Lý luận chung về kinh doanh thực phẩm của doanh nghiệp

Kinh doanh thực phẩm là một trong số hàng nghìn hình thức kinh doanh, là lĩnh vựckinh doanh hàng tiêu dùng, nó có đặc điểm chung giống như trên nhưng có những đặcđiểm riêng đó là: - Ngườ

Lý luận chung về kinh doanh thực phẩm

của doanh nghiệp

Biên tập bởi:

Đại Học Kinh Tế Quốc Dân

Lý luận chung về kinh doanh thực phẩm

của doanh nghiệp

MỤC LỤC

1 Khái niệm kinh doanh và kinh doanh thực phẩm

2 Vai trò của kinh doanh thực phẩm

3 Hoạt động mua sắm vật tư cho sản xuất (tạo nguồn)

4 Nội dung của kinh doanh thực phẩm

5 Quá trình sản xuất sản phẩm

6 Tiêu thụ sản phẩm

7 Những nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh thực phẩm của doanh nghiệp

8 Những nhân tố thuộc về doanh nghiệp

9 Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hoạt động kinh doanh hàng thực phẩm ở doanh nghiệp

10 Hiệu quả

Tham gia đóng góp

Khái niệm kinh doanh và kinh doanh thực phẩm

Khái niệm kinh doanh và kinh doanh thực phẩm

Hiện có nhiều cách hiểu khác nhau về kinh doanh sau đây là một vài định nghĩa:

Kinh doanh là việc thực hiện một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư

từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc thực hiện dịch vụ trên thị trường nhằm mục đíchsinh lời

(Trích luật doanh nghiệp Việt Nam)

Kinh doanh là một hoạt động kinh tế nhằm mục tiêu sinh lời của chủ thể kinh doanh trênthị trường

(Trích từ giáo trình lý thuyết quản trị kinh doanh)

Khi tiến hành bất cứ hoạt động kinh doanh nào thì đều phải sử dụng tập hợp các phươngtiện, con người, nguồn vốn… và đưa các nguồn lực này vào hoạt động để sinh lời chodoanh nghiệp Nhưng chúng đều có đặc điểm chung là gắn liền với sự vận động củanguồn vốn, một chủ thể kinh doanh không chỉ có cần vốn mà cần cả những cách thứclàm cho đồng vốn của mình quay vòng không ngừng, để đến cuối chu kỳ kinh doanh sốvốn lại tăng thêm Mặt khác chủ thể kinh doanh phải có được doanh thu để bù đắp chiphí và có lợi nhuận

Kinh doanh thực phẩm là một trong số hàng nghìn hình thức kinh doanh, là lĩnh vựckinh doanh hàng tiêu dùng, nó có đặc điểm chung giống như trên nhưng có những đặcđiểm riêng đó là:

- Người tiêu dùng ít hiểu biết về hàng hoá có hệ thống: trên thị trường có tới hàng chụcngàn mặt hàng, dù người ta đã tận dụng được nhiều phương pháp giới thiệu hàng hoá,

về doanh nghiệp nhưng người tiêu dùng vẫn chưa hiểu rõ hết được về địa chỉ sản xuất,chất lượng, đặc tính, công dụng và cách thức sử dụng của tất cả các loại hàng hoá

- Sức mua trên thị trường biến đổi lớn, theo thời gian, theo địa phương…người tiêu dùng

có thể cân nhắc rất kỹ khi cần mua sắm nhất là vào thời điểm có rất nhiều hàng tiêu dùng

có khả năng thay thế lẫn nhau

- Sự khác biệt về người tiêu dùng rất lớn: giữa tầng lớp dân cư, địa vị, các tập đoàn khácnhau về nghề nghiệp, dân tộc, giới tính, trình độ văn hóa, độ tuổi, tập quán sinh hoạt nên

sự hiểu biết và tiêu dùng của họ về các loại sản phẩm về thực phẩm khác biệt nhau

- Nhiều người mua vì hàng thực phẩm gắn với cuộc sống hàng ngày của nhân dân, cácthành viên trong xã hôi đều có nhu cầu tiêu dùng nhưng mỗi lần mua không nhiều, lặtvặt và phân tán vì nhu cầu đời sống rất đa dạng

Ở đây mặt hàng kinh doanh là hàng thực phẩm gắn liền với nhu cầu sinh hoạt của conngười: lương thực, đường, sữa, đồ hộp, dầu ăn, bia, rượu, bột mì, bánh kẹo… Nguyênliệu của nó là các sản phẩm của ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi, thuỷ sản, vàmột số ngành chế biến khác Hàng nông sản dùng làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuấtkinh doanh hàng thực phẩm nên ta phải hiểu rõ đặc điểm của nó để chủ động khai tháctốt nhất nguồn đầu vào này Kinh doanh hàng nông sản có những đặc điểm sau:

+ Tính thời vụ: vì chăn nuôi, trồng trọt có tính thời vụ nên cần phải biết quy luật sảnxuất các mặt hàng nông sản để làm tốt công tác chuẩn bị trước mùa thu hoạch, đến kỳthu hoạch phải tập trung nhanh nguồn lao động để triển khai công tác thu mua và chếbiến sản phẩm từ các ngành này

+ Tính phân tán: hàng nông sản phân tán ở các vùng nông thôn và trong tay hàng triệunông dân, sức tiêu thụ thì tập trung ở thành phố và khu công nghiệp tập trung Vì vậyphải bố trí địa điểm thu mua, phương thức thu mua, chế biến và vận chuyển đều phảiphù hợp với đặc điểm nói trên

+ Tính khu vực: tuỳ theo địa hình của từng nơi mà có vùng thì thích hợp với trồng trọtcây nông nghiệp, nơi thì cây công nghiệp, nơi thì với nghề chăn nuôi, vì thế có những

cơ sở sản xuất sản phẩm hàng nông sản rất khác nhau với tỷ lệ hàng hoá khá cao

+ Tính không ổn định: Sản xuất hàng nông sản không ổn định, sản lượng hàng nôngnghiệp có thể lên xuống thất thường, vùng này được mùa vùng khác mất mùa…

Hàng nông sản rất phong phú, nơi sản xuất và tiêu thụ rải rác khắp nơi, quan hệ cungcầu rất phức tạp, vì vậy ngành kinh doanh hàng nông sản phải nắm vững quy luật luânchuyển của chúng: nắm chắc khu vực sản xuất, nắm được hướng và khu vực tiêu thụhàng nông sản truyền thống, nắm chắc đặc điểm, chất lượng và thời vụ hàng hoá nôngsản Chủ thể kinh doanh có thể là một công ty thương mại chỉ làm cầu nối giữa sản xuấtvới tiêu dùng hoặc là một nhà sản xuất, chế biến Những sản phẩm sản xuất ra ngoàiviệc cần giấy phép đăng ký kinh doanh ra còn phải có giấy chứng nhận đạt chất lượng

vệ sinh an toàn thực phẩm do bộ y tế cấp

Vai trò của kinh doanh thực phẩm

Vai trò của kinh doanh thực phẩm

Vai trò của kinh doanh thực phẩm đối với sự phát triển kinh tế - xã hội

Kinh doanh thực phẩm là một quá trình bao gồm nhiều khâu, nhiều công đoạn, nhiều bộphận phức tạp và liên tục có mối liên hệ chặt chẽ, gắn bó với nhau Kết quả của khâu này

bộ phận này có ảnh hưởng tới chất lượng của các khâu khác hay toàn bộ quá trình kinhdoanh, trong đó khâu tiêu thụ sản phẩm được đánh giá là khâu then chốt quyết định đến

sự thành bại của doanh nghiệp Sản xuất được mà không tiêu thụ được hay sản phẩmthực phẩm tiêu thụ chậm thì làm cho doanh nghiệp đó kinh doanh lỗ rồi dẫn tới phá sản

Thực phẩm là một nhân tố quan trọng đối với toàn xã hội nói chung và đối với mỗi conngười nói riêng Thực phẩm cung cấp cho con người những chất dinh dưỡng như: tinhbột, chất béo, các loại vitamin, prôtêin và các chất khoáng khác… giúp con người có sứckhoẻ để tồn tại và lao động, phát triển Tiêu thụ sản phẩm có vai trò trong việc cân đốigiữa cung và cầu thực phẩm trên thị trường Thực phẩm có thể ở dạng tự nhiên hay là

đã qua chế biến, sản xuất sản phẩm rồi được tiêu thụ tức là vấn đề sản xuất kinh doanhthực phẩm được diễn ra bình thường, liên tục tránh được những mất cân đối trong cung

và cầu về hàng thực phẩm Doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm có nhu cầu sử dụng cácnguồn lực của xã hội để bảo đảm đầu vào cho sản xuất như nguyên liệu, vốn, nhân lực,thiết bị máy móc, công nghệ… đã tác động tới một loạt các hoạt động khác, các lĩnh vựckinh doanh khác như người chăn nuôi, trồng trọt, yếu tố con người, yếu tố văn hoá xãhội Tức nó đã trực tiếp hoặc gián tiếp tác động tới sự phát triển của các ngành khác haytoàn bộ nền kinh tế quốc dân

Tiêu thụ sản phẩm nói chung và tiêu thụ thực phẩm nói riêng không trực tiếp tạo ra củacải vật chất cho xã hội mà nó chỉ phục vụ quá trình tiếp tục sản xuất trong khâu lưuthông Kinh doanh thực phẩm có tác dụng nhiều mặt tới lĩnh vực sản xuất và tiêu dùng

xã hội, nó cung cấp những sản phẩm là lương thực, thực phẩm là những hàng hóa thiếtyếu tới toàn bộ con người một cách đầy đủ, kịp thời đồng bộ, đúng số lượng, chất lượngmột cách thuận lợi, với quy mô ngày càng mở rộng Đối với các lĩnh vực sản xuất, cácdoanh nghiệp thương mại, đại lý bán buôn bán lẻ có thể nhận được các sản phẩm, vật

tư kỹ thuật đầu vào một cách kịp thời, đồng bộ, đúng số lượng, chất lượng Đối với lĩnhvực tiêu dùng, các cá nhân có thể dễ dàng thoả mãn nhu cầu về hàng thực phẩm trênthị trường một cách kịp thời và văn minh, nhờ hàng loạt các cửa hang, quầy hàng, siêuthị… Cung cấp cho mọi người, mọi gia đình và các nhu cầu đa dạng của mọi tầng lớpdân cư, lứa tuổi, nghề nghiệp Nó có tác dụng nữa là kích thích nhu cầu, gợi mở nhu cầu,hướng người tiêu dùng tới những hàng thực phẩm có chất lượng cao, thuận tiện trong sử

dụng, đồng thời đa dạng về sản phẩm với phong cách phục vụ đa dạng, văn minh, hiệnđại.

Vai trò của kinh doanh thực phẩm đối với sự phát triển của doanh nghiệp

Kinh doanh thực phẩm từ khâu mua nguyên liệu đầu vào, sản xuất chế biến và khâu tiêuthụ sản phẩm, khâu nào cũng quan trọng để tăng hiệu quả của hoạt động kinh doanh nếumột khâu nào đó hoạt động kém, chậm tiến độ sẽ ảnh hưởng tới khâu khác Nhưng phảinói rằng trong kinh doanh nói chung và kinh doanh thực phẩm nói riêng thì tiêu thụ hànghoá là giai đoạn quan trọng, vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới các khâu khác, tới sự tồn tại vàphát triển của doanh nghiệp Để tiếp tục, đẩy mạnh kinh doanh trên thị trường thì doanhnghiệp hoạt động trong ngành thực phẩm luôn tìm cách tái sản xuất, mở rộng thị trườngsao cho có nhiều sản phẩm đáp ứng được tối đa nhu cầu của khách hàng Thì điều kiệncần và đủ là doanh nghiệp phải tiêu thụ được sản phẩm sao cho thu được một lượng tiềnbảo đảm bù đắp chi phí bỏ ra, có lợi nhuận từ đó doanh nghiệp có đủ nguồn lực để tiếptục tái sản xuất mở rộng cho chu kỳ sản xuất sau, còn nếu doanh nghiệp không tiêu thụđược thì sẽ gây ứ đọng nguồn vốn, tăng các chi phí kho, bảo quản… gây đình trệ chohoạt động sản xuất kinh doanh

Đối với ngành thực phẩm tiêu thụ sản phẩm có vai trò quan trọng trong việc duy trì vàphát triển mở rộng thị trường Tiêu thụ được càng nhiều sản phẩm tức là sản phẩm vềthực phẩm đã được thị trường chấp nhận, và cầng có nhiều khách hàng biết tới sản phẩm,biết tới thương hiệu, và biết tới doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm đó Trong bất kỳmột hình thức kinh doanh nào cũng vậy thì mục tiêu duy trì và mở rộng thị trường làmột mục tiêu rất quan trọng để doanh nghiệp có thể duy trì và phát triển Doanh nghiệp

đó phải đề ra các biện pháp để kích thích khối lượng tiêu thụ, tăng doanh số bán khôngchỉ ở thị trường hiện tại mà cả ở thị trường tiềm năng Khối lượng hàng bán ra ngày mộtlớn hơn thì doanh nghiệp có thêm điều kiện để mở rộng và phát triển kinh doanh, từ đóphát hiện thêm nhu cầu và cho ra sản phẩm thực phẩm mới

Tiêu thụ thực phẩm trong doanh nghiệp còn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp, thông qua chỉ tiêu lợi nhuận, tốc độ quay của vốn, mức chi phítrên một đồng vốn Hiệu quả kinh doanh là một phạm trù kinh tế phản ánh trình độ sửdụng các yếu tố của quá trình kinh doanh ở doanh nghiệp nhằm đạt kết quả cao nhất,với chi phí nhỏ nhất Nó không chỉ là thước đo trình độ tổ chức kinh doanh mà còn làvấn đề sống còn của doanh nghiệp, tiêu thụ thực phẩm tác động trực tiếp tới quá trình tổchức quản lý, thúc đẩy việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao chất lượng thựcphẩm, hạ giá thành sản xuất của doanh nghiệp trong ngành thực phẩm Tổ chức tốt hoạtđộng tiêu thụ góp phần giảm các chi phí lưu thông, giảm thời gian dự trữ thành phẩm,nguyên liệu, tăng nhanh vòng quay của vốn, rút ngắn chu kỳ sản xuất kinh doanh… từ

đó giúp doanh nghiệp tăng doanh thu và đem lại lợi nhuận cao

Tiêu thụ thực phẩm đem lại chỗ đứng và độ an toàn cao hơn cho doanh nghiệp kinhdoanh thực phẩm trong môi trường cạnh tranh khắc nghiệt hiện nay với các doanhnghiệp trong ngành và ngoài ngành, đây cũng chính là một mục tiêu mà bất kỳ mộtdoanh nghiệp nào cũng muốn hướng tới Vị thế được đánh giá qua doanh số bán, sốlượng hàng hoá bán ra, phạm vi thị trường mà nó chiếm lĩnh Mỗi doanh nghiệp luônluôn phảỉ chú ý tới uy tín, tới niềm tin của khách hàng vào sản phẩm của doanh nghiệp,tới thương hiệu của doanh nghiệp, để từ đó tạo đà cho việc mở rộng thị trường tiêu thụ,tăng khả năng cạnh tranh.

Tiêu thụ thực phẩm có vai trò gắn kết người sản xuất, chế biến thực phẩm đối với ngườitiêu dùng sản phẩm của doanh nghiệp mình Nó giúp cho các nhà sản xuất thực phẩmhiểu rõ thêm về kết quả của quá trình sản xuất kinh doanh của mình thông qua sự phảnánh của người tiêu dùng thực phẩm, qua đó cũng nắm bắt được nhu cầu mới của họ.Đồng thời qua hoạt động tiêu thụ còn giúp cho các doanh nghiệp có thể kiểm tra tìnhhình hoạt động kinh doanh của các đơn vị, cửa hàng, đại lý, chi nhánh… Trên cơ sở đódoanh nghiệp sẽ có những biện pháp hữu hiệu đối với từng đoạn thị trường để có thểkhai thác được tối đa nhu cầu của khách hàng

Đối với hoạt động đầu vào của doanh nghiệp là giai đoạn đầu của quá trình sản xuấtkinh doanh, nếu không có nó thì không có sản xuât dẫn tới không có sản phẩm để tiêuthụ Nếu giai đoạn này được tổ chức tốt từ các khâu nghiên cứu nguồn hàng, tổ chứcthu mua, vận chuyển, bảo quản, sơ chế… sẽ giúp cho hoạt động sản xuất kinh doanhnghiệp được diễn ra liên tục, nhịp nhàng không bị gián đoạn Luôn có sản phẩm để đápứng tốt nhất đầy đủ nhất kể cả những lúc khối lượng mua hàng thực phẩm đẩy tới mứccao nhất trong chu kỳ kinh doanh ( vào gần tết Nguyên Đán hàng năm ) Từ đó nâng caochất lượng của sản phẩm, hạ giá thành trên một đơn vị sản phẩm, giúp cho doanh nghiệpkinh doanh trong lĩnh vực thực phẩm thắng thế trong cạnh tranh kể cả với cả những sảnphẩm thay thế, lợi nhuận ngày một tăng

Hoạt động mua sắm vật tư cho sản xuất (tạo nguồn)

Hoạt động mua sắm vật tư cho sản xuất (tạo nguồn)

Để hoạt động sản xuất và tiêu thụ được diễn ra liên tục không bị gián đoạn đòi hỏi phảibảo đảm thường xuyên, liên tục nguyên nhiên vật liệu và máy móc thiết bị… Chỉ có thểđảm bảo đủ số lượng, đúng mặt hàng và chất lượng cần thiết với thời gian quy định thìsản xuất mới có thể được tiến hành bình thường và sản xuất kinh doanh mới có hiệu quả.Vật tư (nguyên, nhiên vật liệu…) cho sản xuất ở các doanh nghiệp đóng vai trò hết sứcquan trọng, góp phần nâng cao trình độ công nghệ, nâng cao sức cạnh tranh, đáp ứngyêu cầu công nghiệp hoá đất nước Nguyên liệu đầu vào cho sản xuất thực phẩm như:các sản phẩm nông sản tươi, khô (gạo, ớt, măng, tỏi, đậu nành, mía, dưa…), các thiết bịmáy móc, vốn, cơ sở hạ tầng, điện, nước

Đảm bảo tốt vật tư cho sản xuất là đáp ứng các yêu cầu về số lượng, chất lượng, đúngthời gian, chủng loại và đồng bộ Điều này ảnh hưởng tới năng suất của doanh nghiệp,đến chất lượng của sản phẩm, đến việc sử dụng hợp lý và tiết kiệm vật tư, đến tình hìnhtài chính của doanh nghiệp, đến hiệu quả sản xuất kinh doanh, đến sự tồn tại và pháttriển của doanh nghiệp

Trong nền kinh tế thị trường nội dung của công tác đầu vào cho sản xuất kinh doanh nóichung và cho lĩnh vực thực phẩm nói riêng (Hậu cần vật tư cho sản xuất) bao gồm từkhâu nghiên cứu thị trường, xác định nguồn vật tư, lập kế hoạch mua sắm vật tư, tổ chứcmua sắm, tổ chức tiếp nhận, bảo quản và cấp phát đến việc quản lý sử dụng và quyếttoán

Sơ đồ : Mô hình tổ chức mua sắm và quản lý vật tư

Xác định nhu cầu

Mỗi loại vật tư đều có những đặc tính cơ, lý, hoá học và trạng thái khác nhau, có nhucầu tiêu dùng cho các đối tượng khác nhau Doanh nghiệp thực phẩm phải tính toán, dựavào các chỉ tiêu để xác định được nhu cầu cần tiêu dùng trong kỳ kinh doanh, số lượngnguyên nhiên, vật liệu loại gì chất lượng ra sao để sản xuất thực phẩm Đồng thời doanhnghiệp phải nghiên cứu xác định khả năng của nguồn hàng, để có thể khai thác đặt hàng

và thu mua đáp ứng cho nhu cầu của sản xuất, nguồn hàng có thể mua lại của các nhàkinh doanh khác hay tới tận nơi trồng trọt chăn nuôi để thu mua nguyên vật liệu

Nhu cầu vật tư cho sản xuất được xác định bằng 4 phương pháp:

a Phương pháp trực tiếp ( dựa vào mức tiêu dùng vật tư và khối lượng sản phẩm sản

xuất trong kỳ)

- Tính theo mức sản phẩm:

N sx= ∑1n Q SP m SP

Nsx: Nhu cầu vật tư để sản xuất sản phẩm trong kỳ

QSP: Số lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ kế hoạch

mSP: Mức sử dụng vật tư cho đơn vị sản phẩm

n: Số sản phẩm sản xuất (khối lượng công việc)

- Tính theo mức chi tiết sản phẩm

N ct= ∑1n Q ct m ct

Nct: Nhu cầu vật tư để sản xuất các chi tiết sản phẩm trong kỳ

Qct: Số lượng chi tiết sản phẩm sản xuất trong kỳ kế hoạch

mct: Mức sử dụng vật tư cho một đơn vị chi tiết sản phẩm

n: Số chi tiết sản xuất

- Tính theo mức của sản xuất tương tự

Nsx= Qsp.mtt Kđ

Nsx: Nhu cầu vật tư tiêu dùng để sản xuất sản phẩm trong kỳ

Qsp: Số lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ kế hoạch

mtt: Mức tiêu dùng vật tư của sản phẩm tương tự

Kđ: hệ số điều chỉnh giữa 2 loại sản phẩm

- Tính theo mức của sản phẩm đại diện

Nsx= Qsp mđd

Nsx: Nhu cầu vật tư tiêu dùng để sản xuất sản phẩm trong kỳ

Qsp: Số lượng sản phẩm sản xuất trong kỳ kế hoạch

mđd: mức sử dụng vật tư của sản phẩm đại diện(m bq ∑ msp.Ksp ∑ Ksp )

(Với Ksp: tỷ trọng từng cỡ loại trong tổng khối lượng sản xuất, %)

b Phương pháp tính dựa trên cơ sở số liệu về thành phần chế tạo sản phẩm

Nhiều loại sản xuất của các ngành công nghiệp thực phẩm, sản phẩm đúc, sản phẩm bêtông… được sản xuất từ nhiều loại nguyên, vật liệu khác nhau, thì nhu cầu được xácđịnh theo 3 bước.

Bước 1: Xác định nhu cầu vật tư để thực hiện kế hoạch tiêu thụ sản phẩm (NVT).NVT =∑1n Q.H

Q: Khối lượng sản phẩm sản xuất theo kế hoạch tiêu thụ trong kỳ

H: Trọng lượng tinh của sản phẩm (kg, tấn, m2)

Nx: Nhu cầu của từng loại vật tư, hàng hoá

h: Tỷ trọng của từng loại so với tổng số

c Phương pháp tính nhu cầu dựa trên cơ sở thời hạn sử dụng

Nbc: Số lượng vật tư sử dụng trong năm báo cáo

Tsx: Nhịp độ phát triển sản xuất kỳ kế hoạch

Htk: hệ số tiết kiệm vật tư năm kế hoạch so với năm báo cáo

Nghiên cứu thị trường đầu vào

Đây là quá trình nghiên cứu, phân tích các thông tin về thị trường đầu vào nhằm tìmkiếm thị trường đáp ứng tốt nhất nhu cầu vật tư cho sản xuất của doanh nghiệp Vì thịtrường vật tư là thị trường yếu tố đầu vào của sản xuất nên mục tiêu cơ bản nhất củanghiên cứu thị trường vật tư là phải trả lời được các câu hỏi: Trên cơ sở phương án sảnxuất kinh doanh của doanh nghiệp thì nên sử dụng loại vật tư nào sẽ đem lại hiệu quảcao nhất? Chất lượng, số lượng loại vật tư đó như thế nào? Mua sắm vật tư ở đâu? Khinào? Mức giá vật tư trên thị trường là bao nhiêu? Phương thức mua bán và giao nhậnnhư thế nào?…

Để nghiên cứu thị trường thường phải trải qua 3 bước cơ bản: thu thập thông tin, xử lýthông tin và ra quyết định Cùng với việc nghiên cứu thị trường thì công tác dự báo thịtrường vật tư đối với doanh nghiệp cũng có một vị trí quan trọng Việc nghiên cứu và

dự báo thị trường phải tiến hành đồng thời với cung, cầu, giá cả… từ đó doanh nghiệp

sẽ xây dựng được chiến lược kinh doanh phù hợp

Nội dung của kinh doanh thực phẩm

Nội dung của kinh doanh thực phẩm

Lập kế hoạch mua sắm vật tư ở doanh nghiệp

Kế hoạch mua sắm vật tư ( đầu vào cho sản xuất kinh doanh thực phẩm) là một bộ phậnquan trọng của kế hoạch sản xuất-kỹ thuật-tài chính của doanh nghiệp và có mối quan

hệ mật thiết với các kế hoạch khác như kế hoạch tiêu thụ, kế hoạch sản xuất, kế hoạchxây dựng cơ bản Kế hoạch mua sắm vật tư của doanh nghiệp là các bản tính toán nhucầu cho sản xuât hàng thực phẩm của doanh nghiệp và nguồn hàng rất phức tạp nhưng

có tính cụ thể và nghiệp vụ cao Nhiệm vụ chủ yếu của kế hoạch là bảo đảm vật tư tốtnhất cho hoạt động sản xuất kinh doanh hàng thực phẩm, nó phản ánh được toàn bộ nhucầu vật tư của doanh nghiệp trong kỳ kế hoạch như nhu cầu vật tư cho sản xuất, cho sửachữa, dự trữ, cho xây dựng cơ bản… Đồng thời nó còn phản ánh được các nguồn vật tư

và cách tạo nguồn của doanh nghiệp gồm nguồn từ hàng tồn kho đầu kỳ, nguồn độngviên tiềm lực nội bộ doanh nghiệp, nguồn mua trên thị trường

tế cao

Tổ chức chuyển đưa vật tư về doanh nghiệp

Vận chuyển vật tư hàng hoá về doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc đảmbảo vật tư kịp thời, đầy đủ và đồng bộ cho sản xuất Công việc này ảnh hưởng trực tiếptới việc giữ gìn số lượng, chất lượng vật tư hàng hoá, đảm bảo sử dụng có hiệu quả và hạgiá thành sản phẩm Chuyển đưa vật tư về doanh nghiệp có thể thực hiện bằng hình thứctập trung hoặc phi tập trung tuỳ theo khối lượng vật tư và tình hình cụ thể từng doanhnghiệp

Tiếp nhận và bảo quản vật tư về số lượng và chất lượng

Vật tư hàng hoá chuyển về doanh nghiệp trước khi nhập kho phải qua khâu tiếp nhận về

số lượng và chất lượng Mục đích của tiếp nhận là kiểm tra số lượng và chất lượng vật

tư nhập kho, kiểm tra việc thực hiện hợp đồng và đưa hàng xem có bảo đảm số lượng vàchất lượng hay không để xác định rõ trách nhiệm của những đơn vị và cá nhân có liênquan đến hàng nhập

Tổ chức cấp phát vật tư trong nội bộ doanh nghiệp

Cấp phát vật tư cho các đơn vị tiêu dùng trong doanh nghiệp (phân xưởng, tổ đội sảnxuất, nơi làm việc của công nhân) là một khâu công hết sức quan trọng Tổ chức tốtkhâu này sẽ bảo đảm cho sản xuất của doanh nghiệp tiến hành được nhịp nhàng, gópphần tăng năng suất lao động của công nhân, tăng nhanh vòng quay của vốn lưu động,nâng cao chất lượng và hạ giá thành sản phẩm, tiết kiệm vật tư trong tiêu dùng sản xuất,nâng cao hiệu quả cho hoạt động sản xuất kinh doanh

vụ là cơ sở làm tăng giá trị gia tăng cho doanh nghiệp, tăng trưởng kinh tế cho nền kinh

tế quốc dân tạo cơ sở vật chất thúc đẩy xã hôi phát triển Quá trình sản xuất được tổchức và quản lý tốt góp phần tiết kiệm được các nguồn lực cần thiết cho sản xuất, giảmgiá thành, tăng năng suất và hiệu quả sản xuất kinh doanh Chất lượng sản phẩm và dịch

vụ do khâu sản xuất và dịch vụ tạo ra, nếu hoàn thiện được quản trị sản xuất sẽ tạo ratiềm năng to lớn cho nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của doanhnghiệp

Tiêu thụ sản phẩm

Tiêu thụ sản phẩm

Tiêu thụ sản phẩm là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, là yếu tốquyết định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp Tiêu thụ sản phẩm là thực hiệnmục đích của sản xuất hàng hoá, là đưa sản phẩm từ nơi sản xuất tới nơi tiêu dùng Nó

là khâu lưu thông hàng hoá, là cầu nối trung gian một bên là sản xuất và phân phối cònmột bên là tiêu dùng

Tiêu thụ sản phẩm là một quá trình kinh tế bao gồm nhiều khâu từ việc nghiên cứu thịtrường, xác định nhu cầu của khách hàng, thực hiện các nghiệp vụ tiêu thụ, xúc tiến bánhàng… nhằm mục đích đạt hiệu quả cao nhất Hoạt động tiêu thụ sản phẩm ở các doanhnghiệp bao gồm hai loại quá trình liên quan trực tiếp tới sản phẩm: các nghiệp vụ kỹthuật sản xuất và các nghiệp vụ kinh tế, tổ chức và kế hoạch hoá tiêu thụ Việc chuẩn bịhàng hoá để xuất bán là nghiệp vụ tiếp tục sản xuất trong khâu lưu thông, các nghiệp vụsản xuất ở các kho bao gồm: tiếp nhận, phân loại, bao gói, lên nhãn hiệu sản phẩm, xếphàng ở kho, bảo quản và chuẩn bị đồng bộ hàng để xuất bán và vận chuyển hàng theoyêu cầu của khách Khi sản phẩm của doanh nghiệp được tiêu thụ, tức là nó đã đượcngười tiêu dùng chấp nhận để thoả mãn một nhu cầu nào đó Sức tiêu thụ sản phẩm ởdoanh nghiệp thể hiện ở mức bán ra, uy tín của doanh nghiệp, chất lượng của sản phẩm,

sự thích ứng với nhu cầu người tiêu dùng và sự hoàn thiện ở các hoạt động dịch vụ

Tiêu thụ sản phẩm gắn người sản xuất với người tiêu dùng, nó giúp cho các nhà sản xuấthiểu thêm về kết quả sản xuất của mình và nhu cầu của khách hàng Về phương diện

xã hội thì nó có vai trò trong việc cân đối giữa cung và cầu, sản phẩm sản xuất ra đượctiêu thụ tức là sản xuất đang diễn ra một cách bình thường trôi chảy, tránh được sự mấtcân đối, giữ được bình ổn trong xã hội Đồng thời tiêu thụ sản phẩm giúp các đơn vị xácđịnh phương hướng và bước đi của kế hoạch sản xuất cho giai đoạn tiếp theo

Sơ đồ : Mô hình tiêu thụ sản phẩm

Nghiên cứu thị trường:

Nghiên cứu thị trường là công việc đầu tiên và cần thiết đối với mỗi doanh nghiệp trongmọi hoạt động sản xuất kinh doanh Nghiên cứu thị trường nhằm trả lời các câu hỏi: sảnxuất những sản phẩm gì? sản xuất như thế nào? sản phẩm bán cho ai?… Mục đích củaviệc nghiên cứu thị trường là nghiên cứu xác định khả năng tiêu thụ những loại hànghoá (hoặc nhóm hàng) trên một địa bàn nhất định trong một khoảng thời gian nhất định.Trên cơ sở đó nâng cao khả năng cung cấp để thoả mãn tốt nhất nhu cầu của thị trường.Nghiên cứu thị trường có ý nghĩa vô cùng quan trọng, vì đây là nhân tố ảnh hưởng trựctiếp đến khối lượng, giá bán, mạng lưới và hiệu quả của công tác tiêu thụ Việc nghiêncứu còn giúp doanh nghiệp biết được xu hướng, sự biến đổi nhu cầu của khách hàng,

sự phản ứng của họ đối với sản phẩm của doanh nghiệp, thấy được các biến động củathu nhập và giá cả, từ đó có các biện pháp điều chỉnh cho phù hợp Khi nghiên cứu thịtrường sản phẩm, doanh nghiệp phải giải đáp được các yêu cầu:

- Đâu là thị trường có triển vọng đối với sản phẩm của doanh nghiệp?

- Khả năng tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp trên thị trường đó ra sao?

- Doanh nghiệp cần phải xử lý những biện pháp gì có liên quan và có thể sử dụng nhữngbiện pháp nào để tăng khối lượng sản phẩm tiêu thụ?

- Những mặt hàng nào, thị trường nào có khả năng tiêu thụ với khối lượng lớn phù hợpvới năng lực và đặc điểm sản xuất của doanh nghiệp?

- Với mức giá nào thì khả năng chấp nhận của thị trường là lớn nhất trong từng thời kỳ.

- Yêu cầu chủ yếu của thị trường về mẫu mã, bao gói, phương thức thanh toán, phươngthức phục vụ

- Tổ chức mạng lưới tiêu thụ và phương thức phân phối sản phẩm

Nghiên cứu cần về một loại sản phẩm là phạm trù phản ánh một bộ phận nhu cầu có khảnăng thanh toán của thị trường về sản phẩm đó Phải giải thích được sự thay đổi của cầu,

do những nhân tố nào sự ưu thích, thu nhập và mức sống của người tiêu dùng

Nghiên cứu cung để hiểu rõ về các đối thủ cạnh tranh, xác định được số lượng đối thủcạnh tranh, phân tích các nhân tố có ý nghĩa đối với các chính sách tiêu thụ, chươngtrình sản xuất, chính sách giá cả và các hoạt động khác của đối thủ cạnh tranh

Nghiên cứu mạng lưới tiêu thụ cần phải chỉ rõ các ưu điểm, nhược điểm của từng kênhtiêu thụ của doanh nghiệp và các đối thủ cạnh tranh, phân tích được các nhân tố ảnhhưởng đến kết quả tiêu thụ

Trên cơ sở điều tra nghiên cứu thị trường doanh nghiệp tiến hành lựac họn sản phẩmthích ứng với nhu cầu của thị trường Đây là nội dung quan trọng quyết định hiệu quảcủa hoạt động tiêu thụ, vì trong nền kinh tế thị trường các doanh nghiệp muốn tồn tại vàphát triển thì phải sản xuất kinh doanh dựa trên cái mà thị trường cần chứ không phảidựa vào cái mà doanh nghiệp sẵn có Từ những thông tin và xử lý thông tin do thị trườngđem lại doanh nghiệp tiến hành lựa chọn sản phẩm thích ứng, thực hiện đơn đặt hàng vàtiến hành tổ chức sản xuất, tiêu thụ

Lập kế hoạch tiêu thụ sản phẩm

Xây dựng kế hoạch tiêu thụ là cơ sở quan trọng đảm bảo cho quá trình sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp tiến hành nhịp nhàng, liên tục theo kế hoạch đã định Kế hoạchtiêu thụ sản phẩm là căn cứ để xây dựng kế hoạch hậu cần vật tư và các bộ phận kháccủa kế hoạch sản xuất - kỹ thuật - tài chính doanh nghiệp… Kế hoạch tiêu thụ sản phẩmphản ánh được các nội dung cơ bản như: khối lượng tiêu thụ sản phẩm về hiện vật và giátrị có phân theo hình thức tiêu thụ, cơ cấu sản phẩm và cơ cấu thị trường tiêu thụ Trongxây dựng kế hoạch tiêu thụ sản phẩm, doanh nghiệp có thể sử dụng các phương phápnhư phương pháp cân đối, phương pháp quan hệ động và phương pháp tỷ lệ cố định Đểxây dựng kế hoạch tiêu thụ cần dựa vào các căn cứ cụ thể: doanh thu bán hàng ở các kỳtrước, các kết quả nghiên cứu thị trường, năng lực sản xuất, chi phí sản xuất kinh doanhtiêu thụ của doanh nghiệp, các hợp đồng đã ký hoặc dự kiến ký Trong kế hoạch tiêu thụphải lần lượt lập được các kế hoạch như: kế hoạch bán hàng, marketing, quảng cáo, chiphí cho tiêu thụ, …

Chuẩn bị hàng hoá để xuất bán

Chuẩn bị hàng hoá để xuất bán cho khách hàng là hoạt động tiếp tục sản xuất kinh doanhtrong khâu lưu thông Muốn cho quá trình lưu thông hàng hoá được liên tục, không bịgián đoạn thì các doanh nghiệp phải chú trọng đến các nghiệp vụ như: tiếp nhận, phânloại, lên nhãn hiệu sản phẩm, bao gói, sắp xếp hàng hoá ở kho, bảo quản và ghép đồng

bộ để xuất bán cho khách hàng Đối với các hoạt động này thì doanh nghiệp cần phải lập

kế hoạch từ trước, tiếp nhận đầy đủ về số lượng và chất lượng hàng hoá từ các nguồnnhập kho (từ các phân xưởng, tổ đội sản xuất của doanh nghiệp) theo đúng mặt hàng quicách, chủng loại hàng hoá thông thường, kho hàng hoá của doanh nghiệp đặt gần nơisản xuất của doanh nghiệp, nếu kho hàng đặt xa nơi sản xuất thì phải tổ chức tốt việctiếp nhận hàng hoá bảo đảm kịp thời, nhanh chóng, góp phần giải phóng nhanh phươngtiện vận tải, bốc xếp, an toàn sản phẩm, tiết kiệm chi phí lưu thông

Lựa chọn các hình thức tiêu thụ sản phẩm

Trong nền kinh tế thị trường, việc tiêu thụ sản phẩm được thực hiện bằng nhiều kênhkhác nhau, theo đó các sản phẩm được bán và vận động từ các doanh nghiệp sản xuấtkinh doanh đến tận tay các hộ tiêu dùng cuối cùng Để hoạt động tiêu thụ có hiệu quảcao cần phải lựa chọn kênh tiêu thụ sản phẩm một cách hợp lý trên cơ sở tính đến cácyếu tố như đặc điểm sản phẩm, các điều kiện vận chuyển, bảo quản, sử dụng…

Căn cứ vào mối quan hệ giữa doanh nghiệp với người tiêu dùng cuối cùng, có 2 hìnhthức tiêu thụ trực tiếp và gián tiếp

Kênh tiêu thụ trực tiếp là hình thức doanh nghiệp sản xuất bán thẳng sản phẩm của mìnhcho người tiêu dùng cuối cùng không qua các khâu trung gian Với hình thức này cóthể giảm được chi phí lưu thông, thời gian sản phẩm tới tay người tiêu dùng nhanh hơn,các doanh nghiệp có điều kiện tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng, hiểu biết rõ nhucầu của khách hàng và tình hình giá cả từ đó tạo điều kiện thuận lợi để gây uy tín vàthanh thế cho doanh nghiệp Nhưng nó cũng gặp phải nhược điểm là doanh nghiệp phảithường xuyên tiếp xúc với nhiều bạn hàng, phải dành nhiều công sức, thời gian vào quátrình tiêu thụ, nhiều khi làm tốc độ chu chuyển của vốn lưu động chậm hơn…

Sơ đồ: Tiêu thụ trực tiếp

Kênh tiêu thụ gián tiếp là hình thức mà doanh nghiệp xuất bán sản phẩm của mình chongười tiêu dùng cuối cùng có qua khâu trung gian bao gồm: người bán buôn, bán lẻ, đạilý… sự tham gia nhiều hay ít của người trung gian trong quá trình tiêu thụ sẽ làm chokênh tiêu thụ dài hay ngắn khác nhau Với hình thức tiêu thụ này các doanh nghiệp cóthể tiêu thụ được một khối lượng lớn hàng hoá trong thời gian ngắn nhất, từ đó thu hồivốn nhanh, tiết kiệm chi phí bảo quản hao hụt… Tuy nhiên hình thức này làm cho thờigian lưu thông hàng hoá dài hơn, tăng chi phí tiêu thụ và doanh nghiệp khó có thể kiểmsoát được các khâu trung gian…

Sơ đồ : Tiêu thụ gián tiếp

Việc áp dụng hình thức tiêu thụ này hay hình thức tiêu thụ khác phần lớn do đặc điểmcủa sản phẩm quyết định Mỗi hình thức tiêu thụ sản phẩm có ưu nhược điểm nhất định,nhiệm vụ của phòng kinh doanh là phải lựa chọn hợp lý các hình thức tiêu thụ sản phẩmcho phù hợp với tình hình thực tế của doanh nghiệp

Tổ chức các hoạt động xúc tiến bán hàng

Xúc tiến là hoạt động thông tin marketing tới khách hàng tiềm năng của doanh nghiệpgồm các thông tin: về doanh nghiệp, về sản phẩm, về phương thức phục vụ và những lợiích mà khách hàng sẽ thu được khi mua sản phẩm của doanh nghiệp, cũng như nhữngthông tin phản hồi từ phía khách hàng, qua đó để doanh nghiệp tìm ra cách thoả mãntốt nhất nhu cầu của khách hàng Trong hoạt động xúc tiến bán hàng là toàn bộ các hoạtđộng nhằm tìm kiếm và thúc đẩy cơ hội bán hàng trong hoạt động tiêu thụ sản phẩm.Xúc tiến bán hàng chứa đựng trong đó các hình thức, cách thức và những biện pháp