CHUẨN ĐOÁN XƯƠNG KHỚP, MỤC TIÊU HỌC TẬP

Hình ảnh X quangít nhất 3 tuần sau khi nhiễm khuẩn bờ gần sụn tiếp hợp  hoại tử xương tạo ổ abcès  mảnh xương chết quan tài... Đặc điểm trên phim X quang thường quy  Gđoạn đầu: kín đ

Mục tiêu học tập

1 Chẩn đoán được các hình ảnh của

các bệnh lý viêm xương, lao xương.

2 Phân biệt được các u lành và ác tính của xương và chẩn đoán phân biệt

Viêm xương tuỷ xương

Hình ảnh X quang

ít nhất 3 tuần sau khi nhiễm khuẩn

bờ gần sụn tiếp hợp

 hoại tử xương tạo ổ abcès  mảnh

xương chết (quan tài)

Các thể viêm xương tủy

không điển hình

 Chín mé: viêm xương đầu ngón tay

 Abcès Brodie: trung tâm xương, Dx u xương dạng xương

 Viêm xương của Poncet: hiếm

 Viêm xương kiểu xơ của Garré

 Viêm đầu xương

 Viêm xương dẹp và ngắn

 Viêm xương thể giả u

 Viêm xương do giang mai giai đoạn 3, xương chày “hình bao kiếm”

Viêm xương và khớp do lao

Đặc điểm trên phim X quang thường

Viêm xương và khớp do lao

Vị trí tổn thương:

gần sụn các khớp lớn, đảm nhận

chức năng cơ học nặng nề

khớp: đau, hạn chế cử động, đôi khi sưng, tăng nhiệt tại chỗ

Đặc điểm trên phim

X quang thường quy

 Gđoạn đầu: kín đáo, bờ của diện khớp

mờ, có loãng xương dưới sụn khớp

 Hẹp khe khớp.

 Bờ khớp không đều.

 Các hình khuyết quanh sụn, thường

thể hiện rất sớm.

 Phá hủy xương dưới sụn, ranh giới

không rõ, xuất hiện hai bờ khớp trong

Các thể lâm sàng

khe khớp, vị trí: gần nơi bám của dây chằng tròn + phần trên của đáy ổ

cối và phần trước hoặc sau của cổ

xương đùi +áp xe mô mềm.

 Lao khớp gối: tràn dịch nội khớp

(mờ hình quả lê) ở mặt dưới của gân

cơ tứ đầu + mất chất vôi với hình

khuyết quanh sụn khớp

Các thể lâm sàng

 Lao khớp vai: ngoài mất chất vôi,

dấu hiệu đặc trưng nhất là hình

khuyết màng sụn của phần trên

chỏm xương cánh tay có hình cái rìu

ở người trẻ, ở cả 2 bên và hầu hết là nam giới nên rất dễ nhầm với viêm

Viêm lao xương - khớp cột

khuyết đối xứng

- Các phần mềm quanh đốt sống, ở đó người

ta có thể nhận ra đám mờ hình thoi, biểu

U XƯƠNG LÀNH

TÍNH

Đặc điểm

chung

 Khối khu trú, có nguồn gốc từ các cấu trúc của xương,

 Bờ đều rõ, liên tục, không rạn vỡ,

 Cấu trúc đồng nhất, có vách, vôi hoá,

 Tiến triển chậm,

 Ngừng phát triển khi trưởng thành,

 Dự hậu phụ thuộc vào vị trí của u (ở nền

sọ, cột sống thường không xâm lấn)

 Khơng xâm lấn mơ mềm, khơng di căn

 Các ngoại lệ: U tế bào khổng lồ (di căn

«lành tính»)

U phần mềm cạnh xương xâm lấn xương:

 Kén ngoại bì (Kyste épidermọde)

 Synovite villo-nodulaire

 U cuộn cảnh (Tumeur glomique)

Đặc điểm

chung

Vị trí

 Đầu các xương dài:

- nơi các tế bào hoạt động mạnh (gối và vai)

- biến thể mô học - vị trí thường gặp

- nơi các tế bào chiếm số lượng lớn

 Điểm đầu xương:

 U nguyên bào sụn

 U tế bào khổng lồ

 Đầu xương:

 Đa số các u lành

 Đầu xương-thân xương:

 U xơ sụn nhầy (Fibromes chondromyxọdes)

 U x ơ khơng vơi hố ( FNO)

 Thân xương (vỏ):

 U xương dạng xương

Vị trí

Mô

bệnh

 Tạo cốt bàoTạo cốt bào  ( xương x ương )

 U xương dạng xương U x ương dạng xương

 U nguyên bào xương U nguy ên bào xương

Giải phẫu

bệnh

 Dịch trong (fibrine et fibrinogène)

 Đôi khi có hơi

 Xuất huyết nếu gãy bệnh lý

 Sau khi hấp thu sẽ có vách và đa ổ

Vị trí

 Đầu các xương dài (90 à 95%)

 Đầu trên xương cánh tay (50%)

 Đầu dưới xương đùi (18%)

 Đầu trên hoặc dưới xương chày (11%)

 Phát triển theo hướng thân xương

 Hiếm khi lên phía điểm đầu xương

X quang

 Thể điển hình (70%)

 Tiêu xương bờ rõ, ở trung tâm, hình tròn hoặc bầu dục, trục song song với trục thân xương

 Gần sụn tiếp đầu xương dài

 Gặm mòn ở bờ

 Không phản ứng màng xương (trừ khi

 Đường viền đặc xương ở hai cực, phía thân xương rõ hơn (vỏ trứng)

 Đa ổ nếu ở ngoại vi (bờ)

 Phát triển theo hướng thân xương

 Gãy bệnh lý (2/3 ca)

 Mảnh vỡ ở đáy kén

 Trở thành đa ổ sau gãy

X quang

Chẩn đoán phân

biệt

Đầu trên xương cánh tay với:

 Kén phình mạch : xa tâm, đẩy phình vỏ

 U sụn và u xơ sụn nhầy : vôi hoá lấm tấm

 U hạt ưa axít : ở thân, có phản ứng màng xương

 U nâu : có kèm các dấu hiệu khác

 Giả kén xương sên

Ở điểm đầu xương hoặc đầu xương :

Pseudo-kyste

Géode sous-chondrale

Ostéome ostéọde

Chondrome

sous-périosté

U XƯƠNG ÁC

TÍNH

 Sác côm tạo xương.

 Tiến triển nhanh,

 Phát triển khi trưởng thành,

Hình ảnh X quang có 2 thể:

 Thể tiêu xương: Có đặc điểm:

- Thường gặp ở xương dài, thân đốt

 Thể tạo xương:

- Thường gặp ở xương chậu và đốt sống

- Là những đám mờ, bờ viền không rõ rệt Tạo nên những ổ đặc xương

 Ta có thể gặp di căn hình ảnh hỗn hợp giữa tiêu xương và đặc xương

DI CĂN XƯƠNG

FNO

Métastase (sein)

Ostéome ostéọde

Ostéome endostéal bénin

Ostéome ostéọde

Périostite (SAPHO)

Ostéomyélite

Sarcome d’Ewing

Sarcome d’Ewing

Sarcome d’Ewing

Chondrome sous-périosté

Ostéosarcome télangiectasique

Ostéosarcome