RỐI LOẠN CÂN BẰNG glucide MÁU, ĐẠI HỌC Y DƯỢC HUẾ

Nguồn tiêu thụ• Tạo năng lượng Quá trình diễn ra trong tế bào phụ thuộc tác dụng của insulin trừ tế bào não, thần kinh, máu, tủy thận và thủy tinh thể • Tạo glycogen, lipid, acide amine

RỐI LOẠN CÂN BẰNG

Vai trò của glucose

CÂN BẰNG GLUCOSE MÁU

Nguồn cung cấp

• Thức ăn

Tất cả glucid đều được chuyển thành đường đơn trong ống tiêu hóa và hấp thu theo thứ tự ưu tiên sau:

galactose, glucose, fructose, pentose

• Tân sinh đường

Từ lipid (monoglycérid), protid (acid amin sinh đường)

Nguồn tiêu thụ

• Tạo năng lượng

Quá trình diễn ra trong tế bào phụ thuộc tác dụng của insulin (trừ tế bào não, thần kinh, máu, tủy thận và thủy tinh thể)

• Tạo glycogen, lipid, acide amine

Tạo glycogen dự trữ chủ yếu ở gan, tạo lipid cũng là cách dự trữ năng lượng lớn và tiết kiệm của cơ thể

• Thải qua thận

Khi vượt quá ngưỡng thận (1,8g/l hay 10mmol/l)

03/19/16

Điều hòa cân bằng glucose

và KT kháng insulin

(n)

Bình thường n=1g/l tức 5,5mmol/l

Insulin

GLUCOSE

(-)

GIẢM ĐƯỜNG HUYẾT TĂNG ĐƯỜNG HUYẾT

- Do giảm nguồn cung cấp (từ ruột, gan)

- Do tăng sự tiêu dùng (tăng oxy hóa trong tế bào, tăng sử dụng vào nhiều đường chuyển hóa khác nhau, mất qua thận )

- Do rối loạn điều hòa (tăng insulin chức năng, thiểu năng các tuyến nội tiết)

03/19/16

Hạ glucose máu giai đoạn còn bù

Triệu chứng trong giai đọan nầy là do catécholamin gây ra:

- Nhịp tim

- Nhu động ruột

Hạ glucose máu giai đọan mất bù

Triệu chứng trong giai đoạn nầy là do thương tổn vỏ não

gây ra:

- Rối loạn cảm giác, thị giác

- Rối loạn ngôn ngữ

- Rối loạn vận độngcuối cùng là hôn mê và tử vong nhưng nếu cấp cứu kịp

thời thì các triệu chứng thần kinh sẽ biến mất mà không

để lại di chứng

Tăng glucose máu (đái tháo đường)

• ĐÁI THÁO ĐƯỜNG NGUYÊN PHÁT

- Đái tháo đường type 1

- Đái tháo đường type 2

- Đái tháo đường thể hỗn hợp

• ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THỨ PHÁT

- Sau phẫu thuật hoặc bệnh lý của tụy

- Sau các bệnh nội tiết

- Sau các tình huống và trạng thái

7

Phân loại ĐTĐ (WHO 1985)

1 Đái tháo đường phụ thuộc insulin (týp 1)

2 Đái tháo đường không phụ thuộc insuline (týp 2):

2a Đái tháo đường týp 2 không béo phì

2b Đái tháo đường týp 2 có kèm theo béo phì (> 85% cas)

3 Đái tháo đường có liên quan đến suy dinh dưỡng và/hoặc có xơ

4 Đái tháo đường do các nguyên nhân đặc biệt: do bệnh lý tuỵ, do bệnh nội tiết, do các hội chứng di truyền, do bất thường về cấu trúc insulin hay receptor tiếp nhận insulin, do thuốc hoặc hoá chất,

5 Đái tháo đường do thai nghén

03/19/16

Bệnh sinh của đái tháo đường type 1

• Có 3 yếu tố tham gia:

- Yếu tố di truyền

Các gen liên hệ MHC trên NST số 6

Nhiễm virus sinh đái tháo đường ái tụy tạng Nhiễm độc tố (các hợp chất có chứa nitrat)

Sự xuất hiện của các tự kháng thể trong máuTăng lympho T hỗ trợ/ lympho T ức chế

Bệnh sinh của đái tháo đường type 2

• Có 2 yếu tố tham gia:

- Yếu tố di truyền

Liên quan với những biến đổi trên nhánh ngắn của NST số 11 (gần với gen tổng hợp insulin)

Liên quan với tuổi, độ béo phì và hoạt động thể lực

Yếu tố nguy cơ mắc ĐTĐ typ2

1 Có biểu hiện giảm dung nạp glucose hoặc giảm dung nạp glucose lúc đói;

2 Tiền sử gia đình có người bị đái tháo đường;

3 Béo phì, nhất là béo phì dạng nam;

4 Từ 45 tuổi trở lên;

5 Tăng huyết áp và/hoặc rối loạn lipid máu;

6 Tiền sử bị đái tháo đường do thai nghén;

7 Tiền sử sinh con nặng = 4Kg;

8 Chủng tộc.

03/19/16

Cơ chế sinh lý bệnh

Tình trạng thiếu insulin sẽ làm cho:

- Gan giảm tổng hợp glucose và giảm khả năng bắt giữ glucose từ thức ăn

gan và gây nhiễm céton thứ phát

03/19/16

Câu hỏi lượng giá

1 Trong giảm glucose máu giai đoạn đầu, triệu chứng nào sau đây không do catecholamin gây ra:

Câu hỏi lượng giá

2 Trong giảm glucose giai đoạn mất bù, triệu chứng nào sau đây không do tổn thương vỏ não gây ra:

A Rối loạn cảm giác

B Rối loạn thị giác

C Rối loạn ngôn ngữ

D Rối loạn vận động

E Rối loạn tuần hoàn.

03/19/16

Câu hỏi lượng giá

3.Yếu tố nào sau đây không tham gia vào cơ chế bệnh sinh của đái tháo đường typ 1:

A Di truyền gây đáp ứng miễn dịch lệch lạc

B Nhiễm virus sinh đái đường ái tụy tạng

C N-nitroso có trong thịt hun khói

D Tự kháng thể kháng tế bào bêta tuyến tụy

E Đề kháng insulin của tế bào mô mỡ.

Câu hỏi lượng giá

4 Yếu tố nào sau đây không liên quan với cơ

chế bệnh sinh của đái tháo đường typ 2:

Câu hỏi lượng giá

5 Sự khác biệt căn bản giữa đái tháo đường

typ 1 và typ 2 là sự khác biệt về:

Câu hỏi lượng giá

6 Có thể nói hầu hết các biến chứng mãn tính

của đái tháo đường đều có liên quan trước tiên đến các tổn thương của: