Đồng thời, rút ra được bài học kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý đất đai các tôn giáo của cấp uỷ, chính quyền và các ban, ngành chức năng để làm cơ sở khoa học trong
Trang 1ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
“NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VIỆC SỬ DỤNG ĐẤT ĐAI CỦA CÁC CƠ SỞ TÔN GIÁO Ở TỈNH QUẢNG TRỊ, ĐỀ XUẤT
GIẢI PHÁP QUẢN LÝ VỀ ĐẤT ĐAI CÁC CƠ SỞ TÔN GIÁO
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG TRỊ”
Chủ nhiệm đề tài: Hoàng Đức Thắng TUV, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh ủy
Đơn vị chủ trì: Ban Dân vận Tỉnh uỷ
Quảng Trị, năm 2014
Trang 2Phần thứ nhất: Thông tin chung về đề tài và quá trình thực hiện đề tài
Phần thứ hai: Báo cáo kết quả khoa học
Phần thứ ba: Kết luận và kiến nghị
Phần thứ nhất
1 Tính cấp thiết của đề tài.
Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất theo quy định Người sử dụng đất được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất, nhận quyền sử dụng đất theo quy định của Luật đất đai Trong đó Nhà nước thực hiện giao đất cho cơ sở tôn giáo gồm: chùa, nhà thờ, thánh thất, thánh đường, niệm phật đường, tu viện, trường đào tạo riêng của tôn giáo, trụ sở của tổ chức tôn giáo, các cơ sở khác của tôn giáo
Tuy nhiên, với xu hướng phát triển ngày càng đông về số lượng tín đồ, chức sắc các tôn giáo thì nhu cầu xây dựng mới các cơ sở thờ tự, mở rộng khuôn viên các cơ sở tôn giáo liên quan đến sử dụng đất đai ngày càng tăng Bên cạnh những
tổ chức tôn giáo chấp hành tốt quy định, hướng dẫn của các cơ quan chức năng về quản lý đất đai, vẫn còn một số nơi, một số tổ chức tôn giáo xin, đòi lại đất có nguồn gốc tôn giáo, tự ý cơi nới, lấn chiếm, mở rộng hoặc mua, bán chuyển nhượng, tranh chấp đất đai các hộ liền kề, đất đai nông, lâm nghiệp để xây dựng
cơ sở thờ tự, ảnh hưởng đến tình hình an ninh tôn giáo và trật tự an toàn xã hội ở các địa phương
Xuất phát từ tình hình, đặc điểm, xu hướng phát triển của các tôn giáo trên địa bàn và việc quản lý, sử dụng đất đai liên quan đến tôn giáo, đòi hỏi phải có sự nghiên cứu, tổng kết, để có một đánh giá có cơ sở khoa học và thực tiễn về vấn đề
“nhạy cảm” và phức tạp này Đồng thời, rút ra được bài học kinh nghiệm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý đất đai các tôn giáo của cấp uỷ, chính quyền và các ban, ngành chức năng để làm cơ sở khoa học trong việc thống nhất chỉ đạo, hướng dẫn, tạo điều kiện giao đất, quản lý sử dụng đất cho các tổ chức tôn giáo trên địa bàn tỉnh hoạt động theo đúng chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phù hợp với tình hình cụ thể của địa phương là việc làm cần thiết và cấp
Trang 33 bách trong giai đoạn mới
Từ ý nghĩa và mục đích nêu trên, được sự đồng ý của Hội đồng khoa học
tỉnh Quảng Trị, Ban Dân vận Tỉnh uỷ chọn Đề tài:“ Nghiên cứu thực trạng việc sử
dụng đất đai của các cơ sở tôn giáo ở tỉnh Quảng trị, đề xuất giải pháp quản lý về đất đai của các cơ sở trên địa bàn tỉnh Quảng Trị” để tìm hiểu, nghiên cứu nhằm
cung cấp cơ sở khoa học, giúp cấp uỷ Đảng, chính quyền các cấp; các ban ngành có liên quan trong tỉnh có các chủ trương, giải pháp lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước về đất đai liên quan đến tôn giáo phù hợp với thực tiễn địa phương và đúng pháp luật
2 Cơ sở nghiên cứu
- Lý luận chung về quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng
và Nhà nước về tôn giáo, công tác tôn giáo và việc quản lý đất đai cơ sở tôn giáo trong thời kỳ đổi mới của đất nước; Luật đất đai các thời kỳ và Luạt đất đai (Bổ sung, sửa đổi 2013)
- Các chủ trương của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh về công tác tôn giáo, việc quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đai liên quan đến tôn giáo
- Thực trạng tình hình quản lý, sử dụng đất đai đối với các cơ sở tôn giáo và kết quả việc giao đất, quản lý đất đai tôn giáo trên địa bàn tỉnh trong những năm
qua (Chủ yếu là từ ngày thành lập lại tỉnh tháng 7/1989 đến nay - năm 2012)
3 Mục tiêu, phạm vi nghiên cứu đề tài
a Mục tiêu
- Tổng hợp, nghiên cứu, hệ thống cơ sở lý luận về các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về tôn giáo và đất đai các cơ sở tôn giáo Đánh giá sát đúng tình hình quản lý, sử dụng đất đai của các cơ sở tôn giáo và công tác quản lý nhà nước về đất đai các cơ sở tôn giáo hiện nay trên địa bàn tỉnh; chỉ rõ ưu, khuyết điểm, hạn chế, nguyên nhân trong lãnh đạo, chỉ đạo quản lý đất đai các cơ sở tôn giáo
- Đánh giá những tác động, ảnh hưởng về an ninh chính trị, kinh tế - văn hoá,
xã hội liên quan đến đất đai cơ sở tôn giáo Dự báo xu hướng phát triển của các tôn giáo, nhu cầu về đất đai các cơ sở tôn giáo và yêu cầu tăng cường, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về lĩnh vực đất đai cơ sở tôn giáo
- Đề xuất phương hướng mục tiêu, nhiệm vụ giải pháp chủ yếu thống nhất trong việc nâng cao hiệu quả lãnh đạo của cấp uỷ Đảng, chỉ đạo, quản lý của chính quyền, các ngành chức năng đối với lĩnh vực đất đai cơ sở tôn giáo
b Phạm vi nghiên cứu đề tài
Đề tài chủ yếu nghiên cứu tình hình quản lý, sử dụng đất đai của các cơ sở tôn giáo và việc thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ Đảng, chính quyền các cấp, các ban ngành chức năng về lĩnh vực đất đai cơ sở tôn giáo (Chủ yếu là Phật giáo, Công giáo và Tin lành) trên địa bàn tỉnh Quảng Trị Đề tài không đi sâu tìm hiểu cơ
Trang 44
sở thờ tự của các tín ngưỡng dân gian khác; cũng như lĩnh vực quản lý xây dựng các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng dân gian Thời gian nghiên cứu chia thành 3 giai đoạn, từ trước năm 1975, từ 1975 đến ngày lập lại tỉnh tháng 7 năm 1989 và từ
tháng 7 năm 1989 đến nay; trọng tâm nghiên cứu của Đề tài từ năm 1989 –
2012
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra khai thác các nguồn tài liệu
- Phương pháp so sánh xử lý, đối chiếu tư liệu
- Phương pháp khảo sát điền dã, tư vấn trực tiếp
- Thống kê toán học
- Phương pháp tổng kết thực tiễn
- Hội thảo tọa đàm
- Xin ý kiến chuyên gia
5 Những đóng góp của đề tài
Kết quả nghiên cứu của đề tài cung cấp những sản phẩm có giá trị về:
- Hệ thống hóa các quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và của tỉnh Quảng Trị về công tác tôn giáo và chính sách đất đai tôn giáo
- Khái quát thực trạng đất đai và việc quản lý, sử dụng đất đai cơ sở tôn giáo trên địa bàn tỉnh; rút ra những ưu điểm, hạn chế, khuyết điểm
- Đánh giá những tác động, ảnh hưởng của vấn đề đất đai cơ sở tôn giáo về
an ninh chính trị, kinh tế - văn hoá, xã hội Dự báo xu hướng vận động, phát triển tôn giáo và nhu cầu sử dụng đất đai các cơ sở tôn giáo
- Đề xuất quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền đối với lĩnh vực đất đai cơ sở tôn giáo, góp phần thực hiện tốt công tác tôn giáo trên địa bàn tỉnh
- Đề tài có thể làm tư liệu tham khảo cho các cơ quan tham mưu của Đảng; các cơ quan quản lý nhà nước liên quan đến tôn giáo, đất đai cơ sở tôn giáo; tổ chức Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị xã hội; các cơ quan nghiên cứu chuyên ngành trong việc nghiên cứu, tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các chủ trương lãnh đạo, chỉ đạo trong lĩnh vực tôn giáo nói chung và việc quản lý đất đai cơ sở tôn giáo nói riêng Làm tư liệu tham khảo nghiên cứu giảng dạy chuyên ngành về lĩnh vực đất đai tôn giáo
Phần thứ hai Chương 1 Một số cơ sở lý luận liên quan đến vấn đề tôn giáo và đất đai cơ sở tôn giáo
Trang 55
I Khái quát đặc điểm tự nhiên – xã hội tỉnh Quảng Trị
- Về vị trí địa lý, diện tích, dân số; đồng bào các dân tộc thiểu số; về thời tiết khí hậu, đất đai thổ nhưỡng
- Về lịch sử - xã hội: Sơ lược quá trình lịch sử thành lập vùng đất Quảng Trị (Từ 1069 đến các giai đoạn 1558 Nguyễn Hoàng vào trấn thủ tại Ái Tử huyện Triệu Phong; giai đoạn hiệp định Giơnevơ 21/7/1954; giai đoạn 1976 (4 đơn vị hành chính là Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế và khu vực Vĩnh Linh sáp nhập thành tỉnh Bình Trị Thiên); giai đoạn từ 1/7/1989 tái lập tỉnh Quảng Trị
- Vài nét về văn hoá và con người Quảng Trị (tóm tắt)
- Từ những đặc điểm trên đã có tác động vào sự du nhập và phát triển cho nhiều tín ngưỡng, tôn giáo cả phương Đông và phương Tây vào vào mảnh đất, con người Quảng Trị
II Các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và của Đảng bộ, chính quyền tỉnh Quảng Trị về công tác tôn giáo và việc quản lý đất đai cơ sở tôn giáo trên địa bàn
1 Quan điểm, chủ trương của Đảng về công tác tôn giáo trong thời kỳ mới
Kế thừa và phát triển tư duy sáng tạo của tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh và các chủ trương, chỉ thị, nghị quyết của Đảng qua các thời kỳ lịch sử về công tác tôn giáo Nghị quyết số 25- NQ/TW của BCH Trung ương Đảng (khoá IX), ngày 12/3/2003 đã đánh giá tình hình tôn giáo và công tác tôn giáo trong các thời kỳ cách mạng Về cơ bản các quan điểm, chủ trương của Đảng luôn thể hiện tính nhất quán, công khai, minh bạch tựu trung là các quan 5 điểm sau:
Một là, tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân
đang và sẽ tồn tại cùng dân tộc trong quá trình xây dựng CNXH ở nước ta Thực hiện nhất quán chính sách tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, theo hoặc không theo một tôn giáo nào
Hai là, Đảng và Nhà nước thực hiện nhất quán chính sách đại đoàn kết dân
tộc, đoàn kết đồng bào theo tôn giáo Nghiêm cấm sự phân biệt đối xử với công dân
vì lý do tín ngưỡng tôn giáo
Ba là, nội dung cốt lõi của công tác tôn giáo là công tác vận động quần
chúng…
Bốn là, công tác tôn giáo là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, công tác
tôn giáo có liên quan đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội
Năm là, vấn đề theo đạo và truyền đạo Mọi tín đồ đều có quyền tự do hành
đạo tại gia đình và cơ sở thờ tự hợp pháp theo quy định của pháp luật
Như vậy, vấn đề tôn giáo được nêu trong các chỉ thị, Nghị quyết của Đảng thể hiện bước phát triển về đổi mới tư duy của Đảng trên lĩnh vực tôn giáo Có những quan điểm được nêu lên từ thời kỳ trước, có những quan điểm phát triển
Trang 66 nâng cao, nhưng cũng có những quan điểm mới được bổ sung phù hợp với tình hình thực tiễn tôn giáo và công tác tôn giáo trong thời kỳ mới
2 Chính sách của Nhà nước đối với tín ngưỡng, tôn giáo, công tác tôn giáo
Qua các giai đoạn cách mạng, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều văn bản thể hiện chủ trương, chính sách về tôn giáo, công tác tôn giáo Mỗi khi Đảng có chủ trương, thì Nhà nước kịp thời thể chế hóa bằng các văn bản pháp quy để đưa chủ trương, quan điểm của Đảng vào cuộc sống
Các văn bản trên thể hiện nội dung cốt lõi là thực hiện tốt các chính sách của Nhà nước ta về tín ngưỡng, tôn giáo và tự do không tín ngưỡng, tôn giáo theo những nguyên tắc chung sau:
- Tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo và tự do không tín ngưỡng tôn giáo công dân Mọi công dân đều bình đẳng về nghĩa vụ và quyền lợi trước pháp luật, không phân biệt người theo đạo và không theo đạo cũng như giữa các tôn giáo khác nhau
- Đoàn kết gắn bó đồng bào theo tôn giáo và không theo tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc
- Mọi cá nhân và tổ chức hoạt động tôn giáo phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; có nghĩa vụ bảo vệ lợi ích Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; giữ gìn độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia
- Những hoạt động tôn giáo ích nước, lợi dân phù hợp với nguyện vọng và lợi ích chính đáng, hợp pháp của tín đồ được đảm bảo Những giá trị văn hóa đạo đức tốt đẹp của tôn giáo được tôn trọng và khuyến khích phát huy
- Mọi hành vi lợi dụng tôn giáo để làm mất trật tự, an toàn xã hội, phương hại đến độc lập dân tộc, phá hoại chính sách đại đoàn kết toàn dân, chống lại nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, gây tổn hại các giá trị, đạo đức, lối sống, văn hóa của dân tộc, ngăn cản chức sắc, tín đồ các tôn giáo thực hiện nghĩa
vụ công dân…đều bị xử lý theo pháp luật Hoạt động mê tín phải bị phê phán loại
bỏ
- Cấp ủy Đảng, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể và các tổ chức xã hội, các tổ chức tôn giáo có trách nhiệm làm tốt công tác vận động quần chúng và thực hiện đúng đắn chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước
3 Một số chủ trương, chính sách của Nhà nước liên quan đến đất đai cơ
sở tôn giáo
Đất đai là tài sản quốc gia thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ
sở hữu và thống nhất quản lý Đất đai là vấn đề phức tạp và dễ làm phát sinh tranh chấp, khiếu kiện, là vấn đề “nhạy cảm” trong tôn giáo hiện nay Về nguyên tắc các
cơ sở tôn giáo đều được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng
Trang 77 đất, nhận chuyển quyền sử dụng đất bình đẳng như các đối tượng sử dụng đất khác Các chủ trương, chính sách của Nhà nước liên quan đến đất đai cơ sở tôn giáo được thể hiện trong các văn bản quan trọng như: Luật Đất đai sửa đổi và bổ sung năm 2013; Thông tư liên tịch số 1646/2000-TTLT- TCĐC- TGCP giữa Tổng cục Địa chính và Ban Tôn giáo Chính phủ ngày 30/10/2000 về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên diện tích cơ sở tôn giáo đang sử dụng; Nghị định số 127/2005/NĐ- CP của Chính phủ ngày 10/10/2005 “Hướng dẫn thực hiện Nghị quyết số 23/2003/NQ/QH11 ngày 26 tháng 11 năm 2003 của Quốc hội và Nghị quyết số 755/2005/NQ-UBTVQH11 ngày 02 tháng 4 năm 2005 của Ủy Ban Thường vụ Quốc hội quy định việc giải quyết đối với một số trường hợp cụ thể về nhà đất trong quá trình thực hiện chính sách quản lý nhà đất và chính sách cải tạo
xã hội chủ nghĩa trước ngày 01 tháng 7 năm 1991; Chỉ thị số 1940/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ “Về nhà, đất liên quan đến tôn giáo”; Nghị quyết số 23/2003/NQ-QH11 ngày 26 tháng 11 năm 2003 của Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam “Về nhà, đất do Nhà nước bố trí sử dụng trong quá trình thực hiện các chính
sách quản lý nhà đất và chính sách cải tạo xã hội chủ nghĩa trước ngày 1/7/1991”…
4 Chủ trương, chính sách của Đảng bộ, chính quyền tỉnh Quảng Trị về tôn giáo và đất đai cơ sở tôn giáo
Trong những năm qua, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về tôn giáo và đất đai cơ sở tôn giáo, các cấp uỷ Đảng, chính quyền các cấp trong tỉnh Quảng Trị đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho hoạt động tôn giáo, cũng như giải quyết các vấn đề liên quan đến đất đai cho các tôn giáo theo đúng đường hướng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Chủ trương, chính sách của Đảng bộ, chính quyền tỉnh Quảng Trị về tôn giáo và
đất đai cơ sở tôn giáo tập trung vào các nhiệm vụ sau:
- Thực hiện có hiệu quả các chủ trương, chính sách và các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất văn hóa của nhân dân trong đó có đồng bào các tôn giáo
- Tạo điều kiện cho các tôn giáo hoạt động bình thường theo đúng chính sách
và pháp luật của Nhà nước
- Đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, xây dựng cuộc sống tốt đời đẹp đạo trong quần chúng tín đồ, chức sắc, nhà tu hành ở cơ sở Xây dựng khối đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện công cuộc đổi mới; xây dựng và bảo vệ quê hương đất nước
- Phát huy tinh thần yêu nước của đồng bào có đạo, tự giác và phối hợp đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu thủ đoạn của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề tôn giáo phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, gây mất ổn định chính trị, trật tự
an toàn xã hội
- Xây dựng bộ máy và đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác tôn giáo ngang tầm với nhiệm vụ mới
Trang 88
- Định kỳ tổng kết việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, các nghị định, chỉ thị của Chính phủ về tôn giáo, rút kinh nghiệm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tôn giáo trong thời gian tới
Chương 2 Thực trạng tình hình đất đai của các cơ sở tôn giáo và công tác quản lý nhà
nước về đất đai cơ sở tôn giáo ở tỉnh Quảng Trị
I Tổng quan về tình hình các tôn giáo ở tỉnh Quảng Trị
II Thực trạng đất đai các cơ sở tôn giáo
1 Khái quát về đất đai tỉnh Quảng Trị
Trang 99
- Đất khu dân cư
- Công tác quy hoạch đất đai trên địa bàn
2 Tình hình đất đai các cơ sở tôn giáo trên địa bàn tỉnh Quảng Trị qua các giai đoạn
2.1 Vài nét về đất đai các cơ sở tôn giáo và công tác quản lý đất đai cơ
sở tôn giáo, giai đoạn trước năm 1975
Về đất đai cơ sở thờ tự tôn giáo: do chiến tranh ác liệt, đa số tất cả cơ sở thờ
tự của các tôn giáo đều bị bom đạn Mỹ phá huỷ hoàn toàn, đất đai để hoang hoá Theo thống kê giai đoạn trước năm 1975 toàn tỉnh có gần 200 cơ sở tôn giáo
- Công giáo:
Trước 1975, đạo Công giáo ở Quảng Trị phát triển sầm uất với gần 100 cơ sở thờ tự, khoảng 20.000 giáo dân Tuy nhiên, giai đoạn từ năm 1968-1972, do chiến tranh ác liệt nên giáo dân Quảng Trị di cư vào Nam rất nhiều và hầu hết nhà thờ đều bị chiến tranh tàn phá Riêng huyện Vĩnh Linh, trước 1954 có khoảng 7.700 giáo dân, 27 linh mục, với 03 tu viện, 19 giáo xứ, giáo họ, 13 cơ sở thờ tự như nhà thờ Duy Loan, nhà thờ An Ninh ở xã Vĩnh Giang; nhà thờ An Bằng, nhà thờ Yên Ngãi, nhà thờ họ Tây, nhà thờ họ Đông, nhà thờ Hoàn Ninh, ở xã Vĩnh Tân; nhà thờ Ba Bình ở xã Vĩnh Chấp; nhà thờ Phước Sơn, nhà thờ Phát Lát, Nhà thờ Huỳnh
Hạ, nhà thờ Phan Hiền, nhà thờ Lê Xá ở xã Vĩnh Sơn
Sau năm 1954, ở phía Bắc tỉnh Quảng Trị phần lớn giáo dân di cư vào Nam với gần 7.164 người, Vĩnh Linh chỉ còn lại khoảng 200 giáo dân nhưng không sinh hoạt, dần dần khô nhạt đạo và không còn một nhà thờ nào Ở Phía Nam sông Bến Hải thuộc chính quyền Việt Nam cộng hòa quản lý, về đất đai cơ sở thờ tự gần như
bỏ không, để các tôn giáo tự do xây dựng cơ sở thờ tự, nhất là đối với hai tôn giáo Công giáo và Tin lành Xuất phát từ mục đích và lý do khác nhau, chính quyền Việt Nam cộng hoà tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất từ đất đai, tài chính, cơ sở vật chất, nhân công để các giáo hội này xây dựng cơ sở thờ tự sinh hoạt, các trung tâm từ thiện, xây dựng các trường học tình thương phục vụ cho con em và nhân dân nằm trong vùng quản lý của chế độ miền Nam Do vậy, ở phía Nam của tỉnh Quảng Trị thời đó hình thành nhiều nhà thờ, nhà nguyện nhỏ, các cơ sở tôn giáo, các xứ đạo,
họ đạo, điểm truyền giáo, các trường cha, trường dòng…
Giai đoạn này Công giáo có trên 70 cơ sở thờ tự phân bố trên 8 huyện, thị với diện tích 1.091.399 m2, trong đó diện tích nhiều nhất là huyện Vĩnh Linh với 13
cơ sở thờ tự với diện tích đất sử dụng 815.458 m2
- Phật giáo:
Giáo hội Phật giáo mặc dù bị chính quyền của Ngô Đình Diệm và chính thể Việt Nam cộng hoà sau này đàn áp nhưng vẫn kiên cường đấu tranh bảo vệ Giáo hội, đòi thực hiện Hiệp định Giơ ne vơ, bảo vệ hoà bình Nhiều ngôi chùa trở thành
cơ sở hoạt động, nơi nuôi dấu nhiều cán bộ của cách mạng Giai đoạn này do ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh, nhiều cơ sở vật chất, nhà cửa bị bom đạn tàn phá, hầu hết các cơ sở thờ tự đều bị sụp đổ, hư hại Tuy Phật giáo bị chính quyền o ép
Trang 1010 nhưng vẫn có những hoạt động nhất định, các cơ sở thờ tự mới ít được xây dựng, các cơ sở thờ tự cũ có nhiều giá trị lịch sử vẫn được duy trì và bảo vệ như chùa Sắc
tứ Tịnh Quang, chùa Nại Cữu, Phú Áng….Giai đoạn này, Phật giáo có khoảng trên
126 cơ sở thờ tự với diện tích là 240.185m2
- Tin lành:
Du nhập vào Quảng Trị từ những năm 60 của thế kỷ XX trong bối cảnh cuộc chiến tranh chống Mỹ ác liệt của dân tộc ta Với sự hậu thuẩn của đế quốc Mỹ, đạo Tin lành ở Quảng Trị phát triển nhanh cả về số lượng tín đồ và chức sắc cũng như quy mô tổ chức giáo hội và phạm vị hoạt động
Sau năm 1975, do hậu quả chiến tranh hầu hết các cơ sở thờ tự của Tin lành đều bị tàn phá, chỉ còn lại dấu tích các nền móng Trong đó phải kể đến nhà thờ An Thơ ở xã Hải Hòa với 4 bức tường đổ nát, một số địa phương do chiến tranh, một
số cơ sở Tin lành “tạm trú sinh hoạt” như ở huyện Triệu Phong, Gio Linh, Hải
Lăng Tin Lành có 3 cơ sở thờ tự với diện tích trên 4.000 m2
2.2 Giai đoạn từ năm 1975 đến 30/6/1989
Từ 1975 đến ngày 30/6 năm 1989, trước khi có Nghị quyết số 24/NQ-TW
ngày 16/10/1990 của Bộ Chính trị “Về tăng cường công tác tôn giáo trong tình
hình mới”, vấn đề tôn giáo và đất đai liên quan đến tôn giáo được quản lý chặt chẽ,
hầu hết cơ sở thờ tự không được sửa chữa, xây dựng lại, đất đai để hoang hoá hoặc giao cho nhân dân làm đất ở, hoặc sản xuất, một diện tích rất ít sử dụng cho mục đích công cộng như làm trường học, nhà văn hoá, trụ sở hợp tác xã, di tích lịch sử…
- Công giáo: Sau năm 1975, trong điều kiện khó khăn chung của đất nước,
các sinh hoạt tôn giáo nói chung có phần lắng xuống Nhiều địa phương, tín đồ các tôn giáo di cư vào Nam hoặc đi kinh tế mới, một vài làng Công giáo toàn tòng di cư hầu như toàn bộ như: Nhu Lý (Triệu Phước), Dương Lộc (Triệu Thuận)… Hầu hết các cơ sở tôn giáo trên địa bàn tỉnh Quảng Trị bị tàn phá, hư hỏng nặng, do đó chỉ ở những cơ sở tôn giáo có đông tín đồ và chức sắc coi sóc mới có điều kiện tu sửa một số cơ sở để phục vụ sinh hoạt và phần lớn bằng tranh tre tạm bợ Mặt khác, một bộ phận đồng bào di cư vào thời gian 1972-1973 hồi hương, hoặc đi lên lập nghiệp tại các vùng kinh tế mới ở Hướng Hoá, Gio Linh, Cam Lộ… hình thành các
cơ sở tôn giáo trên quê hương mới Giai đoạn này, Công giáo có khoảng 35 cơ sở thờ tự với diện tích 203.064 m2, giảm khoảng 50% cơ sở sinh hoạt so với giai đoạn trước giải phóng
- Phật giáo: Trong hơn 30 năm sau ngày miền Nam giải phóng, Phật giáo
Quảng Trị chia làm 2 giai đoạn từ 1975 đến 1981 và từ năm 1981 đến nay Từ 1975 đến 1981, Phật giáo Quảng Trị sinh hoạt trong “Phật giáo Việt Nam thống nhất” có một Ban đại diện Từ năm 1981- đến 1989 thuộc Giáo hội Phật giáo Việt Nam Về đất đai cơ sở thờ tự, do chiến tranh ác liệt, các cơ sở Phật giáo bị chiến tranh tàn phá, hư hại nặng còn lại rất ít so với trước năm 1975 Nhiều chùa chiền bị đổ nát Việc trùng tu, phục hồi xây dựng mới gặp nhiều hạn chế, do đời sống của phật tử