Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng của cây Phay giai đoạn vườn ươm tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

--- --- NGUYỄN VĂN PHÒNG NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOẠI PHÂN BÓN ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA CÂY PHAY DUABANGA SONNERATIOIDES HAM GIAI ĐOẠN VƯỜN UƠM TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGU

-  -

NGUYỄN VĂN PHÒNG

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOẠI PHÂN BÓN ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA CÂY PHAY (DUABANGA SONNERATIOIDES HAM) GIAI

ĐOẠN VƯỜN UƠM TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng

Khóa học : 2011 – 2015

Thái Nguyên - 2015

-  -

NGUYỄN VĂN PHÒNG

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ LOẠI PHÂN BÓN ĐẾN SINH TRƯỞNG CỦA CÂY PHAY (DUABANGA SONNERATIOIDES HAM ) GIAI

ĐOẠN VƯỜN UƠM TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành : Quản lý tài nguyên rừng

Giảng viên hướng dẫn : ThS Lê Sỹ Hồng Khoa Lâm nghiệp - Trường Đại học Nông Lâm

Thái Nguyên - 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong khóa luận là trung thực Các loại số liệu, bảng biểu được kế thừa, điều tra dưới sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền chứng nhận

Giảng viên hướng dẫn Sinh viên

Nguyễn Văn Phòng

Xác nhận của Hội đồng phản biện

LỜI CẢM ƠN

Thực tập tốt nghiệp là một giai đoạn không thể thiếu để mỗi sinh viên

có thể vận dụng được những kiến thức đã học và làm quen với thực tiễn, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ và tích lũy được những kinh nghiệm thực tế

Để đạt được điều đó, được sự nhất trí của ban chủ nhiệm khoa Lâm Nghiệp trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên tôi tiến hành thực tập tốt

nghiệp với đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng của cây Phay (Duabanga sonneratioides Ham) giai đoạn vườn ươm tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên” Để hoàn thành khóa luận này

tôi đã nhận sự giúp đỡ tận tình của các cán bộ thuộc Viện Nghiên cứu Lâm nghiệp Vùng núi phía Bắc, trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, các thầy cô giáo trong khoa Lâm Nghiệp, đặc biệt là sự hướng dẫn chỉ bảo tận

tình của giáo viên hướng dẫn: Ths Lê Sỹ Hồng đã giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm đề tài

Nhân dịp này tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô giáo trong khoa Lâm Nghiệp, gia đình, bạn bè đã giúp đỡ tôi vượt qua những khó khăn của quá trình hoàn thành khóa luận này

Trong suốt quá trình thực tập, mặc dù đã rất cố gắng để hoàn thành tốt bản khóa luận, nhưng do thời gian và kiến thức bản thân còn hạn chế Vì vậy bản khóa luận này không tránh khỏi những thiếu sót Vậy tôi rất mong được

sự giúp đỡ, góp ý chân thành của các thầy cô giáo và toàn thể các bạn bè đồng nghiệp để khóa luận tốt nghiệp của tôi được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, năm 2015

Sinh viên

Nguyễn Văn Phòng

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 4.1: Kết quả sinh trưởng H vn của cây Phay giai đoạn vườn ươm ở các

công thức thí nghiệm 25 Bảng 4.2: Bảng tổng hợp kết quả sinh trưởng chiều cao vút ngọn(cm) của

các loại Phân bón đến sinh trưởng của cây Phay ở giai đoạn vườn ươm 26 Bảng 4.3 Bảng phân tích phương sai một nhân tố đối với loại Phân bón

tới sinh trưởng chiều cao cây Phay 27 Bảng 4.4: Bảng sai dị từng cặp xi−xj cho sinh trưởng về chiều cao vút

ngọn của Phay 27 Bảng 4.5: Kết quả sinh trưởng D00của cây Phay giai đoạn vườn ươm ở các

công thức thí nghiệm 28 Bảng 4.6: Bảng tổng hợp kết quả sinh đường kính cổ rễ (cm) của các loại

Phân bón đến sinh trưởng của cây Phay ở giai đoạn vườn ươm 30 Bảng 4.7: Bảng phân tích phương sai một nhân tố đối với loại Phân bón

tới sinh trưởngđường kính cổ rễ của cây Phay 32 Bảng 4.8: Bảng sai dị từng cặp xi−xj cho sự tăng trưởng về đường kính

cổ rễ 32 Bảng 4.9: Tỷ lệ xuất vườn của cây Phay ở các CTNN 33

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 3.1: Sơ đồ bố trí các công thức thí nghiệm 16

Hình 4.1: Đồ thị biểu diễn sinh trưởng H vn của cây Phay ở các công thức thí nghiệm 26

Hình 4.2: Đồ thị biểu diễn sinh trưởng về đường kính cổ rễ (cm) của cây Phay ở các công thức thí nghiệm 29

Hình 4.4: Biểu đồ tỷ lệ % cây tốt, trung bình, xấu của Phay ở công thức thí nghiệm 1 34

Hình 4.5: Biểu đồ tỷ lệ % cây tốt, trung bình, xấu của Phay ở công thức thí nghiệm 2 35

Hình 4.6: Biểu đồ tỷ lệ % cây tốt, trung bình, xấu của Phay ở công thức thí nghiệm 3 36

Hình 4.7: Biểu đồ tỷ lệ % cây tốt, trung bình, xấu của Phay ở công thức thí nghiệm 4 37

Hình 4.8 Đồ thị thể hiện tỷ lệ cây xuất vườn của các công thức thí nghiệm 38

Hình 4.9: Công thức 1 39

Hình 4.10: Công thức 2 39

Hình 4.11: Công thức 3 39

Hình 4.12: Công thức 4 39

MỤC LỤC

PHẦN 1:MỞ ĐẦU 1

1.1 Đặt vấn đề 1

1.2 Mục tiêu nghiên cứu 3

1.3 Ý nghĩa nghiên cứu 3

PHẦN 2:TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

2.1 Cơ sở khoa học 4

2.2 Những nghiên cứu trên thế giới 7

2.3 Những nghiên cứu ở Việt Nam 9

2.4 Tổng quan khu vực nghiên cứu 10

2.5 Một số thông tin về loài cây Phay 11

PHẦN 3:ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 14

3.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 14

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu 14

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu 14

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 14

3.2.1 Địa điểm nghiên cứu 14

3.2.2 Thời gian nghiên cứu 14

3.3 Nội dung nghiên cứu 14

3.4 Phương pháp nghiên cứu và các bước tiến hành 15

3.4.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm 15

3.4.2 Phương pháp theo dõi và thu tập số liệu 16

3.4.3 Phương pháp xử lý số liệu 19

PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 25

4.1 Kết quả nghiên cứu sinh trưởng về chiều cao của cây Phay dưới ảnh hưởng của các loại phân bón 25

4.2 Kết quả nghiên cứu về sinh trưởng đường kính cổ rễ D00 của cây Phay

giai đoạn vườn ươm ở các công thức thí nghiệm 28

4.3 Dự tính tỷ lệ xuất vườn của cây Phay ở các công thức thí nghiệm 33

4.4 Đánh giá tỷ lệ xuất vườn cây Phay của các công thức 37

PHẦN 5: KẾT LUẬN, VÀ ĐỀ NGHỊ 40

5.1 Kết luận 40

5.2 Tồn tại 41

5.3 Đề nghị 41

TÀI LIỆU THAM KHẢO 43

Trong một thời gian dài, diện tích rừng Việt Nam giảm đi liên tục (Năm

1943 là 14,3 triệu ha và năm 1993 chỉ còn 9,3 triệu ha) Tuy nhiên, trong những năm gần đây, diện tích rừng có xu hướng tăng rõ rệt, (theo kết quả kiểm kê rừng công bố năm 2003 tổng diện tích đất có rừng là 11.784.589 ha) Tuy diện tích rừng có tăng nhưng chất lượng rừng ngày càng giảm sút Đối với rừng trồng, tỷ lệ thành rừng thấp, năng suất không cao và chất lượng rừng còn chậm được cải thiện Trước thực tế mất rừng và các nhu cầu về gỗ, đảm bảo an ninh môi trường cũng như nhu cầu phát triển bền vững của đất nước, trong nhiều năm qua, Chính phủ Việt Nam bằng nỗ lực của mình và sự trợ giúp của các tổ chức chính phủ, phi chính phủ đã đầu tư khá lớn vật tư, tiền vốn để trồng, phục hồi và phát triển rừng thông qua các chương trình mục tiêu như Chương trình 327, Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng, và các nguồn vốn khác Đồng thời đã có những chính sách, chiến lược nhằm bảo vệ và phát triển tài nguyên rừng

Mặc dù rừng có vai trò to lớn như vậy những diện tích rừng không những trong nước mà ở một số nước khác diện tích rừng ngày càng giảm về

số lượng và chất lượng [6] Do việc tăng lên về dân số và sự phát triển nhanh chóng của nền công nghiệp đã dẫn tới việc phá rừng, lạm dụng tài nguyên

rừng một cách trầm trọng Điều này gây ra những hậu quả nghiêm trọng như: xói mòn, rửa trôi, cạn kiệt nguồn nước, phá hủy môi trường sống của động vật, làm mất đa dạng sinh học, gây nên biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường… hàng loạt những hậu quả xấu diễn ra khi diện tích rừng bị giảm

Việc bảo vệ và phát triển vốn rừng là nhiệm vụ quan trọng trước mắt và lâu dài Nhưng không phải làm bằng bất cứ giá nào, mà đòi hỏi chúng ta phải lựa chọn những giải pháp có tính hiệu quả cao Chính vì vậy, thực hiện công việc này bằng các giải pháp lâm sinh như khoanh nuôi, xúc tiến tái sinh tự nhiên, trên cơ sở sinh vật học, sinh thái học lại càng cấp thiết

Trước thực trạng đó Đảng và nhà nước đã tạo mọi điều kiện để thu hút người dân sống trong và gần rừng tham gia bảo vệ rừng trồng, để bảo vệ nguồn gen cũng như làm cho rừng giàu thêm và phục hồi lại nhằm phủ xanh đồi núi trọc

Với địa thế tự nhiên nằm trong vành đai khí hậu nhiệt đới gió mùa đã hình thành nên kiểu rừng nhiệt đới nhiều tầng tán, cây cối xanh tốt quanh năm thực vật rừng rất phong phú và đa dạng cả về loài cây và về số lượng, nó không chỉ làm giàu thêm cho rừng mà nó còn có tác dụng bảo vệ môi trường khỏi ô nhiễm mà còn tránh gây tiếng ồn cho môi trường xung quanh Với những lợi thế trên, đất nước ta ngày càng phát triển Trồng rừng cảnh quan cũng góp phần làm tăng khả năng phòng hộ cuả rừng

Giống là một khâu đặc biệt quan trọng trong các chương trình trồng rừng kể cả trong rừng kinh tế, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và trồng cây phân tán Công tác giống đóng vai trò không thể thiếu được trong trồng rừng, nhằm tái tạo, giúp cho nghề rừng được lâu dài, sớm phát huy tác dụng phòng

hộ và bảo vệ môi trường

Để có cây con đản bảo cả về số lượng, chất lượng cung cấp cho trồng rừng hàng năm, cần đảm bảo tốt các khâu kỹ thuật trong sản xuất Tuy nhiên

trong sản xuất cây con từ hạt có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây con trong giai đoạn vườn ươm, trong đó có phân bón

Xuất phát từ những vấn đề trên, tôi đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu

ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng của cây Phay (Duabanga sonneratioides Ham) giai đoạn vườn ươm tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

1.2 Mục tiêu nghiên cứu

Lựa chọn được loại phân bón tốt nhất đối với sự sinh trưởng về chiều cao và đường kính cổ rễ của cây Phay giai đoạn vườn ươm

1.3 Ý nghĩa nghiên cứu

-Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học

- Qua quá trình thực hiện đề tài tạo cơ hội cho sinh viên tiếp cận phương pháp nghiên cứu khoa học, giải quyết vấn đề khoa học ngoài thực tiễn

- Làm quen với một số phương pháp được sử dụng trong nghiên cứu đề tài cụ thể

- Học tập và hiểu biết thêm về kinh nghiệm, kỹ thuật trong thực tiễn tại

địa bàn nghiên cứu

- Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất

+ Trang bị cho sinh viên cách tiếp cận thực tiễn những vấn đề trong sản

xuất, kinh doanh rừng, quản lý nguồn tài nguyên rừng hiện nay

+ Kết quả nghiên cứu vận dụng vào sản xuất cây giống Phay

+ Đề xuất xây dựng những biện pháp chăm sóc tạo giống cây con Phay

ở giai đoạn vườn ươm Tạo cây con đảm bảo có chất lượng tốt

PHẦN 2 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.1 Cơ sở khoa học

Mục đích của việc bón phân là nhằm làm cho cây phát triển và đạt năng suất cao, có phẩm chất tốt, cho nên bón phân phải phù hợp với yêu cầu sinh trưởng và phát triển của cây trồng mới phát huy tối đa tác dụng của phân bón Sinh trưởng và phát triển của cây trồng có quan hệ mật thiết với điều kiện bên ngoài

Phân bón là chất dùng để cung cấp một trong nhiều chất cần thiết cho cây Phân bón có thể là sản phẩm thiên nhiên hoặc được chế tạo trong công nghiệp Trong cả hai cả hai trường hợp các nguyên tố dinh dưỡng đều như nhau và tác dụng như nhau đối với sinh trưởng của cây [1]

Có hai cách bón phân cho cây trồng: Bón phân qua rễ và bón phân qua lá[16]

+ Bón phân qua rễ: Lượng phân bón trực tiếp vào đất, chất dinh dưỡng được ngấm vào đất Bộ rễ của cây hút chất dinh dưỡng từ đất chuyển lên các bộ phận lên trên mặt đất của cây (thân, lá, hoa quả) cây trồng phát triển bình thường

+ Bón phân qua lá: (Lá , thân, cành, quả) lượng phân hòa tan vào nước ở một nồng độ cho phép Phun ướt đẫm lá và thân cây quả, chất dinh dưỡng được ngấm qua lá

Bón phân vào đất (qua rễ) cây hấp thụ thường không hết nên giữ lại trong đất hoặc tự rửa trôi Còn bón phân qua lá nồng độ bón phân qua lá thường nhỏ Nếu bón nồng độ cao thì cây tự xót và chết Nếu bón nồng độ quá thấp thì hiệu quả không rõ Vì vậy trong một đời cây phải bón nhiều lần ở những nồng độ thích hợp Trong vườn ươm hầu hết phân bón được trộn với đất trong hỗn hợp ruột bầu, tùy theo tính chất đất, đặc tính sinh thái học của cây con mà tỉ lệ pha trộn hỗn hợp ruột bầu cho phù hợp Bón phân cần kết

hợp với các biện pháp lâm sinh như: Nhổ cỏ, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh thường xuyên để phát huy tối đa hiệu lực của phân bón

Phân bón có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống của thực vật, nó không những có tác dụng làm cho cây sinh trưởng nhanh mà còn là nhân tố ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành và phát triển của cơ thể thực vật

Theo nhiều tài liệu trên thế giới, chỉ sử dụng phân bón chiếm 30% Việc kết hợp cân đối nguồn phân, khả năng cung cấp của đất, thể thống canh tác, giống cây trồng, điều kiện thời tiết thích hợp sẽ nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản suất, bảo vệ môi trường sinh thái bền vững [15]

Phân bón là chất dùng để cũng cấp một trong nhiều chất cần thiết cho cây Phân bón có thể là một sản phẩm thiên nhiên học được chế tạo trong công nghiệp Trong cả hai trường hợp các nguyên tố dinh dưỡng đều như nhau và tác động như nhau đối với sinh trưởng của cây, trong các biện pháp

kỹ thuật được sử dụng phổ biến thường xuyên đem lại hiệu quả lớn Tuy nhiên bón phân cần phải cân đối để cung cấp cho cây trồng các chất dinh dưỡng thiết yếu, đủ liều lượng, tỷ lệ thích hợp, thời gian bón hợp lý theo từng đối tượng cây trồng, từng loại đất và mùa vụ cụ thể sẽ đảm bảo năng xuất cao, chất lượng tốt [14]

Các loài phân hóa học được sử dụng chăm sóc cây con trong thời gian ngắn Bón phân này cần kết hợp với các biện pháp lâm sinh như: Nhổ cỏ, tưới nước, phòng trừ sâu bệnh phải thường xuyên phát huy tối đa hiệu lực của phân bón [8]

Trong sản xuất nông nghiệp: Đất là giá thể, môi trường sinh sống trực

tiếp của bộ rễ và là nguồn cung cấp nước, chất dinh dưỡng cho cây Đất tốt, cây sinh trưởng tốt ra hoa kết quả sớm, sản lượng - chất lượng quả, hạt cao chu kỳ sai quả ngắn và ngược lại Đất tốt là đất giàu dinh dưỡng chủ yếu là N,

P, K và các nguyên tố vi lượng cần thiết đồng thời các thành phần đó có một tỉ lệ thích hợp [3]

Trong gieo ươm:

- Điều kiện đất đai:

Đất là hoàn cảnh để cây con sinh trưởng, phát triển sau này, cây con sinh trưởng, phát triển tốt hay sấu là do đất cung cấp chất dinh dưỡng, nước

và không khí cho cây

Chất dinh dưỡng, nước và không khí trong đất có đầy đủ cho cây hay không chủ yếu là do: Thành phần cơ giới, độ ẩm, độ pH… của đất quyết định

+ Thành phần cơ giới của đất: Đất vườn ươm nên chọn thành phần cơ

giới cát pha có kết cấu tơi xốp, thoáng khí, khả năng thấm nước và giữ nước tốt, loại đất này thuận lợi cho hạt nảy mầm, sinh trưởng của cây con, dễ làm đất và chăm sóc cây con hơn… Tuy nhiên chọn đất xây dựng vườn ươm cũng cần căn cứ vào đặc tính sinh học loài cây, ví dụ: Gieo ươm cây Mỡ ưa đất thịt trung bình, đất tơi xốp, thoáng khí và ẩm Gieo ươm cây Thông ưa đất cát pha, thoát nước tốt

+ Độ phì của đất: Đất có độ phì tốt là đất có hàm lượng cao các chất

dinh dưỡng khoáng chủ yếu cho cây như: N, P, K, Mg, Ca và các chất vi lượng khác… Đồng thời tỷ lệ các chất phải cân đối và thích hợp Gieo ươm trên đất tốt cây con sinh trưởng càng nhanh, khỏe mập, các bộ phận rễ, thân, cành, lá phát triển cân đối

+ Độ ẩm của đất: Có ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng, phát triển cân

đối giữa các bộ phận dưới mặt đất và trên mặt đất của cây con Đất quá khô hoặc quá ẩm đều không tốt Mực nước ngầm trong đất cao hay thấp có liên quan đến độ ẩm của đất, mực nước ngầm thích hợp cho loại đất cát pha ở độ sâu là 1,5 - 2m, đất sét là trên 2,5m

Chọn đất vườn ươm không nên chỉ dựa vào độ ẩm của đất, mực nước ngầm cao hay thấp mà còn tùy thuộc vào đặc tính sinh vật học của từng loài cây ươm Ví dụ: Gieo ươm cây Phi lao nên chọn đất thường xuyên ẩm, song gieo ươm cây Thông cần phải chọn đất nơi cao ráo, thoát nước

+ Độ pH của đất: Có ảnh hưởng tới tốc độ nẩy mầm của hạt giống và

sinh trưởng của cây con, đa số các loài cây thích hợp với độ pH trung tính, cá biệt có loài ưa chua như cây Thông, ưa kiềm như Phi lao [13]

Ruột bầu: Là môi trường trực tiếp nuôi cây, thành phần ruột bầu gồm

đất và phân bón Đất làm ruột bầu thường sử dụng loại đất có thành phần cơ giới nhẹ hoặc trung bình, phân bón là phân hữu cơ đã ủ hoai mục (phân chuồng, phân xanh), phân vi sinh và phân vô cơ Tùy theo tính chất đất, đặc tính sinh thái học của cây con mà tỷ lệ pha trộn hỗn hợp ruột bầu cho phù hợp [12]

- Sâu bệnh hại:

Nước ta nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, nóng ẩm, mưa nhiều nên hầu hết các vườn ươm đều có nhiều sâu, bệnh hại, làm ảnh hưởng đến sản lượng và chất lượng cây con, tăng giá thành sản xuất cây con, thậm chí có nơi còn dẫn đến thất bại hoàn toàn Cho nên trước khi xây dựng vườn ươm cần điều tra mức độ nhiễm sâu bệnh hại của đất, để có biện pháp xử lý đất trước khi gieo ươm hoặc không xây dựng vườn ươm ở những nơi bị nhiễm sâu bệnh nặng

2.2 Những nghiên cứu trên thế giới

Phân bón đã được sử dụng từ lâu trên thế giới Hàng năm trên thế giới tiêu thụ khoảng 130 triệu tấn phân bón [9]

Mở đầu là nhà thực vật học Hà Lan - Van Helmont (1629) ông đã trồng cây Liễu nặng 2.25kg vào thùng chứa 80kg đất Một năm sau cây liễu nặng 66kg trong khi đất chỉ giảm 66g Tác giả kết luận cây chỉ cần nước để sống

Vào cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX thuyết mùn do thaer (1873) đề xuất cho từng cây hấp thụ mùn để sống Đến thế kỷ XIX nhà hóa học người Đức Liibig (1840) đã xây dựng thuyết chất khoáng Liibig cho rằng độ mầu mỡ của đất là do muối khoáng trong đất Ông nhấn mạnh rằng việc bón phân hóa học cho cây sẽ làm tăng năng suất cây trồng Năm 1963 Kinur và Chiber khẳng định việc bón phân cho đất theo từng thời kỳ khác nhau là khác nhau Cùng năm đó Turbittki đã đưa ra quan điểm: phân bón là nguồn dinh dưỡng bổ sung cho cây sinh trưởng và phát triển tốt, đối với từng loài cây, từng tuối cây cần có nhiều nghiên cứu cụ thể tránh lãng phí phân cón không cần thiết Việc bón phân thừa hay thiếu đều dẫn tới biểu hiện cây sinh trưởng chậm và chất lượng kém

Năm 1974 polster, Fidler và lir cũng đã kết luận: sinh trưởng của cây than gỗ phụ thuộc vào sự hút các nhân tố khoáng từ trong đất trong suốt quá trình sinh trưởng Nhu cầu dinh dưỡng của mối cây than gỗ ở mỗi thời kỳ khác nhau là khác nhau

Chất lượng cây con có mối quan hệ logic với tình trạng chất khoáng Nitơ và phốt pho cung cấp nguyên liệu cho sự sinh trưởng và phát triển của cây con Tình trạng dinh dưỡng của cây con thể hiện rõ qua màu sắc của lá Phân tích thành phần hóa học của mô là một cách duy nhất để đo lường mức

độ thiếu hụt dinh dưỡng của cây con

Ở Mỹ, Canada, Braxin… những cánh đồng rau nhờ áp dụng phương pháp bón phân đã tăng năng xuất từ 6,5 tấn/ha lên 25tấn/ha [7] Do đó tính ưu việt của chế phẩm sinh học có khả năng nhanh chóng cung cấp cho cây dưỡng chất phát huy hiệu lực phân đa lượng giữ cân bằng sinh thái và đạt hiệu quả cao Nên trên thế giới đặc biệt là các nước phát triển việc nghiên cứu, sử dụng các chể phẩm sinh học rất được chú trọng đầu tư

Phân bón sinh học trở thành loại phân phổ biến và không thể thiếu trong sản xuất, nông lâm nghiệp hiện đại

Theo Thomas (1985) chất lượng cây con có quan hệ logic với tình trạng chất khoáng Nito và photpho cung cấp nguyên liệu cho sự sinh trưởng và phát triển của cây con Tình trạng dinh dưỡng của cây con thể hiện rõ qua mầu sắc lá Phân tích thành phần hóa học của mô là cách duy nhất để đo lường mức độ thiếu hụt dinh dưỡng của cây con

Trong những năm gần đây, nhiều nước trên thế giới như: Mỹ, Anh, Nhật, Trung Quốc… đã sử dụng nhiều chế phẩm phân bón qua lá có tác dụng làm tăng năng suất cho nông sản, không làm ô nhiễm môi trường như: Atonik, Yogen… ( Nhật Bản ), Bloom, Blus, Solu, Spray-NGrow… ( Hoa Kỳ), Diệp lục tố, đặc phong… ( Trung Quốc ) Nhiều chế phẩm đã được nghiện cứu và cho phép sử dụng trong sản suất nông nghiệp ở Việt Nam

2.3 Những nghiên cứu ở Việt Nam

Đi đầu trong lĩnh vực này có thể kể đến Nguyễn Hữu Thước (1963), Nguyễn ngọc Tân (1985), Nguyễn Xuân Quát (1985), Trần Gia Biển (1985)…các tác giả đều đi đến kết luận chung cho rằng mỗi loại cây trồng đều có yêu cầu về loại phân, nồng độ, phương thức bón, tỷ lệ hỗn hợp hoàn toàn khác nhau

Nước ta là một nước có nền sản xuất chủ yếu là nông nghiệp nên việc sử dụng phân bón đã được dùng trong canh tác từ lâu Chúng ta cũng luôn tìm tòi nghiên cứu để tìm ra các biện pháp kỹ thuật nhằm tăng năng suất cây trồng cho nền nông nghiệp với mong muốn không ngừng nâng cao đáp ứng nhu cầu của cuộc sống ngày càng tăng

Một trong các biện pháp kỹ thuật đó là dựa vào tính ưu việt của các chế phẩm sinh học có khả năng cung cấp một cách nhanh chóng dưỡng chất cho cây, phát huy hiệu lực của phân đa lượng, giữ cân bằng sinh thái và đạt hiệu quả kinh tế cao Vì vậy các nhà nghiên cứu, các nhà sản xuất nông nghiệp đã chú trọng đầu tư nghiên cứu sử dụng các chế phẩm sinh học

Hướng tới nền sản xuất nông nghiệp sạch, các cơ quan nghiên cứu, các công ty thuộc mọi thành phần kinh tế đã và đang sản xuất ra nhiều sản phẩm phân bón đa dạng, phân bón sinh học trở thành phân bón không thể thiếu trong sản xuất nông nghiệp do đó: Phân vi sinh, Phân bón, phân hữu cơ cũng được ra đời và đã được sản xuất tại Việt Nam như: Công ty xuất nhập khẩu vật tư kỹ thuật Henco, công ty sinh hóa nông nghiệp và thương mại Thiên Sinh… đã cho ra thị trường nhiều loại phân bón có tác dụng đối với nhiều loại cây trồng như: NPK Lâm Thao, Supe Lân… khi chúng ta sử dụng phân bón vào sản xuất nông nghiệp đã thu được nhiều kết quả khả quan

Cây cối tiếp nhận được 95% phân bón và được đánh giá là 1 tấn Phân bón có hiệu suất bằng 20 tấn phân bón vào đất Do trên mỗi lá có hàng triệu khí khổng có khả năng hấp thụ ánh sáng, không khí, nước và chất khoáng Phân được xâm nhập trực tiếp, di chuyển nhanh chóng trong cây nên đáp ứng được yêu cầu cần thiết nhu cầu dinh dưỡng của cây trong thời gian ngắn, giúp cây sinh trưởng tốt cho năng suất và chất lượng cao [11]

2.4 Tổng quan khu vực nghiên cứu

*Vị trí địa lý

- Đề tài được tiến hành tại vườn ươm, trường Đại Học Nông Lâm thái Nguyên thuộc địa bàn xã Quyết Thắng, căn cứ vào bản đồ địa lý Thành Phố Thái Nguyên thì vị trí của trường như sau:

- Phía Bắc giáp với phường Quan Triều

- Phía Nam giáp với phường Thịnh Đán

- Phía Tây giáp với xã Phúc Hà

- Phía Đông giáp với khu dân cư trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

* Địa hình

Địa hình của xã chủ yếu là đồi bát úp không có núi cao Độ dốc trung bình 10 - 15°, độ cao trung bình 50 - 70m, địa hình thấp dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam

Vườn ươm nằm ở khu vực chân đồi, hầu hết đất ở đây là loại đất feralit phát triển trên đá sa thạch Theo kết quả phân tích mẫu đất của trường thì ta nhận thấy:

- Độ pH của đất thấp điều đó chứng tỏ đất ở đây chua

- Đất nghèo mùn, hàm lượng N, P2O5 ở mức thấp Chứng tỏ đất nghèo dinh dưỡng

Bảng 2.1: Kết quả phân tích mẫu đất

Độ sâu

tầng đất

(cm)

Chỉ Tiêu Chỉ tiêu dễ tiêu/100g đất

Mùn N P2O5 K2O N P2O5 K2O PH

1 -10 1.766 0.024 0.241 0.035 3.64 4.56 0.90 3.5

10 - 30 0.670 0.058 0.211 0.060 3.06 0.12 0.12 3.9 30- 60 0.711 0.034 0.131 0.107 0.107 3.04 3.04 3.7

(Nguồn: Theo số liệu phân tích đất của trường ĐHNL Thái Nguyên)

* Đặc điểm khí hậu thủy văn:

- Xã Quyết Thắng là một xã nằm trong địa bàn thành phố Thái Nguyên nên cũng là một xã nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa Do vậy điều kiện khí hậu rất thuận lợi đối với sự phát triển của sản xuất nông lâm nghiệp

Do đặc điểm của địa hình và sự phân bố lượng mua hằng năm nên thường ít

có lũ quét, lũ ống hay lở đất, và ảnh hưởng của gió bão là rất ít

2.5 Một số thông tin về loài cây Phay

- Phay (Duabanga sonneratioides Ham)

- Họ: Bần (Sonneratiaceae)

- Bộ: Sim (Myrtales)

- Cây gỗ cao tới 35m, đường kính 80-90cm, gốc có bạnh nhỏ

- Cỏ nhẵn màu hồng xám, Cành ngang đầu rủ xuống Lá đơn, mọc đối, hình thuỗn, đuôi hình tim, đầu có mũi tù, dài 12-17cm, rộng 6 – 12cm Cuống ngắn khoảng 0,5cm, mép lá cong Lá kèm nhỏ

- Cụm hoa chùy đầu cành Hoa lớn màu trắng Cánh đài 4 – 7, chất thịt dày, màu xanh Cánh tràng 4 - 7, mỏng, màu trắng hay trắng vàng Nhị nhiều, xếp thành vòng, chỉ nhị quăn, màu trắng Bầu hình nón, gắn liền với đài, có 6

- 8 ô, mỗi ô nhiều noãn; quả nang hình cầu, màu nâu đen, nứt 4 - 8 mảnh Hạt nhỏ nhiều, 2 đầu có đuôi dài

Phân bố:

Cây mọc rộng khắp các tỉnh miền Bắc Thường mọc ờ chân núi, ven khe suối, ven các khe ẩm, ưa đất sâu mát hoặc đất có lẫn đá Mọc lẫn với các loài: Vàng anh, Vả, Dâu da đất

* Chăm sóc cây con:

- Thời gian đầu cần phải có giàn che, sau đó giảm độ che phủ từ từ và cho cây ra ánh sáng hoàn toàn.bằng cách giảm bớt giàn che, tăng thời gian chiếu sáng (chỉ che đậy khi nắng gắt hoặc trời mưa lớn)

- Luôn đảm bảo cho cây đủ ẩm, 2 tuần/lần làm cỏ, phá váng, tưới thêm một ít phân NPK: 30 – 30 – 30, pha loãng 1% để tưới Sau khi tưới phân cần tưới lại nước lã , để không làm cháy lá cây

* Tiêu chuẩn cây giống:

Cây con khỏe mạnh, không sâu bệnh, cong queo, chiều cao tối thiểu 40cm – 80 cm, nhưng tùy theo nhu cầu có thể trồng cây lớn hơn 1m

PHẦN 3 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là cây con Phay được gieo từ hạt trong giai đoạn vườn ươm

3.1.2 Phạm vi nghiên cứu

Ảnh hưởng của 4 loại phân bón:

+ Phân NPK Đầu trâu 20-20-15+TE

+ Phân Lân

+ Phân Vi sinh

+ Phân Đạm hạt vàng Đầu trâu 46A+

Đến sinh trưởng của cây Phay trong giai đoạn vườn ươm

3.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

3.2.1 Địa điểm nghiên cứu

Đề tài được thực hiện tại vườn ươm, Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên

3.2.2 Thời gian nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu từ tháng 01- 05/2015

3.3 Nội dung nghiên cứu

- Nghiên cứu sinh trưởng về chiều cao (Hvn) của cây phay ở các công thức thí nghiệm phân bón

- Nghiên cứu sinh trưởng về đường kính (Doo) của cây Phay ở các công thức thí nghiệm phân bón

- Tỷ lệ xuất vườn của cây Phay

3.4 Phương pháp nghiên cứu và các bước tiến hành

- Sử dụng phượng pháp nghiện cứu kế thừa các tài liệu, số liệu, kết quả

đã nghiên cứu trước

- Sử dụng phương pháp bố trí thí nghiệm, thu thập số liệu

- Sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu điều tra: Từ

những số liệu thu thập qua các mẫu biểu điều tra ngoại nghiệp, tôi tiến hành

tổng hợp và phân tích kết quả thí nghiệm bằng các phương pháp thống kê

toán học trong Lâm nghiệp

3.4.1 Phương pháp bố trí thí nghiệm

Để theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng tôi bố trí thí nghiệm là một luống

với 360 bầu Mỗi thí nghiệm này tôi bố trí thành 4 công thức và 3 lần nhắc

lại, tất cả là 12 ô thí nghiệm, các công thức thí nghiệm được bố trí cách nhau

0,5m Mỗi công thức thí nghiệm có 90 cây, dung lượng mẫu quan sát là 30 cây

trong 1 ô Có 4 công thức, và tỉ lệ phân bón ở mỗi công thức là khác nhau

- Công thức I: Phân Đạm hạt vàng Đầu trâu 46A+, thành phần gồm có:

Nitrogen (N): 46% , Agrotain

- Công thức II: Phân Lân, thành phần gồm có: P2O5: 13-21%;

MgO:10-20%; Cao:20-35%; SiO2:20-30%

- Công thức III: Phân Vi Sinh

- Công thức IV: Phân NPK Đầu trâu 20-20-15+ET, thành phần gồm có:

Đạm (N): 20%, Lân hữu hiệu (P2O5hh): 20%, Kali (K2O): 15%, Canxi (CaO):

0.25, Magiê (MgO): 0.35%, Lưu huỳnh (S): 0.5%, Fe: 10ppm; Cu: 5ppm; Zn: 5ppm; B: 10ppm

Hình 3.1: Sơ đồ bố trí các công thức thí nghiệm

Số lần nhắc lại Công thức thí nghiệm

Mẫu bảng 3.1: Các chỉ tiêu sinh trưởng H vn , Số lá, D oo , chất lượng của

cây con Phay

3.4.2 Phương pháp theo dõi và thu tập số liệu

- Theo dõi thí nghiệm và thu tập số liệu

Cứ một tháng theo dõi sinh trưởng một lần kết quả theo dõi được ghi vào mẫu bảng theo dõi sinh trưởng (bảng 3.2)

Trong mỗi công thức thí nghiệm theo dõi 30 cây được đánh số từ 1-30 Cách đo: đo tất cả các cây có trong ô thí nghiệm

Đo cao: Sử dụng thước đo chiều cao và độ chính xác là ±0.1cm Đặt thước sát miệng bầu đến hết ngọn cây

Đo đường kính cỗ rễ (D00) dùng thước kẹp kính palmer

Chỉ số đo được ghi vào mẫu ( bảng 3.3) :

Bảng 3.2: Theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng H vn và D 00 và chất lượng của

cây Phay OTC Ngày điều tra CTTN:

Bước 1:chuẩn bị công cụ ,vật tư phục vụ nghiên cứu

- Hạt giống, túi bầu, đất đóng bầu

Bước 2: kỹ thuật tạo bầu

Vỏ bầu bằng polyetylen, có đáy đục lỗ hai bên

-Thành phần hỗn hợp ruột bầu:

Đất ruột bầu được đập nhỏ, sàng loại bỏ rễ cây, sỏi đá, tạp vật dồi trộn đều với phân theo từng công thức thí nghiệm

- Tạo luống đặt bầu:

Luống rộng 1,2m mặt luống được rẫy sạch cỏ dại, san phẳng, nền dặt bầu là nền đất cố định

- Làm đất đóng bầu:

+Đất tầng A ở tầng mặt dưới rừng lấy sâu không quá 20-30cm đập nhỏ sau đó sàng qua lưới thép

+Phân NPK và phân vi sinh tỉ lệ theo từng công thức ,phân NPK cần được đập nhỏ để cho cây dễ tiêu

-Đóng bầu và xếp bầu:

Trộn đều hỗn hợp ruột bầu theo tỉ lệ từng công thức, hỗn hợp ruột bầu vừa đủ ẩm Cho đất vào 1/3 nén chặt để tạo đáy bầu, tiếp tục cho đất vào 2/3 bầu phía trên lỏng hơn, bầu được xếp theo từng công thức riêng biết, xếp sát nhau trên một luống

Vun đất xung quanh luống bầu, cao 2/3 thân bầu, để giữ bầu không bị nghiêng ngả

Bước 3: cấy cây vào bầu

Trước khi cấy cây vào bầu tôi tưới nước đủ ẩm trên mặt luống, sau khi tưới xong tôi dùng que cấy nhọn chọc giữa bầu một lỗ và đồng thời cấy cây vào bầu, sau khi tra hạt xong làm dàn che dùng lưới đen che, tránh ánh nắng chiếu trực tiếp vào luống bầu gây ảnh hưởng đến nhú mần của hạt, trong quá trình này tôi luôn tưới đủ ẩm thường xuyên cho luống cây không nên tưới quá sũng nước

Bước 4; Chăm sóc cây con

-Tưới nước: Hàng ngày tôi tưới đủ ẩm cho cây con vào chiều mát số lần tưới tùy thuộc vào điều kiện thời tiết và độ ẩm của đất trong bầu Thí nghiệm luôn giữ đủ ẩm cho cây, tạo điều kiện cho cây sinh trưởng

- Tiêu chuẩn cây nguồn giống

- Nhổ cỏ phá váng: Trước khi nhổ cỏ phá váng cho luống bầu cây tôi tưới nước cho đủ ẩm trước khoảng 1-2 tiếng cho bầu ngấm dủ độ ẩm Nhổ hết

cỏ trong bầu và quanh luống, kết hợp xới nhẹ, phá váng bằng một que nhỏ, xới xa gốc, tránh làm cây bị tổn thương,trung bình 10-15 ngày /lần