Hoàn thiện môi trường đầu tư nhằm thúc đấy thực hiện dự án FDI vào nhà máy lọc hóa dầu nghi sơn thanh hóa

Từ đó đi vào phân tích những tác động của môitrường đầu tư trong nước đối với việc hoàn thiện dự án lọc dầu Nghi Sơn, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp để dự án được thực hiện đúng như

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiện cứu của tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong bài nghiên cứu là trung thực xuất phát từ tình hình thực tế của dự án

Tác giả

FDI : Đầu tư quốc tế trực tiếp

BBC : Hợp đồng hợp tác kinh doanh

BOT : Xây dựng – kinh doanh – chuyển giao

NSRP : Công ty trách nhiệm hữu hạn lọc hóa dầu Nghi Sơn

PVN : Tập đoàn dầu khí Việt Nam

KPI : Công ty dầu mỏ Kuwai

IKC : Công ty Idemitsu Kosan

MCI : Công ty hóa chất Mitsui

EPC : Hợp đồng thiết kế, cung cấp thiết bị công nghệ và thi công xâydựng công trình

PTSC : Tổng công ty CP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam

UBND : Ủy ban nhân dân

Bảng 1: Bảng thống kê tiến độ của dự án tính đến hết tháng 2/2015.Bảng 2: Bảng thống kê số tiền giải ngân thực tế theo giai đoạn vào nhàmáy lọc hóa dầu Nghi Sơn

đích nâng cao giá trị tài nguyên dầu khí, tiết kiệm ngoại tệ và góp phần đảmbảo an ninh năng lượng, đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa đất nước Dự

án lọc hóa dầu Nghi Sơn là một dự án lớn nhất cả nước có sự tham gia gópvốn của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam, dự án đã được khởi công vào năm 2013

và dự kiến hoàn thành, đi vào hoạt động vào năm 2017 Đề tài: “ Hoàn thiệnmôi trường đầu tư nhằm thức đẩy thực hiện dự án FDI vào nhà máy lọc hóadầu Nghi Sơn – Thanh Hóa” là một đề tài tương đối với mẻ Đề tài xoayquanh vấn đề về môi trường đầu tư trong nước, những tác động của môitrường đầu tư trong nước có ảnh hưởng đến việc thực hiện dự án, tìm ranhững mặt tích cực và hạn chế để từ đó có thể đề xuất một số giải pháp cơbản và cần thiết để giải quyết tốt những tồn tại hiện nay, giúp việc thực hiện

dự án một cách thuận lợi hơn Bên cạnh đó, bài viết còn đem lại cho ngườiđọc cái nhìn tổng quan về một dự án lọc hóa dầu và ảnh hưởng của những yếu

tố nội tại đến việc thực hiện một dự án để có thể trang bị cho mình nhữngkiến thức cần thiết để thực hiện một dự án đầu tư, đó chính là lí do tôi chọn đềtài này

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, mặc dù được sự hướng dẫn của côgiáo Lê Thanh Hà cùng với sự nỗ lực của tôi, nhưng vì những khó khăn chủquan và khách quan, những hạn chế về nhận thức, nên chắc chắn còn nhiềukhuyết điểm về nội dung và hình thức Tác giả mong nhận được những ý kiếnđóng góp của các thầy cô giáo, các nhà khoa học, các học viên và nhữngngười quan tâm đến vấn đề này của đề tài để đề tài ngày càng hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xăng dầu là sản phẩm có vai trò quan trọng trong tất cả các lĩnh vực sảnxuất và đời sống xã hội Thời gian qua, mặc dù trên thị trường xăng dầu thếgiới có những biến động rất lớn, đặc biệt là giá cả diễn biến khó lường, nhưngthị trường xăng dầu trong nước vẫn ngày càng phát triển Quy mô các nhàmáy lọc hóa dầu ngày càng lớn, đa số đều được xây dựng chủ yếu dựa trênvốn đầu tư nước ngoài Trong đó, nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn – ThanhHóa là nhà máy lọc dầu có lượng vốn đầu tư nước ngoài lớn nhất cả nước Dựkiến trong tương lai, khi đi vào vận hành, nhà máy này sẽ cùng với nhà máylọc dầu Dung Quất cung cấp khoảng 70% lượng xăng dầu tiêu thụ trong nước.Chính vì thế, trong quá trình xây dựng cần phải đảm bảo tiến độ cũng nhưchất lượng trong tất cả các khâu Trong bối cảnh có nhiều dự án nước ngoàiđược đầu tư vào vẫn đang bị treo, làm thế nào để có thể thúc đẩy việc thựchiện dự án FDI vào nhà máy lọc dầu Nghi Sơn? Đề tài: “Hoàn thiện môitrường đầu tư nhằm thúc đấy thực hiện dự án FDI vào nhà máy lọc hóa dầuNghi Sơn – Thanh Hóa” sẽ trả lời cho câu hỏi này

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Đề tài nhằm làm rõ một số lý thuyết về dự án FDI, môi trường đầu tưtrong nước, các nhân tố của môi trường đầu tư có tác động như thế nào đếnviệc thực hiện dự án FDI Từ đó đi vào phân tích những tác động của môitrường đầu tư trong nước đối với việc hoàn thiện dự án lọc dầu Nghi Sơn, từ

đó đưa ra các giải pháp phù hợp để dự án được thực hiện đúng như kế hoạch

đã đề ra

3 Đối tượng và phạm vi

Đề tài tập trung nghiên cứu môi trường đầu tư ở khu vực tỉnh Thanh Hóanói riêng và môi trường đầu tư trong nước nói chung, mức độ ảnh hưởng củamôi trường đầu tư đối với dự án FDI, cụ thể là dự án FDI vào nhà máy lọcdầu Nghi Sơn – Thanh Hóa

4 Ý nghĩa khoa học của đề tài

Đề tài giúp người đọc có cải nhìn rõ nét về những tác động của môitrường đầu tư đến một dự án FDI cụ thể, từ đó tận dụng triệt để những ưu thế

và tránh những hạn chế để có thể thúc đẩy thực hiện dự án khác được tốt hơn

5 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài gồm 3 chương:

- Chương 1: Khái quát về môi trường đầu tư và dự án FDI

- Chương 2: Thực trạng môi trường đầu tư trong nước ảnh hưởng đếnviệc thực hiện dự án FDI vào nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn – ThanhHóa

- Chương 3: Giải pháp hoàn thiện môi trường đầu tư nhằm thúc đẩythực hiện dự án FDI vào nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn – ThanhHóa

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ DỰ ÁN FDI VÀ MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ

1.1 Lý luận về dự án FDI

1.1.1 Khái niệm và đặc điểm dự án FDI

Đầu tư quốc tế trực tiếp (Foreign Direct Investment – FDI) là việc nhàđầu tư chuyển tiền, các nguồn lực cần thiết đến các không gian kinh tế kháckhông thuộc nền kinh tế của các nhà đầu tư, trực tiếp tham gia tổ chức, quản

lý, điều hành…việc chuyển hóa chúng thành vốn sản xuất, kinh doanh…nhằm mục đích tìm kiếm lời nhuận tối đa

Mặc dù có nhiều hình thức thực hiện đầu tư quốc tế trực tiếp, tuy vậy,phương thức thực hiện chủ yếu là thông qua các dự án, được gọi là Dự ánFDI Từ đó, nội dung cơ bản để thực hiện đầu tư quốc tế trực tiếp thực chất làthực hiện dự án FDI Đồng thời đại bộ phận đầu tư quốc tế trực tiếp thông quacác dự án FDI là dẫn tới việc hình thành doanh nghiệp mới ở nước ngoài

Dự án là tập hợp các công việc có liên quan để đạt mục đích và thực hiệntrong những khoảng cách, không gian cụ thể Dự án FDI cũng tương tự nhưcác dự án đầu tư khác, được diễn ra trong khuôn khổ giới hạn về thời gian,không gian và các nguồn lực, nhằm chuyển hóa tiền và các nguồn lực cầnthiết thành vốn sản xuất kinh doanh, do nhà đầu tư trực tiếp tham gia quản lýđiều hành, được thực hiện ở nền kinh tế ngoài không gian kinh tế của quốcgia nhà đầu tư

Dự án FDI có một số đặc điểm nổi bật sau:

- Nhà đầu tư trực tiếp tham gia vào việc tổ chức thực hiện, quản lý,điều hành, sử dụng vốn đầu tư

- Có thể có nhiều bên tham gia vào thực hiện dự án FDI Các bên thamgia có thể thuộc những quốc tịch khác nhau, sử dụng những ngôn ngữkhác nhau.

- Dự án FDI chịu sự chi phối đồng thời của nhiều hệ thống pháp luật

Đó là luật pháp của các quốc gia thuộc các bên tham gia đầu tư vàluật pháp quốc tế Quá trình tự do hóa thương mại và đầu tư quốc tếđòi hỏi các quốc gia đều phải tiến hành cải tiến hệ thống pháp luậtcủa mình cho phù hợp với thông lệ quốc tế

- Dự án FDI cũng phải đối mặt với rủi ro Ngoài các rủi ro chung màcác dự án đầu tư thường gặp, dự án FDI còn phải chấp nhận các rủi rođặc thù, riêng có, nổi bật nhất là rủi ro về tỷ giá hối đoái cũng như rủi

ro về chính trị

1.1.2 Phân loại dự án FDI

Một quốc gia luôn có nhiều dự án FDI và người ta thường phân loạichúng theo các tiêu thức khác nhau Sau đây là một số cách phân loại về dự

án FDI thường gặp:

- Căn cứ vào lĩnh vực kinh doanh của dự án:

o Dự án FDI trong lĩnh vực công nghiệp

o Dự án FDI trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp

o Dự án FDI trong lĩnh vực dịch vụ như tài chính, ngân hàng,khách sạn, du lịch, bưu chính viễn thông, giao thông vận tải,văn hóa, y tế, giáo dục…

- Căn cứ vào hình thức đầu tư của dự án:

o Dự án “Hợp tác kinh doanh trên cơ sở hợp đồng” (BCC)

o Dự án “Doanh nghiệp liên doanh” (JV)

o Dự án “Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài”

o Dự án BOT và hình thức phái sinh

- Căn cứ vào quy mô của dự án:

o Dự án quy mô nhỏ

o Dự án quy mô vừa

o Dự án quy mô lớn

- Căn cứ vào mức độ tập trung của các dự án:

o Dự án đầu tư vào các khu vực đầu tư tập trung như đầu tư vàocác khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao

o Dự án đầu tư độc lập

1.1.3 Chu trình thực hiện dự án FDI

Cũng giống mọi dự án khác, dự án FDI có sự bắt đầu, thực hiện và kếtthúc Đó là vòng đời của dự án và được lặp đi lặp lại ở mọi dự án như lànhững chu trình ổn định Đó cũng chính là chu trình của dự án FDI

Quy trình thực hiện dự án FDI gồm các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị dự án (Chuẩn bị đầu tư)

Đây là giai đoạn khởi đầu, hình thành ý tưởng, chủ trương và địnhhướng đầu tư Ở giai đoạn này có các công việc sau:

- Tìm kiếm cơ hội đầu tư: đây là việc nghiên cứu các cơ hội đầu tưkhác nhau và lựa chọn một cơ hội đầu tư tốt nhất cho mình Việc tìmkiếm cơ hội đầu tư gồm:

o Tìm hiểu thị trường: Nội dung này yêu cầu làm rõ quan hệcung-cầu, giá cả…về sản phẩm cửa dự án trên các thị trường

mà dự án định tiêu thụ

o Lựa chọn địa điểm thực hiện dự án: Địa điểm đặt dự án cầntính đến các yếu tố như chi phí đền bù, giải tỏa, tiền thuê mặtbằng, chi phí vận chuyển đầu vào, đầu ra, môi trường kinhdoanh

o Dự kiến nhu cầu đầu vào cho sản xuất kinh doanh: Nhu cầu vềnguyên vật liệu, nguồn cung cấp chính, nhu cầu về năng lượng,nước và các dịch vụ khác, nhu cầu về lao động, nhu cầu về khobãi, vận tải, các nhu cầu khác…

o Dự kiến công nghệ áp dụng đối với dự án FDI: Dự kiến về một

số loại công nghệ có thể lựa chọn áp dụng cho dự án

o Vốn đầu tư, hình thức thực hiện và dự kiến sơ bộ hiệu quả đầutư: dự kiến về tổng vốn đầu tư tối thiểu, vốn đầu tư tối đa, thờihạn hoạt động của dự án FDI, hiệu quả hoạt động của dự án…

- Xây dựng, biên soạn hồ sơ dự án cơ hội và dự án tiền khả thi: đây làviệc cụ thể hóa ý tưởng đầu tư, từ dự án cơ hội, có tính chất như bản

đề cương sơ bộ, phác thảo lên những ý tưởng chính để báo cáo vớingười có thẩm quyền của nhà đầu tư để xin chủ trương đầu tư Saukhi xin chủ trương đầu tư thì tiến hành lập dự án tiền khả thi để làm

cơ sở, căn cứ để chào hàng, tìm kiếm đối tác nước ngoài và hoànthiện chúng thành hồ sơ chính thức

- Tìm chọn đối tác: khi dự án cần có đối tác nước ngoài tham gia thìđối tác thường là của nước tiếp nhận đầu tư Nội dung các công việc

- Hoàn thiện hồ sơ dự án khả thi: Sau khi hồ sơ dự án tiền khả thi đãđược bổ sung hoàn chỉnh một cách tối ưu nhất, chúng sẽ được đệtrình cho người có thẩm quyền nhất của dự án xem xét và phê duyệt

Sự phê duyệt dự án tức là dự án đã chính thức được chấp nhận đầu tư

ở góc độ nhà đầu tư Lúc này hồ sơ dự án được gọi là dự án khả thi

- Lập hồ sơ dự án FDI xin cấp giấy phép đầu tư

- Thẩm định dự án FDI: Đó là việc cơ quan chính quyền nước sở tạixem xét lỹ lưỡng toàn bộ hồ sơ của dự án để đưa ra quyết định chấpthuận cấp giấy phép đầu tư cho dự án hoặc hủy bỏ dự án.

- Cấp giấy phép đầu tư: sau bước thẩm định dự án là bước cấp giấyphép đầu tư cho nhà đầu tư, đây chính là cơ sở pháp lý cho việc triểnkhai dự án đầu tư

Bước 2: Triển khai thực hiện dự án FDI

Các công việc chính của giai đoạn này bao gồm:

- Thực hiện các thủ tục cần thiết để thực hiện thành lập doanh nghiệpmới, doanh nghiệp liên doanh hoặc doanh nghiệp 100% vốn nướcngoài, hoặc thành lập Ban Quản lý thực hiện hợp đồng đầu tư đối vớicác hình thức đầu tư BCC, BOT…

- Chuẩn bị mặt bằng dự án Ký hợp đồng thuê đất, đền bù, san ủi, xâytường rào…

- Mua sắm máy móc, thiết bị, nguyên liệu…

- Xây dựng, lắp đặt các hạng mục của công trình dự án…

- Tuyển dụng, đào tạo nhân công…

- Vận hành, chạy thử…

- Nghiệm thu bàn giao

Bước 3: Khai thác dự án FDIGiai đoạn này được tính từ khi dự án được bàn giao để đưa vòa sảnxuất, kinh doanh chính thức cho đến khi thanh lý dự án Đối với các dự

án gắn với việc thành lập các doanh nghiệp FDI mới, đây chính là giaiđoạn hoạt động sản xuất kinh doanh dưới sự quản lý điều hành của bộmáy quản trị doanh nghiệp

Bước 4: Kết thúc hoạt động của dự án FDIViệc kết thúc hoạt động của dự án FDI xảy ra khi dự án hết thời hạnhoạt động ghi trong giấy phép đầu tư và các bên không muốn tiếp tụckéo dài thêm dự án hoặc dự án FDI phải giải thể trước hạn vì các lý donhư phá sản, rút giấy phép trước hạn quy định trong hồ sơ dự án Giaiđoạn này bao gồm:

- Thông báo chấm dứt hoạt động của dự án trên các báo Trung ương vàđịa phương.

- Tiến hành thanh lý tài sản của dự án, của doanh nghiệp theo quy địnhpháp lý của nước sở tại

- Ban thanh lý phải báo cáo kết quả cho Hội đồng quản trị thông qua vàgửi sơ quan cấp giấy phép đầu tư xin chuẩn y

- Trong quá trình thanh lý, nếu xét thấy doanh nghiệp lâm vào tìnhtrạng phá sản thì việc xử lý tài sản của doanh nghiệp FDI và các bêntham gia hợp doanh được tiến hành theo thủ tục của pháp luật về phásản doanh nghiệp

1.2 Khái quát về môi trường đầu tư

1.2.1 Khái niệm

Đầu tư là việc sử dụng một lượng tài sản nhất định như vốn, công nghệ,đất đai,… vào một hoạt động kinh tế cụ thể nhằm tạo ra một hoặc nhiều sảnphẩm cho xã hội để thu lợi nhuận

Vốn đầu tư bao gồm tiền và các tài sản khác như các động sản, các bấtđộng sản, tài sản hữu hình, tài sản vô hình,… Người bỏ tài sản ra đầu tư đượcgọi là nhà đầu tư hoặc chủ đầu tư Chủ đầu tư có thể là các tổ chức, cá nhân(đầu tư tư nhân) hay nhà nước (đầu tư Chính phủ)

Trong phạm vi bài luận văn chỉ đi sâu nghiên cứu về môi trường đầu tưtrong nước, vì thế môi trường đầu tư được định nghĩa như sau:

Môi trường đầu trong nước là tổng hòa các yếu tố tác động đến quyếtđịnh đầu tư của các chủ đầu tư cũng như hoạt động của các nhà đầu tư ở nướcnhận đầu tư, do đó cũng tác động đến sự lưu chuyển của dòng vốn đầu tư từnước ngoài vào trong nước

1.2.2 Kết cấu môi trường đầu tư

Các yếu tố trong mối trường đầu tư trong nước có tác động lôi kéo, thuhút hay hạn chế các nhà đầu tư nước ngoài đến đầu tư Do đó các yếu tố nàycòn được gọi là “nhóm các yếu tố kéo”, môi trường đầu tư trong nước baogồm:

- Môi trường tự nhiên: các điều kiện tự nhiên của một quốc gia như vị tríđịa lý, khí hậu, địa hình, nguồn tài nguyên thiên nhiên, dân số có thể làm tănghay giảm chi phí cho các nhà đầu tư, do đó tạo nên lợi thế hay bất lợi về địađiểm đầu tư so với các quốc gia khác Những ưu thế về địa điểm đầu tư củamột nước sẽ có tác động thu hút dòng vốn đầu tư chảy vào nước mình vàngược lại

- Môi trường chính trị: Các quan điểm chính trị khác nhau đối với đầu tưnước ngoài sẽ là cơ sở để hình thành những chính sách đối với đầu tư nướcngoài của chính phủ các nước đó là khuyến khích hay hạn chế đầu tư nướcngoài Môi trường chính trị ổn định là một trong những yếu tố đặc biệt hấpdẫn đối với các nhà đầu tư Môi trường chính trị bất ổn định có thể dẫn đếnnhững xáo trộn về kinh tế - xã hội, gây rủi ro cho các khoản đầu tư Tuy nhiênđối với các nhà đầu tư nước ngoài thì ổn định về mặt chính sách quan trọnghơn ổn định về mặt chính quyền Thông thường những bất ổn về mặt chínhquyền sẽ dẫn tới cả những thay đổi về mặt chính sách đầu tư, nhưng khôngphải luôn luôn như vậy Trong khi nếu chính quyền ổn định mà chính sách đốivới đầu tư nước ngoài lại thay đổi nhiều và khó dự đoán thì đối với nhà đầu tư

đó vẫn là môi trường ổn định

- Môi trường kinh tế: Các yếu tố trong môi trường kinh tế có khả năngtác động đến quyết định đầu tư, trong đó có mức độ phát triển kinh tế, tốc độphát triển kinh tế và mức độ ổn định kinh tế Mức độ phát triển kinh tế có thể

tác động đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư ở một số khía cạnh như:nền kinh tế phát triển càng cao thi sức mua của người tiêu dùng càng lớn, do

đó tiềm năng và nhu cầu thị trường càng lớn nên hấp dẫn nhà đầu tư nướcngoài tìm kiếm thị trường; kinh tế càng phát triển thì nhu cầu con người ngàycàng đa dạng và phong phú khi đó sẽ xuất hiện nhiều cơ hội đầu tư trongnhiều lĩnh vực mới; nền kinh tế phát triển thì hệ thống cơ sở hạ tầng cả phầncứng và mềm đều phát triển, góp phần làm giảm thiểu chi phí cho doanhngiệp nên sẽ thu hút được nhiều nhà đầu tư nước ngoài hơn Bên cạnh đó tốc

độ phát triển kinh tế là yếu tố môi trường kinh tế được các nhà đầu tư quantâm nhất Mức độ phát triển kinh tế có thể còn thấp nhưng nếu tốc độ pháttriển kinh tế cao thì tiềm năng phát triển thị trường và mức thu từ vốn đầu tưvẫn cao và hấp dẫn nhà đầu tư Mức độ ổn định kinh tế càng cao thì rủi ro đốivới các khoản vốn đầu tư càng thấp nên sẽ thu hút đầu tư nước ngoài Mộtnước mà có nền kinh tế phát triển với tốc độ cao và ổn định luôn là nơi thuhút mạnh dòng vốn đầu tư nước ngoài Nền kinh tế của một nước phát triểnvới tốc độ cao hay thấp cũng như có ổn định hay không phụ thuộc rất nhiềuvào năng lực điều hành kinh tế vĩ mô của chính phủ nước đó

- Môi trường pháp lý: Các nhà đầu tư đầu tư vào hoạt động tại nước nào

sẽ phải tuân thủ và chịu sự chi phối của hệ thống luật pháp nước đó Vì vậymôi trường pháp lý là một yếu tố mà nhà đầu tư nước ngoài không thể bỏ quakhi quyết định đầu tư Những khía cạnh trong hệ thống pháp lý của nước chủnhà có tác động đến hoạt động đầu tư gồm: pháp luật có bảo đảm quyền sởhữu tài sản hữu hình và vô hình cho nhà đầu tư hay không, pháp luật có bảođảm quyền lợi và môi trường cạnh tranh công bằng cho các nhà đầu tư haykhông, pháp luật quy định về nghĩa vụ và quyền lợi của các bên trong hợpđồng và cơ chế giải quyết tranh chấp hợp đồng cũng như năng lực thực thiphán quyết của tòa án, của bộ máy thi hành hành án, các quy định về chuyển

tiền ra nước ngoài, các quy định pháp lý về thuế đối với đầu tư nước ngoài,các yêu cầu về thực hiện đầu tư như mức hộ hạn chế sở hữu, tỷ lệ nội địa hóa,

tỷ lệ sản phẩm phải xuất khẩu…Các quy định pháp lý về tiêu chuẩn kỹ thuật,tiêu chuẩn chất lượng, tiêu chuẩn môi trường và điều kiện lao động Các quyđịnh khác liên quan đến đầu tư nước ngoài như quản lý ngoại hối, đăng kýnhập cảnh và lưu trú, sử dụng nhân lực nước ngoài…

- Môi trường văn hóa – xã hội: Các yếu tố trong môi trường văn hóa củamột quốc gia cũng có thể tác động rất lớn đến quyết định của nhà đầu tư nướcngoài Những khác biệt về văn hóa – xã hội giữa nước chủ nhà và nước đầu tưcàng lớn thì rủi ro đối với nhà đầu tư càng cao nếu nhà đầu tư không tự ý thức

và có những điều chỉnh thích hợp, nhưng một khi cần điều chỉnh về văn hóa –

xã hội thì chi phí đối với nhà đầu tư tăng lên Một số khác biệt có thể kể đến

là quan điểm về giá trị, tôn giáo, phong tục tập quán trong sinh hoạt và kinhdoanh, mức độ phân chia giai tầng trong xã hội, mối quan hệ giữa cá nhân vàcộng đồng, ngôn ngữ, hệ thống giáo dục gia đình, quan niệm về thẩm mỹ

1.3 Ảnh hưởng của môi trường đầu tư trong nước đối với việc thực hiện dự án FDI

Để đưa ra quyết định đầu tư hay có nên tiếp tục bỏ vốn vào dự án nữahay không, nhà đầu tư nước ngoài sẽ tìm hiểu về môi trường đầu tư của nước

sở tại theo các yếu tố cấu thành của môi trường đầu tư Nhà đầu tư sẽ xem xéttất cả các yếu tố của môi trường đầu tư như chính trị, pháp luật, kinh tế, vănhóa, xã hội chứ không chỉ chú trọng đến yếu tố kinh tế của môi trường đầu tư.Chỉ khi môi trường đầu tư đảm bảo khả năng sinh lợi và an toàn thì nhà đầu

tư mới tiếp tục triển khai dự án, ngược lại họ sẽ từ bỏ ý định tiếp tục đầu tưvào đó

Đánh giá môi trường đầu tư

Lập dự án đầu tư

Triển khai dự án đầu tư

Chuẩn bị thực hiện đầu tư Thực hiện dự án đầu tư Sản xuất kinh doanh Đánh giá dự án đầu tư

Sơ đồ: Quy trình đầu tư trực tiếp nước ngoàiTheo quy trình đầu tư trực tiếp nước ngoài, đánh giá môi trường đầu tư

là bước đầu tiên trong quy trình đầu tư, tạo tiền đề và có tính chất quyết địnhnhững giai đoạn sau Bên cạnh các yếu tố như xu hướng vận động của vốnFDI, sự thay đổi sâu sắc trong lĩnh vực đầu tư trên thế giới, chiến lược đầu tưphát triển của các công ty đa quốc gia thì môi trường đầu tư của nước nhậnđầu tư có ảnh hưởng đến việc thực hiện dự án FDI Nhà đầu tư chỉ tiếp tục bỏvốn vào thực hiện dự án nếu môi trường đầu tư thuận lợi cho khả năng sinhlời của đồng vốn Khả năng sinh lời của đồng vốn lại chịu ảnh hưởng của chiphí, rủi ro và rào cản cạnh tranh của cơ hội đầu tư Chi phí, rủi ro và rào cảncạnh tranh phi lý bị giảm trừ sẽ tạo cơ hội và động lực cho việc thực hiện dự

án FDI

- Môi trường đầu tư trong nước có ảnh hưởng đến chi phí đầu tư, ảnhhưởng đến khả năng sinh lời, và tới lượng vốn và cơ cấu vốn đầu tư vào dự ánFDI Chi phí đầu tư bao gồm chi phí chính thức, chi phí không chính thức và

thời gian để giải quyết các thủ tục hành chính Một quốc gia muốn dự án FDIđược thực hiện đúng theo tiến độ thì cần giảm các loại chi phí bất hợp lý vàthời gian không cần thiết Ngoài việc thu các loại chi phí không cần thiết, yếu

tố thời gian cũng là một vấn đề, nếu thời gian để thực hiện các thủ tục kéo dàithì nhà đầu tư sẽ phải chịu nhiều chi phí hơn, có thể dẫn đến việc chậm trễtrong việc thực hiện dự án FDI

- Sự thay đổi của môi trường đầu tư trong nước cũng dẫn đến một số rủi

ro hệ thống và rủi ro phi hệ thống cho các nhà đầu tư trong quá trình thực hiện

dự án Môi trường đầu tư của bất kì nước chủ nhà nào luôn không đứng yên,

mà nó thay đổi theo thời gian Nếu nhà đầu tư tin rằng những thay đổi củamôi trường đầu tư nước nhận vốn đầu tư có ảnh hưởng không gây bất lợi chonhà đầu tư thì nhà đầu tư sẽ mạnh dạn bỏ thêm vốn để tăng tiến độ thực hiện

dự án FDI chứ không chờ đến tương lai Ngược lại, nhà đầu tư đó sẽ khôngtiếp tục đầu tư vào dự án, hoặc trì hoãn việc giải ngân vốn vào dự án FDI đó

và chuyển khoản sang đầu tư ở nước khác, như thế thì việc thực hiện dự ánFDI sẽ bị gián đoạn

- Môi trường đầu tư trong nước còn tạo ra các rào cản cạnh tranh cho cácnhà đầu tư Thứ nhất là rào cản cạnh tranh tạo ra do nhà đầu tư nước ngoài bịhạn chế tham gia vào thị trường Thứ hai là nhà đầu tư gặp khó khăn khi rútlui khỏi thị trường Cuối cùng là nhà đầu tư không có sự hiểu biết kịp thời cácthông tin thị trường Những rào cản đó có thể ảnh hưởng tới quyết định giảingân của các nhà đầu tư nước ngoài, ảnh hưởng tới việc thực hiện dự án FDI.Ngoài ra, các rào cản cạnh tranh còn khiến nhiều nhà đầu tư khác không có cơhội tham gia đầu tư thêm vào các hạng mục của dự án đang triển khai, làmgiảm hiệu quả kinh tế xã hội của một số quốc gia

Nhìn chung, bản thân các nhà quản lý của các quốc gia cần có những cáinhìn rõ ràng nhất về những ảnh hưởng của môi trường đầu tư trong nước đến

việc thực hiện dự án FDI trong nước để có thể triển khai dự án một cách tốtnhất, đảm bảo tiến độ thi công, thực hiện dự án, tránh trường hợp một số dự

án FDI bị treo do các nhà đầu tư không tiếp tục giải ngân vào Sở dĩ có việccác nhà đầu tư không tiếp tục thực hiện dự án, rút khỏi thị trường một phần là

do nhận thấy sự biến đổi của môi trường đầu tư không còn phù hợp với dự án

đó, có ảnh hưởng lớn tới quyền lợi của họ Vì vậy, cần có những biện pháp đểcải thiện môi trường đầu tư trong nước để đảm bảo tiến độ của dự án FDIđược diễn ra theo đúng dự kiến, đem lại hiệu quả đầu tư cho các nhà đầu tưcũng như hiệu quả kinh tế cho quốc gia nhận vốn đầu tư

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Chương 1 là những cái nhìn tổng quát nhất về dự án FDI, về môi trườngđầu tư trong nước, về ảnh hưởng của môi trường đầu tư trong nước đối vớiviệc thực hiện dự án FDI Từ đó chúng ta sẽ có những định hướng chung nhất

để có thể đảm bảo dung hòa được các yếu tố của môi trường đầu tư trongnước để tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện dự án được đảm bảo Đồngthời, những cái nhìn chung nhất này cũng là tiền đề cho việc phân tích chi tiếthơn về các yếu tố của môi trường đầu tư và ảnh hưởng của nó đối với việcthực hiện dự án FDI vào nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn – Thanh Hóa

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ TRONG NƯỚC ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC THỰC HIỆN DỰ ÁN FDI VÀO NHÀ MÁY LỌC

HÓA DẦU NGHI SƠN – THANH HÓA

2.1 Một số nét khái quát về khu Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn 2.1.1 Mục tiêu chung của dự án

Nhu cầu sử dụng xăng dầu trong nước và nhu cầu xăng dầu phục vụ xuấtkhẩu của nước ta ngày càng tăng, vì thế sau dự án Nhà máy lọc dầu DungQuất (chính thức hoạt động vào tháng 2/2009), Việt Nam tiếp tục thu hút vốnđầu tư từ nước ngoài và triển khai dự án nhà máy lọc dầu thứ hai với quy môlớn hơn tại Khu Kinh tế Nghi Sơn – Thanh Hóa

Mục tiêu của dự án là xây dựng, vận hành một khu Liên hợp Lọc hoádầu có công suất chế biến khoảng 10 triệu tấn dầu thô/năm đồng thời kinhdoanh phân phối các sản phẩm của khu Liên hợp Chế biến và phân phối cácsản phẩm lọc hóa dầu từ dầu thô (bao gồm polypropylen, benzen, toluene,xăng RON 92, xăng RON 95,…) và các sản phẩm hóa dầu khác; xuất, nhậpkhẩu sản phẩm dầu khí; xây dựng kinh doanh bến cảng, kho chứa

Dự án dự kiến hoàn thành xây dựng vào năm 2017, có công suất 10 triệutấn các sản phẩm lọc hóa dầu mỗi năm, góp phần bảo đảm an ninh năng lượngđồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế và công nghiệp của tỉnh Thanh Hóa Dự

án sẽ đáp ứng nhu cầu các sản phẩm lọc hóa dầu của quá trình công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước Việc xây dựng và vận hành Dự án là một bướctiến quan trọng nhằm từng bước tiến tới việc tự cung tự cấp các sản phẩm lọc

dầu và đảm bảo các nguồn cung năng lượng Đây là Dự án có vốn đầu tư trựctiếp nước ngoài lớn nhất từ trước đến nay tại Việt Nam

2.1.2 Giới thiệu về dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn

Tháng 10-2013, tại Khu kinh tế Nghi Sơn, huyện Tĩnh Gia, tỉnh ThanhHóa, lễ khởi công Dự án Liên hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn đã được diễn ra Đây

là dự án có ý nghĩa rất quan trọng về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, gópphần vào công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Thanh Hoá, Bắc Trung Bộ và cảnước Dự án lọc hóa dầu Nghi Sơn tổng vốn đầu tư gần 9 tỷ USD, một côngtrình trọng điểm quốc gia, đánh dấu bước tiến lớn trong việc hợp tác đầu tưvới Cô-oét, một trong những quốc gia có tầm ảnh hưởng lớn ở khu vực TrungĐông Dự án mở ra thời cơ, vận hội mới cho sự phát triển của tỉnh ThanhHóa, cũng như tác động tích cực đến sự phát triển của khu vực và cả nước.Chủ đầu tư của dự án là Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP)được thành lập theo Hợp đồng liên doanh ký ngày 7/4/2008 và Giấy chứngnhận đầu tư cấp ngày 14/4/2008 Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn do 4 đơn vịkinh tế lớn đầu tư, đó là: Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) với 21,1% vốn,Công ty Dầu mỏ Kuwait (KPI) với 35,1% vốn, Công ty Idemitsu Kosan(IKC) với 35,1% và Công ty Hóa chất Mitsui (MCI) với 4,7% Đại diện bởiCông ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn (NSRP)

Dự án là tổ hợp hóa dầu chế biến sâu tầm cỡ thế giới, sử dụng công nghệtiên tiến nhất hiện nay Sản phẩm của Nhà máy gồm: Khí hóa lỏng LPG, xăng(RON 92, 95), dầu diesel (cao cấp, thường), dầu hoả/nhiên liệu phản lực,nhựa Polypropylene, Para-xylene, Benzene

Dự án Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn có tổng diện tích thu hồi phục vụ

dự án và các hạng mục công trình có liên quan là 1.685,75 ha, bao gồm: khu

mặt bằng nhà máy (khu B, 328 ha); khu đường ống xuất nhập sản phẩm (khu

E, 30 ha); khu mặt bằng cảng (khu J, 36 ha); khu tiếp giáp mặt bằng nhà máy

và đường 513 (khu K, 1,78 ha); công trình biển (913 ha) Ngoài ra còn cócác công trình phục vụ dự án như: Khu nhà ở và dịch vụ lọc hóa dầu, khu táiđịnh cư Tổng số hộ bị ảnh hưởng là 3.792 hộ ở 5 xã thuộc huyện Tĩnh Gia là:Hải Yến, Tĩnh Hải, Mai Lâm, Nguyên Bình và Xuân Lâm

Về triển khai các hạng mục hạ tầng phục vụ dự án, PVN là chủ đầu tưcác hạng mục công trình: rà phá bom mìn, san lấp mặt bằng cơ bản, nạo vétban đầu các cảng xuất sản phẩm, nhập dầu thô và luồng tàu ra vào cảng trongphạm vi dự án theo các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu của Công ty trách nhiệmhữu hạn lọc hóa dầu Nghi Sơn Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa là chủ đầu

tư các hạng mục: đền bù, di dân, giải phóng mặt bằng, đường giao thôngtrong Khu kinh tế Nghi Sơn và Dự án đầu tư hạ tầng các khu tái định cư phục

vụ trực tiếp cho Dự án liên hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn

Dự án đã ký hợp đồng EPC (thiết kế - mua sắm thiết bị và xây dựng) vàongày 27/1/2013, Nhà thầu EPC của dự án gồm: Liên danh nhà thầu do Công

ty JGC Corporation (Nhật Bản) đứng đầu và các nhà thầu: ChiyodaCorporation (Nhật Bản), GS Engineering & Construction Corporation (HànQuốc); SK Engineering & Construction Co., Ltd (Hàn Quốc); Technip France(Pháp) và Technip Geoproduction (Malaysia) Hạng mục nạo vét các côngtrình biển là hạng mục đầu tiên khi hợp đồng EPC chính thức có hiệu lực.Ngày 23/7/2013, tại Nhà máy Liên hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn, Khu Kinh tếNghi Sơn (huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa), Ban quản lý Dự án Công trìnhLiên hợp Lọc hóa Dầu Nghi Sơn phối hợp cùng Liên doanh Nhà thầu PTSC-VINAWACO-PVC tiến hành Lễ khởi công Thi công nạo vét lần đầu các côngtrình biển Liên danh nhà thầu thực hiện thi công nạo vét các công trình biển

gồm 03 thành viên: Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí ViệtNam (PTSC), Tổng công ty Xây dựng đường thủy (Vinawaco) và Tổng công

ty Cổ phần Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PVC) Trong đó Tổng công ty PTSCđảm nhận vai trò là thành viên đứng đầu Liên danh nhà thầu

2.2 Thực trạng môi trường đầu tư trong nước có ảnh hưởng đến việc thực hiện dự án FDI vào nhà mày lọc hóa dầu Nghi Sơn

2.2.1 Môi trường tự nhiên

Môi trường tự nhiên hay điều kiện tự nhiên là các yếu tố tự nhiên – cácthể, các lực tự nhiên rất quan trọng và rất cần thiết cho sự sống con người vàmọi thể sinh vật để tồn tại và phát triển, có mối quan hệ mật thiết tới lợi ích

xã hội loài người Nói đến môi trường tự nhiên là nói đến vị trí địa lý, điềukiện về địa hình, khí hậu, thổ nhưỡng và tài nguyên thiên nhiên của nơi đó.Môi trường tự nhiên của nơi tiếp nhận nguồn vốn đầu tư là yếu tố có ảnhhưởng mạnh mẽ đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư, đồng thời nó cũngảnh hưởng đến tiến độ thi công và quá trình thực hiện của dự án khi đã đượcđầu tư, đồng thời nó cũng có tác động tới hiệu quả thực hiện dự án

Điều kiện vị trí địa lý: Dự án Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn nằm trongKhu kinh tế Nghi Sơn của Thanh Hóa Khu kinh tế Nghi Sơn là nơi thu hútđược lượng vốn đầu tư nước ngoài lớn nhất tỉnh Thanh Hóa, sở dĩ như vậy vì

nó có một vị trí địa lý rất thuận lợi như:

- Khu kinh tế (KTT ) Nghi Sơn có tổng diện tích 18.612 ha, nằm cáchThành phố Thanh Hóa 40 km về phía nam, cách Thủ đô Hà Nội 150 km vềphía Nam, cách TP Hồ Chí Minh 1.200 km về phía Bắc, phía Đông giáp biểnĐông, phía Tây giáp huyện Như Thanh, phía Nam giáp Nghệ An Có lợi thếđặc biệt về giao thông như: đường bộ, đường thủy, đường sắt…

- KKT Nghi Sơn nằm trên trục đường giao lưu Bắc - Nam của Việt Nam.Đây cũng là cầu nối giữa Bắc bộ, Trung bộ, Nam bộ của Việt Nam với thịtrường Nam Lào và Đông Bắc Thái Lan.

- Tiếp giáp cảng Nghi Sơn là cảng có tiềm năng phát triển thành mộttrong những cảng biển lớn nhất cả nước với khả năng tiếp nhận tàu có trọngtải lên tới 50.000DWT, năng lực xếp dỡ lên đến hàng trăm triệu tấn/năm.Nghi Sơn là một trong rất ít những địa điểm ở Bắc Việt Nam có điều kiện đểxây dựng cảng biển nước sâu, là điều kiện để thu hút những dự án có quy môlớn, dự án công nghiệp nặng gắn với cảng như lọc hoá dầu và là cửa ngõ đểgiao lưu quốc tế

Với điều kiện vị trí địa lý như thế này là điều kiện thuận lợi để giao lưu,trao đổi các sản phẩm từ nhà máy lọc hóa dầu với các tỉnh trong nước và nướcngoài Đồng thời giao thông thuận lợi tạo điều kiện để các nhà đầu tư trongquá trình vận chuyển các máy móc, thiết bị của mình đến nhà máy phục vụcho dự án một cách dễ dàng và nhanh chóng hơn Giao thông thuận lợi cũngtạo điều kiện thuận lợi trong quá trình vận chuyển vật liệu, nguyên nhiên liệu

từ những nơi khác đến, đảm bảo tiến trình thực hiện dự án theo đúng kế hoạch

đã đề ra Tuy nhiên, giáp Biển Đông cũng gây bất lợi khi nước biển xâm nhậpvào, sói mòn, sạt lở…

Điều kiện địa hình: Địa hình đa dạng, bao gồm: Vùng núi, vùng đồngbằng và vùng ven biển Trong đó đồng bằng chiếm khoảng 60% tổng diệntích Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn có diện tích khoảng 1300ha, trong đótrên cạn khoảng 440ha và dưới nước khoảng 860 ha như vậy, với điều kiệnđịa hình ở khu kinh tế Nghi Sơn thì là một lợi thế cho mô hình dự án Ngoài

ra, những nơi có địa hình cao nằm trong Khu kinh tế Nghi Sơn thì lại nằm

cạnh những mỏ đá vôi lớn vào loại nhất trong cả nước làm vùng nguyên liệucho các ngành công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, chính yếu tố này cũngthúc đẩy nhanh hơn quá trình xây dựng nhà máy vì nguyên liệu rất gần vị tríxây dựng nhà máy Tuy nhiên, một số khó khăn còn tồn tại với điều kiện địahình như trên đó là sự xâm nhập của nước biển ở vùng ven biển, sói mòn vàsạt lở đất ở những vùng núi cao, những nhân tố này có tác động không nhỏđến tiến độ thực hiện dự án trong khi dự án được thi công, vấn đề sói mònbiển làm chậm việc kè taluy của dự án.

Điều kiện khí hậu: Nằm trong vùng đồng bằng ven biển Bắc Bộ, hàngnăm có 3 mùa gió:

- Gió Bắc (còn gọi là gió bấc): Không khí lạnh từ áp cao Serbia về, quaTrung Quốc thổi vào

- Gió Tây Nam: Từ vịnh Bengal qua Thái Lan, Lào thổi vào, gió rất nóngnên gọi là gió Lào hay gió Tây Nam

- Gió Đông Nam (còn gọi là gió nồm): thổi từ biển vào đem theo khí mátmẻ

Nắng: hàng năm có khoảng 1700 giờ nắng, tháng nắng nhất là tháng 7,tháng có ít nắng là tháng 2 và tháng 3 Gió: Thành phố Thanh Hóa chỉ cách

bờ biển Sầm Sơn 10 km đường chim bay, vì thế nó nằm vào tiểu vùng khí hậuđồng bằng ven biển, chính nhờ có gió biển mà những ngày có gió Lào, thờigian không khí bị hun nóng chỉ xảy ra từ 10 giờ sáng đến 12 giờ đêm là cùng.Bão: Theo chu kỳ từ 3-5 năm lại xuất hiện một lần từ cấp 9 đến cấp 10, cábiệt có năm cấp 11 đến cấp 12.Thủy văn: Hàng năm sông Mã đổ ra biển mộtkhối lượng nước khá lớn khoảng 17 tỷ m³, ngoài ra vùng biển rộng còn chịu

ảnh hưởng của thủy triều, đẩy nước mặn vào, khối nước vùng cửa sông vàđồng ruộng ven biển bị nhiễm mặn.

Với điều kiện khí hậu hàng năm diễn ra như vậy vừa tạo điều kiện thuậnlợi cũng đồng thời gây khó khăn đối với tiến độ của dự án Vào mùa nắng gióthì thuận lợi cho những công trình ngoài trời, vào mùa mưa thì tiến độ côngtrình sẽ bị chậm Ngoài ra, mùa bão cũng làm chậm tiến trình xây dựng của

dự án, nhất là những năm có bão cấp cao, có thể đi sâu vào trong khu NghiSơn và kéo theo mức độ thiệt hại nghiêm trọng, nhất là đối với một số hệthống ngoài trời Chính vì vậy, vào mùa mưa xí nghiệp phải đầu tư trang thiệt

bị, căng bạt phủ công trường để dự án được tiếp tục thực hiện theo đúng tiếnđộ

Điều kiện về tài nguyên thiên nhiên: Khu kinh tế Nghi Sơn có điều kiệntài nguyên thiên nhiên rất đa dạng, phong phú: Đá vôi làm xi măng: trữ lượng

70 triệu tấn, chất lượng tốt Sét làm xi măng: Trữ lượng 5 triệu tấn Sét làmgạch ngói: Trữ lượng trên 2 triệu khối, chất lượng tốt Sét cao nhôm: Trữlượng 1 triệu tấn, làm gạch chịu lửa và gạch ốp lát Cát xây dựng: Trữ lượngrất lớn, phân bố khắp các khu vực Đá ốp lát: Trữ lượng 100 triệu khối, chấtlượng tốt có nhiều màu sắc đẹp, độ bền cao Đá bọt: Làm phụ gia xi măng.Quặng sắt: Có các mỏ đã được thăm dò, trữ lượng 0,5 triệu tấn Quặng crom:Trữ lượng tương đối lớn Vàng sa khoáng, vàng gốc, đá quý, bán quý: chưa

có điều kiện kiểm chứng, khảo sát Phốt pho rit: Trữ lượng 0,1 triệu tấn, chấtlượng trung bình Secpentin: Trữ lượng 0,5 triệu tấn, chất lượng khá tốt Đô lômit: Trữ lượng 0,7 triệu tấn, chất lượng rất tốt Than đá: Trữ lượng khôngđáng kể Than bùn: Trữ lượng 0,2 triệu tấn, là nguyên liệu chính để làm phânbón vi sinh Nước mặt: diện tích nước mặt lớn Tổng lượng nước ngọt trungbình hằng năm cao Muối biển: Nước biển có độ mặn cao 2,5-2,8% vào các

tháng từ 11 đến tháng 6 năm sau, cao nhất là vào tháng giêng 3,2-3,3% Vớilượng khoáng sản đa dạng, phong phú và trữ lượng lớn là điều kiện thuận lợi

để phát triển các ngành công nghiệp khai khoáng, các nhà máy sản xuất vậtliệu xây dựng, thuận tiện hơn trong cung cấp một số vật liệu xây dựng chonhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn

Nhờ có tận dụng được điều kiện môi trường tự nhiên thuận lợi mà tháng7/2010 Công ty xây lắp Dầu khí Thanh Hóa đã tổ chức thi công 3 ca liên tục,sau khi hoàn thành cơ bản gói thầu san lấp mặt bằng, ngay sau đó các lựclượng thi công tập trung thi công 2 gói thầu khác là kè taluy toàn bộ mặt bằng

để chống xói lở với chiều dài bờ bao 6,3km và làm 12km mương thoát nướccho toàn bộ diện tích mặt bằng 328ha khu xây dựng nhà máy chính Đồngthời Tập đoàn Dầu khí Việt Nam đã đi vào hoàn thiện giai đoạn 1 của dự ánbao gồm: hệ thống cơ sở hạ tầng, khu nhà làm việc, 24 căn biệt thự phục vụcho các chuyên gia của dự án và 1 toàn nhà chung cư 7 tầng

2.2.2 Môi trường chính trị và pháp luật

Chính trị và pháp luật là những yếu tố không thể tách rời hoạt động đầu

tư Đó là những yếu tố thuộc kiến trúc thượng tầng xã hội, tạo lập nhữngkhuôn khổ chung cho các hoạt động đầu tư diễn ra bình thường Trong đầu tưquốc tế, môi trường chính trị và pháp luật đa dạng, phức tạp hơn rất nhiều,chính vì thế việc nghiên cứu các yếu tố chính trị và pháp luật là cần thiết Môitrường chính trị là một trong những điểm đặc biệt hấp dẫn các nhà đầu tư, môitrường chính trị ổn định sẽ thu hút và thúc đẩy việc đầu tư của các nhà đầu tưnước ngoài vào các dự án, môi trường chính trị bất ổn có thể gây xáo trộn vềkinh tế - xã hội, gây bất ổn cho các nhà đầu tư Chế độ chính trị - xã hội ởViệt Nam hiện nay là chế độ xã hội chủ nghĩa Mô hình thể chế chính trị ở

nước ta là nhất nguyên chứ không phải đa nguyên về chính trị, Việt Namkhông có chế độ đa đảng, không có đảng đối lập, đảng cầm quyền duy nhất làđảng cộng sản Việt Nam là một trong những quốc gia có môi trường chính trị

ổn định, chế độ một Đảng, đó chính là thế mạnh của Việt Nam trong thu hútđầu tư trực tiếp nước ngoài Môi trường chính trị ổn định cũng tạo ra niềm tin,

sự yên tâm hơn cho các nhà đầu tư trong quá trình thực hiện dự án Đối với

dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn, với môi trường chính trị của quốc gia cũng nhưmôi trường chính trị trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa rất ổn định, vì thế nó đã tạo

đà thuận lợi cho các nhà đầu tư tiếp tục giải ngân vốn vào dự án, đồng thời nólàm cho các nhà đầu tư thêm yên tâm hơn đối với đồng vốn mình bỏ vào dự

án, góp phần thúc đẩy việc thực hiện dự án một cách thuận lợi, theo đúng tiến

độ đã định

Luật pháp là một trong những yếu tố nan giải nhất trong đầu tư quốc tế

Hệ thống luật pháp rõ ràng, chặt chẽ, cụ thể, có những ưu tiên đối với hoạtđộng đầu tư thì mới hấp dẫn các nhà đầu tư vào Bên cạnh đó nếu hệ thốngpháp luật sơ sài, lỏng lẻo sẽ là điểm trừ trong quá trình suy xét đầu tư Đối vớiViệt Nam, tuy luật pháp có một số điểm còn thiếu sót, nhưng vẫn hấp dẫn nhàđầu tư bởi một số ưu đãi như:

- Giá thuê đất, thuê mặt nước: Giá thuê đất, thuê mặt nước theo khunggiá quy định của UBND tỉnh Thanh Hoá ban hành và ổn định trong nhiềunăm Thời gian thuê tối đa 70 năm, hết thời hạn trên có thể gia hạn nếu nhàđầu tư có nhu cầu Thời gian cho thuê tương đối dài, đủ để khấu hao hết cácthiết bị máy móc và thu hồi vốn cũng như kiếm lợi nhuận từ các dự án lớn,phù hợp với dự án lọc dầu Nghi Sơn

- Miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước: Miễn tiền thuê đất, thuê mặt nướctrong thời gian xây dựng cơ bản; miễn từ 11 đến 15 năm kể từ khi dự án đivào hoạt động tuỳ theo lĩnh vực ngành nghề dự án Miễn tiền thuê đất, thuêmặt nước trong suốt thời gian thực hiện dự án đối với dự án thuộc lĩnh vựcđặc biệt ưu đãi đầu tư theo quy định của Chính phủ.

- Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu: Tuỳ theo từng lĩnh vực ngành nghề dự

án mà Nhà đầu tư được hưởng ưu đãi như: Miễn thuế nhập khẩu hàng hoá đểtạo tài sản cố định, phương tiện vận tải chuyên dùng nằm trong dây chuyềncông nghệ phục vụ dự án đầu tư, phương tiện đưa đón công nhân, Miễn thuếnhập khẩu trong thời hạn 5 năm, kể từ khi dự án đi vào sản xuất đối vớinguyên liệu sản xuất, vật tư, linh kiện và bán thành phẩm mà Việt Nam chưasản xuất được hoặc sản xuất không đạt tiêu chuẩn chất lượng Nhờ có những

ưu đãi về thuế xuất nhập khẩu mà các thiết bị hiện đại từ nước ngoài đượcchuyển vào thông qua cảng Nghi Sơn để phục vụ cho việc lắp đặt các hệthống và xây dựng dự án

- Các chính sách khác: Chính sách về giá: Áp dụng chính sách một giáđối với hàng hoá, dịch vụ và tiền thuê đất cho các nhà đầu tư là các tổ chức và

cá nhân, không phân biệt trong nước và nước ngoài có hoạt động sản xuất,kinh doanh tại KKT Nghi Sơn Chuyển lỗ: Nhà đầu tư sau khi đã quyết toánthuế với cơ quan thuế mà bị lỗ thì được chuyển lỗ sang năm sau; số lỗ nàyđược trừ vào thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định củaLuật thuế thu nhập doanh nghiệp Thời gian được chuyển lỗ không quá 5năm Khấu hao tài sản cố định: Dự án đầu tư trong KKT Nghi Sơn được ápdụng khấu hao tài sản nhanh đối với tài sản cố định; mức khấu hao tối đa làhai lần mức khấu hao theo chế độ khấu hao tài sản

Với việc được ưu đãi về thuế, các chính sách ưu tiên vào Khu kinh tếNghi Sơn nói chung và nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn nói riêng, các nhà đầu

tư nước ngoài có thể đẩy nhanh tiến độ thi công công trình cũng như đẩynhanh nguồn vốn giải ngân hơn để kịp thời tận dụng triệt để những chính sách

ưu đãi đó Đồng thời những quy trình thủ tục giải ngân của nhà nước cũngđược rút gọn hơn, giúp cho việc thực hiện dự án được nhanh chóng, thuậntiện hơn Trong quá trình các nhà thầu thi công dự án đã được lãnh đạo cáccấp, ngành của tỉnh Thanh Hóa quan tâm, kịp thời tháo gỡ những khó khăn,vướng mắc; đồng thời, làm tốt công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, bảođảm an ninh trật tự để dự án triển khai đúng tiến độ

Bên cạnh những thuận lợi được tạo ra từ những chính sách ưu đãi củaNhà nước, cũng còn tồn tại một số khó khăn vướng mắc mà hệ thống phápluật của nước nhà đã gây ra làm ảnh hưởng đến việc thực hiện dự án như:

- Thời gian quy định trong thủ tục xin giải ngân ở một số khâu của dự ántương đối lâu, quy trình thủ tục giải ngân mặc dù đã được rút ngắn nhưng vẫncòn rườm rà, phức tạp, gây khó khăn cho các nhà đầu tư nước ngoài trong vấn

đề chờ đợi, khó khăn cho nơi nhận vốn giải ngân vì phải chờ hoàn thành hếtthủ tục thì vốn mới được giải ngân, khi đó thì dự án mới được tiếp tục

- Tổng giám đốc NSPR đề nghị được áp dụng quy định pháp luật tại thờiđiểm ký Bảo lãnh Chính phủ (GGU) đối với thời hạn nộp thuế, mà cụ thể làLuật Quản lý thuế, Thông tư 194/2010/TT-BTC và Thông tư 92/2010/TT-BTC, liên quan tới việc NSPR sẽ nộp thuế trong thời hạn 30 ngày kể từ ngàyđăng ký tờ khai hải quan với hàng hóa không nằm trong Danh mục Hàngmiễn thuế Nguyên nhân của đề nghị này là bởi, NSPR e ngại sẽ phải tiếnhành nộp thuế nhập khẩu ngay để được thông quan và giải phóng hàng hóa,

cũng như không có hạn mốc thời gian cho việc hoàn thuế giá trị gia tăng củahàng hóa nhập khẩu tại các quy định hiện hành so với các quy định trước đây

đã được áp dụng, khiến chi phí của dự án sẽ bị đội lên

- Sự không đồng nhất trong luật đầu tư ở Việt Nam với Luật Đầu Tưquốc tế cũng là một khó khăn gây trở ngại trong vấn đề kêu gọi giải ngân vào

dự án, nếu có xảy ra bất đồng hay tranh chấp giữa nước chủ nhà và nước đầu

tư cũng khó giải quyết hơn thì cũng khó giải quyết hơn

- Ý thức luật pháp của người dân địa phương cũng chưa cao, có thể domức độ hiểu biết về pháp luật của họ chưa đầy đủ, là một khó khăn lớn khi dự

án được triển khai Cũng như nhiều công trình xây dựng lớn, Dự án Nhà máylọc dầu Nghi Sơn – Thanh Hóa cũng gặp nhiều khó khăn trong vấn đề giảiphóng mặt bằng Tuy nhiên, cũng nhờ các cơ quan nhà nước làm tốt công tácvận động và đền bù, cho đến nay thì dự án đã tiến hành thành công việc di dời

và giải phóng mặt bằng Đặc biệt trong năm 2010, phía chủ đầu tư đã tạm ứngvốn cho UBND tỉnh Thanh Hóa triển khai xây dựng các khu tái định cư thiết

kế theo tiêu chuẩn đô thị loại IV với tổng mức đầu tư ước 260,3 tỉ VNĐ, nhờ

đó đã di chuyển thành công 678 hộ dân và bố trí ổn định đời sống cho nhândân khi di dời đến nơi ở mới

- Bên cạnh đó, NSPR và tổ hợp nhà thầu EPC vẫn chỉ ra một số vấn đề

có khả năng ảnh hưởng tới tiến độ dự án trong giai đoạn tới như thông quanmáy móc, thiết bị Mới đây NSPR đã đề nghị tới Bộ Tài chính và Bộ Côngthương cho không phải nộp thuế giá trị gia tăng khâu nhập khẩu với hàng hóanằm trong danh mục miễn thuế sẽ được đăng ký và được cơ quan hữu tráchcủa Chính phủ thông qua

- Không lường hết các khó khăn và quy trình thủ tục, các rủi ro nội tại vàbên ngoài ảnh hưởng đến việc giải ngân dự án Quy trình, thủ tục pháp lý tạiViệt Nam cũng có nhiều phức tạp, cũng gây một số khó khăn trong quá trìnhxin cấp giải ngân Ngoài ra, vấn đề giải ngân cũng gặp một số khó khăn vì nóphụ thuộc vào quyết định của bên đầu tư, quyết định đó bị ảnh hưởng bởi cácnhân tố nội tại của nước nhận đầu tư cũng như các nhân tố quốc tế khác nhưtình hình kinh tế thế giới, tỷ giá hối đoái…

2.2.3 Môi trường kinh tế

Sau 9 năm xây dựng và phát triển, hiện nay KKT Nghi Sơn đã thu hútđược 134 dự án đầu tư, trong đó có 124 dự án đầu tư trong nước với tổng vốnđăng ký 96.891 tỷ đồng và 10 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn đăng ký12.162 triệu USD Hiện nay, đã có 6 dự án nước ngoài, 56 dự án trong nước

đi vào hoạt động, phát huy tốt hiệu quả đầu tư và đóng góp lớn cho sự pháttriển kinh tế - xã hội cũng như ngân sách của tỉnh Giá trị sản xuất của cácdoanh nghiệp trong KKT Nghi Sơn giai đoạn 2011-2015 ước đạt 40.000 tỷđồng, nộp ngân sách Nhà nước ước đạt 13.000 tỷ đồng; giá trị xuất khẩu ướcđạt 500 triệu USD; giải quyết việc làm cho khoảng 50.000 lao động Một số

dự án trọng điểm, có tác động lan tỏa lớn đang được đẩy nhanh tiến độ, đặcbiệt là dự án lọc hóa dầu Nghi Sơn hiện đã triển khai được 32% tiến độ Nănglực bốc xếp hàng hóa qua cảng Nghi Sơn năm 2015 ước đạt trên 10 triệu tấn

và được đánh giá là cảng có tốc độ phát triển nhanh nhất cả nước Nói chung,với điều kiện nền kinh tế như vậy thì là một lợi thế cho việc phát triển dự ánnhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn đúng tiến độ Bởi vì nền kinh tế phát triển và

ổn định là niềm tin có các nhà đầu tư giải ngân và thực hiện dự án đúng tiến

độ đã đề ra

Tuy có một số mặt đạt được về kinh tế của KKT Nghi Sơn nhưng nơiđây cũng không tránh khỏi ảnh hưởng những khó khăn chung về kinh tế củaquốc gia Điều này dẫn đến việc huy động vốn đối ứng đã gặp phải một sốkhó khăn, đó là tháng 8/2014, Idemitsu đang ở vào giai đoạn đàm phán cuốicùng về quyết định đầu tư xây dựng nhà máy lọc dầu Nghi Sơn trị giá 5,8 tỷUSD Nhà đầu tư Nhật vừa tuyên bố hoãn quyết định đầu tư cuối cùng vàonhà máy lọc dầu Nghi Sơn tại Việt Nam Công ty Idemitsu Kosan Co-nhà lọchóa dầu lớn thứ ba của Nhật Bản-dự kiến sẽ không đưa dự án này vào hoạtđộng trước năm 2016, trong khi mục tiêu ban đầu là năm 2014 Giám đốc tàichính Shunichi Kichito của Idemitsu Kosan dự kiến sẽ sớm đưa ra quyết địnhđầu tư cuối cùng đối với dự án lọc dầu Nghi Sơn, nhưng từ chối cung cấpthông tin cụ thể hơn Đầu tháng 10/2014, về cơ bản, công tác chuẩn bị chokhởi công nhà máy lọc dầu Nghi Sơn đã giải quyết xong, chỉ còn một vài chitiết nhỏ đang được Petro Vietnam và các đối tác tập trung hoàn tất Vì trongbối cảnh tình hình kinh tế khó khăn như hiện nay thì các đối tác nước ngoàiphải xem xét, cân nhắc cẩn thận Cả hai đối tác Nhật Bản và Kuwait đềumuốn có những điều khoản tương đối vững chắc

2.2.4 Môi trường cơ sở hạ tầng

2.2.4.1 Hệ thống giao thông:

- Đường bộ: Nằm trên trục giao thông Bắc - Nam của Việt Nam, KKTNghi Sơn có Quốc lộ 1A và tuyến đường cao tốc quốc gia Bắc - Nam đượcquy hoạch phía Tây quốc lộ 1A đi qua Có hệ thống giao thông đường bộ liênhoàn giữa các vùng miền trong tỉnh và khu vực Các trục đường giao thôngnối từ khu đô thị trung tâm đến các KCN và cảng Nghi Sơn, các trục ĐôngTây nối từ cảng Nghi Sơn với đường cao tốc Bắc Nam Hiện nay, tỉnh ThanhHóa đang khẩn trương đầu tư xây dựng tuyến đường từ KKT Nghi Sơn đi sân