựcăqu nă2ăcm

Tâmăv ăgiớiăhạnădưới,ăkhiăsoiăquặtăngượcă(Retrovision)ădàiăkho ngă2ăậ 3 cm niêmămạcănhẵnăbóng,ăvềăphíaătúiăhơiăcóăn păg pătạoăthànhăvan,ămàuăniêmămạcăhồngăsẫm

Phìnhăv làăphầnăphìnhătoăcủaădạădày,ă ăbênătráiăvàătrênălỗătâmăv ,ănhìnărõămạchămáuădướiăniêmămạc,ăcácăn păg păniêmămạcăvùngănàyăthư ngăkhôngăchạyătheoămộtăhướng

Thânăv ălàăphầnăđứngăcủaădạădày,ăđểădễămôăt ăthânăv ăcóăhaiăquiăước.ăBCLăcủaă thână v ă làă cácă n pă niêmă mạcă chạyă d c,ă màuă hồngă nhạt.ă BCNă củaă thână v ănhẵn,ăkhôngăcóăcácăn păg păniêmămạcămàuăhồngănhạt

Hangăv ,ăniêmămạcănhẵnăkhôngăcóăcácăn păniêmămạcăkhiădạădàyăbơmăhơiăcĕng,ămàuăhồngăsẫm

Mônăv ădàiă0,5cmăkhiăbơmăhơiădạădày,ălỗămônăv ătròn,ăniêmămạcămàuăhồngăsẫm

Vùngăthânăv ăhayăvùngăphìnhăv ,ăchứaănh ngătuy năđáyăv

Vùngămônăv ,ăchứaănh ngătuy nămônăv ă

- Tuy năđáyăv ălàănh ngătuy nănằmă ătrongăvùngăthânăvàăđáyădạădày.ăNh ngătuy nănàyălàătuy năquanătr ngănh tătrongă việcăch ăti tăraăd chăv ,ătuy năđáyăv ăthuộcătuy nă ngăthẳngăchiaănhánh,ămỗiătuy năchiaălàmă3ăđoạn

+ăĐoạnătrênăcaoănh tălàăeo,ă ăđâyăcóă2ăloạiăt ăbàoăhợpăthànhătuy nălàăt ăbàoănhầyăvàăt ăbàoăviền

+ăĐoạnăgi aăvàăcổătuy năcóăt ăbàoănhầy,ăt ăbàoăviền

+ăĐoạnădướiăcùngălàăđáyătuy n,ăcóăt ăbàoăchính,ăt ăbàoăưaăbạcă(t ăbàoănộiăti t) ăT ăbàoăchính,ăhìnhăkh iăvuông,ălợpăthànhătuy nă ă1/2ăhayă1/3ădướiăcủaă ngătuy n.ăNhânăhìnhăcầu,ătrongăbàoătươngăcóăhạtăch ăti tăđư ngăkínhă1ăậ 3 m,ăchứaăpropepsin

ă T ă bàoă viền,ă hìnhă cầuă hayă tháp,ă đư ngă kínhă  25m,ă đứngă xenă k ă vàoă

nh ngăt ăbàoăbiểuămôăcủaăvùngăeoăhayăxenăk ăvớiăt ăbàoănhầyăvàăt ăbàoăchính.ăMỗiăt ăbàoăcóămộtănhânăhìnhăcầu,ăbàoătươngăưaăacid,ănhiềuătiăthểăkhôngăcóăhạtăk ă

ti p.ăT ăbàoăviềnăs năsinhăHClădướiădạngăH+vàăCl

- ăT ăbàoănhầy,ănằmăxenăk ăvớiăt ăbàoăviềnălợpăthànhătuy nă ăvùngăcổătuy n,ăhìnhătrụ,ăvùngăng năt ăbào,ăbàoătươngăchứaăđầyănh ngăgi tăsinhănhầy.ă

ăT ăbàoăưaăbạcăhayăt ăbàoănộiăti t,ăbằngăphươngăphápănhuộmămu iăbạcădướiăkínhăhiểnăviăquangăh căth yătrongăbàoătươngăt ăbàoăcóănh ngăhạtămàuăđen.ăDướiăkínhăhiểnăviăđiệnăt ăcựcăng năt ăbàoăcóăítănh ngăviănhungămaoădài.ăS năphẩmăch ă

ti tăcủaăt ăbàoănàyălàăSerotoninăđượcăđưaăvàoălớpăđệm.ă

- Tuy nămônăv ,ăthuộcătuy nă ngăcongăqueo,ăchiaănhánh,ăthànhătuy năăăăđượcălợpăb iănh ngăt ăbàoănhầyăhìnhăkh iăvuông,ănhânădẹtă ăcựcăđáyăt ăbào,ătrongăbàoătươngăcóănhiềuăhạtăsinhănhầy,ă ăvùngănàyăcònăcóăc ănh ngăt ăbàoăưaăbạcăti tăraăgastrină(kíchăthíchăt ăbàoăviềnăch ăti t)

- Tuy nătâmăv ,ăcóăc uătạoăgi ngătuy nămônăv ,ăcǜngăcóăthểăcóăt ăbàoăcơăb n

1.3 Phơn lo i polyp d dƠy

Cóănhiềuăloạiăpolypăkhácănhauăcủaădạădày,ătrướcăđâyăngư iătaăchỉăđềăc păđ nămộtăs ăloạiănhư:ăpolypăđơnăđộc,ăbệnhăđaăpolypădạădày,ăviêmădạădàyăquáăs năphìăđạiă(Ménétrier).ăChoăđ nănĕmă1999,ăngư iătaăvẫnăx păcácăloạiăpolypădạădàyăvàoătổnăthươngălànhătínhămàăcǜngăchỉăchúăýăđ năpolypăbiểuămôămàăthôi.ăNhiềuătácăgi ă

đãătìmăcáchăphânăloạiăkhácănhau.ăB ngăsauăđâyătómăt tămộtăs ăphânăloạiăchính:

Bảng 1.1 Phân loại các polyp biểu mô dạ dày

Elster

(1976)

Koch (1979)

Lesbro;

Ming (1977) Appelmann (1984)

Nakamusa (1985)

Quáăs nă

rãnhăthànhă

ổ

Quáăs nărãnhădạngăpolyp

Polypăquáăs n

Polyp khôngă

ph iău

Quáăs nărãnhăthànhăổ

TýpăIătổnăthươngădạngăquáăs nătuy năhoặcăd ă

Uătuy nă

lànhăbiệtă

hoáăvừa

Polypănhú Polypătuy n

TýpăIVăgi ng u lànhăđạiătràng

Nĕmă1988,ăPotetă[65]ăvẫnădùngătừăpolypăbiểuămôălànhătínhăvàăphânăchiaăthành:

- Polypăđơnăđộcăgồm:ăăăăă+ăPolypăquáăs nă(Hyperplasique)

+ăUătuy nălànhă(Adénome)

+ăCácătổnăthươngălạcăchỗ

- Polypăviêmăvàăquáăs n:

+ăPolypăquáăs n +ăPolypătuy năđáyăv ădạădày +ăPolypăviêm

+ Polyp Cronkhite - Canada +ăSaăniêmămạcădạngăpolyp +ăQuá s nădạngălympho +ăUămỡăvàng

+ăUădạngăthoáiăhoáăbột

- U:

+ăUătuy nălành +ăUngăthưăbiểuămô + U cacxinoit +ăĐaăpolypălymphoăbào +ăUămôăđệm

- Cácăn păg păniêmămạc:

+ăN păg păkhổngălồă(khôngădoăviêm)

+ăHộiăchứngăZollingeră- Ellison

+ăBệnhăMénétrier

+ăBệnhătĕngăti tăvàăquáăs nădạădày

+ăXâmănh păácătínhă(ungăthưăbiểuămôăhoặcăuălympho)

+ăN păg păkhổngălồădoăviêm

1.4 Đặc đi m lơm sƠng, hình nh nội soi vƠ mô b nh h c c a một s polyp

d dƠy th ng gặp [3], [11], [33], [41], [47], [54],[60], [64]

* Polyp tuyến

Đặc điểm lâm sàng-hình ảnh nội soi:

+ Lâmăsàng: Hầuăh tăkhôngăcóătriệuăchứngătrừăkhiăcóăloét,ăch yămáuăhoặcă cóăkíchăthướcălớnăgâyăhẹp,ăt călòngădạădày

+ăNộiăsoi:ăPolypăătuy năthư ngăgặpătrongăviêmăteoăcóăd ăs năruộtăniêmămạcădạădàyăvàăthư ngăgặpăthểăcóăpolypăđơnăđộcăkíchăthướcătừă3ăậ 4ăcmăcóăcu ngăhoặcăkhông.ăBềămặtăpolypăthư ngănhẵn,ăcóăthểăchiaăthùyăhoặcămúi,ăniêmămạcăxungăquanhănhẵnăvàăthoáiăs n.ă

Đặc điểm mô bệnh học:

+ Đaăphầnăcácăpolypăătuy năcóăhìnhă nhăgi ngăpolypătuy năcủaăđạiătràngăgồmăcácă ngătuy n,ă ng- nhúăvàănhúăcóăthểăloạnăs nănhẹăhoặcănặngădựaăvàoătínhăch tănhânătĕngăs c,ătĕngăs ăhàngăt ăbào,ăm tăđộănhânătĕng,ătỷălệănhânăchiaătĕng,ăsựăbiệtăhóaăcủaăbàoătươngăvà hìnhă nhăpháăhủyăc uătrúcătuy n.ăMộtăphầnăcóăhìnhă nhăvàătínhăch tăch ăti tăgi ngătuy nădạădàyăhoặcăph iăhợpăc ăhaiăloạiătrên

* Polyp tăng sản:

Đặc điểm lâm sàng-hình ảnh nội soi :

+ Lâmăsàng: thư ngăkhôngăcóătriệuăchứngăgìăđặcăbiệt,ăthư ngăđượcăphátăhiệnătìnhăc ă ăcácăbệnhănhânăcóăhộiăchứngădạădàyătáătràng.ăPhầnălớnăs ăbệnhănhânăđ năkhámăcóăcácătriệuăchứng:

.ăĐauăvùngăthượngăv

.ăR iăloạnătiêuăhoáătrênă(ợăchua,ăbuồnănôn,ănôn,ăđôiăkhiănônămáu )

+ăNộiăsoi:ăPolypătĕngăs nălàămộtăloạiăpolypăhayăgặpănh tăcủaădạădàyăvàăđượcăNakamuraăchiaălàmăhaiătípă(típăIăvàăII).ăTípăIălàănh ngăpolypămangătínhăch tăđơnăđộcătạiăvùngăhangăv ăTípăIIăthư ngănhiềuăkh iă ăchỗăn iăhangăăthânăv ăhoặcăphầnăxaăcủaăthânăv ăPolypătĕngăs năcóăcu ngăhoặcăkhông,ăbềămặtănhẵnăhoặcăchiaăthùyăvàăthư ngănh ăhơnă2ăcm.ăNh ngăpolypăthuộcătípăIIăvùngătrungătâmăcóăhìnhă nhă

lõmăxu ngăđóălàăv ătríăcuộnălạiăcủaăcácănhúăniêmămạcă(hìnhăv ăhành)

Đặc điểm mô bệnh học:

+ăPolypătĕngăs nălàădoăquáăs năcủaăvùngăcổătuy nădẫnăđ nătuy năkéoădài,ăchiaănhánh,ătạoănangătuy n.ă ătípăIIăăth yăcóăhìnhă nhăcácătuy năcuộnălạiăthànhăhìnhă

v ăhành,ăcácătuy năđượcălợpăb iămộtăhàngăt ăbàoăvùngăcổăcủaătuy năhangăv ,ăthână

v ăhoặcămônăv ,ăcóăxenăk ăt ăbàoăchính,ăt ăbàoăviềnăvàăcóăthểăgặpăd ăs năruột

* Pol yp tuyến đáy vị dạ dày:

Đặc điểm lâm sàng-hình ảnh nội soi :

Polypătuy năđáyăv cóăthểăx yăraăđơnălẻă ănh ngăbệnhănhânăcóăđaăpolypăgiaă

đìnhăhoặcăchỉăcóă ănh ngătrư ngăhợpămangătínhăch tăgiaăđìnhăđ iăvớiăpolypădạădày.ăGầnăđâyăth yăxu tăhiệnănh ngăbệnhănhânăđượcăđiềuătr ăkéoădàiăbằngăthu căứcăch ăbơmăproton.ăPolypătuy năđáyăv ăthư ngăgặpăthểănhiềuăpolyp,ătỷălệă ănamăvàăn ănhưănhauăvàăgặpă ăm iălứaătuổi

Đặc điểm mô bệnh học:

+ăĐạiăthể:ălàănh ngăkh iăcóămàuăxám,ăkhôngăcu ng,ănh ăhơnă10ămm,ăgặpă ăvùngăthânăvàăphìnhăv ă

+ăViăthể:ăc uătạoăgồmăcácătuy năgiãnăthànhănangălợpăbiểuămôăcủaăthânăv ăgồmă

c ăhaiăloạiăt ăbàoăchínhăvàăt ăbàoăviềnăxenăk ăvớiăcácătuy năcóăc uătrúcăbìnhăthư ng,ăthư ngăcóăcácăsợiăcơătrơnăxenăk ălanăt aăxungăquanhăcácănangătuy n.ă ă

nh ngăbệnhănhânădùngăthu căứcăch ăbơmăprotonăkéoădàiăthư ngăth yăph iăhợpăvớiăquáăs năvàăphìăđạiăt ăbàoăviền

* Đa polyp trong hội chứng Peutz - Jeghers:

Đặc điểm lâm sàng-hình ảnh nội soi :

+ăBệnhăgặpă ăc ă2ăgiớiăvàăm iăs cătộc,ăcóăy uăt giaăđình,ăthư ngăbiểuăhiệnătriệuăchứngă ătuổiăthanhăniên,ătáiăphátănhiềuăcơnăđauăbụngăd ădội,ăgi măbớtăkhiănămạnhăvàoăbụng,ăhi măkhiăsôiăbụng,ămuộnăhơnăcóăd uăhiệuăxu tăhuy tătiêuăhoáănặng.ăTổnăthươngădaăcóăthểăxu tăhiệnărồiănhạtădầnă ătuổiăd yăthìăhoặcă sauăđóă(đ măs căt ăquanhăvùngămiệng;ămôi;ătrongăniêmămạc;ăganăbànătay,ăbànăchân ădoădiătruyềnăgenătrộiătrênănhiễmăs căthểăthư ng)

+ăTổnăthươngăpolypăthư ngăgặpă ăruộtănon,ădạădàyăvàăđạiătràng.ăTỷălệăgặpănhiềuăhơnăc ăthư ngăth yă ăruộtănon,ăđặcăbiệt làăhỗngătràng

Mô bệnh học: Điểnăhìnhăgồmă ăgi aălàă mộtăt păhợpăcơătrơnăchiaănhánh,ăb tă

nguồnătừălớpăcơăniêm,ăbaoăb căvàăchiaăc tăcácăđámă ngătuy nătĕngăs n,ălợpăhàngăbiểuămôăvùngăcổătuy n,ăcácătuy năphíaăsâuăthư ngăthiểuăs n.ăR tăhi măgặpăcácăpolypănày k tăhợpăvớiăungăthưăbiểuămôăcủaăhangăv

* Polyp thiếu nhi (Juvenile polyp):

Đặc điểm lâm sàng- hình ảnh nội soi : Thư ngăgặpă ălứaătuổiăthanhăthi uănhi.ăĐôiăkhiăcònăg iălàăpolypăứăđ ng,ălàănh ngătổnăthươngăhìnhătrònămặtănhẵn,ăkíchăthướcătừă1ăậ 2 cm, cóăcu ngăhẹp

Mô bệnh học: Gồmăchủăy uălàănh ngănangătuy nănh ăkhôngăđều,ălợpăthànhă

biểuămôăphủăcủaăniêmămạcădạădày,ăvùngăcổătuy năkéoădài,ăchiaănhánhăhoặcăgiãnătạoănang.ăMôăđệmăphùănềăvàăxâmănh păr tănhiềuăt ăbàoăviêm,ăthư ngăcóăloétă ăbềă

mặtănhưngăkhôngăcóăcácăd iăcơăniêmăxenăk ăHìnhăpolypăthi uănhiăgầnăgi ngăpolypăquáăs n.ă

* Bệnh Cowden:

Đặc điểm lâm sàng- hình ảnh nội soi :

+ăBệnhălàămộtăhộiăchứngăhi măgặpătrongăđóăcóăsựăph iăhợpăcácătổnăthươngăădaămặtă(typătricholemmoma)ăvớiăpolypăcủaădạ dày.ăNgoàiăraănh ngăbệnhănhânănàyăcònăcóătĕngătầnăsu tăcủaăungăthưăgiápătrạngăvàăungăthưăvú.ă

+ăCácătổnăthươngădạădàyăthư ngălàăpolypănh ,ăđư ngăkínhăvàiămm,ăkhôngăcóăcu ng

Mô bệnh học: Ítăđượcămôăt ătrongăyăvĕnănóiăchung,ăgồmăcácătuy năvớiăvùng cổă

tuy năkéoădài,ăgiãnăvàătĕngăsinhăt ăbàoăđáy,ămộtăs ătuy năgiãnăthànhănangătạoănhúătrongănang,ămộtăs ănangătuy năcóăthểăđiăxu ngălớpădướiăniêmămạc.ăLớpăđệmădày,ărộngăvàăcóănh ngăbóăcơăniêmălộnăxộn,ăchiaăthànhănhiềuăthuỳăxenăk ăgi aă

cácăđámătuy n.ă

* Hội chứng Cronkhite - Canada:

Đặc điểm lâm sàng- hình ảnh nội soi: Tổnăthươngănàyăr tăhi măgặp,ăđặcătrưngănàyăb iăbệnhăđaăpolypădạădàyăruột,ătĕngăs căt ăvàăteoăđétămóngăchân,ămóngătay.ăHìnhătháiăh căpolypăkhôngăcóăcu ng

Mô bệnh học: Gồmălớpăniêmămạcăquáăs năvàăphùănềăkèmătheoăcácănangăbiểuămôă

Mô bệnh học: Cácătuy năđáyădàyălênăg pă1,5- 2ălầnăbìnhăthư ng.ăCácătuy năchứaă

nh ngăt ăbàoăviềnăphìăđạiăvàăquáăs nănổiătrộiălênăsoăvớiăt ăbàoăchínhăvàăt ăbàoănhầyăcủaăcổătuy n,ălòngătuy năkíchăthướcăbìnhăthư ng

* Bệnh Me'ne'trier:

Đặc điểm lâm sàng-hình ảnh nội soi:

Làăbệnhăítăgặp,ănguyênănhânăchưaărõăràngăvàăkhôngăcóătiềnăs ăgiaăđình.ăBệnhăkhôngăcóăbiểuăhiệnălâmăsàng,ăn uăcóăthìăbiểuăhiệnătriệuăchứngăcủaăloétădạădàyăph iăhợp,ăgi măclo,ăgi măproteinămáu,ăthi uămáu.ăBệnhăcóănguyăcơăungăthưăhoáănhưngăkhóăxácăđ nhăđượcătỷălệ.ăVềăđạiăthểăbiểuăhiệnărõăn păniêmămạcăcaoă1- 3ăcmăgi ngăcuộnănãoăhoặcăgi ngăhìnhă nhăđaăpolypănh ă ăv ătríăb ăcongălớn,ăthânăvàăphìnhăv

Mô bệnh học: Hìnhă nhăđiểnăhìnhăth yăcácărãnhăquáăs n,ăvùngăcổătuy năkéoădài,ă

congăqueoăvàăgiãnăthànhănangăđượcălợpăb iăcácăt ăbàoăch ănhầy,ămộtăs ănangătuy năchuiăxu ngădướiăniêmămạc.ăCácătuy nă ăphíaăsâuăcủaălớpăniêmămạcăgi măs ălượngăt ăbàoăchính,ăt ăbàoăviềnăvàăteoăđétă ăcácămứcăđộăkhácănhau Môăđệmăphùănềărõăvàăcóăcácăsợiăcơătrơnăxâmănh păxu tăphátătừăcơăniêm,ăítăkhiăcóăt ăbàoăviêm,ăn uăcóăthìă

chủăy uălàăbạchăcầuăđaănhânăáiătoan.ă

* Polyp xơ viêm:

Đặc điểm lâm sàng-hình ảnh nội soi: Đâyălàămộtătổnăthươngălànhătính,ăhi măgặp,ăkhôngărõănguyênănhână ăc ănamăvàăn ăgiới,ăgặpătrongăm iălứaătuổi.ăV ătríăthư ngăgặpălàăvùngăhangăv ,ăđượcăphátăhiệnătìnhăc ăhoặcăkhiăcóăbi năchứngăch yămáu,ăhẹpălòngădạădày.ă

Đặc điểm mô bệnh học:

+ăVềăđạiăthể:ăPolypăxơăviêmăthư ngăcóăkíchăthướcănh ,ăranhăgiớiărõ,ăđơnăđộc,ăcóăcu ngăhoặcăkhông.ă

+ăVềăviăthể:ăCóăhìnhă nhăgi ngămộtămôăhạtăviêmăgồmăcácămạchămáuănh ăthànhăm ng,ăbaoăquanhăb iăcácăt ăbàoăhìnhăthoiăvớiăbàoătươngăthonădài,ănhuộmămiễnăd chădươngătínhăvớiăCD34,ăfascinăvàăcalponin,ăgợiăýănguồnăg cătừădòngăt ăbàoă cóăchânăhoặcă t ă bàoă sinhăxơă cơ.ă Cácă t ăbàoă nàyă s pă x pă tạoăhìnhă nhă v ăhành,ăđặcăbiệtăquanhăcácămaoămạchălớn.ăĐôiăkhiăcǜngăgặpămộtăs ăt ăbàoăkhổngălồănhiềuănhânăvớiănhânătĕngăs căvàănhiềuăbạchăcầuăđaănhânăáiătoan.ăĐiềuănàyăr tădễă nhầmă vớiă bệnhă viêmă niêmă mạcă dạă dàyă thểă giàuă bạchă cầuă đaă nhână áiă toan Trongăbệnhăviêmădạădàyăthểăgiàuăbạchăcầuăáiătoanăthư ngăcóăsựădàyălênăcủaăvùngăhangăv ăgâyăhẹpă ngămônăv ăvàăcóătĕngăbạchăcầuăáiătoanătrongămáu,ătiềnăs ăbệnhă

d ăứng

1.5 Các ph ng pháp chẩn đoán polyp d dƠy

* Chụp XQ dạ dày có thuốc cản quang [4]

- Vớiăphươngăphápăkh oăsátăchụpăXQădạădàyăđầyăthu c,ălớpăm ng,ăép,ăđ iăquangăkép

- Hìnhă nhăghiănh năcóăpolypădạădàyănhưăhìnhăắbiaăb năthủng”ăhayăhìnhă

ắb tăxàăphòng”.ă

* Cắt lớp vi tính dạ dày:

- Cácăkh iăuălànhătínhăthư ngăgặpătrongădạădàyălàăcácăpolypănhưăpolypătĕngă

s năhoặcăpolypătuy n,ăcácăpolypăthư ngănh ,ăb ăđềuăhayăphânămúiăcóăthểăgặpă

loạiăcóăcu ngăhoặcăkhôngăcu ng.ăă

- Thựcăt ăkh oăsátăhìnhă nhăpolypădạădàyătrênăc tălớpăviătínhăítăđặcăhiệu,ăt năkém,ăthư ngăítăs dụngăphươngăphápănày.ăNhưngătrênăCTă64ălớpăc tădựngăhìnhăcóăthểăchẩnăđoánăđặcăhiệuăhơn,ăthư ngădùngăđểăchẩnăđoánă ănh ngăngư iăkhôngăthĕmăkhámăđượcăbằngănộiăsoi.ăNhưngăvìăgiáăthànhăcaoăvàăkhôngăthểăcanăthiệpănênăcǜngăhạnăch

* Siêu âm nội soi:

- Cóăgiáătr ăđặcăhiệuăvàăh uăích,ănh tălàănh ngăpolypăkhôngăcu ngăvàăcácăpolypăácătínhăvìăphươngăphápănàyăcóăthểăxácăđ nhăđượcătổnăthươngă ădướiălớpăniêmămạcăvàăthươngătổnăcácătạngălânăc n,ăhạchăổăbụng,ătừăđóăđưaăraăhướngăcanăthiệp

- Trênăthựcăt ăkỹăthu tănàyăchưaăđượcăápădụngăphổăbi năvìăcóăgiáătr ăchẩnăđoánănhưngăgiáăthànhăđ t,ăđòiăh iăph iăcóăbácăsỹăchuyênăkhoa,ănênăchỉăđ nhăcònădèădặtăvàăkhôngăthư ngăquy.ă

* Viên nang nội soi

- Nộiăsoiăkhôngăđau,ăanătoàn,ăhiệuăqu ăvàăvôătrùngătuyệtăđ i

- Viênănangănộiăsoiăkíchăthướcăbéănhưămộtăviênăthu că11ăxă24ămm,ăđộărộngăgócăquétălênăđ nă1500

- Hạnăch ăcủaăviênănangănộiăsoiă(ch ngăchỉăđ nh):

* Nội soi ống mềm và sinh thiết làm chẩn đoán mô bệnh học

Làăphươngătiệnăcóăđộănhạyăvàăđộăđặcăhiệuăcaoăđểăchẩnăđoánăchínhăxácăbệnhălýăcủaă ngătiêuăhoá,ăvìăv yăđượcăápădụngărộngărãi

Làăphươngăphápăgiúpăchẩnăđoánăxácăđ nhăbệnhălýă ngătiêuăhoá

TạiăViệt Namănộiăsoiădạădàyă ngămềmăcóătừănh ngănĕmăđầuăcủaăth păkỷă90,việcăchẩnăđoánăpolypădạădàyă ăViệtăNamăchủăy uăvẫnăbằngănộiăsoiăă ngămềmăvàăsinhăthi tăđểăchẩnăđoánămôăbệnhăh c.ă

1.6 Vi khuẩn Helicobacter pylory

1.6.1 VƠi nét v l ch sử phát hi n c a vi khuẩn Helicobacter pylory

Nĕmă1983ăMarshallăvàăWarrenătạiăbệnhăviệnăRoyalăperth(Autralia)ăđãăphână

l păđượcăviăkhuẩnăhìnhăxo năvàăchứngăminhăđượcăvaiătròăgâyăbệnhăcủaănóăđ iăvớiădạădàyătáătràngăvàăg iătênălàăCampylobacterăPyloridis.ăNhưngăquaăhìnhă nh siêuăc uătrúc,ănghiênăcứuăgen,ăxétănghiệmăhóaăsinhăh c,ătínhăch tămen,ăđặcăđiểmănuôiă c y,ă tínhă nh yă c mă khángă sinhă h ă th yă viă khuẩnă khôngă thuộcă h ăCampylobacteră [44].ă Nĕmă 1989ă Goodwină đềă ngh ă g iă tênă viă khuẩnă làă HPă vàăđượcăch pănh năchoăđ năngàyănayă[21]

Ngàyănayăyăh căđánhăgiáăHPălàăthủăphạmăs ămộtăgâyăviêmăloétăvàăungăthưădạădàyă[7],ă[17],ă[23].ăNhiềuătácăgi ăchoărằngăHPăcóăliênăquanăchặtăch ăvớiăviêmăhoạtăđộng,ăvớiăd ăs năvàăloạnăs nădạădàyăvàăđóălàătiềnăđềăcủaăungăthưă[12],ă[39],ă[40], [53], [62]

1.6.2 D ch t h c Helicobacter pylory

HPăđượcătìmăth yă ăkh pănơiătrênăth ăgiới,ăcóăl ăngư iălàănguồnădựătr ăduyă

nh tăđượcăphátăhiệnăvàălâyătruyềnăquaăđư ngămiệng.Tầnăsu tălâyănhiễmăcaoă ă

nh ngănơiăvệăsinhăkém,ăđôngăngư iăvàăcóăliênăquanăchủăy uăđ nătuổiătác,ăđ aădư.ăNam,ăn ăcóătỷălệănhiễmătươngăđươngă[8],ă[42]

ă cácă nướcă đangă phátătriểnătỷă lệă nhiễmă trongă cộngăđồngă thư ngă caoă hơnă(kho ngă80-90%),ă ăcácănướcăphátătriển(ăkho ngă30-40%)ăvàă70%ătrẻăemă10ătuổiă

b ănhiễmăHPă ăcácănướcăđangăphátătriển.ăCácănướcăvùngăĐôngănamăÁătrongăđóăcóăViệtănamătỷălệănhiễmăkho ngă60%ă[8]

ChenăvàăCS,ănghiênăcứuăsoăsánhătỷălệăchungănhiễmăHPătừă56%ănĕmă1993ă

gi măxu ngăcònă47,1%ănĕmă2003ă(p<0.001),ătrongăđóătỷălệănhiễmăHPănĕmă2003ă

ă trẻă từă 1đ nă 5ă tuổiă là 19,4%.ă Tácă gi ă k tă lu nă tỷă lệă nhiễmă HPă ă ngư iă dână

Qu ngăĐông(ăTrungăQu c)ăgi măxu ngăcóăýănghĩaăsauă10ănĕmălàădoăđóngăgópăcủaăviệcăc iăthiệnăđiềuăkiệnăkinhăt ăxãăhộiă[31]

TạiăViệtănamătrongămộtănghiênăcứuăquầnăthểăcủaăVươngăTuy tăMaiăvàăCSă ă3ăđ aăđiểmăgồmă528ăđ iătượngătuổiătrungăbìnhă27±17,ătỷălệăHP(+)ălàă75,2ă%.Tỷălệănhiễmă ătrẻă<5ătuổiălàă39,5%;ă5-9ătuổiălàă60,8%;ă ălứaătuổiă>45ălàă87,6%ă[26] BùiăvĕnăLạcă(1997)ăchẩnăđoánănôiăsoiăcácăbệnhălýă ăthựcăqu n,ădạădày,ătáătràngă quaă10.235ă trư ngă hợpă th yă tỷă lệă nhiễmă HPă trongăviêmă dạă dàyă táă tràngă81,48%,ăloétădạădàyătáătràngă87,53%,ăungăthưădạădàyă62,27%ă[2]

1.6.3 Một s đặc đi m c a Helicobacter pylory

1.6.3.1 V trí c trú c a Helicobacter pylory

HPăs ngătrongălớpămàngănhàyăcủa dạădày,ătrênăbềămặtăt ăbàoăbiểuămôăvàă

gi aăcácăkheăcủaăNMDD.ăĐôiăkhiăđượcătìmăth yă ăthượngăbìăthựcăqu năvàăđoạnă

đầuăcủaăruộtănonă[8],ă[19],ă[21]

1.6.3.2 Đặc đi m hình thái

HPălàăviăkhuẩnăGramăâm,ăkíchăthướcăng nătừă0,2µmă- 0.5µmăhìnhăxo năhayăhìnhăvòngăcungăgi ngăhìnhăch ăSăvàăch ăUăvàănóăcóătừăb năđ nă6ăchiênămao.ăHPăcóăthểăgặpă ădạngăhìnhăcầuăvàăcóăthểăchuyểnăthànhădạngăhoạtăđộngătrongăđiềuăkiệnă thíchă hợp,ă vàă dạngă hìnhă cầuă cóă vaiă tròă quană tr ngă trongă việcă lâyă truyềnăbệnh,ănh ădạngăhìnhăcầuămà HPăcóăthểătồnătạiălâuăhơnă ămôiătrư ngăbênăngoàiă

trongăđiềuăkiệnăkhôngăthu nălợiă[14],ă[21],ă[44]

1.6.3.3 Đặc đi m nuôi c y

HPă làă mộtă viă khuẩnă khóă nuôiă c y,ă chúngă đòiă h iă môiă trư ngă giàuă dinhădưỡng,ăthạchăđặcă(thạchămáuăpHătừă6-8)ăkhôngăy măkhíămàăcǜngăkhôngăquáăáiăkhí.ăKhôngăphátătriểnătrongămôiătrư ngăcóămu iăm tă1%,ăglycină1%,ăhoặcămôiătrư ngăNaClă3,3%[1].ăTuyănhiênăhiệnănayătrongăđiềuătr ăthựcăhànhăđểăchẩnăđoánănhiễmăHP,ăth ănghiệmănuôiăc yăkhôngăth tăcầnăthi tă[21]

1.6.3.4 Đặc đi m kháng nguyên kháng th

HPăcóăkhángănguyênăthânăbềnăv ngăvớiănhiệtăđộ,ăcóăkhángănguyênălông,ăkhángănguyênăCagAăvàăVacAă ăbệnhănhânăviêmădạădàyăcóăHP(+).ăNgư iătaătìmă

th yăkhángăthểăIgA,ăIgM,ăIgGăvớiătỷălệăcaoă[18],ă[44]

1.6.3.5 Đặc đi m sinh lý sinh hóa c a Helicobacter pylory

Viă khuẩnă s nă xu tă raă nhiềuă enzymesă đặcă biệtă làă catalase,ă cytochrome,ăoxidase,ă gammaă glutamylă transpeptiddase,ă phosphataseă kiềm¸ă nhiềuăaminopeptidase,ăesteraseăvàănh tălàăureases,ămenănàyăgiúpăviăkhuẩnăthoátăkh iăpHă th p củaă d chă v ă bằngă cáchă bi nă đổiă ureă làă mộtă acidă trongă dạă dàyă thànhăammoniacăvàăbicarbonateăkiềmătínhăgiúpăgi ămôiătrư ngăchungăquanhăviăkhuẩnăkho ngă7ă[5],ă[9]

Đểătránhăđượcăacidădạădàyăviăkhuẩnăph iădiăđộngăđểăs ngădướiălớpăniêmămạcănh ăvàoăhoạt độngăcủaăcácătiêmămaoăvàăc uătrúcăhìnhăxo năcủaănóăgiúpănóădiăchuyểnăxo nă căquaălớpăniêmăd ch,ăcácăviăkhuẩnăbi năthểăkhôngădiăđộngănênăkhôngăchuiăđượcăvàoădướiăniêmămạcădạădàyăthìăkhôngăthểăs ngăđượcădoăđộătoanăcủaăd chăv

Nh ăadhesionăgiúpăvi khuẩnăk tădínhăvàoăcácăthànhăphầnăbiểuămôădạădày HPăcóăkh ănĕngăk tădínhăhồngăcầuăr tămạnhăquaătrungăgianăcủaăthụăthểăacidăsialic,ăđiềuănàyăgiúpăviăkhuẩnătránhăđượcăsựăthựcăbào

HPăti tăraăcácăsideorophoreăđểăb tăgi ăs tă ămôiătrư ngă xungăquanhăcầnăchoăsựăphátătriển

Phospholipaseăvàăproteaseălàăhaiăenzymăthủyăphânăch tănhầyăNMăgiúpăviăkhuẩnăđiăxuyênăquaălớpănhầyăNMă[5],ă[44]

1.6.3.6 Đặc đi m v typ di truy n

Hiệnănayăc uătạoăgenătoànăbộăcủaăhaiăchủngăHPăđượcăbi tă là:ăHPă26695ăđượcăphânăl pă ăAnhăvàoănĕmă1987ăvàăchủngăHPă199ăđượcăphânăl pă ăMỹănĕmă1994.ăC uătrúcăbộăgenăcủaăchúngăbaoăgồmămộtăc uătrúcănhiễmăs căthểăvòngătừă1,64ă đ nă 1,67ă Mbă màă 90,8ă - 91%ă đượcă c uă tạoă b iă vùngă mãă hóa.ă Chuỗiănucleotidesăcủaăhaiăchủngănày khácănhauăchủăy uălàădoă ăs ălượngăvàăb năch tăcủaăđoạnăchènăcǜngănhưăăsựăhiệnădiệnăhayăkhôngăcủaăgenămãăhóaăcủaăenzymăhạnă

ch ăVùngănhiễmăs căthểăchủăy uăchứaăcácăgenăthamăgiaăvàoăsựătổngăhợpămenăurease,ăy uăt ăđộcăt ăbàoăVacA,ăkhángănguyênăCagAăvàăcácătiêmămaoă[5]

1.6.4 Kh năng gơy b nh c a Helicobacter pylory

Choăđ nănayăđãăcóăr tănhiềuăcôngăătrìnhănghiênăcứuăxácănh năvaiătròăgâyăbệnhăcủaăHPătrongăcácăbệnhădạădàyătáătràngănhưăviêm,ăloétăvàăc ăungăthưădạădàyă[40].ăViệcăđiềuătr ăbằngăkhángăsinh trongăviêmăloétădạădày,ătáătràngăđemălạiăk tă

qu ăt tă[19]

1.6.4.1.Helicobacter pylory vƠ viêm d dƠy

- HPătrongăviêmădạădàyăc p:ăNhiềuăbằngăcớăđãăchứngăminhăđượcăvaiătròăcủaăHPătrongăviệcăgâyăraăcácăsangăthươngăbệnhălýăđầuătiênăchoăthúăv tăvàăngư iă

nu tăHP,ăbiểuăhiệnăviêmădạădàyăs ăxu tăhiện,ăkhángăsinhăcóăkh ănĕngăứcăch ăHP,ălàmăchoăhìnhă nhămôăh cătr ănênăbìnhăthư ng,ănhưngăkhiătáiăphát,ătổnăthươngăs ă

xu tăhiệnălạiăă[8],ă[18],ă[58]

- HPătrongăviêmădạădàyămạn:ăNgàyănayăngư iătaănh năth yărằngăhầuăh tăcácătrư ngăhợpăviêmădạădàyă mạnăkhôngăcóăliênăquanătớiătựămiễnăd chămàălạiăliênăquanătớiăy uăt ănhiễmăkhuẩnămạnătính,ătrongăđóăHPăđóngăvaiătròăchủăy u.ăBằngăphươngăphápănhuộmăGiemsa,ăWarthin- Starryăphátăhiệnăth yăviăkhuẩnănằmătrongălớpăch t nhầy,ătrênăđỉnhăcủaăt ăbàoăbiểuămô.ăSựăphânăb ăcủaăviăkhuẩnăcóăthểăt nămạnăvàăkhôngăđồngăđều,ănơiăcóănhiềuănơiăkhôngăcóăhoặcăcóăít.ăHPădươngătínhătớiă

65%ă ăthểăviêmămạnătínhăthầmălặngăvàătớiă95%ătrongăthểăviêmămạnătínhăhoạtăđộng.VùngăhangăviăHPăcóămặtăvới tỷălệăcaoăhơnăvùngăthânăv ăTỷălệănhiễmăHPătĕngătheoătuổiăvàăđạtătớiă50%ă ăngư iătrênă50ătuổiă[22]

1.6.4.2 Vai trò c a Helicobacter pylory v i loét d dƠy

NhiễmăHPăđượcăbi tănhưămộtănguyênănhânăchính(70-90%)ăcủaăloétădạădàyăvàătáătràng.ăĐiềuătr ătiệtăcĕnăHPălàmădễălànhăsẹoăloétădạădàyătáătràng

SựăcanăthiệpăcủaăcácăchủngăHPăgâyăbệnhăvàoăti nătrìnhăbệnhăsinhăcủaăloétădạădàyătáătràngăđượcăchoălàădoăcácăchủngăcóăđ oăsinhăbệnhăCag,ăđặcăbiệtămãăhóaăchoă proteină CagA.ă D uă nă nàyă hiệnă diệnă trongă kho ngă 80%ă bệnhă nhână loét,ăngượcălạiăchỉă50%ă ăbệnhănhânăch mătiêuăcơănĕngăkhôngăloétăvàăchỉăcóă30%ă ă

ngư iăkhôngăcóătriệuăchứngă[5]

1.6.4.3 Vai trò c a Helicobacter pylory vƠ lo n s n d dƠy

Loạnăs nădạădàyăcǜngăliênăquanăm tăthi tăvớiăHP,ătỷălệăbệnhănhânăloạnăs năcóăHPă(+)ătừă47-95%.ă ăViệtănamălàă66%ă ăbệnhănhânănhiễmăHPătypăIăhayăb ăloạnăs năhơnăcácătypăkhác,ăcácătácăgi ănh năxétăđiềuătr ăHPăkhôngăcóătácădụngăc iăthiệnătìnhătrạngălâmăsàngăvìăv yăcầnătheoădõiăbệnhănhânăloạnăs năđểăphátăhiện

ungăthưădạădàyăsớmă[19],ă[40]

1.6.4.4.Vai trò c a Helicobacter pylory vƠ d s n ruột niêm m c d dƠy

MặcădùăHPăchỉătìmăth yăđượcă ăkheăgi aăcácăt ăbàoădạădàyăvàăkhôngătìmă

th yă ăvùngăcóăDSRănhưngăcácănghiênăcứuăvẫnăth yăcóăm iăquanăhệăgi aănhiễmăHPăvàăDSR.ăNghiênăcứuăcủaăCreaanenăM.Eăth yăbệnhănhânănhómăHPă(+)ăcóătỷălệă DSRă g pă 2ă lầnă nhómă HP(- )ă [41].ă Mộtă s ă nghiênă cứuă khácă nh nă th yă khiănhiễmăHPăthìăDSRălanărộngăhơnăsoăvớiăkhôngănhiễmăHP.ăVDDMăHP(+)ăk tăhợpăvớiădichăm tătràoăngượcăthìătỷălệăDSRăcaoăhơn.ăHPăđóngăvaiătròănhưăy uăt ăthúcăđẩyăsựăphátătriểnăcủaăDSR.ăNgư iătaăcònănh năth yătỷălệăviêmăteoăvàăDSRăcǜngătĕngătheoătuổi.ăMộtăs ănghiênăcứuăkhácălạiăkhôngăth yăsựătươngăquanăgi aăHPăvàăDSRă[1].ăTỷălệăteoătuy năvàăDSRă ăbệnhănhânăVDDM,ăloétădạădàyăcóăHP(+)ăcaoă

hơnăbệnhănhânăcóăHP(-) [34]

1.6.4.5.Helicobacter pylory vƠ u limpho d dƠy (MALT)

Nhiễmă HPă làă nguyênă nhână chínhă làmă phátă triểnă uă limphoă dạă dàyă loạiăMALT,ăchúngăthư ngănằmă ăphầnăxaăvàăphíaăb ăcongănh ăcủaădạădàyăvàăcóăthểălanăquaămônăv ăđ nătáătràng.ăCácăuătĕngăsinhănàyăcóă80%ătrư ngăhợpăthoáiătriểnăhoànătoànăkhiăđiềuătr ătiệtăcĕnăHP.ăLoạiăb ăy uăt ăkíchăthíchădoăkhángănguyênăcủaăHPălàmăthoáiătriểnăuălimphoănày,ălàăbằngăchứngăquanătr ngăvềăm iăliênăquanăgi aă

HPăvàăungăthưă[5]

1.6.4.6.Vai trò c a Helicobacter pylory trong ung th d dƠy

HPăkhôngănh ngălàănguyênănhânăchínhăgâyăviêmăloétădạădàyătáătràngămàănóăcònălàămộtătrongănh ngănguyênănhânăgâyăungăthưădạădàyăđãăđượcănhiềuănghiênăcứuă chứngă minh.ă Niêmă mạcă dạă dàyă nhiễmă HPă ti nă triểnă quaă cácă giaiăđoạn:VDDM,ăDSR,ăteoătuy n,ăvàăloạnăs nătrướcăkhiăUTDDădiễnăraă[40],ă[52].ăTỷălệănhiễmăHPătrongăUTDDăkho ngă60-70%.ăNhómănghiênăcứuăchâuăÂuăth yănguyăcơăm căUTDDă ănhómănhiễmăHPăcaoăhơnăsoăvớiănhómăkhôngănhiễmă[40],ă[48].ăTuy v yă mộtă s ă nghiênă cứuă lạiă th yă khôngă cóă liênă quană gi aă nhiễmă HPă vớiăUTDD.ăĐiềuănàyăgi iăthíchărằngăHPăchỉălàămộtătrongănh ngăy uăt ăthamăgiaăvàoăquáătrìnhăsinhăungăthưădạădàyă[34]

TheoănghiênăcứuăcủaăTrầnăVĕnăHợp- LêăTrungăTh ăvềătỷălệănhiễmăHPă bệnhănhânăungăthưădạădàyătạiăHàănộiăvàăkhuăvựcănôngăthônăngoàiăHàănội,ăth yătỷălệănhiễmăHPătrongăUTDDălàă66,3%.ăBệnhănhână ăcácătỉnhăđồngăbằngăphụăc năHàănộiăcóătỷălệănhiễmăHPăcaoăhơnăkhuăvựcăHàănộiă(70,1%ăsoăvớiă60,3%).ăRiêngăuăMALTăcóă2/3ătrư ngăhợpăHPă(+) [23]

1.6.5 Các ph ng pháp chẩn đoán Helicobacter pylory

1.6.5.1.Các xét nghi m xơm ph m

- Nộiăsoiădạădày:ăkhiănộiăsoiăphunăvàoăniêmămạcădạădàyămộtădungăd chăgồmăureăvàăđ ăphenol(ăch tăchỉăth ămàuăpH),ăsauă5ăphútăn uăNMăvùngănàoăđóăchuyểnă

màuăđ ălàăvùngăđóănhiễmăHPă[14],ă[19]

- Xétănghiệmănhanhăurease:ăkhiăđặtăm nhăsinhăthi tăNMDDăvàoămôiătrư ngăcóăchứaăureaăvàăch tăchỉăăth ămàuănhưăđ ăphenol,ăn uăcóăurease(ăHP)ăthìămenănàyă

s ăthủyăphânăureăcủaămôiătrư ngăthànhăamoniacăvàăCO2,ăamoniacăkhiăđượcăgi iăphóngăs ălàmătĕngăpHăvàălàmăthayăđổiămàuăch tăchỉăth ămàuăsangămàuăđ ăcánhăsen.ăTestăchoăk tăqu ănhanhătrongăvàiăphútăđ nă24ăgi ,ăđộănhạyă89-95%,ăđộăđặcăhiệuă90-98% [1], [21], [56]

- Xétănghiệmă MBH:ăcácăm nhăsinhăthi tăNMDDăđược c ăđ nh,ăchuyển,ăđúcăn n,ăc tătheoăphươngăphápăthôngăthư ng,ănhuộmăGiemsa,ăHEă[5],ă[21],ă[22]

- Xétănghiệmăt ăbàoăh c:ăngư iătaăcóăthểăphátăhiệnăHPăbằngăphươngăphápăápăm nhăsinhăthi tătrênălamăkínhăhoặcăl yăd chătr iătoànăbộăniêmămạcăvùngăhangă

v ădànătrênălamăkínhăđểăkhôătựănhiên,ăc ăđ nhăbằngăcồnăhoặcăether,ăsauăđóănhuộmăGramăhoặcăGiemsaăsauă15-30ăphútăđ căk tăqu ă[19]

- Nuôiăc yălàăphươngăphápăđặcăhiệuănhưngăđộănh yăth păvàăk tăqu ăch mănênăchỉădùngătrongănghiênăcứuăđánhăgiáătínhănh yăc măkhángăsinhăcủaăHPăvàătrongănghiênăcứuădiătruyềnă[5],ă[55]

- Phươngăphápănghiênăcứuăsiêuăc uătrúc:ăchoăth yăc uătrúcăchiăti tăcủaăviăkhuẩnăvàănh ngătổnăthươngă ămứcădướiăt ăbàoăcủaăniêmămạcădạădày.ăNhưngăđộă

nh yăth pă[9],ă[19]

- Phươngă phápă khuy chă đạiă gen:ă PCR(ă Polymeraseă chaină Reactionă ).ăKhuy chăđạiăchuỗiăDNAăđặcăhiệuăcủaăHPăvàăphânătíchăcácăs năphẩmăkhuy chăđạiănàyăchoăphépăkhẳngăđ nhăsựăcóămặtăDNAăcủaăHPătứcălàăcóăHP.ăPCRăcònăxácă

đ nhăchínhăxácăcácătypăHPăthôngăquaăcácăgenăCagA,ăVacA,ăIceăvàăcácăchủngăkhángăthu căquaănghiênăcứuăcácăđộtăbi nătrongăDNAăcủaăHP.ăĐộănh yăvàăđộăđặcăhiệuăcao,ătuyănhiênăbiệnăphápănàyăchỉălàmăđượcă ănh ngăphòngăxétănghiệmăhiệnă

đạiătrangăb ăđầyăđủă[21]

1.6.5.2 Các xét nghi m không xơm ph m

- Testăth ăvớiăureaăC13hoặcăC14.ăS ădụngădungăd chăureaăđãăđánhăđ uăđồngă

v ăcarbonăchoăbệnhănhânău ng,ăureaăb ăphânăhủyănhanhăb iăureaăcủaăHPăthànhă

, C14 )ăđượcăh păthuăvàoămáu,ăv năchuyểnătớiăphổiăvàă

th iăraăngoàiăquaăhơiăth ăĐoălượngăC¹ửăbằngămáyăquangăphổăk ăĐoăC14

bằngămáyăđ mănh pănháyătrongăhơiăth ăđểăxácăđ nhăHP.ăPhươngăphápănàyăcóăđộănhạyăvàăđộăđặcăhiệuăcao:ă90-98% [5], [14], [21]

- Xétănghiệmăhuy tăthanhăh c:

+ăCácăxétănghiệmăđ nhătính:ăxácăđ nhăcóăhayăkhôngăcóăkhángăthểăHPătrongăhuy tăthanhăngư iăbệnh.ăChỉăxácăđ nhăđượcăbệnhănhânăđãătừngăb ănhiễmăHPăhayăchưa,ăcònăhiệnătạiăthìăkhôngăbi tăcóăđangănhiễmăHPăhayăkhôngă[14],ă[21]

+ă Cácă xétă nghiệmă đ nhă lượngă (kỹă thu tă ELISA):ă đ nhă lượngă khángă thểă

IgM,ăIgGăkhángăHP.ăKhángăthểăIgMăchỉăcóătrongăth iăgianăbệnhăc păcònăkhángăthểăIgGătồnătạiălâuătrongămáu.ăXétănghiệmăELISAăítăcóăgiáătr ătrongălâmăsàngămàăchỉădùngătrongănghiênăcứuădichătễăh că[3],ă[5],ă[21]

+ăCácăxétănghiệmăphátăhiệnăkhángăthểăCagA,ăVacA:ăkhángăthểăCagAăcóă ă100%ăbệnhănhânăloétăvàă76,5%ă ăBNăch mătiêu,ăkhôngăcóăloét.ăKhángăthểăVacAătìmăth yă69,2%ăBNăloétăvàă64,7%ăBNăkhôngăloétă[19],ă[21],ă[28],ă[36]

- TìmăkhángăthểăkhángăHPătrongănướcăb t:ăbằngăth ănghiệmăELISA,ăviệcăphát hiệnă khángă thểă khángă HPă trongă nướcă b tă cǜngă đượcă nghiênă cứuă vàă th ănghiệmănàyăđượcăcoiălàăkháăthu nătiệnă[21],ă[57]

- TìmăkhángăthểăkhángăHPătrongănướcătiểu:ăvàoănĕmă1998,ăcácătácăgi ăNh tă

B năđãăphátăhiệnătrongănướcătiểuăcóăkhángăthểăIgGăkhángă HP.ăK tăqu ănghiênăcứuănàyămangăđ nămộtăphươngăphápămớiătrongăchẩnăđoánănhiễmăHPă[21],ă[57]

- PhátăhiệnăkhángănguyênătrongăphânăHpSA:ămớiăđâyămộtăth ănghiệmăcóătênăg iăPremierăPlatiumăHpSAălàă mộtăth ănghiệmăELISA,ăngoàiăýănghĩaăgiúpăchoăchẩnăđoán HPăvớiăđộănh yăvàăđộăđặcăhiệuăcao,ăcònăgiúpăíchăchoătheoădõiăsauăđiềuătr ătiệtătrừăHP.ăViệcăápădụngăth ănghiệmăHpSAătrongănghiênăcứuăd chătễăh că

nh tălàă ătrẻăemăr tăcóăýănghĩaăkhiămàăcácăth ănghiệmăxâmăhạiăquaănộiăsoiăkhóăcóăthểăthựcăhiệnăđượcă[14],ă[21], [57]

Ch ng 2

2.1 Đ I T NG, TH I GIAN, Đ A ĐI M NGHIểN C U

T tăc ăcácăbệnhănhânătuổiătừă18ătr ălên,ăđượcăkhámăvềătiêuăhóaăcóănộiăsoiădạădàyăphátăhiệnăcóăpolyp dạ dàyă bằngă MBHă tạiă Trungă tâmă yă t ă 73ă Điệnă BiênăPhủ- H iăPhòng trong th iăgianătừăthángă3ănĕmă2012ăđ năthángă8ănĕmă2013ăvàătạiăPhòngănộiăsoiătiêuăhóaăbệnhăviệnăViêtăTiệpăth iăgianătừăthángă4ănĕmă2013ăđ năthángă8ănĕmă2013

2.1.1.Tiêu chuẩn lựa ch n b nh nhơn

Bệnhănhânăđượcăkhámălâmăsàng,ălàm nộiăsoiădạădàyăth yăhìnhă nhăuăđượcăsinhă thi tă làmă MBHă chẩnă đoánă xácă đ nhă làă polyp dạ dàyă (đượcă môă t ă ă mụcă2.2.4.3)ăvàăm nhăsinhăthi tăđượcănhuộmăt ăbàoătìmăHP,ăđượcăchiaălàmăhaiănhómăHP(+)ăvàăHP(-)

2.2.3.1 Ch tiêu v lơm sƠng:

- Tuổi,ăgiới,ănghềănghiệp,ăđ aăchỉ

- Tiềnă s ă b nă thână vàă giaă đìnhă (viêmă loétă dạă dày,ă polypă dạă dày,ă polypă

đư ngătiêuăhóa,ăungăthưădạădày.)

+ăR iăloạnăphân:ăl ng,ătáo,ătáoăl ngăxenăk ,ăbìnhăthư ng

2.2.3.2 Các ch tiêu v nội soi:

+ VÞ trÝ polyp: Tâmăv ,ăPhìnhăv ,ăThânăv ,ăHangăv ,ăTiềnămônăv ,ă ngămônăv + Sè l- îng polyp: 1 polyp, 2-5 polyp, 6-10 polyp, 11-15 polyp, 16-20 polyp, trênă20ăpolyp

+ă Kíchă thướcă đểă đoă polypă cóă thểă tínhă bằngă độă m ă rộngă củaă kìmă sinhă thi tă(kho ngă 5mm):ă ă <5mm,ă từă 5ă - <10mm,ă từă 10- <15mm,ă từă 15ă -<20mmă vàă

2.2.3.3 Ch tiêu v mô b nh h c : Hìnhă nhătổnăthươngă MBH:ă polypă tuy n,ă

polypătĕngăs n,ăpolypătuy năđáyăv ,ăpolypăxơăviêm,ăpolypăungăthưăhóa,ăđaăpolypătrongăhộiăchứngăPeutză- Jeghers

2.2.3.4 Xác đ nh t l nhi m HP vƠ mức độ nhi m HP ăBNăpolypădạădày 2.2.4 Ph ng pháp thu th p các ch tiêu nghiên cứu

2.2.4.1.Lơm sƠng

H iăvàăkhámătheoămẫuăbệnhăánănghiênăcứuăcẩnăth nătỉămỉ

K tăqu ălâmăsàngăđượcăghiăvàoăbệnhăánănghiênăcứu

2.2.4.2.Nội soi d dƠy: doăcácăbácăsỹăphòngănộiăsoi bệnhăviệnăh uăngh ăViệtă

TiệpăvàăTrungătâmăyăt ă73ăĐiệnăBiênăPhủ- H iăPhòngăvàăh căviênăti năhànhăsoi *ăPhươngătiện:

- Máyănộiăsoiădạădàyăthựcăqu năbằngă ngăsoiămềmăloạiănhìnăthẳngăcủaăhãngăOLYMPUSăkýăhiệuăGiFă130,ăGiFă140,ăGi-VădoăNh tăB năs năxu t

- Cácădụngăcụăkèmătheoă

+ăNguồnăsáng,ămànăhình,ămáyăchụpă nh

+ăKìmăsinhăthi tă:FBă24Q

- Thu căgâyătêăh ng:ăXylocaină2%ăhoặcăLidocaină10%ădạngăx t

- Dungăd chăsátăkhuẩnăCidexăth iăgianătácădụngădàiăchứaăGlutaraldehyd 2%

+ăChụpă nhăn uăcầnăthi t

- Kỹăthu tăsinhăthi t:

+ăTi năhànhăsinhăthi tăuădạădàyăvàăniêmămạcădạădàyăđểăchẩnăđoánăMBHăvàăxácăđ nhăHP

Vùngăhangăv :ă2ăm nhă(1m nhălàmăClo-testăngay,ă1m nhănhuộmăt ăbàoătìmăHP)

ăuă:ă2ăm nhă(1m nhă ăthânău,ă1m nhă ăchânău)

Trư ngăhợpăđaăuăl yăsinhăthi tă ăuăđiểnăhìnhănh t.ăăăăăăăă

+ăM nhăsinhăthi tăđủălớn,ăloạiătrừănh ngămẫuăcóăkíchăthướcăquáănh ă(< 1mm) + M nhălàmăClo-testăđượcăti năhànhăngayătạiăphòngăNộiăsoiătiêuăhóaăbệnhăviệnăViệtăTiệpăvàăTrungătâmăyăt ă73ăĐiệnăBiênăPhủ- H iăPhòng

S ădụngădungăd chătestăureaseănhanhăcủaăkhoaăViăsinh,ăViệnăQuânăYă108 Mẫuăsinhăthi tăDDăđượcăchoăvàoăgi ngăđựngăthu căth ăClo-testăngayăvàăquanăsátăsựăđổiămàuăcủaăhóaăch tăsauă30ăphút,ă1ăgi ,ă3ăgi ,ă24ăgi ăđểăbệnhăphẩmăvàăđ căk tăqu ătạiăphòngănộiăsoi

+ M¶nh làm MBH ®- îc ngâm trong dung dÞch Formol 10% đựngătrongăcácăl ăriêngăbiệtăcóăđánhăd uătừngăvùng,ădánătênăbệnhănhânăvàăđượcăchuyểnăđ năkhoaăGi iăphẫuăbệnhăbệnhăviệnăViệtăTiệp- H iăPhòng

- Rútădầnămáyăsoiăraăvàăquanăsátălạiămộtălầnăn a

2.2.4.3 Đánh giá k t qu mô b nh h c: K tăqu ăMBHăvàăxácăđ nhăHPăđượcă

làmăvàăđ cătạiăkhoaăGi iăphẫuăbệnhăcủaăbệnhăviệnăH uăNgh ăViệtăTiệp

Cácăbướcăcủaăquáătrìnhălàmătiêuăb n:

Bướcă 1:ă Cácă sinhă thi tă đượcă đánhă giáă vềă s ă lượng,ă hìnhă dạng,ă vàă kíchăthước

Bướcă2:ăC ăđ nhătrongădungăd chăăformolă10%

Bướcă3:ăChuyểnăđúcăthànhăkh iăn nă(Paraffine)

Bướcă4:ăC tăm ngătừă1ă– 3 m

Bướcă5:ăNhuộmămàuăbằngăăphươngăphápăHE,ăGiemsa

- ChẩnăđoánăMBHăcủaămộtăs ăloạiăpolyp:

+ăPolypătuy n:ăĐaăphầnăcácăpolypăătuy năcóăhìnhă nhăgi ngăpolypătuy năcủaăđạiătràngăgồmăcácă ngătuy n,ă ngăậ nhúăvàănhúăcóăthểăloạnăs nănhẹăhoặcănặngădựaăvàoătínhăch tănhânătĕngăs c,ătĕngăs ăhàngăt ăbào,ăm tăđộănhânătĕng,ătỷălệănhânăchiaătĕng,ăsự biệtăhóaăcủaăbàoătươngăvàăhìnhă nhăpháăhủyăc uătrúcătuy n.ăMộtăphầnăcóăhìnhă nhăvàătínhăch tăch ăti tăgi ngătuy nădạădàyăhoặcăph iăhợpăc ăhaiăloạiătrên

+ăPolypătĕngăs n:ăălàădoăquáăs năcủaăvùngăcổătuy nădẫnăđ nătuy năkéoădài,ăchiaănhánh,ătạoănangătuy n.ă ătípăIIăăth yăcóăhìnhă nhăcácătuy năcuộnălạiăthànhăhìnhăv ăhành,ăcácătuy năđượcălợpăb iămộtăhàngăt ăbàoăvùngăcổăcủaătuy năhangă

v ,ăthânăv ăhoặcămônăv ,ăcóăxenăk ăt ăbàoăchính,ăt ăbàoăviềnăvàăcóăthểăgặpăDSR.ăăăăăăă +ăPolypătuy năđáyăv :

Đạiăthể:ălàănh ngăkh iăcóămàuăxám,ăkhôngăcu ng,ănh ăhơnă10ămm,ăgặpă ă

vùngăthânăvàăphìnhăv ă

Viăthể:ăc uătạoăgồmăcácătuy năgiãnăthànhănangălợpăbiểuămôăcủaăthânăv ăgồmăc ăhaiăloạiăt ăbàoăchínhăvàăt ăbàoăviềnăxenăk ăvớiăcácătuy năcóăc uătrúcăbìnhăthư ng,ăthư ngăcóăcácăsợiăcơătrơnăxenăk ălanăt aăxungăquanhăcácănangătuy n.ă ă

nh ngăbệnhănhânădùngăthu căứcăch ăbơmăprotonăkéoădàiăthư ngăth yăph iăhợpăvớiăquáăs năvàăphìăđạiăt ăbàoăviền

lồănhiềuănhânăvớiănhânătĕngăs căvàănhiềuăbạchăcầuăđaănhânăáiătoan.ăĐiềuănàyăr tădễă nhầmă vớiă bệnhă viêmă niêmă mạcă dạă dàyă thểă giàuă bạchă cầuă đaă nhână áiă toan.ăTrongăbệnhăviêmădạădàyăthểăgiàuăbạchăcầuăáiătoanăthư ngăcóăsựădàyălênăcủaăvùngăhangăv ăgâyăhẹpă ngămônăv ăvàăcóătĕngăbạchăcầuăáiătoanătrongămáu,ătiềnăs ăbệnhă

d ăứng

+ăĐaăpolypătrongăhộiăchứngăPeutză- Jeghers:ăĐiểnăhìnhăgồmă ăgi aălàămộtă

t păhợpăcơătrơnăchiaănhánh,ăb tănguồnătừălớpăcơăniêm,ăbaoăb căvàăchiaăc tăcácăđámă ngătuy nătĕngăs n,ălợpăhàngăbiểuămôăvùngăcổătuy n,ăcácătuy năphíaăsâuăthư ngăthiểuăs n.ăR tăhi măgặpăcácăpolypănàyăk tăhợpăvớiăungăthưăbiểuămôăcủaăhangăv

K tăqu ăđượcăxemănhưă(+)ăkhiăc ăhaiăphươngăphápăchẩnăđoánăClo-testăvàă

MBHăchoăk tăqu ă(+)

2.2.5 Phơn tích, xử lý s li u vƠ kỹ thu t kh ng ch sai s :

- Cácăs ăliệuăđượcăx ălýătrênămáyăviătínhăbằngăphầnămềmăth ngăkêăSPSSă16.0

- Kỹăthu tăkh ngăch ăsaiăs :ăh căviênătrựcăti păh iăbệnh,ăkhámăbệnhănhânăvàăthuăth păs ăliệu.ăS ăliệuăthuăth păđượcălàmăsạchătrướcăkhiănh păs ăliệuăvàăx ălý

+ăăTi năhànhănộiăsoiădạădàyătạiăTrungătâmăyăt ă73ăĐiệnăBiênăPhủ- H iăPhòngă(đơnăv ăđãăđượcăc păchứngăchỉ hệăth ngăqu nălýătiêuăchuẩnăISOă9001:ă2008)ădoă

h căviênăcùngăcácăBácăsỹăĐinhăTh ăHuệăvàăThạcăsỹăĐỗăth ăThuăHiềnăđãăđượcăđàoătạoăvàăc păchứngăchỉănộiăsoiătiêuăhóaătạiăkhoaăTiêuăhóaăbệnhăviệnăBạchăMai,ăvớiătrênă10ănĕmăkinhănghiệmălàmănộiăsoiătiêuăhóa.ă

+ăĐ căk tăqu ăMBHăvàăHPăbằngăkínhăhiểnăviăquangăh căNikonă ăđộăphóngăđạiă400ăvàă1000ălần,ădoăTSăNgôăQuangăDươngătrư ngăBộămônăGi iăphẫuăbệnhătrư ngăĐạiăh căYăH iăPhòngăđ cătạiăkhoaăGi iăphẫuăbệnhăbệnhăviệnăh uăngh ăViệtăTiệp- H iăPhòng

2.2.6 Đ o đức trong nghiên cứu :

Nghiênăcứuănàyăđượcăsựăđồngăýăvàăphêăduyệtăcủaăhộiăđồngăkhoaăh cătrư ngăĐạiăh căYăH iăPhòng,ăBệnhăviệnăh uăngh ăViệtăTiệp- H iăphòngăvàăTrungătâmăyă

t ă73ăĐiênăBiênăPhủ- H iăphòng

Bệnhănhânăchoăphépăvàăđồngăýăph iăhợpălàmănghiênăcứu

Cácăthôngătinăcungăc pătừăđ iătượngănghiênăcứuăđượcăgi ăbíăm t

Nghiênăcứuăchỉănhằmăb oăvệ,ănângăcaoăch tălượngăkhámăvàăđiềuătr ăcǜngănhưăphátăhiệnăy uăt ănguyăcơăđểăcóăhướngăx ătríăk păth iăchoăbệnhănhânăkhôngăvìămộtămụcăđíchănào khác

Nhóm HP(+) (n=18)

3.1.2 Gi i

Bảng 3.2 Phân bố bệnh nhân theo giới tính

Biểu đồ 3.2 Phân bố bệnh nhân theo giới tính

32(76,2%)

10(23,8%)

1st Nam 2nd Nữ

Nhóm HP(+) (n=18)

Khôngăcóăsựăkhácăbiệtăvềătỷălệăm căbệnhătheoăgiớiăgi aă2ănhómăpolypădạădàyăcóăvàăkhôngănhiễmăHP,ă(p>0,05)

3.1.3 Phơn b b nh nhơn theo ngh nghi p

Bảng 3.3 Phân bố theo nghề nghiệp bệnh nhân

Nhóm HP(+) (n=18)

Nhìnăchung,ăcǜngăkhôngăcóăsựăkhácăbiệtărõărệtăvềătỷălệăm căbệnhătheoănghềănghiệpăgi aă2ănhómăpolypădạădàyăcóăvàăkhôngănhiễmăHP,ă(p>0,05)

3.1.4 Phơn b b nh nhơn theo đ a d

Bảng 3.4 Phân bố theo địa dư của bệnh nhân

Nhóm HP(+) (n=18)