U XƯƠNG LÀNH TÍNH, BS.HOÀNG MINH LỢI

U XƯƠNG LÀNH TÍNHDR HOÀNG MINH LỢI... Đặc điểm chung Khối khu trú, có nguồn gốc từ các cấu trúc của xương,  Bờ đều rõ, liên tục, không rạn vỡ,  Cấu trúc đồng nhất, có vách, vôi hoá, 

U XƯƠNG LÀNH TÍNH

DR HOÀNG MINH LỢI

Đặc điểm chung

 Khối khu trú, có nguồn gốc từ các cấu trúc của xương,

 Bờ đều rõ, liên tục, không rạn vỡ,

 Cấu trúc đồng nhất, có vách, vôi hoá,

 Tiến triển chậm,

 Ngừng phát triển khi trưởng thành,

 Dự hậu phụ thuộc vào vị trí của u (ở nền sọ, cột sống thường không xâm lấn)

 Khơng xâm lấn mơ mềm, khơng di căn

 Các ngoại lệ: U tế bào khổng lồ (di căn «lành tính»)

U phần mềm cạnh xương xâm lấn xương:

• Kén ngoại bì (Kyste épidermọde)

• Synovite villo-nodulaire

• U cuộn cảnh (Tumeur glomique)

Đặc điểm chung

Tần suất

 Trẻ em (thường gặp gấp 2-3 lần so với người lớn)

Vị trí

 Đầu các xương dài:

- nơi các tế bào hoạt động mạnh (gối và vai)

- biến thể mô học - vị trí thường gặp

- nơi các tế bào chiếm số lượng lớn

 Điểm đầu xương:

• U nguyên bào sụn

• U tế bào khổng lồ

 Đầu xương:

• Đa số các u lành

 Đầu xương-thân xương:

• U xơ sụn nhầy (Fibromes chondromyxọdes)

• U x ơ khơng vơi hố ( FNO)

 Thân xương (vỏ):

• U xương dạng xương

Vị trí

 Nguyên bào sụn và nguyên bào xơ ( sụn và xơ)

• U xơ sụn nhầy

 Nguyên bào xơ ( xơ )

• U xơ không cốt hoá

• U xơ cốt hoá

• U xơ cân cơ (Fibrome desmoplastique)

Mô bệnh

 Tế bào cơ trơn (cơ trơn)

 Tế bào thượng bì (Cellule épithéliale - Epithélium)

Kén xương đơn thuần

 U lành thường gặp ở trẻ em

 70% ca ở độ tuổi 4 và 10

 Đầu gần xương cánh tay

 Nguyên nhân :

• Di trú bẩm sinh của bao hoạt dịch di qua

vỏ xương trong thời kỳ phôi ?

• Tắc tĩnh mạch dẫn lưu tạo nên ổ tụ dịch trong tổ chức kẽ ?

Giải phẫu bệnh

 Hốc đơn độc, thành mỏng

 Dịch trong (fibrine et fibrinogène)

 Đôi khi có hơi

 Xuất huyết nếu gãy bệnh lý

 Sau khi hấp thu sẽ có vách và đa ổ

Mô học

 Bình thường: mô liên kết sợi với các chất dạng xương, vài tế bào xương và tế bào khổng lồ lành tính

 Sau gãy: TBKL, tế bào viêm, sắc tố hemosiderin

• Loạn sản xơ

• U tế bào khổng lồ

• Kén phình mạch

• U xơ không cốt hoá

• U nguyên bào xương, u xương ác tính

Lâm sàng

 Thường không có triệu chứng

 Đau (có hoặc không gãy bệnh lý)

 Chậm phát triển sau gãy

Vị trí

 Đầu các xương dài (90 à 95%)

• Đầu trên xương cánh tay (50%)

• Đầu dưới xương đùi (18%)

• Đầu trên hoặc dưới xương chày (11%)

 Phát triển theo hướng thân xương

 Hiếm khi lên phía điểm đầu xương

X quang

 Thể điển hình (70%)

 Tiêu xương bờ rõ, ở trung tâm, hình tròn hoặc bầu dục, trục song song với trục thân xương

 Gần sụn tiếp đầu xương dài

 Gặm mòn ở bờ

 Không phản ứng màng xương (trừ khi gãy)

 Đường viền đặc xương ở hai cực, phía thân xương rõ hơn (vỏ trứng)

 Thường đơn độc

 Đa ổ nếu ở ngoại vi (bờ)

 Phát triển theo hướng thân xương

 Gãy bệnh lý (2/3 ca)

 Mảnh vỡ ở đáy kén

 Trở thành đa ổ sau gãy

X quang

CLVT và CHT

 Chậu

 Cột sống

 Chứa dịch

 Có khi hơi (pneumatokyste)

 Giảm tín hiệu T1, tăng tín hiệu T2

 Phân biệt kén phình mạch (hồ máu)

Chẩn đoán phân biệt

Đầu trên xương cánh tay với:

 Kén phình mạch : xa tâm, đẩy phình vỏ

 U sụn và u xơ sụn nhầy : vôi hoá lấm tấm

 U hạt ưa axít : ở thân, có phản ứng màng xương

 U nâu : có kèm các dấu hiệu khác

 Giả kén xương sên

Ở điểm đầu xương hoặc đầu xương :

Nếu không điển hình : sinh thiết

Chẩn đoán phân biệt

Fibrome chondromyxọde Chondrome Dysplasie fibreuse

Kyste anévrismal

Géode sous-chondrale

Chondroblastome

Diễn biến và điều trị

Ostéome ostéọde Ostéome endostéal bénin

Ostéome ostéọde

Fracture de fatigue Fracture pathologique (FNO)

Granulome éosinophile Ostéomyélite

Kyste mucọde sous-périosté

Chondrome périosté