GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TẬP ĐOÀN VIỄN THÔNG QUÂN ĐỘI (VIETTEL) TRONG CUNG CẤP DỊCH VỤ ĐIỆN THOẠI DI ĐỘNG

Đặc biệt, khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WTO, trong những năm sắp tới khi có sự tham gia của các nhà khai thác nước ngoài, thị trường viễn thông nói chung và thị trường

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH

MÃ SỐ : 60.34.05

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SỸ

HÀ NỘI – 2012

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cạnh tranh là một hiện tượng vốn có của nền kinh tế thị trường Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã dự báo tình hình thế giới và trong nước những năm sắp tới: “Cạnh tranh về kinh tế - thương mại, tranh giành các nguồn tài nguyên, năng lượng, thị trường, công nghệ, nguồn vốn, nguồn nhân lực chất lượng cao giữa các nước ngày càng gay gắt” Trong giai đoạn phát triển nền kinh tế thị trường, mở cửa, hội nhập sâu vào nền kinh tế khu vực và thế giới, hầu hết các doanh nghiệp đều thừa nhận trong mọi hoạt động đều phải có cạnh tranh và coi cạnh tranh không những là môi trường, động lực của sự phát triển nói chung, thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển, tăng hiệu quả của các doanh nghiệp, mà còn là yếu tố quan trọng làm lành mạnh hoá các quan hệ xã hội khi Nhà nước bảo đảm sự bình đẳng trước pháp luật

Hội nhập kinh tế quốc tế mở ra những cơ hội thuận lợi cho các doanh nghiệp trong nước vươn ra thị trường quốc tế, đồng thời cũng đặt ra những thách thức lớn đối với các doanh nghiệp trong nước Sự thâm nhập của các doanh nghiệp nước ngoài sẽ làm môi trường cạnh tranh gay gắt hơn ngay tại thị trường nội địa Điều này có thể làm cho doanh nghiệp bị thu hẹp thị trường, thua lỗ thậm chí phá sản Để tồn tại và phát triển, doanh nghiệp trong nước buộc phải đổi mới Hội nhập trong lĩnh vực viễn thông cũng nằm trong xu thế chung đó Hơn thế nữa, đây là một lĩnh vực hoạt động rất nhạy cảm, giá trị của sản phẩm dịch vụ kết tinh trong hàng hóa khác và có tính

xã hội hóa cao

Dịch vụ điện thoại di động là một trong số các dịch vụ viễn thông hiện đang bị cạnh tranh gay gắt ở nhiều quốc gia trên thế giới

Đây là dịch vụ mang lại nguồn doanh thu và lợi nhuận đáng kể cho các nhà khai thác Đặc biệt, khi Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WTO, trong những năm sắp tới khi có sự tham gia của các nhà khai thác nước ngoài, thị trường viễn thông nói chung và thị trường dịch vụ điện thoại di động nói riêng sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức và cạnh tranh sẽ ngày càng gay gắt Xuất phát từ thực tế

đó, đề tài: “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của Tập đoàn

Viễn thông Quân đội (Viettel) trong cung cấp dịch vụ điện thoại di động” được lựa chọn để nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu

Vấn đề cạnh tranh và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế nước ta, của các doanh nghiệp, của sản phẩm đã được các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách, quản lý rất quan tâm nghiên cứu Liên quan đến vấn đề này ở nước ta

đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học đề cấp và giải quyết Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu chuyên sâu đến cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của Tập đoàn Viễn thông Quân đội – Viettel trong lĩnh vực dịch vụ điện thoại di động

3 Mục tiêu nghiên cứu của luận văn:

Về mặt lý luận: Nghiên cứu, hệ thống hóa và góp phần hoàn

thiện một số vấn đề về lý luận cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nói chung, Tập đoàn Viễn thông Quân đội - Viettel riêng trong điều kiện nền kinh tế hội nhập quốc tế

Cụ thể nghiên cứu trả lời câu hỏi: Năng lực cạnh tranh và tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp viễn thông (cung cấp dịch vụ điện thoại di động) là gì?; Có gì khác so với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ và các doanh nghiệp nói chung?

- Về mặt thực tiễn: Đánh giá đúng thực trạng cạnh tranh và

năng lực cạnh tranh của Tập đoàn Viễn thông Quân đội - Viettel, căn

cứ vào xu thế cạnh tranh trên thế giới và nước ta trong cung cấp dịch

vụ điện thoại di động, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp mang tính

hệ thống và khả thi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Tập đoàn Viễn thông Quân đội - Viettel trong thời gian tới

Cụ thể nghiên cứu trả lời câu hỏi: Năng lực cạnh tranh của Tập đoàn Viễn thông Quân đội - Viettel hiện tại như thế nào? Tập đoàn cần làm gì và làm như thế nào để nâng cao năng lực cạnh tranh, nhằm tồn tại, phát triển và cạnh tranh thắng lợi trên thị trường kinh doanh dịch vụ viễn thông (dịch vụ điện thoại di động)

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: Năng lực cạnh tranh dịch vụ điện thoại di động của Viettel

- Phạm vi nghiên cứu: Ngoài dịch vụ điện thoại di động là dịch

vụ cơ bản và chủ yếu nhất, Viettel còn cung cấp một số dịch vụ khác Tuy nhiên, phạm vi của luận văn chỉ giới hạn trong việc nghiên cứu

vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ điện thoại di động

Giai đoạn nghiên cứu: từ 2008 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu:

Luận văn được thực hiện trên cơ sở vận dụng tổng hợp các

phương pháp nghiên cứu của CN duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, kết hợp với phương pháp phân tích kinh tế, phương pháp thống kê và

so sánh tổng hợp suy luận logic và phương pháp chuyên gia

6 Một số đóng góp chính của luận văn:

- Hệ thống hoá những vấn đề cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh nói chung, cạnh tranh và năng lực cạnh tranh dịch vụ của một doanh nghiệp nói riêng

- Phân tích thực tiễn về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh dịch

vụ điện thoại di động ở Việt Nam và của Viettel

- Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh dịch

vụ điện thoại di động của Viettel

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn kết cấu thành 3 chương:

Chương 1 - Một số vấn đề cơ sở lý luận chung về năng lực

cạnh tranh của doanh nghiệp

Chương 2 - Thực trạng năng lực cạnh tranh của Tập đoàn Viễn

thông Quân đội – Viettel

Chương 3 - Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh

của Tập đoàn Viễn thông Quân đội – Viettel

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP

1.1 Cạnh tranh

1.1.1 Khái niệm về cạnh tranh

Mặc dù còn có nhiều cách diễn đạt khác nhau về khái niệm cạnh tranh… Song có thể tiếp cận về cạnh tranh như sau:

- Thứ nhất, khi nói đến cạnh tranh là nói đến sự ganh đua

nhằm giành lấy phần thắng của nhiều chủ thể cùng tham dự

- Thứ hai, mục đích trực tiếp của cạnh tranh là một đối tượng

cụ thể nào đó mà các bên đều muốn giành giật (như một cơ hội, một sản phẩm dịch vụ, một dự án hay một loạt điều kiện có lợi như một thị trường, một khách hàng ) với mục đích cuối cùng là kiếm được lợi nhuận cao

- Thứ ba, cạnh tranh diễn ra trong một môi trường cụ thể, có

các ràng buộc chung mà các bên tham gia phải tuân thủ như: đặc điểm sản phẩm, thị trường, các điều kiện pháp lý, các thông lệ kinh doanh…

- Thứ tư, trong quá trình cạnh tranh, các chủ thể tham gia cạnh

tranh có thể sử dụng nhiều công cụ khác nhau: cạnh tranh bằng đặc tính và chất lượng sản phẩm dịch vụ, cạnh tranh bằng giá bán sản phẩm dịch vụ; cạnh tranh bằng nghệ thuật tiêu thụ sản phẩm (tổ chức các kênh tiêu thụ); cạnh tranh nhờ dịch vụ bán hàng tốt; cạnh tranh thông qua hình thức thanh toán

1.1.2 Các hình thức cạnh tranh

Các hình thức cạnh tranh có thể là: Cạnh tranh về sản phẩm, dịch vụ; Cạnh tranh về giá; Cạnh tranh về phân phối sản phẩm, dịch

vụ; Cạnh tranh về xúc tiến bán hàng

1.1.3 Chức năng của cạnh tranh

Cạnh tranh có 5 chức năng đó là: Chức năng 1: điều chỉnh cung cầu hàng hoá trên thị trường; Chức năng 2: điều tiết việc sử

dụng các nhân tố sản xuất; Chức năng 3: “xúc tác” tích cực làm cho

sản xuất thích ứng với biến động của cầu và công nghệ sản xuất;

Chức năng 4: phân phối và điều hoà thu nhập; Chức năng 5: động

lực thúc đẩy đổi mới

1.1.4 Vai trò của cạnh tranh

Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường có vai trò tích cực đối với: các chủ thể sản xuất kinh doanh; đối với người tiêu dung; đối với nền kinh tế; đối với quan hệ đối ngoại

1.2 Năng lực cạnh tranh

1.2.1 Khái niệm năng lực cạnh tranh

Hiện nay, các thuật ngữ “năng lực cạnh tranh”, “sức cạnh tranh” và “khả năng cạnh tranh” được sử dụng nhiều ở Việt Nam, tuy nhiên thông dụng trong tiếng anh đều được sử dụng là

“competitiveness”, cho nên chúng cùng chung một nghĩa và có thể dùng thay thế cho nhau Để có một khái niệm cụ thể về nó thì đây là vấn đề gây nhiều tranh luận Theo M Porter, hiện nay chưa có một định nghĩa nào về năng lực cạnh tranh được thừa nhận một cách phổ biến.Nguyên nhân dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau về năng lực cạnh tranh do quan niệm khác nhau Do vậy, khi nghiên cứu năng lực cạnh tranh người ta thường xem xét, phân biệt năng lực cạnh tranh theo 4 cấp độ: năng lực cạnh tranh quốc gia, năng lực cạnh tranh ngành, năng lực cạnh tranh doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh của sản phẩm

1.2.2 Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

a Các tiêu chí đánh giá chung

Hiện nay ở Việt Nam chưa có ai hay tổ chức nào đưa ra tiêu chí để đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp (NLCTDN) Các nhà kinh tế học đang nghiên cứu các phương pháp đánh giá NLCTDN Chúng ta hãy đón chờ các tiêu chí chính thức đó ở đây chúng tôi đưa ra một số tiêu chí đánh giá NLCTDN theo tầm nhận thức của mình trong quá trình nghiên cứu vấn đề này Đây chỉ là thông tin tham khảo

- Tổ chức của doanh nghiệp và phân công trách nhiệm

- Trình độ của đội ngũ lãnh đạo

- Tỷ lệ nhân viên, công nhân lành nghề

- Số sáng kiến, cải tiến, đổi mới hàng năm được ứng dụng vào sản xuất, kinh doanh

- Chất lượng cơ sở vật chất, kỹ thuật

- Năng lực tài chính doanh nghiệp

- Chất lượng sản phẩm

- Thị phần của doanh nghiệp

- Năng suất lao động của doanh nghiệp

- Chất lượng môi trường sinh thái

- Giá trị vô hình của doanh nghiệp

b Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ điện thoại di động

* Các chỉ tiêu định lượng:

- Tăng trưởng thuê bao và thị phần

- Trạm phát sóng và tốc độ tăng trạm phát sóng:

-Doanh thu và tốc độ tăng doanh thu:

* Các chỉ tiêu định tính

- Mức độ ưa thích:

- Mức độ hài lòng của khách hàng:

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh

a Các yếu tố bên ngoài

b Các yếu tố bên trong:

*Yếu tố con người

* Tiềm lực vô hình (giá trị phi vật chất)

* Yếu tố về trang thiết bị, công nghệ

*Yếu tố về tổ chức sản xuất

*Các yếu tố Marketing

*Công tác nghiên cứu và phát triển (R&D)

1.3 Sự cần thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Việt Nam đã và đang ngày càng tham gia tích cực vào quá trình hội nhập.Trong lĩnh vực viễn thông, các doanh nghiệp Viễn thông đang gặp phải những thách thức rất lớn sau Trước những thách thức rất lớn đó các doanh nghiệp viễn thông buộc phải đổi mới nâng cao năng lực canh tranh nắm bắt những cơ hội do hội nhập kinh

tế quốc tế mang lại để tồn tại và không ngừng phát triển

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA TẬP ĐOÀN VIỄN THÔNG QUÂN ĐỘI - VIETTEL

2.1 Tổng quan về Tập đoàn Viễn thông Quân đội - Viettel

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển

- Viettel được hình thành và phát triển qua 23 năm từ năm

1989, là doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc Bộ Quốc Phòng, đến nay, Viettel là một trong những doanh nghiệp viễn thông hàng đầu Viêt Nam

2.1.2 Hoạt động cung cấp dịch vụ điện thoại di động

a Loại hình dịch vụ

b Tốc độ phát triển thuê bao

Năm 2004 mới bắt đầu khai thác thị trường thông tin di động Việt Nam, số thuê bao của Viettel mới chỉ vẻn vẹn có 150 000 thuê bao Tuy nhiên đến năm 2009 Viettel đã dẫn đầu về số lượng thuê bao, vượt qua cả MobiFone và Vinaphone là doanh nghiệp đầu tiên khai thác lĩnh vực này Liên tục từ năm 2009 đến nay, Viettel luôn là doanh nghiệp có số lượng thuê bao dẫn đầu thị trường Mức tăng trưởng thuê bao bình quân của Viettel đạt 83,31% /năm trong giai đoạn từ năm 2005-2011 cho thấy Viettel đã nỗ lực rất lớn trong việc phát triển thuê bao Tuy nhiên mức tăng trưởng thuê bao bình quân của Viettel giai đoạn 2008 đến nay là: 38,54% cho thấy thị trường di động đi xuống, đã đến giai đoạn có dấu hiệu bão hòa

c Tình hình thực hiện sản lượng

Tính đến hết năm 2011, mạng Viettel có 47,72 triệu thuê bao điện thoại di động đang hoạt động, Tuy nhiên, số lượng thuê bao trả trước chiếm tới hơn 80% số lượng thuê bao mạng Viettel là con số chứa đựng nhiều rủi ro và thiếu ổn định vì thuê bao trả trước là đối tượng thiếu sự ổn định, rất dễ rời mạng để chuyển sang sử dụng dịch

vụ của các đối thủ (nhất là khi đối thủ đưa ra những chiêu thức khuyến mại mới hấp dẫn hơn)

d Tình hình thực hiện doanh thu

Dịch vụ điện thoại di động chiếm tỷ trọng doanh số rất cao trong tổng doanh thu viễn thông của Viettel Sản lượng liên lạc và doanh thu dịch vụ điện thoại di động của Viettel tăng không ngừng qua các năm, giai đoạn (2008-2011), tốc độ tăng sản lượng bình quân năm 38,54 % và tốc độ tăng doanh thu (2008-2011) bình quân năm 42,66 % Hiện nay giá cước viễn thông đã ở mức giá sàn, khó có thể giảm hơn nữa, tốc độ tăng trưởng doanh thu cao hơn tốc độ tăng trưởng sản lượng là do các giá trị gia tăng khác đem lại

2.2 Tổng quan thị trường dịch vụ điện thoại di động ở Việt Nam

2.2.1 Về cơ sở hạ tầng mạng lưới

Sau 19 năm kể từ khi xuất hiện thuê bao di động đầu tiên (1993) đến tháng 6/2012 số thuê bao điện thoại cả nước ước tính đạt 135,9 triệu thuê bao, bao gồm 15,2 triệu thuê bao cố định và 120,7 triệu thuê bao di động Tỷ lệ số thuê bao điện thoại di động tính trên

100 dân tính đến tháng 6/2012 là : 137,16% Thị trường với gần 88 triệu dân, nền kinh tế Việt Nam có tốc độ tăng ở mức 5-6%/năm Việt Nam được coi là một trong những thị trường có tốc độ tăng trưởng về thông tin di động hàng đầu trên thế giới

Hạ tầng mạng lưới viễn thông, Internet của Việt Nam đang được đầu tư phát triển mạnh mẽ đặc biệt là mạng di động 3G Trên toàn quốc hiện có khoảng 59.000 vị trí lắp đặt các loại trạm BTS, trong đó có hơn 20.000 trạm Node B

2.2.2 Về xu hướng phát triển công nghệ viễn thông tại Việt Nam

Hai xu hướng sẽ đến như một tất yếu của ngành viễn thông giai đoạn tới (2012-2016) là sự bùng nổ băng rộng di động 3G lấn át

sự phát triển của các phương thức truy cập Internet truyền thông như ADSL và xu hướng sáp nhập giữa các doanh nghiệp di động Trong khi đó việc triển khai công nghệ 4G LTE là xu thế chung trên thế giới song chưa thể sảy ran gay đối với Việt Nam Công nghệ truy cập Internet qua cáp quang FTTx sẽ phát triển mạnh và mang tới cho người dùng một tốc độ cao hơn nhiều lần hiện nay Bên cạnh đó, khi

mà thị trường viễn thông đã trở nên “chặt hẹp” việc các nhà mạng triển khai các dịch vụ mới như IPtv và tìm đường đầu tư ra quốc tế chắc chắn sẽ xảy ra đến trong những năm tới

2.2.3 Về tình hình áp dụng mức cước dịch vụ

Trong lịch sử 19 năm của mạng điện thoại di động Việt Nam,

sự xuất hiện của mạng Viettel Mobile năm 2004 được xem là điểm nút cho việc điều chỉnh và cuộc đua giảm giá cước Từ năm 2011

đến nay thị trường chứng kiến sự thay đổi:

- Khuyến mại cho thuê bao trả trước giảm mạnh

- Khuyến mại cho thuê bao trả sau lên ngôi:

2.2.4 Về tình hình sử dụng dịch vụ

Với dân số khoảng 88 triệu người, Tỷ lệ số thuê bao điện thoại

di động tính trên 100 dân tính đến hết tháng 6/2012 là : 137,16% Tính trung bình mỗi người Việt sở hữu 1,5 sim di động

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, 6 tháng đầu năm 2012, mức tăng thuê bao di động đã bắt đầu chững lại Trung bình mỗi tháng chỉ có thêm 800.000 đến 1,2 triệu thuê bao phát triển mới Các nhà mạng sẽ di dời mục tiêu chính từ việc phát triển thuê bao mới bằng việc củng cố khách hàng cũ và giữ chân họ bằng chất lượng dịch vụ và các chương trình chăm sóc khách hàng sáng tạo Như vậy lượng khách hàng ngày càng bão hòa trên thị trường dịch vụ điện thoại di động

2.3 Thực trạng năng lực cạnh tranh của Tập đoàn Viễn thông Quân đội - Viettel trên thị trường cung cấp dịch vụ điện thoại di động

2.3.1 Các nhà cung cấp dịch vụ ĐTDĐ trên thị trường Việt Nam

1 Công ty thông tin di động – VMS

Công ty thông tin di động (VMS) là Doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt nam (VNPT) Được thành lập vào ngày 16 tháng 04 năm 1993, VMS đã trở thành doanh nghiệp đầu tiên khai thác dịch vụ thông tin di động GMS 900/1800