BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH, BIÊN SOẠN GIÁO TRÌNH DẠY NGHỀ PHỔ THÔNG TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP CÔNG NGHỆ VÀ TRUYỀN THÔNG NAM ĐỊNH

Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến: 1, Vài nét về Giáo dục nghề phổ thông cho học sinh THPT, THCS Nghề phổ thông được đưa vào dạy trong các trường phổ thông cấp trunghọc theo hình

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NAM ĐỊNH TRƯỜNG TRUNG CẤP CÔNG NGHỆ VÀ TRUYỀN THÔNG

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

TÊN SÁNG KIẾN:

BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH, BIÊN SOẠN GIÁO TRÌNH DẠY NGHỀ PHỔ THÔNG

TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP CÔNG NGHỆ

VÀ TRUYỀN THÔNG NAM ĐỊNH

Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ

Nơi công tác: Trường trung cấp Công nghệ

và Truyền thông Nam Định

Nam Định, năm 2015

1 Tên sáng kiến: Biện pháp chỉ đạo xây dựng chương trình, biên soạn

giáo trình dạy nghề phổ thông tại trường trung cấp công nghệ và truyền thôngNam Định

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Áp dụng trong giảng dạy nghề phổ thông

gồm các nghề: Quay phim, dựng phim; Dẫn chương trình

3 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ năm học 2014-2015.

4 Tác giả:

Họ và tên: Hoàng Văn Quyền

Năm sinh: 1972

Nơi thường trú: Tổ 6 – Đông Mạc – Lộc Hạ – Nam Định

Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ

Chức vụ công tác: Hiệu trưởng

Nơi làm việc: Trường Trung cấp Công nghệ và Truyền thông Nam Định.Điện thoại: 0914658196

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I Điều kiện hoàn cảnh tạo ra sáng kiến:

1, Vài nét về Giáo dục nghề phổ thông cho học sinh THPT, THCS

Nghề phổ thông được đưa vào dạy trong các trường phổ thông cấp trunghọc theo hình thức khuyến khích từ sau năm 1981 nhằm giáo dục hướng nghiệpcho học sinh cuối cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông theo Quyết định126-CP của Hội đồng Chính phủ Sau năm 2000, nghề phổ thông được chínhthức đưa vào kế hoạch dạy học trong chương trình giáo dục phổ thông ban hànhtheo theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05/52006 của Bộ trưởng BộGiáo dục và Đào tạo với tên mới là Hoạt động giáo dục nghề phổ thông và được

tổ chức thực hiện ở lớp 11 với thời lượng 3 tiết/ tuần, 105 tiết/năm học theo hìnhthức tự chọn bắt buộc (học sinh được chọn học một nghề phù hợp với sở thích,khả năng) Riêng ở cấp trung học cơ sở, học sinh vẫn học nghề phổ thông theohình thức khuyến khích nên không quy định trong chương trình giáo dục phổthông Theo các văn bản của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, hoạt độnggiáo dục nghề phổ thông là một hình thức, là con đường chủ yếu của công táchướng nghiệp Điều này đòi hỏi cán bộ quản lí trường học và giáo viên dạynghề phổ thông phải hiểu rõ và thực hiện có hiệu quả mục tiêu, nhiệm vụ, nộidung giáo dục hướng nghiệp qua hoạt động giáo dục nghề phổ thông để từ đógiúp học sinh có thêm cơ sở cần thiết trong việc chọn hướng học, ngành học,chọn nghề phù hợp với hứng thú cá nhân, năng lực bản thân và nhu cầu laođộng của xã hội Tuy nhiên, thực tế tổ chức hoạt động giáo dục nghề phổ thôngtrong những năm qua cho thấy, yêu cầu giáo dục hướng nghiệp qua hoạt độngnày hầu như chưa được cán bộ quản lí trường học và giáo viên dạy nghề phổthông nhận thức đầy đủ nên chưa được quan tâm thực hiện đúng mức Sự đầu tư

về mọi mặt cho hoạt động giáo dục nghề phổ thông còn nhiều bất cập so với yêucầu thực tế Việc tổ chức hoạt động giáo dục nghề phổ thông còn mang nặngtính hình thức, phong trào, ít chú ý tới hiệu quả giáo dục hướng nghiệp nên chưađáp ứng được mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục hướng nghiệp đã được xác địnhtrong các văn bản của Chính phủ và Bộ Giáo dục & Đào tạo

2

Để đổi mới công tác dạy nghề phổ thông Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉđạo tại công văn số 3119/BGDĐT-GDCN ngày 17/6/2014 về việc hướng dẫnphối hợp để thực hiện giáo dục hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng nghề nghiệp cho họcsinh phổ thông Thực hiện chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnhNam Định có công văn số: 1157/SGDĐT ngày 22/9/2014 về việc phối hợp tổchức giáo dục hướng nghiệp, đào tạo kỹ năng nghề nghiệp cho học sinh trunghọc.

Theo các văn bản của Chính phủ và chỉ thị, hướng dẫn của Bộ GD&ĐT,việc tổ chức dạy NPT ở cấp THCS, THPT nhằm tạo điều kiện, cơ hội cho họcsinh được thực tập làm quen với một số nghề, đồng thời trang bị cho học sinhcác kiến thức, kĩ năng lao động cần thiết trong lĩnh vực nghề phổ biến, cần pháttriển ở địa phương, đất nước và phù hợp với lứa tuổi học sinh trung học Trên cơsở đó, góp phần định hướng nghề nghiệp và chuẩn bị cho học sinh đi vào cuộcsống lao động hoặc được tiếp tục đào tạo phù hợp với năng lực bản thân và nhucầu của xã hội Nói cách khác, việc tổ chức dạy học NPT nhằm mục đích chủyếu là Giáo dục hướng nghiệp (GDHN), góp phần định hướng nghề nghiệp vàphân luồng hợp lí học sinh sau THCS, THPT

Xuất phát từ thực tiễn giảng dạy nhiều năm đồng thời là một nhà quản lýgiáo dục tác giả đã trăn trở làm thế nào để có thể phát huy thế mạnh về conngười và cơ sở vật chất hiện có của Nhà trường góp phần vào nhiệm vụ chungcủa ngành là giáo dục định hướng nghề nghiệp cho các em học sinh phổ thông

Từ thực tế đó tác giả đã tổ chức, chỉ đạo Xây dựng chương trình, biên soạn giáotrình dạy nghề phổ thông gồm các nghề: Quay phim, dựng phim; Dẫn chươngtrình; Điện dân dụng; Điện tử dân dụng Các bước xây dựng, tổ chức thẩm định

đã thực hiện nghiêm túc theo đúng quy định hiện hành

2, Đặc điểm giáo dục của trường trung cấp CNTT Nam Định

Trường trung cấp Công nghệ và Truyền thông Nam Định tiền thân làTrường Nghiệp vụ Phát thanh – Truyền hình được thành lập năm 1979, trải quacác thời kỳ phát triển được UBND Tỉnh giao các nhiệm vụ đào tạo khác nhau.Năm 2007, trước yêu cầu đổi mới về loại hình đào tạo và nhiệm vụ chính trị của

Nhà trường, trường được nâng cấp thành trường Trường trung cấp Phát thanh –Truyền hình Nam Định có trụ sở ở miền Đông Mạc, Phường Lộc Hạ -TP.NamĐịnh (Khu B) Sau khi nâng cấp được UBND tỉnh cho phép đầu tư dự án mởrộng trường (Khu A) Nhà trường đã hoàn thành xây dựng cơ sở vật chất giaiđoạn 1 Để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ trong tình hình mới UBND tỉnh cóquyết định số 159/QĐ-UBND ngày 20/01/2014 về việc đổi tên trường Trungcấp Phát thanh- Truyền hình Nam Định thành trường Trung cấp Công nghệ vàTruyền thông Nam Định (CNTT).

Trải qua hơn 35 năm xây dựng và trưởng thành, trường trung cấp CNTTNam Định đã có sự chuyển biến rõ nét Quy mô giáo dục ngày một phát triển.Chất lượng giáo dục toàn diện các ngành nghề được giữ vững, chất lượng giáodục mũi nhọn được nâng cao Đội ngũ cán bộ giáo viên và cán bộ quản lý giáodục, có sự phát triển về số lượng và chất lượng

Thuận lợi:

Theo các văn bản của Chính phủ và chỉ thị, hướng dẫn của Bộ GD&ĐT,việc tổ chức dạy NPT ở cấp THCS, THPT nhằm tạo điều kiện, cơ hội cho họcsinh được thực tập làm quen với một số nghề, đồng thời trang bị cho học sinhcác kiến thức, kĩ năng lao động cần thiết trong lĩnh vực nghề phổ biến, cần pháttriển ở địa phương, đất nước và phù hợp với lứa tuổi học sinh trung học Trên cơsở đó, góp phần định hướng nghề nghiệp và chuẩn bị cho học sinh đi vào cuộcsống lao động hoặc được tiếp tục đào tạo phù hợp với năng lực bản thân và nhucầu của xã hội Nói cách khác, việc tổ chức dạy học NPT nhằm mục đích chủyếu là giáo dục hướng nghiệp (GDHN), góp phần định hướng nghề nghiệp vàphân luồng hợp lí học sinh sau THCS, THPT

Từ năm học 2013-2014 đến nay, Nhà trường luôn nhận được sự quan tâm

cơ sở vật chất trường học, tạo điều kiện cho cán bộ giáo viên nâng cao trình độchuyên môn và có chế độ bồi dưỡng lý luận chính trị Giáo dục của trường luôn

kế thừa và phát huy những kết quả đáng khích lệ của những năm trước góp phầnkhích lệ giáo viên và học sinh phấn đấu vươn lên

4

Giáo dục nghề nghiệp nói chung, dạy nghề phổ thông trong các nhà trườngtrong những năm gần đây đã được Đảng và nhà nước quan tâm, Bộ GDĐT chỉđạo thường xuyên, bài bản Các tỉnh nói chung, tỉnh Nam Định nói riêng đã cócác trung tâm Hướng nghiệp Dạy nghề bên cạnh đó các trường THPT hầu hết đã

có biên chế giáo viên dạy môn công nghệ

Khó khăn:

Trường trung cấp công nghệ và Truyền thông Nam Định trong những nămqua được UBND tỉnh giao nhiệm vụ đào tạo trung cấp chuyên nghiệp (TCCN),trung cấp nghề (TCN) ngoài ra còn được giao dạy nghề và bồi dưỡng nghiệp vụ.Công tác hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông chưa giao cho các trường trungcấp

Hoạt động giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề phổ thông với mục đíchchính của hoạt động giáo dục nghề phổ thông là giáo dục hướng nghiệp cho họcsinh, giúp học sinh (HS) nâng cao nhận thức bản thân, nhận thức nghề nghiệp để

có sự lựa chọn nghề phù hợp Đồng thời, giúp HS có điều kiện củng cố nội dung

lí thuyết, vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học ở môn Công nghệ vào thực tiễn đờisống sản xuất trong các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ…và ápdụng kiến thức, kĩ năng của các môn văn hóa vào hoạt động nghề nghiệp cụ thể;

có tâm thế sẵn sàng bước vào cuộc sống lao động sau khi tốt nghiệp THCS,THPT Đây là điểm khác biệt rất cơ bản giữa dạy NPT với dạy nghề Trongnhững năm qua do hoạt động này chưa đạt kết quả như mong đợi nên các cơ sởgiáo dục nghề nghiệp nói chung trường trung cấp CNTT nói riêng công táctuyển sinh còn gặp rất nhiều khó khăn luôn luôn không tuyển đủ chỉ tiêu đượcgiao Cơ sở vật chất thì chưa được quan tâm đầu tư do đó còn rất nhiều thiếuthốn

Trên cơ sở thực tế khó khăn, thách thức và cơ hội, Ban Giám hiệu nhàtrường đã xây dựng kế hoạch phát triển giáo dục đào tạo cụ thể như sau:

- Đẩy mạnh hoạt động giáo dục đạo đức, giáo dục truyền thống, xây dựngnếp sống văn hóa cho học sinh nhằm phát triển toàn diện nhân cách học sinh giaiđoạn đổi mới của đất nước

- Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, góp phần nâng cao dân trí, chấtlượng nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,hiện đại hóa của đất nước.

- Huy động mọi nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất và xây dựng trường họctheo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa

- Làm tốt công tác điều tra cơ bản về nhu cầu học nghề, tuyên truyền độngviên, có chính sách động viên, khuyến khích với học sinh gia đình khó khăn cóthành tích cao trong học tập Đầu tư cơ sở vật chất, tạo điều kiện cho học sinhhọc tập tốt nhất

- Đầu tư xây dựng mới, sửa chữa cải tạo, đầu tư trang thết bị hiện đại nhằmnâng cao chất lượng giảng dạy

- Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Tăng cường công tác giáo dụcđạo đức, giáo dục truyền thống Đổi mới công tác giảng dạy học, tăng cường sửdụng đồ dùng dạy học hiện đại Sử dụng hiệu quả các thiết bị đồ dùng dạy học

- Tăng cường công tác đào tạo nghề nói chung, đào tạo nghề phổ thông nóiriêng, tiếp tục phát huy thế mạnh các ngành, nghề có nhiều thiết bị, lực lượnggiáo viên có nhiều kinh nghiệm, trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn Tiếp tục điềutra nhu cầu của người học và định hướng các ngành nghề của xã hội để đi trướcđón đầu xây dựng chương trình, tài liệu tổ chức tuyển sinh và giảng dạy

- Đẩy mạnh công tác bồi dưỡng giáo viên Đặc biệt quan tâm đến việc nângcao chất lượng hoạt động bồi dưỡng thường xuyên, tự học, tự bồi dưỡng Tạođiều kiện thuận lợi để cán bộ, giáo viên tham dự các khóa đào tạo, bồi dưỡngnâng cao trình độ

- Tăng cường đầu tư trang thiết bị hiện đại trong nhà trường Chú trọngthiết bị phục vụ việc đổi mới chương trình và chương trình công nghệ thông tintrong trường học

- Huy động các nguồn lực đầu tư xây dựng các phòng học bộ môn, phònghọc thực hành, phòng chức năng, thư viện, nhà giáo dục thể chất đạt chuẩn

6

- Thực hiện nghiêm quy chế dân chủ, đẩy mạnh và nâng cao chất lượng

hiệu quả các phong trào thi đua, các cuộc vận động: “Xây dựng trường học thân

thiện, học sinh tích cực”, “học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, “Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”

- Đẩy mạnh đổi mới công tác đánh giá thi đua trong trường học Thực hiệntốt các quy trình xét duyệt thi đua hàng năm Đổi mới nâng cao chất lượng côngtác thông tin tuyên truyền Phát huy vai trò của các tổ chức cơ sở đảng, côngđoàn, đoàn thanh niên trng nhà trường, góp phần đổi mới tư duy nhận thức vềgiáo dục đào tạo

Đánh giá chung

Bám sát nhiệm vụ của cấp học, xác định rõ chất lượng giáo dục toàn diện làbiện pháp hàng đầu trong việc duy trì và phát triển trường trung cấp chuyênnghiệp Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã xây dựng kế hoạch và đề ra cácbiện pháp tích cực thiết thực nhằm không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo

- Các hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy và học đượcnhà trường quan tâm chỉ đạo sát sao hơn Việc đổi mới chương trình giáo dụcTCCN có hiệu quả rõ rệt từ khâu bồi dưỡng giáo viên cho đến sự phân công sắpxếp đội ngũ, mua sắm trang thiết bị dạy học Chất lượng giáo dục có nhiều tiếnbộ Các cuộc thi giáo viên dạy giỏi cấp trường, cấp tỉnh đạt kết quả cao Cáchoạt động giáo dục kỹ năng sống làm cho đạo đức học sinh tăng lên rõ rệt

II Mô tả giải pháp

1, Tình hình dạy nghề phổ thông (NPT) trước khi có sáng kiến

1.1 Thực trạng:

Hàng năm, nước ta có khoảng gần 900.000 học sinh (HS) tốt nghiệp trunghọc phổ thông (THPT) và khoảng 1.300.000 HS học xong cấp trung học cơ sở(THCS) Đa số HS tốt nghiệp THPT có xu hướng thi vào đại học, cao đẳng, tậptrung vào những trường đào tạo những ngành nghề “nóng” trong xã hội nhưkinh tế, tài chính, ngân hàng, luật, báo chí Phần lớn HS học xong THCS có xu

hướng học tiếp THPT, có thể là THPT công lập hoặc dân lập Tỉ lệ HS đăng kíthi vào các trường nghề, từ cao đẳng nghề đến sơ cấp nghề còn thấp, mặc dùhiện nay Nhà nước đang có chính sách hỗ trợ cho các trường nghề rất tốt Sựphân luồng không hợp lí này kéo dài đã gây ra tình trạng “thừa thày, thiếu thợ”trong nguồn lực lao động ở nước ta Đó là chưa kể tới tình trạng nhiều em chọnngành, nghề không đúng với sở thích, khả năng, giá trị nghề nghiệp của bảnthân, dẫn đến hậu quả là sau 4-5 năm học tập ở trường đại học, tốt nghiệp ratrường không thể tìm kiếm hoặc tự tạo được việc làm, phải xin làm những côngviệc không cần đến trình độ đại học hoặc làm trái ngành nghề được đào tạo.Điều này đã gây ra lãng phí không nhỏ cho bản thân các em, gia đình các em vànguồn lực lao động của đất nước Cùng với tình trạng trên, gần 60% HS cấpTHPT không thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng và gần 20% HS học xongcấp THCS không học tiếp lên THPT đã tham gia ngay vào cuộc sống lao độngsản xuất trong nhiều lĩnh vực, trong đó chủ yếu là lĩnh vực nông nghiệp Các emthường tham gia lao động phổ thông như những người lao động bình thường.Nhiều em rất lúng túng trước cuộc sống lao động thực tế, không định hướngđược con đường nghề nghiệp cho bản thân Nguyên nhân chủ yếu của tình trạngtrên là do trong những năm qua, công tác giáo dục hướng nghiệp chưa đượcquan tâm đúng mức Hiệu quả của các hình thức giáo dục hướng nghiệp, trong

đó có hoạt động giáo dục nghề phổ thông (HĐGDNPT) còn thấp, chưa đáp ứngđược mục tiêu giáo dục hướng nghiệp (GDHN)1

Để khắc phục, một trong những biện pháp hữu hiệu cần được thực hiệnngay, đó là cải thiện hiệu quả của HĐGDNPT vì đây là một hình thức hướngnghiệp quan trọng, chủ yếu trong các hình thức hướng nghiệp

Dạy nghề phổ thông trong những năm qua được sự quan tâm chỉ đạo củangành GDĐT giao cho trung tâm Hướng nghiệp dạy nghề của tỉnh thực hiệnngoài ra còn được giao cho giáo viên công nghệ của các trường THPT giảng dạyvới các nghề như Điện dân dụng, thêu, nấu ăn,

1 Nguồn: GDHN qua HĐGDNPT -Th.S Trần Thị Thu - nguyên trưởng phòng Hướng nghiệp Trung tâm Hỗ trợ đào tạo và Cung ứng nhân lực Bộ Giáo dục và Đào tạo.

8

Nhìn chung các nghề trong danh mục nghề phổ thông do Bộ GDĐT banhành chưa thực sự phong phú, ít nghề và chưa bám sát với nhu cầu thực tế củacác địa phương và người học dẫn đến việc học của các học sinh chưa thực sựhiệu quả, chưa gây hứng thú cho người học.

Các trường trung cấp chuyên nghiệp với các trang thiết bị tương đối đầy đủđặc biệt với đội ngũ giáo viên có chuyên môn tốt được đào tạo bài bản, rất tâmhuyết với giáo dục nghề nghiệp có nhiều kinh nghiệm trong việc định hướngnghề nghiệp gắn với nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp, Khi cáctrường TCCN được Bộ GD&ĐT giao thêm nhiệm vụ dạy nghề phổ thông thì tácgiả đã nghiên cứu danh mục các nghề trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch xây dựngchương trình, biên soạn tài liệu giảng dạy các nghề không có trong danh mụcnghề do Bộ GDĐT đưa ra mà trường của trường trung cấp Công nghệ và Truyềnthông Nam Định có thể thực hiện rất tốt

1.2 Công tác giảng dạy NPT của trường (trước khi có sáng kiến):

- Hoạt động giáo dục nghề phổ thông (HĐGDNPT) được tổ chức ở cáctrung tâm giáo dục có chức năng hướng nghiệp cho HS phổ thông và các trườngTHCS, THPT Trong thực tế, số trường tổ chức cho HS học NPT tại trườngchiếm đa số vì HS không phải đi xa và tận dụng được đội ngũ giáo viên trongtrường Những giáo viên được phân công tổ chức HĐGDNPT thường là GV vănhóa, chưa hiểu rõ mục đích chủ yếu của HĐGDNPT là GDHN Mặt khác, nhữnggiáo viên này chưa được trang bị các kiến thức, kĩ năng cơ bản về hướng nghiệpnên trong quá trình dạy học họ chỉ quan tâm truyền thụ những kiến thức lí thuyết

có sẵn trong tài liệu và tổ chức thực hiện những bài thực hành mà bản thân cókhả năng hướng dẫn được hoặc những nội dung thực hành thường được ra trong

đề thi hàng năm Những nội dung về hướng nghiệp hầu như rất ít được tích hợp,lồng ghép vào nội dung các bài học Các phương pháp dạy học tích cực ít đượcgiáo viên vận dụng vào quá trình dạy nghề nên các giờ dạy học NPT thườngthiếu tính hấp dẫn, không thu hút được sự quan tâm, chú ý của HS

- Mục đích tham gia học NPT của hầu hết HS không rõ ràng Đa số các emđăng kí học NPT theo yêu cầu của nhà trường và các bạn Nhiều em tham gia