Bước đầu nghiên cứu tiềm năng tài nguyên phát triển du lịch ở Hương Sơn - Mĩ Đức - Hà Tây

Chúng ta có thể thấy hình ảnhcủa những ngời khách du lịch khắp mọi nơi trên thế giới: trong các khu rừng nhiệt đới ẩm ớt đến các vùng sa mạc nóng bỏng, trên dãy núi Himalaya tới đáy biển

lời nói đầu

Ngày nay, du lịch là một nhu cầu không thể thiếu trong cuộc sống của conngời, đặc biệt là trong xã hội có sự phát triển cao Chúng ta có thể thấy hình ảnhcủa những ngời khách du lịch khắp mọi nơi trên thế giới: trong các khu rừng nhiệt

đới ẩm ớt đến các vùng sa mạc nóng bỏng, trên dãy núi Himalaya tới đáy biển sâu,dọc các mũi băng ở hai cực trái đất lạnh giá hay những nơi đô thị ồn ào… Đồng thời

du lịch đã, đang và sẽ trở thành ngành công nghiệp lớn nhất trên thế giới vì theo dựbáo trong "Tầm nhìn du lịch 2020" của WTO khách du lịch đợc dự báo sẽ tăng4,3% mỗi năm trong hai thập niên tới, trong khi mức thu từ du lịch quốc tế sẽ lêntới 6,7% mỗi năm Nh vậy đến năm 2020 sẽ có khoảng 1,5 tỉ khách du lịch đến cácnớc hàng năm và chi tiêu hơn 2020 tỉ USD mỗi ngày Đối với du lịch nội địa, các

dự báo về số lợng khách du lịch sẽ tăng lên 10 lần và mức thu nhập lên 4 lần, đatổng số lên 16 tỉ khách du lịch tiêu hết khoảng 8 ngàn tỉ USD vào năm 2020 Nhvậy du lịch trong thế kỉ 21 không chỉ là ngành công nghiệp lớn nhất toàn cầu màcòn là rộng khắp thế giới Điều đó cũng có nghĩa là tơng lai của du lịch sẽ phụthuộc vào sự phát triển có trách nhiệm về xã hội đối với cộng đồng ngời dân địa ph-

ơng vùng du lịch Song cùng với sự tăng trởng đó công nghiệp du lịch phải chịutrách nhiệm về các tác động đến nền kinh tế mà còn đến môi trờng xã hội và vănhoá

Du lịch Việt Nam trong những năm gần đây đã và đang dần khẳng định đợc

vị trí của mình trên trờng quốc tế, du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn vàmang lại lợi nhuận cao góp phần phát triển đất nớc Thế kỉ 21 - Thiên niên kỉ mớihứa hẹn với sự phát triển tốc độ của nền kinh tế tri thức, trong đó công nghệ thôngtin là chủ đạo Chính vì vậy ngành du lịch Việt Nam càng đợc phát triển hội nhậpvới sự giao lu văn hoá thế giới Du lịch Việt Nam đã trở thành thành viên chínhthức của tổ chức du lịch thế giới (WTO), của Hiệp hội du lịch Châu á - Thái BìnhDơng (PATA) Hiệp hội du lịch Đông Nam á (ASEANTA) Các doanh nghiệp dulịch Việt Nam đã có quan hệ hợp tác với gần 1000 doanh nghiệp của các nớc trênthế giới

Không những thế du lịch Việt Nam đang đứng trớc những vấn đề lớn nh: "dulịch sinh thái", "du lịch bền vững", hay nói cách khác là du lịch "có trách nhiệm"

Điều này gợi cho chúng ta dạng thức du lịch với các tác động tiêu cực đến môi ờng và văn hoá là thấp nhất, và đảm bảo rằng lợi nhuận phải đến với ngời nghèo

tr-Du lịch "có trách nhiệm" không phản đối du hành nhng phải đảm bảo cho các cảnhquan không bị phá huỷ, các giá trị thẩm mỹ của thiên nhiên và công trình kiến trúc

đợc bảo vệ lu giữ, các nền văn hoá đợc tôn trọng và lợi nhuận kinh tế đợc chia đều

Du lịch sinh thái đáp ứng đợc mong muốn của khách du lịch đợc nghỉ ngơi ở nhữngnơi trong lành, đem lại các lợi ích cho nhân dân địa phơng thôn qua việc làm và thunhập từ du lịch.

Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới - gió mùa cùng với sự phân hóa phức tạpcủa các điều kiện sinh thái cảnh quan cho nên đã tạo ra tính đa dạng về tiềm năng

du lịch sinh thái Đảng và Nhà nớc ngay càng quan tâm đến việc phát triển du lịchsinh thái nhân văn ở nhiều vùng và điểm du lịch nh: Các Vờn quốc gia (Cát Bà, CúcPhơng, Bến En)…

Du lịch Hà Tây cũng đang trên đà xây dựng, phát triển trong hệ thống du lịchViệt Nam với những chỉ tiêu phấn đấu cụ thể và đợc định hớng trong báo cáo nghịquyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Tây khoá IX nhiệm kỳ 2000-2005 Trong nhữngtrọng điểm phát triển kinh tế du lịch - dịch vụ trọng điểm Hơng Sơn - Mỹ Đức làmột trọng điểm chính

Khu di tích danh thắng Hơng Sơn (thuộc địa bàn xã Hơng Sơn huyện Mỹ

Đức tỉnh Hà Tây) đã đợc Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng di tích danh lam thắngcảnh đặc biệt quốc gia năm 1962 Những giá trị tự nhiên, giá trị nhân văn của khu

di tích thắng cảnh Hơng Sơn đã tạo cho nơi đây trở thành khu du lịch nổi tiếng

H-ơng Sơn chẳng những là khu di tích Phật giáo lâu đời nhất, mà vùng đất này cònchứa đựng tinh thần văn hoá sâu sắc của dân tộc Việt Nam, rừng núi nơi đây đãcung cấp những đặc sản có giá trị nh mơ Hơng Tích, rau sắng… các loại động vậthoang dã chim thú quý hiếm đã đợc bảo vệ bảo tồn, là nơi hội tụ của quần thể núirừng, hang động suối hồ, chùa chiền với nhiều cảnh quan và tài nguyên vô cùnghấp dẫn nh: Suối Yến, Chùa Thiên Trù, động Phật Tích… Đặc biệt Hơng Sơn còn lànơi có sự tham gia của cộng đồng dân c địa phơng đông nhất nớc ta Đó là nhữngbằng chứng rất sống động cho thấy Hơng Sơn có đủ điều kiện để phát triển du lịchsinh thái nhân văn

Từ trớc đến nay đã có một số công trình nghiên cứu về Hơng Sơn nh "cảithiện môi trờng và hỗ trợ giải quyết ách tắc khu lễ hội" của Phó Tiến sĩ Ngô KiềuOanh, "Quy hoạch tổng thể Hơng Sơn" của Viện nghiên cứu phát triển du lịch…Song Hơng Sơn vẫn nh một chân trời mới đầy hứa hẹn cho những học giả nghiêncứu về mình Chính vì vậy tôi chọn đề tài "Bớc đầu nghiên cứu tiềm năng tàinguyên phát triển du lịch ở Hơng Sơn - Mĩ Đức - Hà Tây" cho báo cáo thực tập tốtnghiệp của mình

Để hoàn thành khoá luận, tác giả cũng gặp phải một số khó khăn trong quátrình thực hiện Nguồn tài liệu mang tính cập nhật cha phong phú, thời gian tìmhiểu, kiến thức lý luận và thực tiễn của ngời viết còn hạn chế do đó đã không tránh

đợc những thiếu sót Tác giả rất mong nhận đợc sự xem xét, đóng góp ý kiến để bổxung kiến thức cho bản thân.

Nguồn t liệu cũng đóng góp một phần quan trọng trong khoá luận của tácgiả, nguồn t liệu đó bao gồm t liệu thành văn (tài liệu sách, báo, tạp chí, tranh ảnh,các công trình nghiên cứu) và quan trọng hơn là những t liệu trong quá trình khảosát thực tế (Số liệu, bảng hỏi, tranh ảnh)

Trong khoá luận này tác giả đã sử dụng một số phơng pháp nghiên cứu chínhnh: Phơng pháp thu thập tài liệu, xử lý thông tin, phơng pháp phân tích hệ thống,phơng pháp thực địa, phơng pháp phỏng vấn

Ngoài phần lời nói đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, khoá luận đợcchia làm 2 phần:

Phần 1: Báo cáo quá trình thực tập

Phần 2: Báo cáo chuyên đề

Nhân đây tác giả xin tỏ lòng biết ơn, sự cảm tạ tới sở du lịch Hà Tây, UBNDhuyện Mỹ Đức, UBND huyện Hơng Sơn, Ban quản lý khu Di tích danh thắng HơngSơn cùng các cô giáo, bè bạn trong và ngoài khoa và gia đình đã giúp đỡ tác giảhoàn thành bài báo cáo tốt nghiệp này đặc biệt tác giả xin chân thành cảm ơn,giành những tình cảm sâu sắc nhất tới Giám đốc chi nhánh công ty du lịch HồngGai, Đỗ Xuân Ngoạn - ngời thầy, ngời hớng dẫn đã tận tình chu đáo trực tiếp địnhhớng và giúp đỡ tác giả hoàn thành bài báo cáo này

Phần I: Báo cáo quá trình thực tập

1 Mở đầu

1.1 Mục tiêu thực tập tốt nghiệp

Sau một khoá học đợc đào tạo tại khoa Du lịch - Trờng Đại học Đông Đô HàNội trong khoảng 3 năm Đó là một thời gian rất dài với những môn học lý thuyếttrên giảng đờng Để giúp sinh viên có đợc một kiến thức tốt hơn ngay sau khi tốtnghiệp cả về lý thuyết cũng nh thực tế Với thời gian thực tập này đã giúp chochúng em phát huy và sử dụng các kiến thức đã đợc học trong điều kiện thực tếcông việc

Qua đó chúng em có thể xác định đợc những công việc cần đợc làm và quantâm Đồng thời xác định rõ lại các ngành nghề đã học, tìm hiểu công việc phù hợpvới khả năng và trình độ của mình

1.2 Lịch sử hình thành và chức năng hoạt động của HONGGAI TOURIST COMPANY

Nằm ở miền Đông Bắc Việt Nam, Quảng Ninh đợc biết đến với Vịnh HạLong luôn nổi bật lên nh một hình ảnh độc đáo và hấp dẫn vào bậc nhất cùng hàngtrăm di tích lịch sử, văn hoá thiên nhiên khác có khả năng thu hút khách Du lịchtrong nớc và quốc tế Nhằm khai thác những giá trị tài nguyên Du lịch đó đồng thời

là để quảng bá rộng rãi hơn nữa với du khách về hình ảnh quê hơng vùng than Uỷban nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã:

- Căn cứ vào luật tổ chức Hội đồng nhân dân và UBND ngày 06/06/1989

Trụ sở chính đặt tại 130A - Lê Thánh Tông - Thành phố Hạ Long

Công ty đợc cấp giấy phép lữ hành quốc tế số 00063/LHQT với tên giao dịchlà: Hồng Gai Tuorist and Service Company

Công ty Du lịch và dịch vụ Hồng Gai từ khi chính thức đi vào hoạt độngcũng gặp phải những khó khăn và thử thách chung nh nhiều Công ty khác Songbằng sự cố gắng của cán bộ công nhân viên đã duy trì và tạo đợc uy tín trong hoạt

động kinh doanh của Công ty cho đến ngày hôm nay Công ty đã gặp đợc rất nhiềuthành tựu và đời sống của cán bộ công nhân viên chức ngày càng đợc nâng cao.Hiện nay, Công ty đã có chi nhánh và văn phòng đại diện tại: Hà Nội (số 130, phố

Lò Đúc và văn phòng Du lịch Thanh Vân ở Gia Lâm), Thành phố Hồ Chí Minh, ĐàNẵng, Móng Cái, Lạng Sơn và ở nớc ngoài nh: Nam Ninh (Trung Quốc), Bangkok(Thái Lan), Hồng Kong Điều này cho thấy phạm vi hoạt động của Công ty khá lớn

và nguồn thu nhập về Du lịch sẽ là không nhỏ

Công ty Du lịch và dịch vụ Hồng Gai là đơn vị kinh tế quốc doanh trực thuộcUBND tỉnh Quảng Ninh, hạch toán kinh tế độc lập, có t cách pháp nhân, có tàikhoản tại ngân hàng và có con dấu riêng

Nội dung hoạt động của Công ty

Kinh doanh Du lịch nh: lữ hành, khách sạn, vận chuyển, ăn uống, hớng dẫnviên, phiên dịch, dịch vụ thông tin, vui chơi, giải trí và các loại hình dịch vụ khác

Kinh doanh hàng hoá tổng hợp phục vụ nhu cầu trong nớc và nớc ngoài.Tham gia xuất nhập khẩu hàng hoá phục vụ cho hoạt động Du lịch, phục vụ

đời sống cho mọi đối tợng xã hội

Mở rộng liên doanh liên kết với các tổ chức Du lịch và dịch vụ trong n ớc

và quốc tế nhằm không ngừng nâng cao chất lợng về Du lịch và dịch vụ

vụ du lịch

Hệ thống chi nhánh

Khách sạn doanh Kinh

khác

Bộ phận tổng hợp

Tài chính

kế toán

Tổ chức hành chính

Phòng

điều

hành

Phòng thị tr ờng

Phòng

h ớng dẫn

Phòng

lữ hành

quốc tế

Phòng lữ hành nội địa

1.4 Mô tả về thị trờng hoạt động

Thị trờng khách Du lịch chủ yếu là khách Trung Quốc, Malaysia, Singapore,Thái Lan và khách Việt Nam Ngoài ra còn cung cấp các chuyển tour: Inbound,Outbound và Domestic

1.5 Bộ phận thực tập

Chủ yếu bộ phận nghiệp vụ Du lịch, đây là bộ phận có nhiệm vụ xây dựngcác chơng trình để bán, khai thác khách và điều hành

2 Nội dung thực tập

2.1 Nguyên lý thực hành hớng dẫn và hoạt động của Công ty trong kinh

doanh lữ hành và các dịch vụ liên quan

Hiện nay Du lịch đã trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn hàng

đầu của hầu hết các nớc trên thế giới, và ngành này đã đợc đánh giá là ngành kinh

tế năng động nhất hiện nay Ngày nay, ngành Du lịch có sự cạnh tranh vô cùng gaygắt, do vậy mà các nhà Du lịch phải luôn luôn cập nhật thông tin, nắm bắt đợc các

xu hớng phát triển của ngành để có thể tồn tại vững vàng trên thị trờng về cả kháchhàng và sản phẩm

Và một trong những nhân tố tạo lên sự thành công của chuyến Du lịch đó làvai trò của hớng dẫn viên Hớng dẫn viên phải là ngời có kiến thức sâu rộng về mọivấn đề trong cuộc sống nh: Lịch sử, Địa lý, văn hoá, Phong tục - Tập quán… trình

độ ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp là hai yếu tố quan trọng nhất của hớng dẫn viêndẫn tới sự thành công của mình Ngoài ra, họ còn phải có thái độ làm việc nghiêmtúc, có trách nhiệm, yêu nghề, nhanh nhậy trong mọi tình huống để giải quyếtnhững vấn đề nảy sinh trong chuyến đi một cách an toàn

Hớng dẫn viên đợc thể hiện ở nhiều góc độ khác nhau nh:

+ Hớng dẫn tại một điểm du lịch: Hay còn gọi là hớng dẫn địa phơng + Hớng dẫn từng phần: Thờng hoạt động ở trong các bảo tàng

Một chơng trình du lịch chia làm 3 phần: Mở đầu, nội dung và tiễn đoàn Tấtcả đều phải đợc sắp xếp một cách hoàn chỉnh đảm bảo cho chuyến đi thành côngtốt đẹp Và công việc của hớng dẫn bắt đầu từ khi đón khách, thu xếp công việcchung cho đoàn, xây dựng bài thuyết minh,… tiễn đoàn Nhng quan trọng nhất phần

mở đầu, bởi vì nó tạo cơ hội cho hớng dẫn viên tạo ấn tợng với khách hàng và nócũng làm cho chuyến tour vui vẻ và thành công Về nội dung thì hớng dẫn sẽ chia

sẻ với du khách và giúp họ cảm nhận đợc mục đích của chuyến du lịch Do vậy màhớng dẫn cần phải có một kiến thức vững vàng về điểm Du lịch đồng thời có khảnăng diễn đạt tốt

Tiễn khách cũng là một nghệ thuật Tạo cho du khách có đợc những thôngtin cũng nh sự bất ngờ cuối cùng

Hơn thế nữa hớng đẫn viên còn phải có khả năng đáp ứng các nhu cầu thôngtin khác của khách nh: thông tin chỉ dẫn, vui đùa, học hỏi… Quá trình tiếp nhận vàtruyền đạt thông tin giữa khách và hớng dẫn chỉ thực sự thành công khi đôi bêncảm nhận và đợc đáp ứng đợc các mong muốn của mình

Tóm lại, để trở thành hớng dẫn viên giỏi thì cần phải thành thạo các kỹ năng

và thông thạo mọi lĩnh vực

2.2 Thực tế hoạt động của Công ty trong kinh doanh Du lịch, lữ hành và các dịch vụ liên quan

Thế nào là một chơng trình Du lịch? Bao gồm các dịch vụ của du khách đã

đợc lên kế hoạch, đặt trớc, khách du lịch đã thanh toán đầy đủ Theo giáo trình đãhọc thì hoạt động Du lịch trọn gói mang tính chất đặc trng cho hoạt động lữ hành.Các Công ty Du lịch liên kết các sản phẩm của các nhà cung cấp thành một sảnphẩm hoàn chỉnh và bán cho khách Du lịch với một mức giá nhất định đảm bảo chodoanh nghiệp tồn tại và du khách có thể tham gia: Chơng trình du lịch nội địa, quốc

tế, văn hoá và các chơng trình theo nhu cầu của khách

Tour Du lịch trọn gói là sự kết hợp ít nhất 3 yếu tố: vận chuyển, c trú, ănuống đã đợc thu xếp từ trớc

Công ty Du lịch Hồng Gai có đa dạng các sản phẩm Du lịch trọn gói, độclập, trong nớc, nớc ngoài, nội địa và thiết kế theo nhu cầu của khách hàng

Với các chơng trình đã đợc thiết kế sẵn để lựa chọn nh:

+ Phía bắc: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Ninh Bình, Sapa, Hoà Bình,

Điện Biên Phủ, Sơn La…

+ Miền trung: Huế, Đà Nẵng, Hội An, Nha Trang, Quy Nhơn, Kom Tum,Pleiku, Buôn Mê Thuật, Đà Lạt…

+ Miền Nam: Mỹ Tho, Vĩnh Long, Rạch Giá, Hà Tiên, Cần Thơ, An Giang,Bạc Liêu…

+ Chơng trình Du lịch Outbound: Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan…Trên thực tế hoạt động của Công ty đã tổ chức nhiều chuyến tour cho cácnhóm du lịch và em đã đợc tiếp xúc thực tế chuyến tour: Hà Nội - Hạ Long (2ngày/1 đêm)…

Trớc khi bắt đầu chơng trình Du lịch hớng dẫn viên cần phải đọc chơng trình

Du lịch một cách chi tiết cụ thể: Vận chuyển, ăn uống thăm vịnh, khách sạn, tênkhách hàng…

Hầu hết những nội dung lý thuyết đã học đều gắn liền với thực tế Một hớngdẫn viên phải nắm chắc các kĩ năng đã học và nhanh nhậy nắm bắt đợc các vấn đềnảy sinh trong chuyến Du lịch và không ngừng học hỏi vơn lên thì sẽ thành côngtrong công việc

2.3 Hoạt động Marketing, thị trờng khách Du lịch và xu hớng mới trong Du lịch, u tiên nghiên cứu những cơ hội và thách thức trong kinh doanh Du lịch ở các thị trờng mục tiêu.

Marketing là một thuật ngữ đợc dùng một cách phổ biến trong các ngànhkinh tế Nó có một vai trò to lớn đối với cả ngời sản xuất, cả ngời tiêu dùng theonghĩa rộng của nó Vì ngời sản xuất muốn tạo lợi nhuận, ngời tiêu dùng muốn tạo

Thị trờng nhiều phân đoạn

Marketing có tính chất lựa chọn

Phân đoạn đơn lẻ

Những bạn chế trong việc lựa chọn thị trờng mục tiêu: Có rất nhiều đến yếu

tố có thể hạn chế sự lựa chọn các phân đoạn thị trờng Bao gồm:

+ Nếu vùng có nguồn lực hạn chế

+ Thị trờng có nhiều nhu cầu

Khi xác định mục tiêu Du lịch của vùng chung ta lên cân nhắc một vấn đềsau: kinh tế, môi trờng, dân số, khách

Ví dụ: Quy hoạch tổng thể phát triển Du lịch Việt Nam (1995 - 2010) xác

định 5 mục tiêu:

Mục tiêu kinh tế: Tối u hoá sự đóng góp của ngành Du lịch vào thu nhậpquốc dân, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, việc làm và cán cân thanh toán bằng cách tạo

ra một môi trờng kinh tế thuận lợi cho sự phát triển của ngành, sao cho vào thập kỷ

21 Du lịch trở thành một ngành công nghiệp tơng xứng với tiềm năng Du lịch tolớn của đất nớc (Nghị quyết trung ơng VII)

Mục tiêu an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội: Nhằm thu hút ngày càngcao lợng khách Du lịch quốc tế đến Việt Nam, nhng không ảnh hởng đến an ninhquốc gia, trật tự an toàn xã hội

Mục tiêu về môi trờng: Gắn liền với bảo vệ môi trờng sinh thái bền vững, từ

đó đặt ra các kế hoạch và cơ chế quản lý phù hợp với việc tôn tạo, khai thác và bảo

vệ các di sản thiên nhiên, cảnh quan, môi trờng

Mục tiêu văn hoá xã hội: Gắn liền với việc giữ gìn truyền thống văn hoá

đồng thời khai thác các di sản văn hoá nghệ thuật có giá trị cao, giàu bản sắc vănhoá dân tộc, các di tích lịch sử, công trình văn hoá nổi tiếng, nâng cao các tiêuchuẩn ngành, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm phát triển Du lịch và văn hoá cóchất lợng cao của cả nớc để đa dạng hoá các sản phẩm Du lịch Việt Nam Songsong với nó là việc đẩy mạnh phát triển Du lịch, trong nớc nhằm đáp ứng nhu cầu

đi lại thăm thân, thăm quan của nhân dân

Mục tiêu hỗ trợ phát triển: Cung cấp thông tin t liệu, những định hớng chiếnlợc cơ bản để hỗ trợ cho việc lập kế hoạch, xúc tiến, phát triển, sự phối hợp, nghiêncứu, thống kê… Giúp cho sự phát triển của ngành ở trung ơng cũng nh ở địa phơng

3 Đánh giá những lợi thế, thuận lợi, những khó

khăn trong thực tập

3.1 Lợi thế, thuận lợi

Trong thời gian thực tập vừa qua, mặc dù với thời gian không nhiều nhng em

đã thu nhận đợc rất nhiều kinh nghiệm trong thực tế, có cơ hội tiếp xúc đợc với cáckhó khăn cũng nh thuận lợi trong công việc

Trong 3 năm học qua với sự cố gắng của bản thân và sự tận tình giúp đỡ dạybảo của các thầy cô giáo trong khoa Du lịch, em đã lĩnh hội đợc rất nhiều kiến thức

lý thuyết bổ ích Lại thêm 4 tuần thực tập tại cơ sở để thực tập các kiến thức củamình đã tạo cho em rất nhiều thuận lợi: Em đợc tiếp cận với công việc Marketing,một công việc đợc đánh giá là phức tạp và khó khăn nhất, đòi hỏi phải có lòng kiêntrì, giao tiếp tốt, nhanh nhẹn… để đạt đợc sản phẩm ra thị trờng và làm thế nào đểkhách hàng có thể tiếp cận đợc

Và điều đặc biệt hơn là rèn luyện đợc cách đối diện với khách hàng tự tin vàtrả lời đợc các câu hỏi mà khách hàng đặt ra Hồng Gai Tourism là một Công tylớn, bao gồm đầy đủ các phòng ban Chính vì vậy, em có cơ hội áp dụng các kiếnthức đã học trên lớp với thực tế thuận lợi

3.2 Những khó khăn

Công ty Du lịch Hồng Gai là một Công ty lớn và họ rất mạnh về đón kháchquốc tế là Trung Quốc do vậy rất khó khăn cho chúng em trong việc giao tiếp

4 Kiến nghị và kết luận

4.1 Các kiến nghị

Với khoa: Hiện nay ngời Việt Nam có xu hớng đi Du lịch sang các nớc ĐôngNam á là rất phổ biến Do vậy, chúng em cần có nhiều hơn nữa các nghiệp vụquốc tế và một số luật lệ quốc tế

Với cơ sở thực tập: Với khả năng và trình độ của sinh viên Trờng Đại họcDân lập Đông Đô thực tập tại Công ty, sau thời gian này em mong muốn Công ty sẽtạo điều kiện giúp đỡ những sinh viên khoá sau của trờng đến thực tập

Qua đây em muốn bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô trong khoa Dulịch - Trờng Đại học Dân lập Đông Đô đã truyền đạt cho chúng em nhiều kiến thức

bổ ích

Phần II: Báo cáo chuyên đề

Chơng I Tổng quan về Hơng Sơn

1.1 Địa lý, cảnh quan.

Hà Tây là một tỉnh có những u thế thuận lợi về vị trí địa lý, văn hoá và xãhội, nằm sát thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị, văn hoá, khoa học, giáo dục,kinh tế và giao dịch Quốc tế Đồng thời Hà Tây là một vùng đất "địa linh nhânkiệt", thiên nhiên đã u đãi cho mảnh đất này những tiềm ẩn rất lớn về khả năngkhai thác dịch vụ - du lịch Đó cũng là một trong ba thế mạnh trong sự nghiệp pháttriển kinh tế của tỉnh và nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Hà Tây lần thứ

IX cũng đã chỉ rõ: trong năm năm tới (2001 - 2005) tăng cờng đầu t phát triển dulịch thành ngành kinh tế mũi nhọn Tập trung vào các trọng điểm du lịch của tỉnh

nh Sơn Tây, Bà Vì và Hơng Sơn

Vùng đất Hơng Sơn thuộc xã Hơng Sơn ở phía Nam của huyện Mỹ Đức, tỉnh

Hà Tây, cách Hà Nội khoảng 50km về phía Tây nam, có toạ độ địa lý 24034' độ vĩBắc và 105041' độ kinh Đông Phía Bắc và phía Đông thuộc Hà Tây, phía Nam giáp

Hà Nam, phía Tây Giáp Hoà Bình, diện tích khoảng 3600 km2 Hơng Sơn thuận lợicho du khách cả về đờng thuỷ lẫn đờng bộ, khách du lịch từ Hà Nội đi theo quốc lộ

6 sau đó đi theo quốc lộ 22 chạy suốt từ thị xã Hà Đông đến Hơng Sơn, khách từ

Hà Nam có thể đi theo đờng bộ hoặc đờng thuỷ và ngợc sông Đáy là đến với HơngSơn Là một vùng đất với nhiều thuận lợi cho nên khách từ các tỉnh lân cận khácnh: HoàBình, Hng Yên, Hải Dơng… muốn đến Hơng Sơn cũng không phải là khókhăn Đã từ lâu dân gian xứ Đoài vẫn lu truyền câu ca đầy tự hào về vẻ đẹp chùa H-

ơng:

Bối Khê, Tiên Lữ, Chùa Thầy

Đẹp thì có đẹp, cha tầy chùa Hơng Chẳng đi thì nhớ thì thơng

Ra đi mến cảnh chùa Hơng không về.

Quả thật Hơng Sơn đã có nhiều ngời u ái với tên gọi thật nổi danh: "Tiểu sơnlâm mà có đại kỳ quan" Kỳ quan là nơi có núi sông hoành tráng, hùng vĩ tạo nênnhững hình khối đẹp đẽ, có giá trị lớn về lịch sử văn hoá, về thẩm mỹ môi sinh, về

du lịch, về di dỡng vật chất, tinh thần cho một cộng đồng c dân bản địa và du khách

từ nơi khác đến Kỳ quan là nơi mời gọi, nơi hội tụ, nơi gặp gỡ giao lu, nơi hội nhập

và là nơi phân phát, nơi đáp ứng sự khát khao tìm hiểu, nơi cứu rỗi và th giãn tâmlinh của nhiều thế hệ, nhiều thời đại trong lịch sử, nơi cứu rỗi và th giãn tâm linhcủa nhiều thế hệ, nhiều thời đại trong lịch sử, trong quá khứ, trong hiện tại và trong

tơng lai Chữ "kỳ" ở đây với nghĩa là kỳ lạ, hiếm có, còn chữ "quan" với nghĩa làcảnh quan Vậy kỳ quan là nơi có cảnh quan núi sông đẹp đẽ lạ lùng, đem lại nhiềugiá trị to lớn cho con ngời về nhiều phơng diện khác nhau Cho nên nhắc đến kỳquan Hơng Sơn là muốn nhắc đến một vùng sơn anh cẩm tú, một danh lam thắngcảnh vào loại bậc nhất của nớc Việt Nam xa nay Nơi đây là quần thể của một vùngsông, suối, núi đồng, làng mạc, chùa chiền, đền thờ, hang động, tất cả đẹp nh mộtbức tranh thuỷ mạc, lại kỳ ảo biến hoá nh ánh sáng thiên nhiên Cấu tạo núi đá vôi

đã tạo cho Hơng Sơn phong cảnh đặc sắc và trữ tình, đồi núi trập trùng đan xennhau và giữa các dãy núi là các thung quèn Hơng Sơn là thánh địa của Phật giáonên nơi đây tập trung rất nhiều đền thờ, chùa chiền, hang động nh: Đền Trình, ĐềnCửa Võng, chùa Thanh Sơn, chùa Hơng Đài, chùa Thiên Trù, chùa Giải Oan, chùaLong Vân, chùa Tuyết Sơn, động Hơng Tích, động Tiên Sơn…

Dòng suối Yến thiên tạo chính là cái hồn của vùng Hơng Sơn, đến Hơng Sơn

mà du khách không khởi đầu bằng đò suối, thì không chỉ mất đi thú đi chơi sơnthuỷ mà chính là mất đi ý nghĩa tốt đẹp trớc khi vào đất Phật, bên cạnh đó còn cósuối Tuyết với khung cảnh lãng mạn rất hấp dẫn du khách Trên con đờng đá núidài 2040m lên động Hơng Tích có nhiều hang động đẹp nh động Đại Binh, độngchùa Tiên, đặc biệt là động Hơng Tích là động rộng nhất, kỳ lạ nhất và ấn tợng nhất[15,07], trên con đờng lên động phong cảnh thiên nhiên với màu xanh cây cỏ xenlẫn với những loài hoa khoe sắc nh: hoa gạo, hoa mơ, hoa đại tạo nên cảm giáckhoan thai và nh thúc dục bớc chân du khách bớt phần mệt mỏi Đia hình núi đávôi với hệ sinh vật phong phú, cảnh quan với phong cảnh sơn thuỷ hữu tình có thể

đáp ứng nhiều loại hình du lịch: du lịch tham quan nghiên cứu, du lịch sinh thái, dulịch leo núi, du lịch mạo hiểm, du lịch trang trại, du lịch cuối tuần, du lịch điềndã…

1.2 Dân c, kinh tế - xã hội

1.2.1 Dân c

Dân c là lực lợng sản xuất quan trọng của xã hội, số ngời lao động trong hoạt

động sản xuất và dịch vụ ngày càng đông gắn liền trực tiếp với kinh tế du lịch, vìthế việc nghiên cứu và nắm vững đặc điểm dân c sẽ có ý nghĩa rất lớn đối với sựphát triển du lịch Đặc biệt ở Hơng Sơn - một vùng cảnh quan du lịch nổi tiếngtrong và ngoài nớc với đặc điểm nổi bật là cộng đồng dân c địa phơng tham gia vàohoạt động du lịch đông nhất trong cả nớc

Xã Hơng Sơn với 6 thôn là: Đục Khê, Yến Vỹ, Hà Đoạn, Hội Xá, Phú Yên,Tiên Mai Hơng Sơn là một trong 4 xã có số dân đông nhất của huyện Mỹ Đức gồm

4189 hộ với khoảng 18.575 nhân khẩu, tỉ lệ nữ chiếm 70%, tỉ lệ nam chiếm 30%,

cũng với tỉ lệ nữ cao hơn nam cho nên hoạt động du lịch cũng nh các hoạt độngkinh tế khác, phụ nữ tham gia đông hơn nam giới Mức gia tăng dân số năm 2001

là 1,12%, năm 2002 là 1,05%, đây là xã đông nhất vùng đồng bằng Bắc Bộ, trongkhi đó các xã:

An Tiến khoảng 5.605 nhân khẩu

Hùng Tiến khoảng 6.120 nhân khẩu

sẽ bị mất khi cung không giải quyết đợc những nhu cầu về ăn ở đi lại, nghỉ ngơi dulịch của con ngời Hơng Sơn là vùng có danh thắng nổi tiếng, mức chênh lệch về sảnxuất và đời sống của các xã trong vùng Hơng Sơn rất khác nhau, bên cạnh xã HơngSơn có nền kinh tế tơng đối phát triển hơn với nhiều ngành nghề khác nhau thì cácxã khác lại kém phát triển hơn với ít ngành nghề Kinh tế xã hội của Hơng Sơn đợcthể hiện ở các ngành: Nông nghiệp, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủ công nghiệp, thơngnghiệp dịch vụ

Nông nghiệp:

Hơng Sơn tuy là một danh lam thắng cảnh nổi tiếng, với hoạt động du lịchsầm uất song có tới 100% hộ làm nông nghiệp bởi đây là vùng đồng chiêm lúa nớc,

kĩ thuật canh tác cha cao, không trồng cấy đợc nhiều vụ cho nên thu hoạch không

đạt hiệu quả, năng suất thấp làm ảnh hởng tới đời sống nhân dân, ảnh hởng đếnhoạt động du lịch cũng nh vấn đề bảo vệ cảnh quan thiên nhiên

Chăn nuôi:

Các đàn gia cầm và gia súc ngày càng phát triển ở Hơng Sơn, phong phú cả

về số lợng và chủng loại nh: lợn, gà, dê, bò, trâu… Đây là nguồn thực phẩm chủ yếucung cấp cho nhân dân địa phơng, đồng thời cũng là một phần quan trọng cung cấpcho khách du lịch trong mùa lễ hội

khai thác bừa bãi tài nguyên rừng của ngời dân tới mức độ cạn kiệt Rừng HơngSơn chủ yếu là rừng trên núi đá vôi (chiếm 80% tổng diện tích) có độ mùn rất thấp,

do vậy khi bị chặt phá rất khó tái sinh, những cánh rừng nhiệt đới lại còn rất ít nh ởThung Lá, Thung Mây, hoặc xung quanh động Hơng Tích [30,07]

Đến nay hiện tợng khai thác lâm sản trái phép vẫn còn nhng không đáng kể,vì ngời dân đã có ý thức rất cao và tự hào về cảnh đẹp của quê hơng mình

Thủ công nghiệp và thơng nghiệp dịch vụ

Tính đến thời điểm này Hơng Sơn có 100% số hộ làm nông nghiệp vàkhoảng 20-30% số hộ làm thủ công nghiệp và thơng nghiệp dịch vụ Các ngànhtiểu thủ công nghiệp ở Hơng Sơn hiện nay còn rất mờ nhạt, cha có các mặt hàngmang tính chất địa phơng và không thể đáp ứng đợc nhu cầu của thị trờng vào mùa

lễ hội, mà chủ yếu là các mặt hàng của nớc ngoài (Trung Quốc, Thái Lan…) và cácthành phố khác (Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng…)

Tỉ lệ số hộ làm thủ công nghiệp của xã Hơng Sơn là 0,7%, thơng nghiệp là8%, dịch vụ là 2,7%, nếu so với toàn huyện thì tỷ lệ này là: 1% và 1,5%

Xã hội ngày càng phát triển, đời sống ngời dân ngày càng đợc nâng cao vànhững phơng tiện phục vụ cuộc sống con ngời ngày càng hiện đại Hơng Sơn đãlàm đợc rất nhiều việc để đa xã phát triển, trình độ dân trí đợc nâng lên do hoạt

động đợc rất nhiều đến cuộc sống ngời dân, đợc tiếp xúc nhiều với du khách nên họgiao tiếp lịch sự hơn, nhà nớc đầu t kinh phí và trí tuệ để xây dựng, mỏ mang trờnghọc, bệnh viện, trạm xá… Hiện nay 100% xã có điện, mỗi thôn có từ một đến haitrạm biến thế

Bên cạnh đó Hơng Sơn còn tồn tại nhiều vấn đề: chỉ có một thôn là thôn Yến

Vỹ đợc dùng nớc sạch, số thôn còn lại dùng nớc giếng khoan phục vụ cho nôngnghiệp và sinh hoạt, các dịch vụ du lịch, nguồn nớc thải cha đợc xử lý, gây ô nhiễmmôi trờng, mức thu nhập của ngời dân còn thấp, thu nhập trung bình từ 200-250USD ngời/năm, và từ 400-450 kg lơng thực/ngời/năm Trong 3 tháng tham gia lễhội thu nhập trung bình của ngời dân từ 1.000.000 - 1.200.000 đồng Những vấn đềnày tác động không nhỏ đến hoạt động du lịch sinh thái nhân văn ở Hơng Sơn

1.2.3 Đánh giá chung

Bớc đầu nghiên cứu tiềm năng tài nguyên của Hoạt động du lịch nói chung

và du lịch sinh thái nói riêng với cộng đồng dân c địa phơng có mối liên hệ chặtchẽ, qua lại với nhau Trong những năm gần đây du lịch Hơng Sơn đang từng bớcthay đổi đặc biệt là về mặt xã họi, du lịch đem tới một cuộc sống ổn định và chất l-ợng cho cộng đồng địa phơng, tạo thêm nhiều công ăn việc làm, cải thiện đời sống,nâng cao phúc lợi xã hội và đời sống văn hoá, cộng đồng địa phơng có thể đảmnhận và thực hiện một số công việc nh: vận chuyển hành khách, bán hàng lu niệm,

cung cấp dịch vụ ăn uống, nhà nghỉ… và ngời dân Hơng Sơn đang có những suynghĩ tích cực khi họ biết rằng nguồn lợi mà họ thu đợc từ du lịch chính là khi họbiết giữ chữ tín đối với du khách Song hiện nay chất lợng cuộc sống của cộng đồng

địa phơng so với nhiều vùng khác không cao, tình trạng thu nhập, ld sản xuất chỉ

đủ cho cuộc sống sinh hoạt, ý thức ngời dân cha cao nên dãn tới việc chặt cây, phá

đá, phá huỷ cảnh quan môi trờng, làm suy thoái tài nguyên tự nhiên và tài nguyênnhân văn, hiện tợng xả rác thải làm mất đi vẻ đẹp của cảnh quan, xâm hại đến hệsinh thái… khiến cho du khách đến Hơng Sơn trong những năm qua giảm một lợngkhông nhỏ Đã đến lúc Hơng Sơn cần tìm ra hớng giải quyết ch hoạt động kinhdoanh du lịch đạt hiệu quả, và du lịch sinh thái cùng yếu tố cộng đồng dân c địaphơng là một trong những thế mạnh của du lịch Hơng Sơn trong tơng lai

1.3 Quá trình hình thành và hoạt động du lịch lễ hội ở Hơng Sơn

C dân vùng châu thổ Bắc Bộ Việt Nam có nguồn gốc là c dân nông nghiệplúa nớc, ngời nông dân quanh năm "bán mặt cho đất, bán lng cho trời" mong cho

ma thuận gió hoà, mùa màng bội thu Vất vả quanh năm nhng ngời nông dân cũngdành thời gian để nghỉ ngơi, nhìn lại quá trình lao động và cầu một năm mới có đủ

"cơm no áo ấm" Vào mùa xuân họ thờng tổ chức các lễ hội ăn mừng một năm thuhoạch đợc mùa, tổ chức những buổi cúng tế cầu an lành, hơn nữa việc đạo Phật đã

có giai đoạn đợc coi là quốc đạo của nớc ta trong nhiều năm đã gây ảnh hởngkhông nhỏ đến đời sống sinh hoạt tâm linh ngời ngời dân Việt, và chùa Hơng - H-

ơng Sơn là một trong những lễ hội tâm linh phổ biến, thu hút khách hành hơng từmọi miền của tổ quốc

Theo cuốn "Nam Hải Quán Thế Âm" - một truyện nôm ra đời vào khoảng thế

kỉ XVIII - XIX, thì chùa Hơng là nơi lu trú dấu tu hành của công chúa Diệu Thiệncon vua Diệu Trang Vơng nớc Hng Lâm, dân gian quen gọi công chúa là Bà Chúa

Ba Bà tu hành 9 năm ở động Hơng Tích, đắc đạo trở thành Đức Quán Thế Âm BồTát, sau trở về diệt trừ cái ác, đáp hiếu cha mẹ, phổ độ chúng sinh Vậy là trongtâm thức của nhân dân Bà Chúa Ba là biểu tợng của đẹp đẽ của sự chân tu giữ đạocứu đời, trở thành hình tợng gần gữi, cảm thông sâu sắc với nỗi bất hạnh của conngời và dân chúng hy vọng vào sự cứu vớt của ngài

Trớc đây hội chùa Hơng tự mở và tự đóng, khách đến thờng là sau tết Thợngnguyên (rằm tháng giêng) và khoảng rằm tháng 3 là vãn khách Ngày nay ban tổchức lấy ngày mùng 6 tháng giêng âm lịch để khai hội, ngày hội có lễ dâng hơng t-ởng nhớ các vị tớng thời vua Hùng, có tổ chức múa rồng và bơi thuyền trên dòngsuối Yến Ban đầu mục đích của những ngời đi trẩy hội chùa Hơng là vãn cảnh, làcuộc hành hơng vào nơi tu hành của bà chúa Ba, là vào cõi Phật nên phải xử sự theo

cách ứng xử của các tín độ đạo Phật, ngời đi kẻ lại, gặp nhau chào hỏi, câu cửamiệng là A di đà Phật giúp tâm hồn khách hành hơng th thái và thanh tịnh, họ còn

đợc thởng thức nớc lão mai, mang theo cơm nắm muối vừng khi vào cõi Phật

Sau này khi xã hội phát triển, những ngời đi lễ hội chùa Hơng là những ngờithuộc nhiều ngành nghề khác nhau, một số là kinh doanh, cũng có các công nhânviên chức nhà nớc, và một lợng khá đông các cụgià đến hành hơng… Cứ nh vậy khicuộc sống no đủ, thậm chí d thừa, ngời dân có điều kiện đi đây đó thì lễ hội chùaHơng đã trở thành một hoạt động có tổ chức Một loại hình du lịch lễ hội với cácdịch vụ du lịch Tại Hơng Sơn đã hình thành các dịch vụ nh lu trú, ăn uống, muasắm, và nhiều dịch vụ khác, các hàng quán mọc lên san sát và những ngời đi trẩyhội không phải lo thiếu thốn khi đến đây Cùng với sự phát triển của các dịch vụ dulịch, cơ sở hạ tầng ngày càng đợc hoàn thiện và phong cảnh thiên nhiên kỳ vỹ đãhấp dẫn khách du lịch đến với lễ hội chùa Hơng ngày càng đông hơn Nếu nh trớc

đây du khách phải chuẩn bị tất cả những vật dụng và lơng thực, thực phẩm để mangtheo thì hiện nay các dịch vụ du lịch đã đáp ứng cơ bản những nhu cầu đó

Lễ hội Hơng Sơn ngày càng phát triển và có qui mô lớn hơn Lễ hội khôngchỉ là chốn hành hơng của các Phật tử mà đã thu hút du khách trong và ngoài nớc

đến thăm Đi hội chùa Hơng nay đã trở thành một hoạt động hết sức phổ biến củangời Việt Nam và là điểm đến khá hấp dẫn của du khách quốc tế

Chơng 2 Tiềm năng tài nguyên hiện trạng phát triển

du lịch sinh thái nhân văn ở Hơng Sơn

2.1 Những vấn đề về du lịch sinh thái

2.1.1 Khái niệm du lịch sinh thái

Du lịch nói chung và du lịch sinh thái nói riêng đã và đang phát triển nhanhchóng trên phạm vi toàn cầu Đặc biệt trong điều kiện đô thị hoá ngày càng cao,công nghiệp hoá, hiện đại hoá ngày càng gia tăng, để lập lại cân bằng cho nhịpsống đã bị phá vỡ, con ngời ham muốn tìm đến những nơi môi trờng tự nhiên cònnguyên sơ và nền văn hoá còn nguyên bản Dòng du khách kéo đến các "vùng sau",

"vùng xa" có xu hớng ngày càng tăng Do đó du lịch sinh thái có nhiều khả nănggóp phần xoá đói giảm nghèo, hỗ trợ cho mục tiêu bảo tồn các giá trị văn hoá bản

địa, phát triển cộng đồng Du lịch sinh thái cũng đợc xem là công cụ tốt nhất đểgiáo dục về môi trờng, nâng cao nhận thức toàn dân về sự cần thiết phải bảo vệ sự

đa dạng sinh học và hệ sinh thái dễ bị tổn thơng

Hoạt động du lịch sinh thái có nguồn gốc từ những năm 1960 khi mối quantâm của quần chúng (hầu hết ở các nớc công nghiệp) về môi trờng đã tăng lên Tiếp

đó vào những năm 1980 khái niệm du lịch sinh thái đã xuất hiện Có nhiều ý kiến

về loại hình du lịch này và căn cứ vào những đặc thù và mục tiêu phát triển mỗiquốc gia, mỗi tổ chức quốc tế đều phát triển những định nghĩa của riêng mình về

du lịch sinh thái

Định nghĩa tơng đối hoàn chỉnh về du lịch sinh thái lần đầu tiên đợc HectorCeballos - Lascurain đa ra năm 1987: "Du lịch sinh thái là du lịch đến những khuvực tự nhiên còn ít bị thay đổi, với những mục đích đặc biệt: nghiên cứu, tham quanvới ý thức trân trọng thế giới hoang dã và những giá trị văn hoá đợc khám phá"

Các nhà nghiên cứu Malaixia đã đa ra định nghĩa: "du lịch sinh thái là hoạt

động du lịch và thăm viếng một cách có trách nhiệm về mặt môi trờng, tới nhữngkhu thiên nhiên còn nguyên vẹn nhằm tận hởng và trân trọng những giá trị của tựnhiên (và những đặc tính văn hoá kèm theo, trớc đây cũng nh hiện nay) mà hoạt

động này sẽ thúc đẩy công tác bảo tồn, có ảnh hởng của du khách không lớn và tạo

điều kiện cho dân chúng địa phơng đợc tham dự một cách tích cực, có lợi về xã hội

và kinh tế"

Khái niệm du lịch sinh thái của Việt Nam đợc đ ra trong hội thảo quốc gia về

"xây dựng chiến lợc phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam" từ ngày 7 đến

9/9/1999 Theo đó "du lịch sinh thái là loại hình dựa vào thiên nhiên và văn hoá bản

địa, gắn với giáo dục môi trờng, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bềnvững, với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phơng"

Nhìn chung các khái niệm du lịch sinh thái đều đa ra các đặc điểm cơ bảnnhất của du lịch sinh thái đó là:

Du lịch sinh thái dựa vào thiên nhiên và khách du lịch sinh thái tìm hiểu về tựnhiên cũng nh những giá trị văn hoá truyền thống

Du lịch sinh thái hạn chế đến mức thấp nhất các tác động đến môi trờng tựnhiên và văn hoá - xã hội

Du lịch sinh thái có hỗ trợ cho hoạt động bảo tồn tự nhiên bằng cách: tạo ranhững lợi ích về kinh tế cho địa phơng, tạo ra các cơ hội việc làm và tăng thu nhậpcho cộng đồng địa phơng, tăng cờng nhận thức của du khách và ngời dân địa phơng

và sự cần thiết phải bảo tồn các giá trị tự nhiên và văn hoá

Có thể kết luận rằng du lịch sinh thái khác với các hình thức du lịch dựa vàothiên nhiên hay có tính giáo dục ở chỗ nó có mức độ giáo dục về sinh thái và môitrờng cao, du lịch sinh thái bao hàm một phần đáng kể sự giao tiếp mạnh mẽ củacon ngời mà đợc giáo dục thờng làm biến chuyển các du khách thành những ngờitích cực bảo vệ môi trờng Hoạt động du lịch sinh thái sẽ làm giảm tới mức tốithiểu tác động của khách du lịch đối với môi trờng và văn hoá, đảm bảo mang lạilợi ích về tài chính cho cộng đồng địa phơng và đặc biệt có đóng góp về tài chínhcho các nỗ lực bảo tồn

Hiện nay du lịch sinh thái còn gần gũi với tên gọi nh:

2.1.2 Đặc trng của du lịch sinh thái

Mọi hoạt động phát triển du lịch nói chung và du lịch sinh thái nói riêng đều

đợc thực hiện trên cơ sở khai thác những giá trị tài nguyên du lịch tự nhiên, vănhoá, lịch sử, kèm theo các điều kiện về cơ sở hạ tầng và dịch vụ, kết quả của sựkhai thác đó là sự hình thành những sản phẩm du lịch từ các tiềm năng về tự nhiên,

đem lại nhiều lợi ích cho xã hội về mặt kinh tế - xã hội, về hởng thụ các cảnh quanthiên nhiên mới lạ và độc đáo đối với khách du lịch

Du lịch sinh thái cũng là một dạng của hoạt động du lịch vì thế nó cũngmang đầy đủ các đặc trng cơ bản của hoạt động du lịch nh: tính đa ngành, tính đa

thành phần, tính chi phí, tính xã hội hoá Bên cạnh những đặc trng này du lịch sinhthái còn mang trong nó những đặc trng riêng đó là:

Thứ nhất: tính giáo dục cao về môi trờng: du lịch sinh thái hớng con ngời tiếpcận gần hơn nữa với các vùng tự nhiên và các khu bảo tồn, nơi có đa dạng cao về đadạng sinh học và rất nhạy cảm về mặt môi trờng

Thứ hai: góp phần bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên và duy trì tính

đa dạng sinh học: hoạt động du lịch sinh thái có tác dụng giáo dục con ngời bảo vệtài nguyên thiên nhiên và môi trờng, qua đó hình thành ý thức bảo vệ các nguồn tàinguyên thiên nhiên cũng nh thúc đẩy các hoạt động bảo tồn, đảm bảo yêu cầu pháttriển bền vững

Thứ ba: thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phơng: cộng đồng địa phơngchính là những ngời chủ sở hữu các nguồn tài nguyên thiên nhiên tại địa phơngmình, phát triển du lịch sinh thái hớng con ngời đến những vùng tự nhiên hoang sơ,

có giá trị cao về đa dạng sinh học, điều này đặt ra một yêu cầu cấp bách là cần phải

có sự tham gia của cộng đồng địa phơng tại khu vực đó, bởi vì hơn ai hết chínhnhững dân địa phơng tại đây hiểu rõ nhất về các nguồn tài nguyên của mình Sựtham gia của cộng đồng địa phơng có tác dụng to lớn trong việc giáo dục du kháchbảo vệ các nguồn tài nguyên và môi trờng, đồng thời cũng góp phần nâng cao hơnnữa nhận thức cho cộng đồng, tăng các nguồn thu nhập cho cộng đồng

2.1.3 Một số loại hình du lịch sinh thái ở Việt Nam

Trên thế giới, các loại hình du lịch sinh thái đã đợc biết từ rất lâu và mang lạinguồn thu lớn cho ngành du lịch, tuy nhiên ở Việt Nam do nhiều nguyên nhân khácnhau, những sản phẩm du lịch sinh thái đích thực hiện cha có mà chỉ là những loạihình du lịch thiên nhiên mang màu sắc của du lịch sinh thái:

Dã ngoại: là hình thức du lịch đa con ngời về với thiên nhiên, sản phẩm dulịch chủ yếu là tham quan thắng cảnh

Leo núi: là loại hình du lịch chinh phục những đỉnh núi cao nh: Phansipan,Bạch Mã… ngoài ra còn có các tour du lịch hành hơng lễ hội đến các điểm di tíchlịch sử văn hoá ở các khu bảo tồn thiên nhiên nh: Chùa Hơng, Yên Tử…

Đi bộ trong rừng: là hình thức du lịch tham quan các cảnh tự nhiên ở các Vờnquốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên đang phát triển

Tham quan miệt vờn: là hình thức tham quan nghiên cứu hệ sinh thái nôngnghiệp

Thăm bản làng dân tộc: Du khách có cơ hội tìm hiểu các giá trị văn hoá bản

địa, văn hoá dân gian, tập tục sinh hoạt, sản phẩm thủ công truyền thống…

Du thuyền, mạo hiểm, săn bắn, câu cá…: là những loại hình hấp dẫn du khách

2.2 Điều kiện để tổ chức hoạt động du lịch sinh thái nhân văn ở Hơng Sơn

2.2.1 Tiềm năng du lịch

Địa hình địa mạo:

Vùng núi đá vôi Hơng Sơn là một nhánh của vùng Karst từ suối Rút, tỉnhHoà Bình chạy ra đến hòn Nẹ ở ngoài khơi huyện Kim Sơn - Ninh Bình, dài trên

120 km, bề ngang chiếm toàn bộ vùng trũng sông Đà, rìa Đông là sông tích và sông

Đáy, dãy Hơng Sơn có đỉnh Thiên Trù cao 378m Khí hậu nhiệt đới ma nhiều củavùng núi là cơ sở và khả năng hoà tan đá vôi rất mạnh nớc ma rơi xuống bề mặtuốn nếp của các dãy núi, một phần chảy trên mặt thành suối Yến, một phần thấmsâu vào bề dày của lớp đá vôi theo các khe nứt, xâm thực mạnh làm đá nứt nẻ lởmchởm thành đá tai mèo và tạo nên những đỉnh đá nhọn hình răng ca, bao quanh cácthung nh núi S tử, núi Trống, núi Gà…

Vùng núi Hơng Sơn tiếp giáp với châu thổ sông Hồng, là ranh giới giữa vùngnúi và đồng bằng, dãy núi Hơng Sơn cùng với dãy núi Chi Nê, kiện Khê tuy nằmcách biệt nhau xong quá trình Karst hoạt động mạnh đã tạo nên những hang động,núi hình tháp, dạng chuông, hang luồn, hang động… Qua nhiều đợt kiến tạo địa lý,Hơng Sơn đợc u đãi với nhiều hang động kỳ thú, muôn hình, muôn vẻ nh HơngTích, Long Vân… với nhiều nhũ đá hình ngời, long, ly, quy, phợng… dãy Hơng Sơnnổi tiếng nhờ thế

Khí hậu, thời tiết:

Khí hậu của khu di tích danh thắng Hơng Sơn là khí hậu nhiệt đới ẩm giómùa Nhiệt độ trung bình năm là 230C, lợng ma hàng năm khoảng 1920mm Mùa

ma bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 11, tập trung vào các tháng 6, 7, 8 Mùa khô bắt

đầu từ tháng 12 đến cuối tháng 3 năm sau Tuy nhiên Hơng Sơn cũng chịu ảnh ởng của gió mùa Đông Bắc nên thờng có ma phùn tới hơn 25 ngày trong mùa khô.Khí hậu chia làm 2 mùa rõ rệt: mùa lạnh khô và mùa nóng khô

h-Mùa lạnh khô từ tháng 1 đến tháng 2 với nhiệt độ trung bình tháng khoảng

Lợng ma trungbình năm (0C)

So sánh các chỉ tiêu trên thì khí hậu Hơng Sơn thuộc vào vùng có điều kiệnthích nghi và khá thích nghi, phù hợp với sức khoẻ con ngời Đây là một trongnhững yếu tố quan trọng phát triển du lịch sinh thái.

Động thực vật

Thiên nhiên Hơng Sơn không chỉ tuyệt mĩ về cảnh quan "sơn thuỷ hữu tình"

mà còn là một vùng đa dạng sinh học, rất phong phú về các chủng loại động thựcvật

Ngoài rau sắng, củ mài, mơ rừng mà ai cũng biết và đã đi sâu vào thơ ca dângian nh:

"Muốn ăn rau sắng củ mài Thì em đi chợ dãy dài Đục Khê".

đến các loài cây hàng năm nh: tre, nứa, trúc, cà lồ, vầu mây… tất cả đã tạo nên mộtquầ thể thực vật phong phú nh một lá phổi khổng lồ đảm bảo cho môi sinh đợcthanh khiết và trong sạch hơn, du khách cảm thấy lòng mình thanh thản và có niềmtin nơi đất Phật hơn Động vật dới nớc thì có: cua, ốc, hến, cá các loại…

Sự đa dạng của thực vật Hơng Sơn là môi trờng thuận lợi cho các loài chim cngụ, nơi đây qui tụ hầu hết các loài động vật của miền rừng nhiệt đới, từ các loài ănthịt và làm thuốc nh: hổ, báo, trăn, rắn đến các loài chim nh: gà rừng, đa đa, khiếu,vẹt, bìm bịp, vịt trời, le le…

Nh vậy với tiềm năng vốn có về thực động vật, Hơng Sơn có khả năng pháttriển loại hình du lịch sinh thái, một loại hình du lịch cha đợc quan tâm nơi đây

2.2.2 Tiềm năng du lịch nhân văn

Đã từ lâu Hơng Sơn là một cảnh đẹp thiên nhiên nổi tiếng của nớc ta và danhthắng Hơng Sơn đóng góp một phần không nhỏ vào sự nghiệp phát triển kinh tế,chính trị, văn hoá của tỉnh Hà Tây, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch Hơn thế nữa H-

ơng Sơn còn là mảnh đất anh hùng trong hai cuộc kháng chiến chống Mỹ và Pháp

Đây là điều kiện thuận lợi cho việc tiếp thu và phát triển tinh hoa văn hoá dân tộc,khôi phục và giữ gìn nguồn tài nguyên nhân văn vô giá Tuy nguồn tài nguyên nhânvăn với tác dụng nhận thức nhiều hơn tài nguyên thiên nhiên, có tác dụng giải tríkhông điển hình và nó đóng vai trò thứ yếu trong các tour du lịch đang diễn ra hiệnnay, song nó góp phần làm phong phú chơng trình du lịch và mang lại cảm hứngcho du khách Tài nguyên du lịch nhân văn của chùa Hơng chính là lễ hội Chùa H-

ơng, các di tích lịch sử văn hoá, các di tích khảo cổ

Lễ hội chùa Hơng:

Lễ hội là một trong những tài nguyên nhân văn, thu hút du khách không kémgì các di tích lịch sử văn hoá cũng nh tài nguyên tự nhiên khác

Hà Tây là một tỉnh có nhiều lễ hội trong đó có lễ hội Chùa Hơng, hội có từthời xa xa khi thời Lê Thánh Tông có 3 vị hoà thợng phát hiện ra khu Phật tích H-

ơng Sơn, nhng phải đến năm Đinh Mão (1687) khi hoà thợng Viên Quang vận độngPhật tử tổ chức lễ Thánh đản Bồ Tát Quan Thế Âm vào ngày 19 tháng 2 âm lịch, từ

đó nhân dân và Phật tử thập phơng mới biết đến chùa Hơng - một lễ hội tâm linh

Hội bắt đầu từ ngày mồng 6 tháng 1 cho đến tháng 3 âm lịch khi mùa xuân

về, mà đỉnh cao của hội là những ngày giữa tháng 2 Hội chùa Hơng hiện là mộttrong ba lễ hội lớn thu hút lợng du khách đông đảo nhất trong cả nớc đó là: lễ hội

bà Chúa Xứ ở tỉnh An Giang, lễ hội Bà Đen ở tỉnh Tây Ninh So với lễ hội Yên Tử một trong những trung tâm Phật giáo của Việt Nam thì lễ hội chùa hơng đợc biết

-đến nh một lễ hội lâu đời và lớn nhất đất nớc Thời gian diễn ra lễ hội dài nhất và là

lễ hội có số lợng du khách quốc tế đáng kể, du khách đến đây ngoài mục đích lễhội, họ còn có mục đích tham quan và nghỉ dỡng